CHƯƠNG 1 6 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MARKETING SỐ TRONG DOANH NGHIỆP 1. KHÁI QUÁT VỀ MARKETING SỐ 1. Khái niệm về marketing số Thuật ngữ “tiếp thị số” (Digital marketing) được sử dụng lần đầu tiên vào những năm 1990, nhưng thuật ngữ này đã bắt đầu xuất hiện từ những năm 1980 khi công ty SoftAd Group, nay đổi tên là ChannelNet, phát triển các chiến dịch quảng cáo tự động cho các công ty.0: moving from traditional to digital (tạm dịch: Tiếp thị 4.0 - Dịch chuyển từ truyền thống sang công nghệ số), World Scientific Book Chapters (2019): 99-123, có định nghĩa về “Tiếp thị số” như sau: “Tiếp thị số là một hình thức tiếp thị trực tiếp giúp liên kết người tiêu dùng với người bán bằng cách sử dụng các ứng dụng công nghệ tương tác người dùng như email, trang web, diễn đàn trực tuyến, truyền hình, truyền thông…” Nhìn chung, marketing số là quá trình tiếp thị trên nền tảng số, tức là doanh nghiệp sẽ thực hiện các hoạt động tiếp thị bao gồm nghiên cứu thị trường, tìm kiếm khách hàng tiềm năng, quảng cáo và giới thiệu sản phẩm – dịch vụ, thu hút khách hàng hay thậm chí đánh giá chiến lược marketing thông qua các ứng dụng công nghệ, Internet hay các phần mềm kỹ thuật số. Tiếp thị số bao gồm các công cụ như: tối ưu hóa công cụ tìm kiếm, tiếp thị công cụ tìm, tiếp thị nội dung, tự động hóa nội dung, thương mại điện tử, tiếp thị truyền thông xã hội, tiếp thị trực tuyến qua email, hiển thị quảng cáo thông qua mạng xã hội, sách điện tử, tin nhắn SMS tự động… 1.
Phân biệt marketing số và marketing truyền thống Marketing truyền thống là hình thức tiếp thị mà doanh nghiệp xây dựng mối quan hệ với khách hàng thông qua sẽ tiếp xúc trực tiếp giữa người với người. Điều này làm cho phương pháp tiếp thị truyền thống bị hạn chế về lãnh thổ và quốc gia, khi mà doanh nghiệp khó có thể tiếp cận đến các đối tượng khách hàng ở những khu vực xa. Đối với Marketing truyền thống, doanh nghiệp sẽ tập trung sử dụng các phương tiện 7 truyền thông đại chúng, hình thức tiếp thị cũng tương đối đơn giản, chủ yếu là quảng cáo sản phẩm – dịch vụ trên các báo in, tạp chí, tờ rơi,… Ngoài ra, doanh nghiệp có thể quảng cáo sản phẩm thông qua các sự kiện, hoặc gọi điện đến khách hàng… các phương thức marketing này thường tốn thời gian dài để giúp khách hàng có thể tiếp cận với thông tin của sản phẩm – dịch vụ và chi phí quảng cáo cũng rất cao. Tiếp thị số gắn liền với sự phát triển của Internet và ứng dụng công nghệ thông tin.
Tương tự như marketing truyền thống, marketing số cũng nhằm mục đích thu hút khách hàng đến gần hơn với sản phẩm – dịch vụ của doanh nghiệp, tuy nhiên lại sử dụng những phương tiện kỹ thuật số như: mạng xã hội, email, trang web, diễn đàn, hay các ứng dụng trên điện thoại,… Ngoài ra, marketing số hiệu quả trong việc đưa ra những nội dung mới lạ, hình ảnh bắt mắt và video thú vị, những bình luận hoặc lời chia sẻ từ các khách hàng khác… giúp thu hút khách hàng dễ dàng hơn. Đối với marketing số, mối quan hệ giữa khách hàng và doanh nghiệp được xây dựng theo hai chiều, doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận đến từng thị trường khách hàng mục tiêu mà không bị giới hạn về mặt không gian và thời gian, và ngược lại khách hàng có thể chủ động tìm hiểu sản phẩm của nhiều doanh nghiệp trong cùng một lúc và bất cứ lúc nào; quá trình mua – bán cũng diễn ra đơn giản và nhanh chóng hơn. Các ứng dụng công nghệ sẽ là trợ thủ đắc lực giúp doanh nghiệp có thể khai thác mọi nhu cầu của khách hàng, phân tích hành vi và thói quen tiêu dùng của khách hàng qua từng con số thống kê cụ thể. Chưa kể, chi phí quảng cáo cho tiếp thị số tương đối thấp, giúp cho doanh nghiệp có thể kiểm soát mức chi phí quảng cáo.
Đặc điểm cơ bản của marketing số - Có khả năng đo lường Khả năng đo lường của chính sách Marketing số được thể thông qua các công cụ phân tích và đo lường như Google Analytics… Đây là những công cụ giúp doanh nghiệp có thể dễ dàng đánh giá hiệu quả của từng công cụ và chính sách marketing một cách chính xác. Các công cụ này có thể đưa ra những con số phân tích cụ thể về số lượng người truy cập vào website, số lượng tương tác, thời gian khách hàng đọc thông tin trên một website hay trên một trang quảng cáo điện tử là bao lâu, mức độ thường 8 xuyên truy cập của mỗi khách hàng… Qua đó, doanh nghiệp có thể đưa ra những thay đổi hoặc các chiến lược hiệu quả hơn giúp phát huy những ưu điểm và khắc phục những hạn chế trên các công cụ hoặc phương tiện quảng cáo, từ đó dễ dàng thu hút được khách hàng đến với doanh nghiệp. Đây là một ưu điểm mà tại chính sách marketing truyền thống không thể thự hiện được. - Có độ tương tác sâu Marketing số cho phép doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận và thu hút khách hàng.
Thông qua Internet, doanh nghiệp có thễ dễ dàng trò chuyện, tư vấn về sản phẩm – dịch vụ cho khách hàng. Tiếp thị số bao gồm những công cụ trò chuyện trực tuyến cho phép doanh nghiệp tương tác trực tiếp với khách hàng bất cứ lúc nào và thuận tiện nhất; qua đó thông tin được truyền tải trong khoảng thời gian rất ngắn. Độ tương tác sâu giữa khách hàng và doanh nghiệp mà marketing số mang lại giúp khách hàng cảm thấy gần gũi và an tâm hơn khi trò chuyện với doanh nghiệp, và ngược lại, doanh nghiệp có thể dễ dàng tạo được lòng tin và thương hiệu trong lòng khách hàng. - Hướng đến đúng thị trường mục tiêu Thông qua sự tương tác với khách hàng, marketing số cho phép doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận gần hơn và chính xác hơn với thị trường mục tiêu.
Mỗi khách hàng khi “ghé qua” những phương tiện marketing của doanh nghiệp như mạng xã hội, trang web, diễn đàn trực tuyến… từ đây, doanh nghiệp có thể biết được những khách hàng thật sự quan tâm đến sản phẩm – dịch vụ của mình, đó là dấu hiệu nhận biết khách hàng mục tiêu. Từ đó, doanh nghiệp có thể tập trung nguồn lực khai thác hiệu quả nhóm khách hàng mục tiêu, giúp thu hút họ cách dễ dàng, chính sách marketing hiệu quả hơn. Khi đã xác định được thị trường mục tiêu, doanh nghiệp có thể đưa ra những chiến lược quảng cáo “đánh mạnh” vào nhu cầu của khách hàng. - Có thể định hướng tương lai Thông qua những thông số thống kê và phân tích được thông qua những công cụ của marketing số, doanh nghiệp có thể xác định được các chiến lược và hướng đi trong tương lai.
Marketing số còn được xem là một trợ thủ đắc lực giúp doanh nghiệp có thể dễ dàng đưa ra các chiến dịch quảng cáo, thu hút khách hàng; giúp xác định những ưu 9 điểm và hạn chế trong các phương tiện và hình thức quảng cáo; dự đoán xu hướng và thị hiếu của khách hàng trong hiện tại cũng như trong tương lai. Nhờ vậy mà việc hoạch đình chiến lược diễn ra cách dễ dàng và hiệu quả hơn. - Khả năng tối ưu hóa các công cụ Một trong những công cụ quan trọng nhất trong marketing số là tối ưu hóa công cụ tìm kiếm. Nhờ công cụ này, doanh nghiệp có thể dễ dàng tối ưu các công cụ tìm kiếm của doanh nghiệp, tăng lượng tìm kiếm, tăng lượng truy cập và độ tương tác giữa người dùng.
Doanh nghiệp có thể thu thập thông tin và nhu cầu của khách hàng một cách tối đa thông qua các phương tiện tiếp thị, giúp khẳng định thương hiệu và quan trọng hơn là độ tín cậy và độ phủ sóng trong một khối lượng lớn các phương tiện truyền thông. - Có tính liên kết Marketing số thường sử dụng nhiều công cụ marketing để tính hiệu quả trong việc thu hút khách hàng, chính vì vậy, yêu cầu các thông tin và nội dung quảng cáo về sản phẩm – dịch vụ phải có tính thống nhất và liên kết giữa các công cụ khách nhau. Nếu các thông tin rên các công cụ này không liên kết sẽ dễ gây hoang mang và phân vân cho khách hàng, chưa kể điều này có thể dẫn đến sự nhiễu loạn trong nhận thức của khách hàng về sản phẩm – dịch vụ hay thương hiệu của doanh nghiệp. - Có khả năng phát tán Có thể thấy marketing số tận dụng các nguồn lực và các phương tiện nhằm đưa thương hiệu của doanh nghiệp đến gần hơn với khách hàng, hay nói cách khác thông qua các công cụ marketing số mà sản phẩm – dịch vụ của doanh nghiệp có thể phân bố rộng rãi và tiếp cận với số lượng lớn khách hàng mà không bị giới hạn về khoảng cách không gian.
Ngày nay, tốc độ truyền phát thông tin giữa các khu vực khác nhau là vô cùng nhanh chóng, và tiếp thị số giúp doanh nghiệp có thể phát tán và truyền tải chuỗi thông tin với tốc độ nhanh chóng và chính xác nhất đến từng khách hàng. Hình thức marketing số Marketing số được chia làm hai hình thức truyền thông khác nhau gồm: marketing số theo hình thức online (sử dụng các công cụ có kết nối Internet) và 10 marketing số theo hình thức offline (sử dụng các công cụ không cần sự kết nối với Internet). Hình thức marketing số online Hình thức marketing số online (hay Internet marketing) là hình thức tiếp thị số gồm các kênh quảng cáo đòi hỏi doanh nghiệp và khách hàng phải kết nối với Internet để có thể tương tác, phân phối và tiếp nhận thông tin sản phẩm – dịch vụ. Một số kênh quảng cáo phổ biến thuộc hình truyền thông Internet marketing gồm: SEO, SEM, quảng cáo trên mạng xã hội… Trong chiến lược marketing số, các kênh phân phối online thường chiếm ưu thế hơn vì nó gắn liền với sự phát triển của các thiết bị điện tử thông mình trong thời kỳ 4.
Ví dụ như mỗi khách hàng hiện nay đều có trong mình một chiếc điện thoại thông minh có thể truy cập Internet cách dễ dàng; cùng với đó là sự phủ sóng toàn cầu về wifi hoặc mạng 3G, 4G; những điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho hình thức marketing số online trở nên phổ biến và thông dụng hơn.