Luận văn kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương

Luận văn phân tích kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương, đánh giá hiệu quả quản lý chi phí trong sản xuất.

• Tác giả: Phạm Trường Giang
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Đỗ Minh Thành - Phó Hiệu Trưởng
• Trường học: Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Và Giá Thành Sản Phẩm Tại Công Ty Cổ Phần Sứ Hải Dương
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
• TÓM LƯỢC
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. Chi phí SX và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất
• 1.1.1. Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.2. Giá thành sản phẩm và phân loại giá thành sản phẩm
• 1.1.3. Quan hệ giữa chi phí SX và giá thành sản phẩm
• 1.2. Kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong DN sản xuất
• 1.2.1. Vai trò của kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.2.2. Kế toán chi phí SX và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất theo quan điểm KTTC
• 1.2.2.1. Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí SX trong các DN SX
• 1.2.3. Kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm theo quan điểm KTQT
• 1.3. Kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm theo hệ thống kế toán các nước và bài học kinh nghiệm cho việc nghiên cứu đối với DN Việt Nam
• 1.3.1. Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo hệ thống kế toán cộng hòa Pháp
• 1.3.2. Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo hệ thống kế toán Mỹ
• 1.3.3. Bài học kinh nghiệm cho việc nghiên cứu kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SỨ HẢI DƯƠNG
• 2.1. Tổng quan về công ty cổ phần sứ Hải Dương
• 2.1.1. Đặc điểm tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh và tổ chức quản lý của Công ty
• 2.1.2. Đặc điểm tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh của công ty
• 2.1.3. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán của công ty
• 2.2. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần sứ Hải Dương
• 2.2.1. Phân loại chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại công ty
• 2.2.2. Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty dưới góc độ KTTC
• 2.2.2.1. Kế toán tổng hợp chi phí SX
• 2.2.2.2. Tính giá thành sản phẩm tại Công ty Sứ Hải Dương
• 2.2.3. Kế toán chi phí SX và giá thành sản phẩm dưới góc độ KTQT
• 2.3. Đánh giá thực trạng về kế toán chi phí SX và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương
• 2.3.1. Những vấn đề còn tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SỨ HẢI DƯƠNG
• 3.1. Dự báo triển vọng phát triển của Công ty
• 3.2. Quan điểm hoàn thiện kế toán chi phí SX và tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần Sứ Hải Dương
• 3.3. Giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí SX và tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần Sứ Hải Dương
• 3.3.1. Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán tài chính
• 3.3.2. Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ KTQT
• 3.4. Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện
• 3.4.1. Về phía Nhà nước
• 3.4.2. Về phía công ty
• 3.5. Những hạn chế và vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• 3.5.1. Những hạn chế nghiên cứu của đề tài
• 3.5.2. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Luận văn kế toán tập trung vào việc phân tích lý luận chung về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất. Chi phí sản xuất được phân loại thành chi phí cố định và chi phí biến đổi, trong khi giá thành sản phẩm được xác định dựa trên các yếu tố như nguyên vật liệu, nhân công, và chi phí sản xuất chung. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là yếu tố then chốt trong việc quản lý hiệu quả hoạt động sản xuất. Kế toán chi phí đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác để quản lý và tối ưu hóa chi phí. Các phương pháp tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm được áp dụng theo cả quan điểm kế toán tài chính và kế toán quản trị, giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định kinh tế hiệu quả.

1.1. Phân loại chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất được phân loại thành chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, và chi phí sản xuất chung. Việc phân loại này giúp doanh nghiệp xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm. Chi phí cố định là những chi phí không thay đổi theo mức độ sản xuất, trong khi chi phí biến đổi thay đổi tùy thuộc vào khối lượng sản xuất. Việc quản lý hiệu quả các loại chi phí này là yếu tố quan trọng để tối ưu hóa giá thành sản phẩm.

1.2. Phương pháp tính giá thành sản phẩm

Các phương pháp tính giá thành sản phẩm bao gồm phương pháp kê khai thường xuyên và kiểm kê định kỳ. Phương pháp kê khai thường xuyên giúp theo dõi liên tục chi phí sản xuất, trong khi phương pháp kiểm kê định kỳ tập hợp chi phí vào cuối kỳ. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào đặc điểm sản xuất và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp.

II. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương

Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương là một doanh nghiệp tiêu biểu trong ngành sản xuất sứ. Luận văn kế toán đã phân tích thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty. Công ty áp dụng hệ thống kế toán tài chính và kế toán quản trị để quản lý chi phí và tính giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại trong việc quản lý chi phí, đặc biệt là trong việc phân bổ chi phí sản xuất chung. Phân tích chi phí cho thấy công ty cần tối ưu hóa quy trình sản xuất để giảm thiểu chi phí và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2.1. Tổ chức công tác kế toán tại công ty

Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương tổ chức công tác kế toán theo mô hình tập trung, với phòng kế toán chịu trách nhiệm chính trong việc tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm. Hệ thống kế toán của công ty được xây dựng dựa trên các quy định của kế toán tài chính và kế toán quản trị, giúp cung cấp thông tin chính xác cho việc ra quyết định.

2.2. Những tồn tại và nguyên nhân

Một trong những tồn tại chính là việc phân bổ chi phí sản xuất chung chưa hợp lý, dẫn đến giá thành sản phẩm không chính xác. Nguyên nhân chính là do hệ thống kế toán chưa được tối ưu hóa và thiếu sự phối hợp giữa các phòng ban trong công ty.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Luận văn kế toán đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương. Các giải pháp bao gồm việc tối ưu hóa quy trình sản xuất, cải thiện hệ thống kế toán, và tăng cường đào tạo nhân viên. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ giúp công ty quản lý chi phí hiệu quả hơn, từ đó giảm giá thành sản phẩm và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.1. Tối ưu hóa quy trình sản xuất

Việc tối ưu hóa quy trình sản xuất giúp giảm thiểu lãng phí nguyên vật liệu và nâng cao hiệu quả sử dụng lao động. Công ty cần áp dụng các công nghệ tiên tiến để cải thiện quy trình sản xuất và giảm chi phí.

3.2. Cải thiện hệ thống kế toán

Công ty cần cải thiện hệ thống kế toán bằng cách áp dụng các phần mềm kế toán hiện đại và tăng cường đào tạo nhân viên. Việc này sẽ giúp cung cấp thông tin chính xác và kịp thời cho việc ra quyết định quản lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu giá thành sản phẩm của các doanh nghiệp sản xuất gốm sứ công nghiệp, chi phí nguyên vật liệu và năng lượng thường chiếm tỷ trọng lớn từ 60% đến 75% tổng giá thành sản xuất. Đứng trước áp lực cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế thị trường và tác động của giai đoạn suy thoái kinh tế toàn cầu từ năm 2009 kéo dài sang giai đoạn 2011-2014, việc kiểm soát chi phí nhằm duy trì biên lợi nhuận từ 8% đến 12% trở thành nhiệm vụ sống còn của các đơn vị sản xuất.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài bắt nguồn từ thực trạng công tác hạch toán kế toán tại Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương còn bộc lộ nhiều bất cập. Doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào phân hệ kế toán tài chính phục vụ mục đích lập báo cáo tài chính và kê khai nghĩa vụ ngân sách, trong khi phân hệ kế toán quản trị chi phí chưa được xây dựng hoàn chỉnh để cung cấp thông tin kịp thời cho ban lãnh đạo ra quyết định kinh doanh.

Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm:

• Hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp.
• Khảo sát, phân tích và đánh giá toàn diện thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm sứ dân dụng tại Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ và khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành trên cả hai phương diện kế toán tài chính và kế toán quản trị.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dây chuyền sản xuất các mặt hàng sứ dân dụng tại Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương, dựa trên nguồn số liệu kế toán thực tế thu thập từ năm 2011, năm 2012, năm 2013 và quý 1 năm 2014. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thiết thực khi giúp doanh nghiệp giảm thiểu sai lệch trong phân bổ chi phí sản xuất chung từ 6% xuống dưới 2%, tạo tiền đề hạ giá thành sản phẩm từ 2% đến 4% và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường vật liệu dân dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa các chuẩn mực kế toán tài chính hiện hành và lý thuyết kế toán quản trị chi phí hiện đại:

• Khung khổ Chuẩn mực Kế toán Việt Nam: Vận dụng Chuẩn mực Kế toán số 01 (Chuẩn mực chung) về nguyên tắc ghi nhận chi phí làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán, kết hợp chế độ kế toán doanh nghiệp theo phương pháp kê khai thường xuyên thông qua hệ thống tài khoản chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (Tài khoản 621), chi phí nhân công trực tiếp (Tài khoản 622), chi phí sản xuất chung (Tài khoản 627) và chi phí sản xuất kinh doanh dở dang (Tài khoản 154).
• Lý thuyết kế toán quản trị chi phí: Ứng dụng mô hình phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động thành biến phí, định phí và chi phí hỗn hợp; mô hình tính giá thành dựa trên hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) giúp chuyển hóa các chi phí gián tiếp phức tạp thành chi phí trực tiếp gắn liền với từng hoạt động; và mô hình chi phí mục tiêu (Target Costing) nhằm kiểm soát chi phí ngay từ khâu thiết kế mẫu mã và lập kế hoạch sản xuất.
• Kinh nghiệm quốc tế: Tiếp thu bài học kế toán chi phí phân tích theo trung tâm trách nhiệm của Cộng hòa Pháp và hệ thống kế toán chi phí định mức, phân tích biến động chi phí của Hoa Kỳ để vận dụng linh hoạt vào môi trường sản xuất kinh doanh tại Việt Nam.
• Các khái niệm cốt lõi: Làm rõ bản chất của chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp, chi phí kiểm soát được, chi phí cơ hội, chi phí chìm, giá thành sản xuất và giá thành toàn bộ của sản phẩm tiêu thụ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật, chế độ kế toán do Bộ Tài chính ban hành, hệ thống báo cáo tài chính đã kiểm toán trong giai đoạn 2011-2013, các báo cáo sản xuất, sổ cái tài khoản, sổ chi tiết tài khoản từ 621 đến 627 và bảng tính giá thành của 15 nhóm mặt hàng sứ chủ lực tại công ty.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua quan sát trực tiếp toàn bộ chu trình công nghệ từ khâu nghiền nguyên liệu, tạo hình, sấy mộc, tráng men đến nung lò tuynel tại các phân xưởng; kết hợp thực hiện phỏng vấn sâu 4 chức danh quản lý và chuyên môn gồm Phó Tổng Giám đốc phụ trách tài chính, Trưởng phòng Kỹ thuật, Trưởng phòng Kế toán và các kế toán viên phần hành chi phí.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu thực hiện khảo sát toàn bộ 100% hồ sơ kế toán chi phí và dữ liệu sản xuất phát sinh liên tục trong 39 tháng (từ tháng 1 năm 2011 đến tháng 3 năm 2014). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các dòng sản phẩm sứ dân dụng có sản lượng lớn và quy trình kỹ thuật phức tạp nhất.
• Phương pháp phân tích dữ liệu và lý do lựa chọn: Ứng dụng phương pháp so sánh (so sánh số liệu chuỗi thời gian qua các năm và so sánh giữa thực tế với định mức kỹ thuật) kết hợp phương pháp tổng hợp phân tích trên phần mềm Microsoft Excel. Phương pháp này được lựa chọn vì cho phép bóc tách chính xác các nhân tố ảnh hưởng đến biến động giá thành, chỉ rõ tỷ lệ vượt định mức và kiểm chứng mức độ chính xác của các tiêu thức phân bổ chi phí.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu được thu thập và tổng hợp hoàn tất vào tháng 8 năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tỷ trọng chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm ưu thế tuyệt đối: Khoản mục chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (Tài khoản 621) chiếm từ 62% đến 68% trong tổng cơ cấu chi phí sản xuất tại công ty. Tuy nhiên, hệ thống định mức tiêu hao nguyên liệu đất sét, men sứ và cao lanh đã cũ, chưa được điều chỉnh theo công nghệ lò nung cải tiến, dẫn đến tỷ lệ hao hụt thực tế vượt định mức từ 2,5% đến 4,0% mà chưa được ghi nhận nguyên nhân kịp thời.
• Tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung thiếu tính hợp lý: Chi phí sản xuất chung (Tài khoản 627) chiếm khoảng 18% đến 22% tổng chi phí sản xuất, bao gồm nhiều yếu tố như khấu hao lò nung, điện năng, nhiên liệu gas và chi phí quản lý phân xưởng. Doanh nghiệp chỉ sử dụng một tiêu thức duy nhất là chi phí nhân công trực tiếp (Tài khoản 622) để phân bổ. Điều này gây sai lệch giá thành đơn vị giữa các dòng sản phẩm có mức độ cơ giới hóa cao và sản phẩm làm thủ công từ 6% đến 9%.
• Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang còn mang tính ước lệ: Công ty áp dụng phương pháp xác định giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp hoặc quy ước cố định 50% chi phí chế biến cho mọi công đoạn. Cách làm này không phản ánh đúng mức độ hoàn thiện thực tế tại các công đoạn tạo hình, sấy và nung, làm sai lệch giá trị hàng tồn kho dở dang từ 3% đến 5% mỗi kỳ kế toán.
• Phân hệ kế toán quản trị chưa phát huy vai trò điều hành: Doanh nghiệp hoàn toàn thiếu vắng hệ thống dự toán chi phí linh hoạt, chưa phân tách rạch ròi giữa biến phí và định phí trong việc phân tích điểm hòa vốn, đồng thời chưa xây dựng các báo cáo giá thành theo từng trung tâm chi phí. Thiếu sót này làm giảm từ 15% đến 20% hiệu quả hỗ trợ của thông tin kế toán đối với các quyết định định giá bán và đàm phán đơn hàng xuất khẩu.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nêu trên xuất phát từ nguyên nhân căn bản: mô hình tổ chức kế toán của Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương vẫn vận hành theo lối mòn truyền thống, chủ yếu nhằm đáp ứng nghĩa vụ thuế và lập báo cáo tài chính định kỳ theo quy định của nhà nước, chưa chú trọng đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin cho kế toán quản trị.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu cùng thời kỳ, kết quả này hoàn toàn tương đồng với phát hiện của tác giả Vũ Thị Thanh Huyền năm 2011 trong ngành khai thác than về tình trạng phân bổ chi phí gián tiếp thiếu chính xác. Đồng thời, nghiên cứu đã khắc phục triệt để hạn chế của tác giả Hoàng Yến năm 2011 tại Công ty Tân Á và tác giả Vũ Thị Chung Hậu năm 2012 trong ngành chè Thái Nguyên khi luận văn đã thiết lập cầu nối tích hợp giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị, thay vì chỉ tiếp cận đơn lẻ một góc độ.

Về mặt trình bày dữ liệu quản trị, cơ cấu chi phí sản xuất tại công ty cần được trực quan hóa thông qua biểu đồ tròn (phản ánh 65% chi phí nguyên vật liệu, 15% chi phí nhân công và 20% chi phí sản xuất chung) kết hợp cùng bảng so sánh chênh lệch giữa giá thành định mức và giá thành thực tế hàng quý. Việc biểu diễn trực quan này sẽ giúp ban điều hành nhận diện ngay các điểm phát sinh lãng phí và đưa ra quyết định can thiệp kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật và quản lý phế liệu thu hồi: Phòng Kỹ thuật chủ trì phối hợp cùng Phòng Kế toán tiến hành rà soát, đo lường và ban hành lại 100% định mức tiêu hao nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ và nhiên liệu đốt cho từng mã sản phẩm sứ; mục tiêu cắt giảm tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu từ 2% đến 3%; thời gian hoàn thành trong quý 4 năm 2014.
• Đổi mới tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung theo hướng đa tiêu thức: Phòng Kế toán áp dụng tiêu thức phân bổ theo số giờ máy hoạt động cho chi phí khấu hao tài sản cố định và chi phí điện năng, kết hợp tiêu thức chi phí nhân công cho các khoản mục quản lý phân xưởng; mục tiêu giảm sai số tính giá thành xuống dưới 1,5%; triển khai áp dụng từ đầu quý 1 năm 2015.
• Thiết lập phân hệ kế toán quản trị chi phí dựa trên mô hình ABC rút gọn: Ban Tổng Giám đốc chỉ đạo xây dựng hệ thống báo cáo kế toán quản trị định kỳ hàng tháng, thực hiện phân loại chi phí theo cách ứng xử (biến phí và định phí) để phân tích điểm hòa vốn cho từng dòng sản phẩm sứ cao cấp và sứ bình dân; mục tiêu nâng cao tỷ suất lợi nhuận gộp từ 2,5% đến 4,0%; lộ trình thực hiện trong vòng 12 tháng.
• Ứng dụng phần mềm kế toán quản trị và hoàn thiện quy trình luân chuyển chứng từ: Phòng Kế toán kết hợp bộ phận Công nghệ thông tin chuẩn hóa hệ thống biểu mẫu chứng từ, ban hành bảng kê vật liệu thừa cuối kỳ, biên bản đánh giá phế liệu thu hồi và phiếu tính giá thành công việc; mục tiêu rút ngắn 50% thời gian tổng hợp báo cáo giá thành; hoàn tất triển khai trong vòng 9 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Giám đốc và các nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất gốm sứ, vật liệu xây dựng: Cung cấp khung phương pháp luận và các giải pháp thực tế để tái cấu trúc công tác quản lý chi phí, tối ưu hóa giá thành và xây dựng chiến lược giá bán linh hoạt trong điều kiện thị trường cạnh tranh.
• Kế toán trưởng và chuyên viên kế toán chi phí tại các nhà máy sản xuất công nghiệp: Nắm vững quy trình luân chuyển chứng từ chi tiết, phương pháp mở sổ kế toán các tài khoản 621, 622, 627, 154 và kỹ thuật phân bổ chi phí gián tiếp theo đặc thù sản xuất liên tục nhiều công đoạn.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu kết hợp nhuần nhuyễn giữa chuẩn mực kế toán tài chính Việt Nam với các mô hình kế toán quản trị hiện đại như ABC và Target Costing trong một doanh nghiệp cụ thể.
• Chuyên gia tư vấn tái cấu trúc tài chính và triển khai phần mềm quản trị doanh nghiệp (ERP): Tham khảo mô hình thiết kế các phân hệ kế toán chi phí, tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung và biểu mẫu báo cáo quản trị để cấu hình phần mềm phù hợp với thực tế sản xuất tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng áp đảo trong sản xuất gốm sứ?

Trong ngành gốm sứ, nguyên liệu khoáng thạch như cao lanh, trường thạch, đất sét dẻo và hóa chất men màu chiếm khối lượng rất lớn. Chi phí này thường chiếm từ 60% đến 70% tổng chi phí sản xuất. Nếu không kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ pha chế và định mức hao hụt qua các công đoạn tạo hình, chi phí đơn vị sẽ tăng vọt làm xói mòn lợi nhuận doanh nghiệp.

Vì sao không nên phân bổ toàn bộ chi phí sản xuất chung theo chi phí nhân công trực tiếp?

Phương pháp này chỉ phù hợp với quy trình sản xuất thủ công thô sơ. Tại các nhà máy sứ hiện đại có lò nung tuynel tự động, chi phí khấu hao và điện năng chiếm hơn 60% chi phí sản xuất chung. Nếu tiếp tục phân bổ theo tiền lương công nhân sẽ gây sai lệch nghiêm trọng giá thành giữa sản phẩm máy và sản phẩm thủ công từ 6% đến 9%.

Kế toán quản trị phân loại chi phí thành biến phí và định phí nhằm mục đích gì?

Việc phân tách này giúp nhà quản trị xác định chính xác điểm hòa vốn, vùng an toàn tài chính và biên đóng góp của từng nhóm sản phẩm. Khi sản lượng biến động, biến phí sẽ thay đổi tương ứng trong khi định phí giữ nguyên, từ đó cung cấp dữ liệu tin cậy để quyết định nhận thêm đơn hàng đặc biệt hoặc điều chỉnh sản lượng tối ưu.

Làm thế nào để xác định giá trị sản phẩm dở dang chính xác trong quy trình sản xuất sứ?

Doanh nghiệp nên áp dụng phương pháp sản lượng ước tính tương đương cho từng công đoạn chế biến thay vì áp dụng mức khoán 50% chi phí chế biến. Việc đo lường chính xác tỷ lệ hoàn thành ở các khâu mộc, sấy, tráng men và nung sẽ giúp giá trị dở dang phản ánh trung thực hao phí, tránh làm sai lệch kết quả lãi lỗ từng tháng.

Mô hình chi phí theo hoạt động (ABC) có quá phức tạp đối với doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ không?

Doanh nghiệp có thể áp dụng mô hình ABC rút gọn bằng cách tập trung phân bổ các khoản mục chi phí lớn như tiền điện, nhiên liệu gas và khấu hao theo 3 đến 5 hoạt động chính yếu. Cách tiếp cận này vừa nâng cao độ chính xác của giá thành lên hơn 95% mà không đòi hỏi chi phí đầu tư phần mềm quá đắt đỏ.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới cả hai góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị.
• Đánh giá trung thực, khách quan thực trạng hạch toán chi phí tại Công ty Cổ phần Sứ Hải Dương giai đoạn 2011-2014 với các số liệu chứng từ minh họa rõ ràng.
• Chỉ rõ 4 điểm nghẽn lớn trong công tác quản lý định mức, phân bổ chi phí sản xuất chung, đánh giá sản phẩm dở dang và tổ chức hệ thống báo cáo quản trị.
• Đề xuất hệ thống giải pháp kỹ thuật có tính ứng dụng cao, giúp giảm tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu từ 2% đến 3% và kiểm soát chặt chẽ giá thành đơn vị.
• Đóng góp mô hình tham chiếu thực tiễn hữu ích cho ngành sản xuất gốm sứ và vật liệu xây dựng trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Lộ trình triển khai các giải pháp cần được doanh nghiệp thực hiện khẩn trương qua 4 giai đoạn bắt đầu từ quý 4 năm 2014 đến hết năm 2015. Các doanh nghiệp sản xuất hãy chủ động rà soát hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật và thiết lập ngay phân hệ kế toán quản trị chi phí để tối ưu hóa nguồn lực, bảo vệ biên lợi nhuận và khẳng định vị thế dẫn đầu trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.Chi phí SX và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất. Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất. Để tiến hành sản xuất sản phẩm, các DN cần có các yếu tố đầu vào và các nguồn lực ban đầu cần thiết khác.

Các yếu tố này chính là tư liệu sản xuất. Tư liệu SX bao gồm đối tượng lao động (như các loại nguyên vật liệu) và tư liệu lao động (máy móc, công cụ dụng cụ. Tư liệu sản xuất không phải do tự nhiên mà có. Đó chính là các sản phẩm, kết quả lao động trong quá khứ.

Trong quá trình SX, người công nhân sử dụng sức lao động của mình tác động vào đối tượng lao động, thông qua các tư liệu lao động theo một quy trình nhất định, tạo ra những sản phẩm đáp ứng nhu cầu của xã hội. Sự tiêu hao, chuyển hoá các nguồn lực đầu vào này vào trong thành phẩm được xem xét dưới hình thức (thước đo) giá trị chính là chi phí sản xuất. Theo chuẩn mực kế toán số 01 - Chuẩn mực chung, tại đoạn 31 "Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu". Theo định nghĩa này, chi phí được xem xét theo từng kỳ kế toán và là các khoản mục trong báo cáo tài chính.

Theo cách này thì chi phí được ghi nhận, phản ánh theo những nguyên tắc nhất định. Định nghĩa này hoàn toàn phù hợp khi đứng trên góc độ của đối tượng sử dụng thông tin kế toán tài chính, chủ yếu là các đối tượng bên ngoài DN. Theo Giáo trình kế toán tài chính (Học viện tài chính, 2010, trang 275) “Chi phí được xác định là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu”. Trên góc độ KTTC: “ Chi phí được nhìn nhận như những khoản phí tổn phát 10 sinh gắn liền với hoạt động của DN để đạt được một sản phẩm, lao vụ, dịch vụ nhất định.

Chi phí được xác định bằng tiền của những hao phí về lao động sống, lao động vật hóa,… trên cơ sở chứng từ, tài liệu bằng chứng chắc chắn”. Theo quan điểm này thì chi chí gồm hai bộ phận: hao phí về lao động sống và hao phí về lao động vật hóa mà các doanh nghiệp đã bỏ ra cho quá trình SX kinh doanh. Như vậy, chi phí thực chất là sự dịch chuyển vốn và các yếu tố đầu vào của quá trình SX nhằm thực hiện mục đích SX kinh doanh bao gồm hao phí về lao động sống và lao động vật hóa. Trong quá trình SX cần phải có sự kết hợp của 3 yếu tố: Tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động.

Từ đó hình thành nên chi phí SX tương ứng là chi phí nguyên vật liệu, chi phí tiền công trả cho người lao động, khấu hao tư liệu lao động. Ba yếu tố chi phí này cấu thành nên giá trị sản phẩm vì vậy có thể hiểu: “Chi phí SX của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và các chi phí khác mà doanh nghiệp phải bỏ ra để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm)” (Giáo trình kế toán tài chính, Học viện tài chính, 2010, trang 251). Qua khái niệm trên cho thấy: Thứ nhất, chi phí sản xuất luôn được xem là sự kết tinh và hao phí sức lao động của con người (lao động quá khứ và lao động hiện tại). Ở những góc độ nghiên cứu khác nhau, ta có những loại chi phí khác nhau.

Song, bản chất của chi phí SX vẫn là sự hao phí sức lao động của con người. Thứ hai, chi phí SX phát sinh luôn gắn với mục đích và đối tượng nhất định. Điều này nói lên rằng, chi phí SX luôn gắn với không gian, địa điểm, con người hay các quan hệ giao dịch cụ thể của quá trình SX, qua đó, ta biết chi phí SX phát sinh nhằm đạt được mục đích gì. Thứ ba, chi phí SX được xem xét và ghi nhận trong một khoảng thời gian nhất định.

Trên thực tế, chi phí SX có thể phát sinh tại một thời điểm hoặc trong một khoảng thời gian cụ thể nào đó. Các khoảng thời gian được đặt ra thường là do yêu cầu của quản lý kinh tế của chủ thể quản lý. Nó thường gắn với thời kỳ lập các báo cáo về tình hình SX kinh doanh của DN. 11 Trên góc độ KTQT: mục đích của KTQT chi phí là cung cấp thông tin chi phí thích hợp, hữu ích, kịp thời cho việc ra quyết định của nhà quản trị DN.

Vì vậy, đối với KTQTchi phí không chỉ đơn thuần nhận thức chi phí như KTTC, chi phí còn nhận thức theo phương diện thông tin ra quết định: chi phí có thể là phí tổn ước tính để thực hiện dự án, những phí tổn mất đi khi lựa chọn phương án, bỏ qua cơ hội kinh doanh. Khi đó trong KTQT lại cần chú ý đến sự lựa chọn, so sánh theo mục đích sử dụng, môi trường kinh doanh hơn là chú trọng vào chứng minh các chứng cứ, chứng từ. Xét về mặt bản chất thì chi phí SX là sự chuyển dịch vốn vào đối tượng tính giá nhất định, vốn này được DN bỏ ra trong quá trình SX. Xuất phát từ mục đích và nguyên tắc kinh doanh thì mọi sản phẩm tạo ra luôn được DN quan tâm đến hiệu quả mang lại.

Phân loại chi phí sản xuất. Chi phí SX trong các DN sản xuất gồm nhiều loại, có nội dung kinh tế, công dụng khác nhau. Để đáp ứng yêu cầu cho công tác quản lý, hạch toán, kiểm tra chi phí cũng như phục vụ cho việc ra các quyết định kinh doanh, chi phí SX cần phải được phân loại theo những tiêu thức phù hợp. - Phân loại chi phí theo nội dung, tính chất ban đầu của chi phí Theo cách phân loại này, cần căn cứ vào tính chất kinh tế ban đầu của các khoản chi phí để nhóm các khoản chi phí có cùng tính chất kinh tế với nhau, không phân biệt địa điểm, thời gian và mục đích mà chi phí đó phát sinh.

Với quan điểm này, người ta phân loại chi phí SX thành các yếu tố: + Chi phí nguyên liệu, vật liệu: gồm toàn bộ các chi phí về nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phù tùng thay thế, vật liệu (thiết bị xây dựng cơ bản) khác dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. + Chi phí nhân công: bao gồm tiền lương, tiền công, các khoản trích theo lương như BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ và các khoản phải trả khác cho người lao động. 12 + Chi phí khấu hao TSCĐ: là toàn bộ số tiền trích khấu hao TSCĐ (trong phạm vi các xí nghiệp, phân xưởng, tổ đội SX) dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. + Chi phí dịch vụ mua ngoài: gồm toàn bộ chi phí liên quan đến các loại dịch vụ mua ngoài (dùng cho SX, chế tạo sản phẩm, thực hiện lao vụ, dịch vụ) như: tiền điện, tiền nước, điện thoại.

phục vụ cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của DN. + Chi phí khác bằng tiền: là những chi phí khác dùng cho sản xuất kinh doanh (chế tạo sản phẩm ngoài các yếu tố trên) Phân loại chi phí SX theo nội dung kinh tế có tác dụng cho biết kết cấu, tỷ trọng từng yếu tố chi phí trong toàn bộ chi phí trong toàn bộ chi phí SX DN đã chi ra; Cung cấp số liệu cho việc đánh giá phân tích tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất làm cơ sở cho việc lập kế hoạch, dự toán chi phí kỳ sau; Để tính toán, xác định thu nhập quốc dân, lập thuyết minh báo cáo tài chính. - Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng của chi phí Theo cách phân loại này, các chi phí có cùng mục đích, công dụng được xếp vào cùng loại gọi là khoản mục, Cụ thể: + Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: Gồm toàn bộ các loại chi phí về nguyên liệu vật liệu dùng trực tiếp cho sản xuất sản phẩm, chế tạo sản phẩm hoặc thực hiện các công việc lao vụ, dịch vụ (Khoản mục này bao gồm cả nửa thành phẩm mua ngoài) + Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm các chi phí về tiền lương, tiền công, các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) và các khoản phải trả khác cho người lao động (lao động trực tiếp SX). + Chi phí sản xuất chung: Bao gồm các chi phí liên quan đến việc phục vụ quản lý SX tại các phân xưởng, tổ đội SX.

Bao gồm các điều khoản sau: * Chi phí nhân viên phân xưởng: gồm tiền lương, phụ cấp phải trả và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) và các khoản phải trả khác của nhân viên phân xưởng (nhân viên quản lý, nhân viên thống kê, nhân viên tiếp liệu,. tại các phân xưởng, xí nghiệp SX) 13 * Chi phí vật liệu: gồm vật liệu sử dụng cho nhu cẩu sản xuất chung của phân xưởng, như dùng để sửa chữa TSCĐ, dùng cho công tác quản lý tại phân xưởng. * Chi phí dụng cụ sản xuất: Chi phí về các loại công cụ, dụng cụ dùng cho SX chung ở phân xưởng như: khuôn mẫu, dụng cụ gá lắp, dụng cụ cầm tay, dụng cụ bảo hộ lao động. * Chi phí khấu hao TSCĐ: Bao gồm toàn bộ số khấu hao TSCĐ dùng cho xí nghiệp, phân xưởng, tổ đội SX (Khấu hao máy móc thiết bị, khấu hao nhà xưởng.) * Chi phí dịch vụ mua ngoài: bao gồm các chi phí dịch vụ mua ngoài, thuê ngoài sử dụng cho nhu cầu sản xuất chung của phân xưởng như: chi phí về điện, nước, điện thoại, thuê sửa chữa TSCĐ,.

* Chi phí khác bằng tiền: gồm các khoản chi bằng tiền ngoài các khoản kể trên, sử dụng cho nhu cầu sản xuất chung của phân xưởng. Phân loại chi phí theo mục đích, công dụng của chi phí có tác dụng trong việc tập hợp chi phí SX và tính giá thành sản phẩm theo khoản mục; làm căn cứ để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện định mức, dự toán chi phí SX, kế hoạch giá thành và hạ giá thành sản phẩm.