Luận văn thạc sĩ: Giáo dục kỹ năng mềm cho sinh viên CĐSP Savannakhet, Lào

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và đề xuất các biện pháp giáo dục kỹ năng mềm cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Savannakhet (Lào).

• Tác giả: Lanoy Mingmeunsen
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Ngọc
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Giáo dục kỹ năng mềm cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Savannakhet nước CHDCND Lào
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tầm Quan Trọng của Kỹ Năng Mềm trong Giáo Dục Sư Phạm

Kỹ năng mềm là những khả năng thiết yếu giúp sinh viên Sư phạm Savannakhet phát triển toàn diện. Những kỹ năng này không chỉ hỗ trợ hoạt động giáo dục mà còn xây dựng nền tảng cho sự nghiệp giảng dạy thành công. Trong bối cảnh hiện đại, các trường sư phạm cần tập trung vào phát triển kỹ năng giao tiếp, lãnh đạo và giải quyết vấn đề. Điều này giúp sinh viên trở thành những giáo viên đủ năng lực, có khả năng quản lý lớp học hiệu quả và tương tác tốt với học sinh, phụ huynh và đồng nghiệp.

1.1. Định Nghĩa Kỹ Năng Mềm

Kỹ năng mềm bao gồm các khả năng cá nhân như giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian và tư duy phản biện. Đối với sinh viên sư phạm, những kỹ năng này giúp họ xây dựng mối quan hệ tốt với học sinh, quản lý căng thẳng và phát triển phương pháp dạy học sáng tạo.

1.2. Vai Trò trong Sự Nghiệp Giáo Viên

Giáo viên cần có kỹ năng mềm để quản lý lớp học, giảng dạy hiệu quả và phát triển nhân cách học sinh. Các kỹ năng này tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và xây dựng tính cách tốt cho thế hệ trẻ Lào.

II. Các Kỹ Năng Mềm Chính Cần Phát Triển

Sinh viên Sư phạm Savannakhet cần tập trung phát triển một số kỹ năng mềm quan trọng. Giao tiếp hiệu quả là nền tảng cho mọi tương tác trong lớp học. Khả năng lãnh đạo giúp sinh viên hướng dẫn và động viên học sinh. Làm việc nhóm và hợp tác là những kỹ năng cần thiết trong môi trường giáo dục hiện đại. Ngoài ra, tư duy phản biện, sáng tạo và quản lý cảm xúc cũng là những yếu tố không thể thiếu.

2.1. Kỹ Năng Giao Tiếp và Trình Bày

Khả năng diễn đạt rõ ràng, lắng nghe tích cực và phản hồi xây dựng là những yếu tố chính. Sinh viên cần biết cách truyền đạt kiến thức một cách dễ hiểu, phù hợp với lứa tuổi và trình độ của học sinh, tạo sự hứng thú trong học tập.

2.2. Lãnh Đạo và Quản Lý Lớp Học

Kỹ năng lãnh đạo giúp giáo viên đặt ra mục tiêu rõ ràng, duy trì kỷ luật và tạo sự tôn trọng. Quản lý lớp học hiệu quả đảm bảo môi trường an toàn, tập trung vào học tập và phát triển kỹ năng xã hội cho học sinh.

2.3. Làm Việc Nhóm và Hợp Tác

Giáo viên cần biết cách làm việc với đồng nghiệp, phụ huynh và các bên liên quan khác. Kỹ năng hợp tác này tạo nên một cộng đồng giáo dục mạnh mẽ, hỗ trợ sự phát triển toàn diện của học sinh.

III. Phương Pháp Phát Triển Kỹ Năng Mềm tại Đại Học

Các trường Sư phạm Savannakhet cần thiết kế chương trình tích hợp phát triển kỹ năng mềm. Các phương pháp bao gồm học tập qua dự án, tham gia hoạt động ngoại khóa, thực tập sư phạm có hướng dẫn, và các buổi workshop chuyên biệt. Việc sử dụng công nghệ giáo dục, tạo nhóm thảo luận và khuyến khích sinh viên lãnh đạo các sự kiện campuis cũng rất hiệu quả. Đánh giá thường xuyên và phản hồi từ giảng viên giúp sinh viên nhận thức về sự tiến bộ của mình.

3.1. Hoạt Động Thực Tập Sư Phạm

Thực tập sư phạm là cơ hội quý giá để sinh viên áp dụng kỹ năng mềm trong thực tế. Tại trường học, họ phải giao tiếp với học sinh, lên kế hoạch bài giảng, quản lý lớp học và hợp tác với giáo viên hướng dẫn, giúp phát triển các kỹ năng này một cách toàn diện.

3.2. Các Hoạt Động Ngoại Khóa và CLB Sinh Viên

Tham gia các câu lạc bộ, hoạt động tình nguyện và sự kiện trường học giúp sinh viên phát triển kỹ năng lãnh đạo, giao tiếp và làm việc nhóm. Những trải nghiệm này xây dựng tự tin, mở rộng mạng lưới xã hội và khuyến khích phát triển cá nhân.

3.3. Các Khóa Đào Tạo và Workshop Chuyên Biệt

Các khóa đào tạo về giao tiếp hiệu quả, quản lý cảm xúc, lãnh đạo và giải quyết xung đột rất hữu ích. Workshop do các chuyên gia tài trợ giúp sinh viên học các kỹ năng thực tiễn, nâng cao nhận thức và chuẩn bị tốt hơn cho sự nghiệp giảng dạy.

IV. Kết Quả Mong Đợi và Đánh Giá Thành Công

Khi hoàn thành chương trình phát triển kỹ năng mềm, sinh viên Sư phạm Savannakhet nên đạt được các kết quả cụ thể. Họ sẽ có khả năng giao tiếp rõ ràng, quản lý lớp học hiệu quả và lãnh đạo một cộng đồng học tập tích cực. Sinh viên cũng cần phát triển sự tự tin, lòng đồng cảm và khả năng thích ứng với các tình huống khác nhau. Đánh giá thành công bao gồm phản hồi từ học sinh, giáo viên hướng dẫn và kết quả công việc sau tốt nghiệp. Những giáo viên có kỹ năng mềm tốt sẽ tạo ra tác động tích cực lâu dài đến học sinh và cộng đồng địa phương.

4.1. Tiêu Chí Đánh Giá Kỹ Năng Mềm

Đánh giá bao gồm các bài kiểm tra hành vi, phản hồi từ bạn cùng lớp, và quan sát trong quá trình học tập. Giảng viên cần sử dụng rubric rõ ràng để đánh giá khả năng giao tiếp, lãnh đạo và làm việc nhóm. Những đánh giá này giúp sinh viên nhận thức được điểm mạnh và cần cải thiện của mình.

4.2. Tác Động Lâu Dài trong Sự Nghiệp Giáo Dục

Sinh viên với kỹ năng mềm tốt sẽ thành công hơn trong sự nghiệp giảng dạy, có khả năng giữ việc lâu dài và được đánh giá cao. Họ tạo ra môi trường học tập tích cực, nâng cao chất lượng giáo dục và đóng góp vào phát triển xã hội Lào.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC KỸ NĂNG MỀM CHO SINH VIÊN CAO ĐẲNG SƯ PHẠM 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.Tổng quan các nghiên cứu về kỹ năng mềm và giáo dục kỹ năng mềm trên thế giới i) Nghiên cứu của các quốc gia trên thế giới Nghiên cứu về Kỹ năng mềm là một lĩnh vực nghiên cứu được quan tâm trên thế giới từ những năm 1980 đến nay. Mỗi cá nhân khi tham gia vào các hoạt động của đời sống thực tiễn dần bộc lộ những hạn chế trong việc hòa nhập vào các mối quan hệ và các lĩnh vực lao động. Kỹ năng mềm có khả năng giúp cho mỗi cá nhân thích nghi và đáp ứng tốt những yêu cầu đó của thực tiễn.

Vì thế, thuật ngữ kỹ năng mềm xuất hiện và vấn đề nghiên cứu về kỹ năng mềm trong nghề nghiệp cũng như phát triển kỹ năng mềm cho người lao động ở những ngành nghề cụ thể được quan tâm. Nội dung nghiên cứu này không chỉ dừng lại ở đó mà còn có sự phát triển trong tương lai với các tầng bậc ngày càng giúp con người thích nghi nhanh chóng với các điều kiện thực tiễn của đời sống đang phát triển không ngừng. Hiện nay, các nước phát triển trên thế giới hầu hết đều có các tổ chức chịu trách nhiệm về việc nghiên cứu để phát triển các kỹ năng mềm cho người lao động. Ví dụ như: Bộ lao động Mỹ thành lập Uỷ ban thư ký về rèn luyện các kỹ năng cần thiết - The Secretary’s Comission on Achieving Necessary Skills); Tại Canada, Bộ phát triển nguồn nhân lực và kỹ năng Canada - Human Resources and Skills Development Canada phụ trách về vấn đề phát triển kỹ năng cho người lao động.

Ngoài ra tại nước này cũng có một tổ chức phi lợi nhuận tên là Conference Board of Canada chuyên nghiên cứu và phân tích các xu hướng kinh tế, năng lực hoạt động của các tổ chức/ chính sách công có liên quan để hỗ trợ phát triển kỹ năng mềm cho người lao động tìm việc làm; Tại 5 Anh, năm 2009, dựa trên những Bộ, ngành cũ thì vấn đề liên quan đến việc học tập của người lớn, phát triển kỹ năng nghề nghiệp được một tổ chức mới thành lập là Bộ Kinh tế và Phát triển chịu trách nhiệm; Ở Singapore, Cục Phát triển Lao động - Workforce Development Agency rất quan tâm đến kỹ năng nghề nghiệp trong đó vị trí của kỹ năng mềm được coi là hết sức quan trọng. Hai thập kỷ gần đây, trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục (GD) kỹ năng mềm cho sinh viên (SV) người lao động, tập trung vào 3 hướng chính: những kỹ năng mềm cốt lõi; khung kỹ năng mềm và cách thức GD kỹ năng mềm. Hướng thứ nhất, những kỹ năng mềm căn bản cần phải có đối với SV và người lao động, có thể kể đến các công trình sau: Từ năm 1997, bài viết “Successful Consulting Engineering: a Lifetime of Learning” (Patricla A.Hecker) trên tạp chí GD kỹ thuật quốc tế, số 11 đã nghiên cứu và làm sáng tỏ về sự cần thiết và tầm quan trọng của kỹ năng mềm đối với kỹ sư cố vấn; vai trò của công tác giảng dạy, đào tạo kỹ năng mềm cho kỹ sư cố vấn; và giải pháp nâng cao việc đào tạo kỹ năng mềm cho SV khối kỹ thuật. Năm 2002, Hội đồng Kinh doanh Úc (The Business Council of Australia - BCA) kết hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Úc (The Australian Chamber of Commerce and Industry - ACCI) dưới sự bảo trợ của Bộ GD, Đào tạo và Khoa học (The Department of Education, Science and Training - DEST) và Hội đồng GD quốc gia Úc(The Australian National Training Authority - ANTA) đã xuất bản cuốn Employability Skills For Future.

Công trình này chỉ ra 8 kỹ năng mềm quan trọng với người lao động, bao gồm: giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, sáng tạo và mạo hiểm, lập kế hoạch và tổ chức công việc, tự quản, học tập suốt đời và kỹ năng công nghệ (dẫn theo [13]). Bộ Phát triển nguồn nhân lực và kỹ năng của Canada (Human Resourse and Skills Development Canada - HRSDC) cũng tiến hành nghiên cứu và đưa ra danh sách kỹ năng mềm cho tương lai là: giao tiếp, giải quyết vấn đề, tư duy 6 và hành động tích cực, thích ứng, làm việc với người khác, nghiên cứu khoa học.Cục Phát triển lao động Singapore (Workfore Development Agency - WDA) đã đưa ra 10 kỹ năng mềm: viết và tính toán, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, giải quyết vấn đề và ra quyết định, sáng tạo và mạo hiểm, giao tiếp và quản lý mối quan hệ, học tập suốt đời, tư duy mở toàn cầu, quản lý bản thân, tổ chức công việc và an toàn lao động, vệ sinh sức khỏe (dẫn theo [13]). Ở Bồ Đào Nha, năm 2007, Artur Ferreira da Silva, José Tribolet, GV trường ĐH Kỹ thuật Lisbon đã trình bày tham luận Developing soft skills in engineering studies - The experience of students ’personal portfolio tại hội nghị quốc tế về GD kỹ thuật. Trong bài viết, tác giả đã trình bày kinh nghiệm thực tế trong 15 năm (tập trung vào 6 học kỳ) đào tạo kỹ năng mềm cho SV kỹ thuật thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp và các buổi thực hành trong chương trình mang tên "Personal Portfolio" [35].

Hướng thứ hai,về vấn đề khung kỹ năng mềm, một số khung của các quốc gia sau đây đã được công bố và áp dụng thành công: Bang Michigan, Hoa Kỳ có Lifelong Soft Skills Framework: Creating a Workforce That Works [38]. Khung này đã chỉ ra những kỹ năng mềm căn bản SV cần phải có để đạt được thành công; Bộ Giáo dục Đại học Malaysia giới thiệuFramework of Soft Skills Infusion Based on Learning Contract Concept in Malaysia Higher Education [40] nêu rõ mục đích của GD kỹ năng mềm cho SV ĐH (ứng dụng cụ thể ở ĐH Quốc gia Malaysia) và thảo luận về phương pháp phát triển kỹ năng mềm đối với SV ĐH; Australian Core Skills Framework tập trung vào các cấp độ của 5 kỹ năng mềm: học tập, đọc, viết, giao tiếp bằng lời và kỹ năng toán học. Khung này đã cung cấp cách tiếp cận và phân loại các yêu cầu của kỹ năng mềm đối với từng cá nhân, tổ chức, cộng đồng [17]. Hướng thứ ba, về vấn đề cách thức GD kỹ năng mềm.

Có thể đơn cử một số công trình tiêu biểu như: Bài viết Teaching Soft Skills to Engineers của Susan H.Pulko và Samir Parikh đăng trên International Journal of Electrical Engineering Education [46]. 7 Hai tác giả đề cập đến một số phương pháp giảng dạy kỹ năng mềm cho SV khối kỹ thuật như: làm bài tập nhóm, công não, mô phỏng,. Từ lịch sử nghiên cứu kể trên chứng tỏ các nước trên thế giới rất quan tâm đến vấn đề nâng cao chất lượng GD kỹ năng mềm cho SV. Đặc biệt, nhiều nước đã xây dựng được Khung kỹ năng mềm và áp dụng thành công - một trong những cơ sở lý luận đáng tin cậy khi chúng ta tiến hành nghiên cứu một cách hệ thống về cơ sở lý luận kỹ năng mềm cho SV đại học (ĐH) ở Việt Nam.

Đồng thời, kinh nghiệm của các nước trên thế giới sẽ mang đến những bài học quý báu cho nước ta trong quá trình GD kỹ năng mềm cho SV. ii) Các nghiên cứu về kỹ năng mềm ở Việt Nam Bộ sách 4 cuốn Giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh các cấp từ mầm non đến trung học phổ thông (tài liệu dùng cho giáo viên) của tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (chủ biên) [24-27] đã nghiên cứu đặc điểm phát triển tâm lý học của học của học sinh từng cấp, từ đó đưa ra những vấn đề chung của giá trị sống và phương pháp kỹ năng sống (trong đó có kỹ năng mềm) cho học sinh. Bài viết “Tăng cường GD, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm cho SV - yêu cầu cấp bách của đổi mới GD ĐH” của Bùi Loan Thủy [34]. Tác giả phân tích thực trạng sử dụng kỹ năng làm việc nhóm của SV Việt Nam, những lợi ích đối với SV khi sử dụng tốt kỹ năng này.

Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra biện pháp nâng cao hiệu quả làm việc nhóm đối với nhà trường, GV và bản thân SV. Bài viết “Khảo sát một vài biện pháp phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên ĐH sư phạm ”của Huỳnh Văn Sơn [19] đề cập đến việc khảo sát 3 biện pháp phát triển các kỹ năng mềm cho SV ĐH sư phạm: định hướng nghiên cứu có hệ thống về kỹ năng mềm, tổ chức khóa huấn luyện về kỹ năng mềm cho SV sư phạm với tên gọi “Phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên sư phạm” và lồng ghép huấn luyện kỹ năng mềm cho SV ĐH sư phạm thông qua các hoạt động ngoại khóa. Ngoài ra, có thể kể đến các Hội thảo do các trường ĐH/ cao đẳng và Viện nghiên cứu tổ chức như: Hội thảo về kỹ năng mềm cho SV của trường 8 Đại Mở Thành phố Hồ Chí Minh năm 2013; Hội thảo về kỹ năng mềm của Viện Đào tạo quốc tế - Học viện Tài chính năm 2013;. Trong những nghiên cứu về phát triển kỹ năng cho SV SP, dễ nhận thấy những đề tài, tài liệu, bài báo nghiên cứu tập trung vào các kỹ năng cơ bản của nghiệp vụ sư phạm: nghiên cứu về kỹ năng giao tiếp sư phạm, kỹ năng làm công tác chủ nhiệm, kỹ năng soạn giáo án - thiết kế bài giảng, kỹ năng đánh giá lớp học - học sinh.

Tiêu biểu như: - Đề tài: “Xây dựng quy trình rèn luyện kỹ năng sư phạm cơ bản cho sinh viên cao đẳng sư phạm nhằm góp phần hình thành năng lực sư phạm và đáp ứng có hiệu quả yêu cầu yêu cầu giảng dạy theo chương trình và sách giáo khoa mới trường trung học cơ sở" (2006) của tác giả Nguyễn Văn Huyên và Nguyễn Nhã tại Sở khoa học và công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh [17]. - Luận văn Thạc sỹ Tâm lý học: “Kỹ năng giao tiếp của sinh viên sư phạm Trường Cao đẳng Sư phạm Cần Thơ"" của tác giả Lê Thị Thảo (2010) tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh [33]; - Đề tài “Biện pháp hình thành kỹ năng chủ nhiệm lớp cho sinh viên sư phạm"" (2011) của tác giả Nguyễn Thị Hằng [12]. - Đề tài “Khảo sát kỹ năng sử dụng bảng phấn của sinh viên Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh" (2001) của nhóm tác giả Ngô Đình Qua, Lê Thị Thanh Chung và Nguyễn Thị Bích Hạnh tại Trường ĐHSP TP.Hồ Chí Minh [29].