Luận văn nghiên cứu quy trình công nghệ trích ly hoạt chất sinh học Diterpenoid từ nấm đầu khỉ

Nghiên cứu quy trình công nghệ trích ly hoạt chất sinh học diterpenoid từ nấm đầu khỉ, mang lại tiềm năng ứng dụng trong y học và công nghiệp.

• Tác giả: Phạm Văn Đại
• Người hướng dẫn: Th.S. Nguyễn Đức Tiến
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Công nghệ thực phẩm
• Đề tài: Nghiên Cứu Quy Trình Công Nghệ Trích Ly Hoạt Chất Sinh Học Diterpenoid Từ Nấm Đầu Khỉ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu về nấm Đầu Khỉ
• 2.2. Khái niệm và phân loại nấm Đầu Khỉ
• 2.3. Đặc điểm thực vật và phân bố của nấm Đầu Khỉ
• 2.4. Thành phần hóa học của nấm Đầu Khỉ
• 2.5. Hoạt chất sinh học và tác dụng của nấm Đầu Khỉ
• 2.5.1. Hoạt chất sinh học trong nấm Đầu Khỉ
• 2.5.2. Tác dụng của nấm Đầu Khỉ
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, hoá chất và thiết bị nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp xác định các chỉ tiêu hóa lý
• 3.3.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.4. Quy trình công nghệ trích ly và thu nhận Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ
• 3.5. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của điều kiện xử lý nguyên liệu đến hiệu quả trích ly Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ
• 4.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến hiệu suất trích ly Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ
• 4.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid
• 4.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của loại dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid
• 4.5. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid
• 4.6. Nghiên cứu ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liệu/dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid
• 4.7. Nghiên cứu ảnh hưởng các thông số trích ly tới hiệu quả trích ly Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ
• 4.8. Nghiên cứu ảnh hưởng của phương pháp trích ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid
• 4.9. Nghiên cứu ảnh hưởng nhiệt độ trích ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid
• 4.10. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian trích ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid
• 4.11. Nghiên cứu ảnh hưởng của số lần trích ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid
• 4.12. Lọc, cô dịch trích ly và thu chế phẩm Diterpenoid
• 4.13. Đưa quy trình trích ly hoạt chất sinh học Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. DANH MỤC BẢNG BIỂU
• Phụ lục 2. DANH MỤC ĐỒ THỊ
• Phụ lục 3. DANH MỤC HÌNH ẢNH
• Phụ lục 4. DANH MỤC SƠ ĐỒ
• Phụ lục 5. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Quy Trình Trích Ly Diterpenoid Nấm Đầu Khỉ

Nấm Đầu Khỉ (Hericium erinaceus) từ lâu đã được biết đến như một nguồn thực phẩm bổ dưỡng và dược liệu quý. Nghiên cứu về quy trình trích ly các hợp chất có hoạt tính sinh học từ nấm, đặc biệt là Diterpenoid, đang thu hút sự quan tâm lớn. Diterpenoid có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong y học, đặc biệt trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến thần kinh và ung thư. Bài viết này sẽ đi sâu vào các phương pháp và yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất trích ly Diterpenoid từ nấm đầu khỉ, đồng thời đánh giá tiềm năng ứng dụng của chúng. Theo tài liệu gốc, nấm Đầu Khỉ chứa nhiều hoạt chất sinh học cao, có tác dụng tốt trong việc hỗ trợ phòng chống và điều trị bệnh viêm loét dạ dày, ung thư dạ dày, ung thư thực quản.

1.1. Giới thiệu chung về nấm Đầu Khỉ Hericium erinaceus

Nấm Đầu Khỉ (Hericium erinaceus), còn gọi là nấm Hầu Thủ hay nấm Lông Nhím, là một loài nấm ăn được và được sử dụng làm dược liệu. Quả thể nấm thường có hình cầu hoặc elip, mọc thành chùm và có tua nấm dày đặc. Nấm Đầu Khỉ chứa nhiều thành phần dinh dưỡng quan trọng như protein, lipid, khoáng chất và vitamin. Theo nghiên cứu, nấm Đầu Khỉ có khả năng sống trên thân cây khác và phát triển tốt ở những nơi có khí hậu mát mẻ. Nấm Đầu Khỉ được tìm thấy ở châu Âu, châu Á, Bắc Mỹ và trong suốt vĩ độ Bắc ôn đới.

1.2. Vai trò của Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ

Diterpenoid là một nhóm hợp chất tự nhiên có hoạt tính sinh học cao, được tìm thấy trong nhiều loài thực vật và nấm, bao gồm cả nấm Đầu Khỉ. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng Diterpenoid có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm, bảo vệ thần kinh và tăng cường trí nhớ. Đặc biệt, Erinacine và Hericirescen, hai loại Diterpenoid chính trong nấm Đầu Khỉ, có tiềm năng lớn trong việc điều trị bệnh Alzheimer và các bệnh thoái hóa thần kinh khác. Eun Woo Lee và cộng sự (2000) đã nghiên cứu và kết luận nấm Đầu Khỉ có tác dụng tốt trên bệnh Alzeimers, ngăn cản quá trình lão hóa và phục hồi các neuron thần kinh.

II. Thách Thức Trong Quy Trình Trích Ly Diterpenoid Từ Nấm Đầu Khỉ

Việc trích ly Diterpenoid từ nấm Đầu Khỉ đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như dung môi trích ly, thời gian trích ly, nhiệt độ trích ly, và tỷ lệ nguyên liệu/dung môi đều ảnh hưởng đến hiệu suất trích ly. Ngoài ra, việc lựa chọn phương pháp trích ly phù hợp cũng rất quan trọng để đảm bảo thu được Diterpenoid với độ tinh khiết cao. Tối ưu hóa các thông số này là cần thiết để đạt được hiệu suất trích ly tối đa và giảm thiểu chi phí sản xuất. Theo tài liệu gốc, các nhà khoa học hiện nay đang nghiên cứu xoay quanh về các hoạt chất sinh học của nấm Đầu Khỉ, đặc biệt là nhóm hoạt chất sinh học Diterpenoid có tác dụng tốt trên bệnh Alzeimers, ngăn cản quá trình lão hóa và phục hồi các neuron thần kinh.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất trích ly Diterpenoid

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất trích ly Diterpenoid từ nấm Đầu Khỉ, bao gồm: loại dung môi trích ly, nồng độ dung môi, tỷ lệ nguyên liệu/dung môi, thời gian trích ly, nhiệt độ trích ly, và phương pháp trích ly. Việc lựa chọn dung môi phù hợp là rất quan trọng, vì Diterpenoid có độ tan khác nhau trong các loại dung môi khác nhau. Nhiệt độ và thời gian trích ly cũng cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh làm phân hủy Diterpenoid.

2.2. Vấn đề về độ tinh khiết của Diterpenoid sau trích ly

Sau quá trình trích ly, Diterpenoid thường không đạt độ tinh khiết cao và cần phải trải qua các bước tinh chế tiếp theo. Các tạp chất có thể ảnh hưởng đến hoạt tính sinh học và an toàn của Diterpenoid. Do đó, việc phát triển các phương pháp tinh chế hiệu quả là rất quan trọng. Các phương pháp thường được sử dụng bao gồm sắc ký lớp mỏng, sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC), và sắc ký khí khối phổ (GC-MS).

III. Phương Pháp Trích Ly Diterpenoid Hiệu Quả Từ Nấm Đầu Khỉ

Có nhiều phương pháp trích ly khác nhau có thể được sử dụng để thu Diterpenoid từ nấm Đầu Khỉ, bao gồm trích ly bằng dung môi truyền thống, trích ly hỗ trợ vi sóng, trích ly hỗ trợ enzyme, và trích ly siêu tới hạn. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm hiệu suất trích ly, độ tinh khiết, chi phí, và tác động môi trường. Theo tài liệu gốc, để tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có và những tác dụng ưu việt của nấm Đầu Khỉ chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu quy trình công nghệ trích ly hoạt chất sinh học Diterpenoid từ nấm Đầu Khỉ”.

3.1. Trích ly dung môi truyền thống Ưu và nhược điểm

Trích ly bằng dung môi truyền thống là phương pháp đơn giản và phổ biến nhất để thu Diterpenoid từ nấm Đầu Khỉ. Phương pháp này sử dụng các dung môi hữu cơ như ethanol, methanol, hoặc ethyl acetate để hòa tan Diterpenoid từ nguyên liệu nấm. Ưu điểm của phương pháp này là chi phí thấp và dễ thực hiện. Tuy nhiên, nhược điểm là hiệu suất trích ly có thể không cao và có thể sử dụng lượng lớn dung môi, gây ô nhiễm môi trường.

3.2. Kỹ thuật trích ly hiện đại Trích ly hỗ trợ vi sóng và enzyme

Trích ly hỗ trợ vi sóng và trích ly hỗ trợ enzyme là các kỹ thuật trích ly hiện đại có thể cải thiện hiệu suất trích ly Diterpenoid từ nấm Đầu Khỉ. Trích ly hỗ trợ vi sóng sử dụng năng lượng vi sóng để tăng tốc quá trình trích ly, trong khi trích ly hỗ trợ enzyme sử dụng enzyme để phá vỡ thành tế bào nấm, giúp Diterpenoid dễ dàng được giải phóng. Các kỹ thuật này có thể giúp giảm thời gian trích ly và lượng dung môi sử dụng.

IV. Tối Ưu Hóa Quy Trình Trích Ly Diterpenoid Từ Nấm Đầu Khỉ

Để đạt được hiệu suất trích ly Diterpenoid tối đa từ nấm Đầu Khỉ, cần phải tối ưu hóa quy trình trích ly. Điều này bao gồm việc lựa chọn dung môi phù hợp, điều chỉnh nồng độ dung môi, tỷ lệ nguyên liệu/dung môi, thời gian trích ly, nhiệt độ trích ly, và phương pháp trích ly. Các phương pháp thống kê như thiết kế thí nghiệm (DOE) có thể được sử dụng để xác định các thông số tối ưu. Theo tài liệu gốc, cần xác định được ảnh hưởng của điều kiện xử lý nguyện liệu đến hiệu quả trích ly Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ.

4.1. Ảnh hưởng của dung môi và nồng độ dung môi trích ly

Loại dung môi và nồng độ dung môi có ảnh hưởng lớn đến hiệu suất trích ly Diterpenoid. Các dung môi phân cực như ethanol và methanol thường được sử dụng để trích ly Diterpenoid từ nấm Đầu Khỉ. Nồng độ dung môi cần được điều chỉnh để đảm bảo Diterpenoid được hòa tan hoàn toàn, nhưng không hòa tan quá nhiều tạp chất.

4.2. Tối ưu hóa thời gian và nhiệt độ trích ly Diterpenoid

Thời gian trích ly và nhiệt độ trích ly cũng cần được tối ưu hóa để đạt được hiệu suất trích ly cao nhất. Thời gian trích ly quá ngắn có thể không đủ để Diterpenoid được giải phóng hoàn toàn, trong khi thời gian trích ly quá dài có thể dẫn đến phân hủy Diterpenoid. Nhiệt độ trích ly quá cao cũng có thể gây phân hủy Diterpenoid, trong khi nhiệt độ trích ly quá thấp có thể làm giảm độ tan của Diterpenoid.

V. Ứng Dụng Của Diterpenoid Trích Ly Từ Nấm Đầu Khỉ

Diterpenoid trích ly từ nấm Đầu Khỉ có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, bao gồm thực phẩm chức năng, dược phẩm, và y học cổ truyền. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng Diterpenoid có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm, bảo vệ thần kinh, và tăng cường trí nhớ. Do đó, chúng có thể được sử dụng để phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến thần kinh, tim mạch, và ung thư. Theo tài liệu gốc, nấm Đầu Khỉ chứa nhiều chất có hoạt tính sinh học cao có tác dụng rất tốt trong việc hỗ trợ phòng chống và điều trị bệnh viêm loét dạ dày, ung thư dạ dày, ung thư thực quản, cải thiện tình trạng suy giảm trí nhớ ở người cao tuổi, tăng cường hệ miễn dịch, nâng cao sức đề kháng với tình trạng thiếu oxy, chống mệt mỏi, lưu thông tuần hoàn máu…

5.1. Diterpenoid trong thực phẩm chức năng và dược phẩm

Diterpenoid có thể được sử dụng làm thành phần hoạt tính trong thực phẩm chức năng và dược phẩm để cải thiện sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Ví dụ, Diterpenoid có thể được thêm vào các sản phẩm hỗ trợ trí nhớ, tăng cường hệ miễn dịch, hoặc bảo vệ tim mạch. Các nghiên cứu in vitro và in vivo cần được thực hiện để đánh giá hiệu quả và an toàn của Diterpenoid trong các sản phẩm này.

5.2. Ứng dụng trong y học cổ truyền và bài thuốc từ nấm Đầu Khỉ

Trong y học cổ truyền, nấm Đầu Khỉ đã được sử dụng từ lâu để điều trị các bệnh về tiêu hóa, thần kinh, và tim mạch. Diterpenoid có thể là một trong những thành phần hoạt tính chính chịu trách nhiệm cho các tác dụng này. Các bài thuốc từ nấm Đầu Khỉ có thể được sử dụng để hỗ trợ điều trị các bệnh như viêm loét dạ dày, suy giảm trí nhớ, và bệnh Alzheimer.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Trích Ly Diterpenoid

Nghiên cứu về quy trình trích ly Diterpenoid từ nấm Đầu Khỉ có ý nghĩa quan trọng trong việc khai thác tiềm năng dược liệu của loài nấm này. Việc tối ưu hóa quy trình trích ly và phát triển các phương pháp trích ly hiện đại có thể giúp tăng hiệu suất trích ly và độ tinh khiết của Diterpenoid. Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá độ an toàn và hiệu quả của Diterpenoid trong các ứng dụng khác nhau, cũng như phát triển các quy trình sản xuất Diterpenoid quy mô lớn. Theo tài liệu gốc, cần xây dựng được quy trình trích ly hoạt chất sinh học Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ.

6.1. Đánh giá độ an toàn và độc tính của Diterpenoid

Trước khi Diterpenoid được sử dụng rộng rãi trong thực phẩm chức năng và dược phẩm, cần phải đánh giá độ an toàn và độc tính của chúng. Các nghiên cứu in vitro và in vivo cần được thực hiện để xác định liều lượng an toàn và các tác dụng phụ có thể xảy ra.

6.2. Phát triển quy trình sản xuất Diterpenoid quy mô lớn

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về Diterpenoid, cần phải phát triển các quy trình sản xuất Diterpenoid quy mô lớn. Điều này có thể bao gồm việc nuôi trồng nấm Đầu Khỉ trên quy mô công nghiệp, tối ưu hóa quy trình trích ly, và phát triển các phương pháp tinh chế hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM PHẠM VĂN ĐẠI Đề tài: NGHIÊN CỨU QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ TRÍCH LY HOẠT CHẤT SINH HỌC DITERPENOID TỪ NẤM ĐẦU KHỈ KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Công nghệ thực phẩm Khoa : CNSH & CNTP Khóa : 2010 - 2014 Giảng viên hướng dẫn : 1. Nguyễn Đức Tiến (Viên Cơ điện Nông nghiệp & Công nghệ sau thu hoạch) 2. Trần Thị Lý (Khoa CNSH & CNTP - Trường ĐH Nông lâm Thái Nguyên) Thái Nguyên, năm 2014 ``LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong khóa luận này là trung thực. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện khóa luận này đã được cám ơn và các thông tin được trích dẫn trong khóa luận này đã được ghi rõ nguồn gốc. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014 Sinh viên Phạm Văn Đại LỜI CẢM ƠN Khóa luận tốt nghiệp này được thực hiện tại Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch dưới sự hướng dẫn của Th. Nguyễn Đức Tiến - Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch và Th.S Trần Thị Lý - Khoa Công sinh học và Công nghệ thực phẩm - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Để hoàn thành được luận văn này, ngoài sự cố gắng của bản thân, tôi đã nhận được sự ủng hộ, giúp đỡ và hướng dẫn của các thầy giáo, cô giáo, gia đình và bè bạn xung quanh. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới ThS. Nguyễn Đức Tiến - Trưởng Bộ môn Nghiên cứu phụ phẩm và Môi trường nông nghiệp - Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghê sau thu hoạch đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn ThS. Trần Thị Lý - Khoa Công nghệ thực phẩm - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã hướng dẫn, động viên, hỗ trợ phương tiện nghiên cứu, kiến thức và đã có những góp ý sâu sắc trong suốt quá trình tôi thực hiện đề tài. Đồng thời, tôi xin được cảm ơn các anh, chị ở Bộ môn Nghiên cứu phụ phẩm và Môi trường nông nghiệp - Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch đã hướng dẫn, tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành đề tài này. Cuối cùng tôi xin gửi tới gia đình và bạn bè đã là nguồn động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu những lời cảm ơn chân thành nhất. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014 Sinh viên Phạm Văn Đại MỤC LỤC Trang Phần 1. Mục đích và yêu cầu của đề tài . TỔNG QUAN TÀI LIỆU . Giới thiệu về nấm Đầu Khỉ . Khái niệm và phân loại nấm Đầu Khỉ . Đặc điểm thực vật và phân bố của nấm Đầu Khỉ . Thành phần hóa học của nấm Đầu Khỉ . Hoạt chất sinh học và tác dụng của nấm Đầu Khỉ . Giới thiệu về hoạt chất sinh học Diterpenoid . Khái niệm Diterpenoid. Hoạt tính sinh học của Diterpenoid . Trích ly các hoạt chất sinh học của nấm Đầu Khỉ . Cơ sở khoa học của quá trình trích ly . Phương pháp trích ly. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình trích ly. Một số quá trình xảy ra trong quá trình trích ly. Thu nhận các hoạt chất sinh học của nấm Đầu Khỉ . Sấy thu nhận sản phẩm . Các sản phẩm chế biến từ nấm Đầu Khỉ . Tình hình sản xuất và nghiên cứu nấm Đầu Khỉ trên thế giới và Việt Nam . Tình hình sản xuất và nghiên cứu nấm Đầu Khỉ trên thế giới . Tình hình sản xuất và nghiên cứu về nấm Đầu Khỉ ở Việt Nam. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đối tượng, hoá chất và thiết bị nghiên cứu . Hoá chất và thiết bị . Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu . Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu . Phương pháp xác định các chỉ tiêu hóa lý . Phương pháp xử lý số liệu . Quy trình công nghệ trích ly và thu nhận Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ 28 3. Phương pháp bố trí thí nghiệm . KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Nghiên cứu ảnh hưởng của điều kiện xử lý nguyện liệu đến hiệu quả trích ly Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ . Nghiên cứu ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến hiệu suất trích ly Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ . Nghiên cứu ảnh hưởng của dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ . Nghiên cứu ảnh hưởng của loại dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Nghiên cứu ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liệu/dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Nghiên cứu ảnh hưởng các thông số trích ly tới hiệu quả trích ly Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ . Nghiên cứu ảnh hưởng của phương pháp trích ly đến hiểu quả trích ly Diterpenoid . Nghiên cứu ảnh của hưởng nhiệt độ trich ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Nghiên cứ ảnh hưởng của thời gian trich ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Nghiên cứ ảnh hưởng của số lần trich ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid. Lọc, cô dịch trích ly và thu chế phẩm Diterpenoid . Đưa quy trình trích ly hoạt chất sinh học Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ . KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .54 TÀI LIỆU THAM KHẢO .55 PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU Trang Bảng 2.1: Thành phần dinh dưỡng của 100g nấm Đầu Khỉ khô. Ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến hiệu suất trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng của dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng của nồng độ dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liệu/dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng của phương pháp trích ly đến hiểu quả .44 trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng nhiệt độ trich ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng thời gian trich ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng của số lần trich ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng nhiệt độ cô đặc đến quá trình thu nhận chế phẩm Diterpenoid .50 DANH MỤC ĐỒ THỊ Trang Đồ thị 4. Ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng của dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng của nồng độ dung môi đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liêu/dung môi tới hiệu quả.43 trích ly Diterpenoid. Ảnh phương pháp trích ly đến hiểu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng nhiệt độ trich ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid . Ảnh hưởng thời gian trich ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid. Ảnh hưởng của số lần trich ly đến hiệu quả trích ly Diterpenoid .49 DANH MỤC HÌNH ẢNH Trang Hình 1. Nấm Đầu Khỉ . Công thức cấu tạo Erinacines Diterpenoid (A – I) trong nấm Đầu Khỉ . Nấm hầu thủ dạng viên nang . Nấm hầu thủ dạng khô .21 DANH MỤC SƠ ĐỒ Trang Sơ đồ 3. Quy trình dự kiến trích ly Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ . Quy trình quy trình trích ly Diterpenoid trong nấm Đầu Khỉ .52 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT NGF : Nerve growth factor (yếu tố tăng trưởng thần kinh) HPA : Hericium Polysaccharides A HPB : Hericium Polysaccharides B GC-MS : Gas Chromatography Mass Spectometry (Sắc kí ghép khối phổ) 1 Phần 1 MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, nhu cầu về thực phẩm không chỉ dừng lại ở những yêu cầu về số lượng, chất lượng mà hướng tới tính an toàn, khả năng phòng và chữa bệnh. Vì thế xu hướng thực phẩm chức năng đang rất được quan tâm. Thực phẩm chức năng là thực phẩm có thể cải thiện tình trạng sức khỏe và làm giảm nguy cơ mắc bệnh, do chứa những thành phần có hoạt tính sinh học cao. Các hoạt chất sinh học này có thể được tách chiết từ các nguồn gốc khác nhau như động vật, thực vật, vi sinh vật. Trong đó việc tách chiết các hoạt chất sinh học từ thực vật và đặc biệt là các loại nấm ăn hiện đang được các nhà khoa học đặc biệt quan tâm. Từ nhiều thế kỷ qua nấm ăn được biết đến như một nguồn thực phẩm bổ dưỡng có lợi cho sức khỏe. Nấm ăn là loại thực phẩm vừa là rau vừa là thịt, nó có rất ít chất béo, cung cấp ít năng lượng nhưng lại rất giàu protein và acid amin. Trong các loại nấm ăn hiện nay được quan tâm hơn cả là nấm Đầu Khỉ (Hericium erinaceum). Từ lâu, tại Trung Quốc và Nhật Bản nấm Đầu Khỉ đã được biết tới như là loại thực phẩm bổ dưỡng được nhiều người ưa chuộng. Nấm Đầu Khỉ chứa nhiều chất có hoạt tính sinh học cao (β-glucan, ergosterol và Diterpenoid erinacine A đến I…) có tác dụng rất tốt trong việc hỗ trợ phòng chống và điều trị bệnh viêm loét dạ dày, ung thư dạ dày, ung thư thực quản. Nấm có tác dụng tốt lên hệ thần kinh, cải thiện tình trạng suy giảm trí nhớ ở người cao tuổi, tăng cường hệ miễn dịch, nâng cao sức đề kháng với tình trạng thiếu oxy, chống mệt mỏi, lưu thông tuần hoàn máu…[6;7]. Vì vậy, các nhà khoa học hiện nay đang nghiên cứu xoay quanh về các hoạt chất sinh học của nấm Đầu Khỉ. Đặc biệt là nhóm hoạt chất sinh học Diterpenoid có tác dụng tốt trên bệnh Alzeimers, ngăn cản quá trình lão hóa và phục hồi các neuron thần kinh. Với lợi thế là một nước nông nghiệp có nguồn phụ phẩm giàu chất xơ (cellulose), chất gỗ (lignin) hết sức phong phú, đồng thời có nhiều vùng khí hậu nên có thể trồng nấm quanh năm với hàng chục loại nấm ăn và dược liệu, thị trường tiêu 2 thụ nấm rộng lớn. Mặc dù vậy, nấm Đầu Khỉ vẫn còn khá mới đối với người dân nước ta, nhất là những sản phẩm mang tính tiện lợi có bổ sung các hoạt chất sinh học từ nấm như: Sử dụng làm đồ uống, chiết xuất thành dạng viên nang, ứng dụng trong sản xuất trà túi lọc, trà hòa tan… Hiện nay, trên thị trường Việt Nam những sản phẩm từ nấm Đầu Khỉ chủ yếu dưới dạng khô và dạng bột từ quả thể nấm, vừa không tiện dụng lại hiệu quả kinh tế thấp. Để tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có và những tác dụng ưu việt của nấm Đầu Khỉ chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu quy trình công nghệ trích ly hoạt chất sinh học Diterpenoid từ nấm Đầu Khỉ”. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích Nghiên cứu quy trình trích ly hoạt chất sinh học Diterpenoid từ nấm Đầu Khỉ 1.