I. Tổng quan luận văn quản lý chi ngân sách nhà nước quận Thanh Khê
Luận văn thạc sĩ kế toán của Đinh Quang Tưởng nghiên cứu công tác quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) tại quận Thanh Khê, Đà Nẵng. Đề tài tập trung phân tích thực trạng quản lý chi NSNN cấp quận thông qua ba giai đoạn chính: lập dự toán, chấp hành và quyết toán. Nội dung luận văn đánh giá hiệu quả quản lý chi NSNN, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp định lượng, khảo sát thực tế tại quận Thanh Khê. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho cải thiện quản lý tài chính công địa phương.
1.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu luận văn
Nghiên cứu tập trung vào quản lý chi NSNN cấp quận Thanh Khê giai đoạn 2015-2018. Đối tượng nghiên cứu là quy trình quản lý chi NSNN từ khâu lập dự toán đến thanh quyết toán. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn quận như phòng tài chính, kho bạc nhà nước và chi cục thuế. Luận văn không xem xét chi NSNN cấp tỉnh hoặc trung ương. Phương pháp thu thập dữ liệu kết hợp khảo sát định tính với phân tích số liệu kế toán.
1.2. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Quản lý chi NSNN hiệu quả quyết định sự phát triển kinh tế-xã hội địa phương. Tại quận Thanh Khê, nhu cầu chi tiêu công ngày càng tăng trong khi nguồn thu NSNN hạn chế. Luận văn ra đời nhằm khắc phục tồn tại trong quản lý chi như phân bổ ngân sách chưa hợp lý, thiếu giám sát chặt chẽ. Nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học cho cải cách quản lý tài chính công. Kết quả áp dụng sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, giảm lãng phí tham nhũng.
II. Phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước quận Thanh Khê
Thực trạng quản lý chi NSNN tại quận Thanh Khê năm 2019 cho thấy nhiều bất cập trong ba khâu chính: lập dự toán, chấp hành và quyết toán. Lập dự toán thường thiếu sát thực tế nhu cầu chi, dẫn đến điều chỉnh bổ sung thường xuyên. Chấp hành ngân sách gặp khó khăn do chậm giải ngân, thiếu giám sát sử dụng vốn. Quyết toán chậm trễ, thiếu minh bạch. Báo cáo của Kho bạc nhà nước Đà Nẵng ghi nhận tỷ lệ giải ngân đạt 85%, thấp hơn mục tiêu 90%. Nguyên nhân chính là thủ tục hành chính rườm rà, thiếu phối hợp giữa các đơn vị.
2.1. Hạn chế trong lập dự toán ngân sách
Lập dự toán chi NSNN tại quận Thanh Khê thường dựa trên số liệu năm trước, không cập nhật kịp thời biến động kinh tế-xã hội. Các phòng ban đề xuất nhu cầu chi thiếu căn cứ khoa học, dẫn đến dự toán không sát thực. Năm 2018, dự toán chi đầu tư phát triển vượt 15% so với khả năng thu. Nguyên nhân là thiếu công cụ dự báo chính xác, thiếu sự tham gia của chuyên gia kinh tế. Hậu quả là tình trạng thiếu vốn cục bộ, ảnh hưởng đến tiến độ dự án.
2.2. Tồn tại trong chấp hành ngân sách
Quá trình chấp hành ngân sách gặp khó khăn do thiếu giám sát chặt chẽ từ các cấp. Nhiều đơn vị sử dụng ngân sách không tuân thủ định mức chi tiêu, dẫn đến vượt dự toán. Báo cáo thanh tra năm 2019 phát hiện 23 trường hợp chi sai quy định, thiệt hại 1,2 tỷ đồng. Nguyên nhân là thiếu chế tài xử phạt nghiêm minh, thiếu cơ chế trách nhiệm rõ ràng. Hơn nữa, thủ tục giải ngân phức tạp khiến thời gian kéo dài, ảnh hưởng hiệu quả sử dụng vốn.
III. Giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước quận Thanh Khê
Để nâng cao hiệu quả quản lý chi NSNN, luận văn đề xuất ba giải pháp chính: cải tiến quy trình lập dự toán, tăng cường giám sát chấp hành và đổi mới phương pháp quyết toán. Cụ thể, xây dựng hệ thống dự báo kinh tế-xã hội dựa trên dữ liệu lớn. Triển khai phần mềm quản lý ngân sách điện tử để theo dõi dòng tiền thời gian thực. Áp dụng chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với đơn vị vi phạm. Đồng thời, đào tạo nâng cao năng lực cán bộ quản lý tài chính. Những giải pháp này sẽ giảm thiểu lãng phí, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.
3.1. Hoàn thiện quy trình lập dự toán ngân sách
Cải tiến quy trình lập dự toán bằng cách áp dụng phương pháp dự báo khoa học, kết hợp dữ liệu lịch sử với biến động kinh tế. Xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất giữa các đơn vị liên quan. Tổ chức hội thảo lấy ý kiến chuyên gia trước khi phê duyệt dự toán. Áp dụng mô hình ngân sách theo kết quả thay vì theo đầu vào. Thí điểm tại 5 đơn vị sử dụng ngân sách trong năm 2020 để đánh giá hiệu quả.
3.2. Tăng cường giám sát chấp hành ngân sách
Triển khai hệ thống giám sát điện tử theo dõi dòng tiền ngân sách từ khâu phân bổ đến giải ngân. Thành lập tổ thanh tra chuyên trách kiểm tra đột xuất các đơn vị sử dụng ngân sách. Áp dụng công nghệ blockchain để ghi nhận giao dịch minh bạch. Đào tạo 100% cán bộ quản lý tài chính về kỹ năng giám sát. Xây dựng cơ chế khen thưởng đơn vị chấp hành tốt, phạt đơn vị vi phạm.
IV. Kết luận và đề xuất ứng dụng luận văn quản lý chi NSNN
Luận văn khẳng định quản lý chi NSNN hiệu quả là yếu tố then chốt phát triển kinh tế-xã hội quận Thanh Khê. Kết quả nghiên cứu chỉ ra những tồn tại trong lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách. Giải pháp đề xuất tập trung vào cải cách quy trình, tăng cường giám sát và ứng dụng công nghệ. Việc áp dụng những giải pháp này sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, giảm thiểu lãng phí. Kết quả nghiên cứu có thể nhân rộng tại các quận huyện khác trong thành phố Đà Nẵng.
4.1. Đánh giá kết quả nghiên cứu luận văn
Nghiên cứu đã thu thập và phân tích dữ liệu từ 2015-2018, khảo sát 50 đơn vị sử dụng ngân sách. Kết quả cho thấy quản lý chi NSNN còn nhiều hạn chế về quy trình, thiếu minh bạch. Luận văn đề xuất 15 giải pháp cụ thể, trong đó 7 giải pháp có thể triển khai ngay. Điểm mới của nghiên cứu là ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý ngân sách. Kết quả khảo sát chuyên gia đánh giá cao tính khả thi của giải pháp.
4.2. Khuyến nghị chính sách cho quận Thanh Khê
Chính quyền quận nên ưu tiên đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin cho quản lý ngân sách. Ban hành quy chế xử phạt nghiêm khắc đối với đơn vị vi phạm. Tổ chức đào tạo định kỳ cho cán bộ quản lý tài chính. Thiết lập cơ chế phối hợp giữa Kho bạc nhà nước, Chi cục thuế và Phòng Tài chính. Triển khai thí điểm mô hình ngân sách theo kết quả tại 3 đơn vị trọng điểm trong năm 2021.
