- NHỮNG GIÁ TRỊ TOÁN CẤU CUA DLESAN VAN HOA CAMPUCHIA (` ñmpuchia lạ đất nước năm ở phía đông nam bản đảo Dàng "ương, giữa vĩ độ 13 và 108. và giữa vĩ tuyến TÔ và lR, Cămpuechia tiếp piáp với Lâu về nhía bắc. với Thái luan về phía tây, với Việt Nam về phía nam và phía dòng. Điện tích của Cămpuchit là Iã1.035 knr và dần số khoang LH triệu người, Pheo nhữn %ự nghiên cứu lịch sư và khao có hục cũng, như những v lài liệu có liên quan, nên văn mình của đất nước Cămpuchia cô đại ảnh hướng tới toàn hộ khu vực.
Nên văn mình này bị ảnh hướng bơi văn hóa Ấn Độ từ thể ky thứ nhất sau Công nguyên. Người Cămpuechia theo hai lồn giáo chính có nguồn gốc từ Ấn Độ là Ăn Độ giáo và Phật ciáo. liên quan đèn sự hành đạo của hai tồn piáo này, người Khơ Mẹ cô đã dc lại nhiều công trình kiên trúc và điều khắc vì dại. Nhiều ngôi đến lịch sử trang hoàng tráng lệ được coi là cung điện của các vị thần.
Mặc đủ một số ngôi đến đã bị phả huy, nhiều ngôi đến vẫn giữ được vẻ đẹp để công chúng chiêm ngưỡng, dặc biệt là ngôi đên Angkor WaL. Ngôi đến này được toàn thể piới chiếm ngưỡng như một kiệt tác kiến trúc. Người Khơ Me cô cũng đề lại nhiều tuyệt tác nghệ thuật mã một số trong số đó đã được xếp trong Danh sách Di sản Thể giới. Đó là: - Dén Angkor Wat: 1992.
- Điệu múa Khơ Me cô: 2003; - Sân khẩu bỏng Khơ Me: 2005: - Dén Preah Vihear: 2008. Vier Khoa học Xã hội và Nhân văn, Viện Hân lam Campuchia. Sụ l, Đến Angkor Wat Dén Angkor Wat chỉ là một trong số hàng H ram ngôi dén. O phia bắc Cămpuchia, hiện thời + vẫn côn những di tích năm rai rác trên diện tích khoảng 390Enr.
Đẫn Anekor Wat dược bình thành và xây dựng đười thời vua Survavarmian I] (i 11a ~P PSO). Daly cũng dòng Chor | lũ thu } % dỗ của đề quốc Khơ Me. đẻ quốc đã phát triển từ thế K\ thú 1X vẻ phía bắc hã TonleSan. Ngôi dén chứa.
đựng nhiều nẻt Dòng Nam A và có nhiều anh hướng về chỉnh ứịvà vấn hủa tới toàn Khu sare‹ cho tợi khi ngôi đến dân bị bỏ qu tên vào thể KY XIV. Chắc chăn dây là một trong nhitng1g ký quan cua hthể giới về nghệ thuật và kiến trúc, Thời kị Ẩngkeo bãi dâu vào năm §02 sau công nguyên khi quốc vương Java trman TH, là người Khơ Me theo Ấn Độ giáo tuyên bố ông là 7XỊ vua toán quyên” và là “sua - than”. cho Wi ndm 1431. khi cua Kho Me Porgneaval dời thu đã từ Anekor về Toulbasan (mỏi huyện ở tinh Kamiponpchim ngày nãy ], et Các nhà kiến trúc và điều khắc thời AngRo đã sắng tạo nên những ngồi dén va ve ban dé thé piới vũ trụ trên đá.
Những trang trí của người Khơ Mẹ dêu lấy cảm hứng từ tòn giáo và những sinh vậi huyền thoại trong Án Độ giáo và Phật giáo được chạm khác trên các hức tường, Các ngồi đến dược xây dựng theo nguyen tắc kien trúc cua người Khơ Mè cô, quy định rằng mỗi ngôi đến gồm một điện thờ rung tâm, một sân nhỏ, mội bức tường và một hào bạo qưanh, Cc mỏ típ cua người Khơ Me sử dụng nhiều sinh vật ưong thân thoại của Phật piảo và Ấn Độ giáo, ví dụ Cung điện Hoàng pia ở Phhom Đệnh sự dụng các mô líp như garuda - cou chim than thoại trong An Độ giáo. Kiên trie của Cămpuchia phát triển theo các thời kỳ dưới thời để quốc Khơ Me. từ thể ký thử ÌX dến thế ký thứ XV và được lưu giữ lại trong nhiều công trình của đến Angkor. Những gì còn lại của kiến trúc thể tục của thời kỳ này là rất hiểm vì chỉ có các cơ sơ tôn giáo mới được xây dựng bằng đá.
Kiến trúc của thời kỳ Aneker có nét đặc trưng va ph ahong cach xây dựng tất đặc biệt và dây là một trong những phương pháp chính để xác định niên đại cua các ngôi đến củng với chữ khắc trên đá. Ví tâm ảnh hưởng của để q ude Kho Me va do rất nhiêu kiệt táo nghệthuật còn dược giữ lại nên đi sản này đã được xếp vào Danh sách Di sản Thê giới, 9] Nhóm các đên đài trong khu vực Anpkor đã dược đưa vao danh sách đi san the gioi bao gom: - Angkor wat - Bakheng - akong - Baseichamkrong - Banteay Kdel - Banteay Samre - Banteay sret - Baphone - Bayon - Chau Say tevoda - last Mebon - Kbal spean - Kravan - Lolet - Neak Poan - Brerup - Preah khan - Preah Ko - la Prohm - Thomanan II, Điệu múa Kho Me co Điệu múa Khơ Me cô là một hình thức múa cua người Campuchia. điệu múa này chỉ dành cho hoàng tộc. Trong giai đoạn từ gitra thé ky XX.
n6 được giới thiệu đến công chúng và ngày nay, điệu múa này trở thành biều tượng của văn hóa Khơ Me và thường xuyên được biều điển trong các sự kiện công cộng, các ngày lễ và dành cho khách du lịch. Điệu múa cô này nôi tiếng vì cách các vũ nữ sư dụng đôi bàn tay và đối bàn chân đề biếu lộ tỉnh cam.000 dộng tác khác nhau trong thể loạt múa này. Lập lại thời kỷ vàng son vào những 02 nằm 1960. diéu mia cd Kho Me.
con dược gọi là múa ba lê Haàng gia Campuchia (The Royal Ballet of Cunthodiai. sau khi duge UNESCO C han lA Kiét tac Di san van héa Phi vat thé va Truyện khâu cua Nhân loại, đã od thành điệu múa nồi tiếng nhất trong vân hóa và xã hội, Seamáor, một phiến bán điệu múa An LỘ mạng tên Ẩdwund, đã có ảnh hương lớn đến điệu múa Khơ Me cô nây, Nó ảnh hướng đẫn động ye tác, cách đi chuyền và cối truyện. Điệu múa bãi nguồn từ Recker Đamce được pọi là raBG1M voVdnn nhi hú Và reabam man mekald. Trên thực tế, tắt cá các điệu múa dêu gợi cho khản giá về điệu múa trên thiên đàng.
Đỏ chính là điệu múa của mội thicn than hay Apsara trong than thoại tiếng Phạn. nhằm mang lại điều may mắn và thành công cho khán giả. Điệu múa Khơ Me cô này được lạo ra băng cả trái tìm nghẻ thuật, Người biểu điển được trang sức bằng rất nhiều đỗ kim hoàn. Trang | rene Anh, điệu múa này được biết đến đưới các tên gọi khác nhau như Aho Me Reval Batiet Gnúa ba lễ Tioàng ca Khơ Me) va Cưmbodian CCaw£t L2unce (điệu mùa Hoàng gia Campuchia), Trong fhe Cumbridge Guide to Theatre (Sach hudne dan về sân khẩu cud Cambridge) va wong Danh sach cde Kiét t4c Di san Phi vat thé va Truyền khâu của nhân Ioai cla UNESCO, didu mia nay od tén la Royal Ballet af Cambodia.
Tuy nhién, ULINESCO cũng sử dụng cả thuật ngữ “Kho Meclassical dance”, Doi voi nuwoi Kho Me. didu mia nay được biết một cách chính thức là #u6ưm Preah Reachea Trop. nghìa là “Những điệu múa về sự thịnh vượng của Hoàng gia", hay đơn gian là Roabem. Dưới chế độ Lon Noi, điệu múa dược đôi tên thành &oSøm khach Boran Kho Me, nghia la “digu mua theo phong cach Kho Me tố”, một thuật ngữ không mẫy liên quan dên quả khứ boàng gia cua nó, Đây là môi hình thức nghề thuật với phong cách đọc dao và chủ yếu đo nữ giớt trình điển.
Trong thời kỳ bạo hệ của Pháp. điệu múa CỔ bị bạn chế, thường chỉ được biều diễn trang hoàng cũng với người biểu điền là vợ, thiếp, họ hàng của vua và những người hấu trong cũng điện, vì thể những tên gọi điệu múa này trong phương Tây thường gan với hoàng gia. 2 2 [lình thức múa cũng được trình điện dưới một vải hình thức sản khâu Khơ Me (Lkhdơn) như Lkhaon Khách Boran (loạt hình cơ bản của kịch múa cô do nữ giới hiểu diễn) và LAhaun: Khaqol (một loại hình kịch những phái triên trong kiên trúc hoặc công nghệ. nghệ thuật tượng đải, quy hoạch thành phô hoặc thiết kẻ cảnh quan; 3.
Mang một nét độc đáo hay H nhất khác thường về truyền thống văn hóa hay một nên văn mình mà hiện còn tồn tại hoặc đã mắt di. Là ví dụ nỗi bật về một tổng thể xây dựng, kiến trúc hoặc canh quan để mình họa cho một hay nhiều giải đoạn có ý nghĩa trong lịch sử loài người: 5. La vi du néi bat vé noi dinh cu truyén thang cua con ngwoi, et Me việc sử dụng đất đại, sử đ tụng biển và điều đó đại điện cho mỘit (hoặc các) nên văn hoá, hoặc mối quan hệ giữa con người với môi trường, đặc biệt khi môi trường bị tôn thương dười tác động của sự thay đổi không thể trảnh khỏi: 6, Giăn liên trực tiếp hoặc gián tiếp với các sự kiện hoặc truyền thông sống, với các tư tưởng : hoặc niềm 1n, với các tác nhầm văn học và nghệ thuật có ý nghĩa nội bật (Ủy ban cho răng tiểu chí này cần được sử dụng củng với các tiêu chỉ khác): Chứa đựng các hiện tượng tự nhiên ưu 1ú hoặc các lĩnh vực có vẻ đẹp tự nhiên khác thường và có tầm quan trọng thâm mỹ; &. Lavidu nôi bật đại điện cho những thời kỳ chỉnh trong lich sur của trải đất, bao gồm đữ liệu vẻ sự sông, nhừng quá trình địa chất có ý nghĩa đang điển ra trong sự kiên tạo địa mạo, hoặc các đặc tính địa mạo, dịa vẫn có ý nghĩa; 9, La những vị dụ noi bat dai điện cho các quá trình sinh học va sinh thái học có ý nghĩa đang điển ra trong quá trình tiền hoá và phải triển của hệ sinh thái đất, hệ sinh thái nước ngọt, hệ sinh thái duyên hải và đại dương và các cộng đẳng động thực vật; 1Q, Chứa đựng mỗi trường son tự nhiền có ý nghĩa và quan trọng trong vice baa lồn da dụng sinh học, hao gồm những nơi có Các loài mang giá trị phô biến nôi bật đang có nguy cơ bi de doa theo quan diém khoa học và bảo tên, Kết luận Cămpuchia là một trong những đât nước giảu có nhật về di sản văn hóa.
cả văn hóa vật thể và nhí vật thể ở Đông Nam AÁ. Một số di sản đã % a9 bô cục kiên trúc hiém thay trong nén van minh cua người Khơ Me. Một sỐ công trình được xây dựng vào thê ky thu IX va mot SỐ công trinh khác được xây dựng vao thể ky XI, dưới triệu đại vua Suryavarman 1 (1002-1050). ngày nay người ta vẫn có thê nhìn thây những công trình này.
Di tích này là nơi lĩnh thiêng thờ vị thân An Độ giáo Shiva.