Luận văn giải pháp nâng cao hiệu quả vay vốn tín dụng ưu đãi của ngân hàng chính sách xã hội cho hộ nghèo tại huyện phú lương tỉnh thái nguyên

Tài liệu nghiên cứu Luận văn giải pháp cải thiện kết quả vay vốn tín dụng ưu đãi của ngân hàng chính sách xã hội cho hộ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Quỳnh Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Ngọc Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp nâng cao hiệu quả vay vốn tín dụng ưu đãi của ngân hàng chính sách xã hội cho hộ nghèo tại huyện Phú Lương – tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.1.1. Nghèo đói và chuẩn mực nghèo đói
• 1.1.1.1. Khái niệm nghèo đói
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn về vay vốn tín dụng ưu đãi

Luận văn tập trung phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về vay vốn tín dụng ưu đãi dành cho hộ nghèo. Nghèo đói được định nghĩa qua hai khía cạnh: nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. Chuẩn nghèo được xác định dựa trên thu nhập bình quân đầu người và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn ưu đãi để hỗ trợ hộ nghèo phát triển kinh tế. Luận văn cũng đề cập đến các rào cản trong tiếp cận nguồn vốn vay, bao gồm yếu tố chủ quan và khách quan.

1.1. Khái niệm và chuẩn nghèo

Nghèo đói được định nghĩa là tình trạng không đáp ứng được các nhu cầu cơ bản của con người. Chuẩn nghèo được xác định dựa trên thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội. Chuẩn nghèo đa chiều được áp dụng từ năm 2016, kết hợp cả tiêu chí thu nhập và thiếu hụt dịch vụ xã hội.

1.2. Vai trò của NHCSXH

NHCSXH là tổ chức tài chính quan trọng trong việc cung cấp tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo. Nguồn vốn này giúp cải thiện đời sống và phát triển kinh tế hộ gia đình. Tuy nhiên, việc tiếp cận nguồn vốn vẫn gặp nhiều rào cản, đòi hỏi các giải pháp nâng cao hiệu quả.

II. Thực trạng vay vốn tín dụng ưu đãi tại huyện Phú Lương

Luận văn phân tích thực trạng vay vốn tín dụng ưu đãi tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Số liệu cho thấy, từ năm 2016 đến 2018, số hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn ưu đãi đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hộ gặp khó khăn trong việc tiếp cận và sử dụng vốn hiệu quả. Các nguyên nhân chính bao gồm thiếu hiểu biết về thủ tục vay, hạn chế về năng lực quản lý tài chính, và các yếu tố khách quan như điều kiện tự nhiên và kinh tế địa phương.

2.1. Tình hình vay vốn

Từ năm 2016 đến 2018, số hộ nghèo tại huyện Phú Lương tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ NHCSXH đã giảm từ 3.372 hộ xuống còn 1.045 hộ. Điều này cho thấy hiệu quả của chính sách hỗ trợ, nhưng vẫn còn nhiều hộ chưa tiếp cận được nguồn vốn.

2.2. Nguyên nhân khó khăn

Các hộ nghèo gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận nguồn vốn, bao gồm thiếu hiểu biết về thủ tục vay, hạn chế về năng lực quản lý tài chính, và các yếu tố khách quan như điều kiện tự nhiên và kinh tế địa phương.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả vay vốn tín dụng ưu đãi

Luận văn đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả vay vốn tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo tại huyện Phú Lương. Các giải pháp bao gồm: nâng cao năng lực vay vốn của hộ nghèo, hoàn thiện công tác cho vay của NHCSXH, tăng cường sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương, và củng cố mối quan hệ giữa NHCSXH với các tổ chức chính trị - xã hội. Những giải pháp này nhằm tăng cường khả năng tiếp cận và sử dụng hiệu quả nguồn vốn ưu đãi.

3.1. Nâng cao năng lực vay vốn

Cần tăng cường đào tạo và hỗ trợ hộ nghèo về kiến thức tài chính và kỹ năng quản lý vốn vay. Điều này giúp họ sử dụng nguồn vốn hiệu quả hơn.

3.2. Hoàn thiện công tác cho vay

NHCSXH cần đơn giản hóa thủ tục vay, tăng cường tuyên truyền và hỗ trợ kỹ thuật cho hộ nghèo để họ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn.

IV. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Luận văn có ý nghĩa quan trọng trong việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về vay vốn tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo. Các giải pháp đề xuất không chỉ áp dụng cho huyện Phú Lương mà còn có thể nhân rộng tại các địa phương khác. Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách, cán bộ địa phương và các tổ chức liên quan trong việc thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo.

4.1. Ý nghĩa lý luận

Luận văn góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về vay vốn tín dụng ưu đãi và các rào cản tiếp cận nguồn vốn của hộ nghèo.

4.2. Ứng dụng thực tiễn

Các giải pháp đề xuất có thể áp dụng rộng rãi tại các địa phương khác, góp phần nâng cao hiệu quả của chính sách hỗ trợ hộ nghèo và phát triển kinh tế nông thôn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công cuộc xóa đói giảm nghèo tại Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nguồn vốn tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ hộ nghèo phát triển sản xuất, nâng cao đời sống. Tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, một huyện miền núi với tỷ lệ hộ nghèo năm 2016 là 11,32% (tương đương 3.372 hộ), đã có khoảng 1.045 hộ tiếp cận được nguồn vốn vay ưu đãi từ NHCSXH. Đến năm 2018, tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể, phản ánh hiệu quả bước đầu của chính sách tín dụng ưu đãi. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều khó khăn, rào cản trong việc tiếp cận và sử dụng vốn vay hiệu quả, ảnh hưởng đến mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Luận văn tập trung phân tích thực trạng vay vốn tín dụng ưu đãi của NHCSXH cho hộ nghèo tại huyện Phú Lương trong giai đoạn 2016-2018, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay. Mục tiêu nghiên cứu gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về vay vốn ưu đãi, phân tích tình hình cho vay và sử dụng vốn, xác định thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp đến năm 2025.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính quyền địa phương và NHCSXH nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng ưu đãi, góp phần giảm nghèo bền vững, cải thiện đời sống hộ nghèo, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển kinh tế nông thôn và tín dụng chính sách tại vùng miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Khái niệm nghèo đói và chuẩn nghèo đa chiều: Nghèo được định nghĩa không chỉ dựa trên thu nhập mà còn bao gồm các chỉ số về tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin. Chuẩn nghèo đa chiều được áp dụng theo Quyết định 59/2015/QĐ-TTg, với mức thu nhập chuẩn nghèo năm 2016-2020 là 700.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và 900.000 đồng/người/tháng ở thành thị, kết hợp với 10 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội.

• Lý thuyết tín dụng đối với hộ nghèo: Tín dụng ưu đãi là công cụ chính sách nhằm cung cấp vốn cho hộ nghèo có sức lao động nhưng thiếu vốn sản xuất, với lãi suất thấp và điều kiện vay ưu đãi, giúp họ phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập và thoát nghèo.

• Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận vốn vay: Bao gồm nhân tố chủ quan như cơ chế cho vay, lãi suất, mạng lưới chi nhánh, trình độ cán bộ tín dụng, và nhân tố khách quan như nhu cầu vay vốn, trình độ học vấn của hộ nghèo, hoạt động của các tổ chức chính trị xã hội nhận ủy thác.

• Khái niệm hiệu quả sử dụng vốn vay: Đánh giá dựa trên hiệu quả kinh tế (tăng thu nhập, mở rộng sản xuất) và hiệu quả xã hội (tạo việc làm, giảm nghèo, công bằng xã hội).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Số liệu thống kê từ UBND huyện Phú Lương, NHCSXH, các báo cáo kinh tế xã hội giai đoạn 2016-2018, văn bản pháp luật liên quan đến tín dụng chính sách và chuẩn nghèo đa chiều.

• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực tế các hộ nghèo vay vốn tại huyện Phú Lương năm 2018, thu thập thông tin về tình hình vay vốn, sử dụng vốn, hiệu quả và các rào cản tiếp cận vốn.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ, phân tích nhân tố ảnh hưởng bằng phương pháp chuyên gia, xử lý số liệu bằng công cụ Excel để đánh giá thực trạng và hiệu quả vay vốn.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát các hộ nghèo đã và đang vay vốn ưu đãi tại huyện Phú Lương, đảm bảo tính đại diện cho các nhóm dân tộc và vùng địa lý trong huyện.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2016-2018, khảo sát thực địa năm 2018, đề xuất giải pháp đến năm 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình vay vốn và sử dụng vốn của hộ nghèo: Năm 2016, có khoảng 1.045 hộ nghèo tại Phú Lương tiếp cận được vốn vay ưu đãi từ NHCSXH, chiếm khoảng 31% tổng số hộ nghèo. Đến năm 2018, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 11,32% xuống còn khoảng 3,3%, cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong đời sống nhờ nguồn vốn vay. Thu nhập bình quân đầu người tăng gần 20 triệu đồng/người/năm.

2. Hiệu quả sử dụng vốn vay: Khoảng 98% hộ vay sử dụng vốn đúng mục đích, chủ yếu đầu tư vào chăn nuôi, trồng trọt, kinh doanh dịch vụ nhỏ. Thu nhập của hộ vay tăng trung bình 30-40% so với trước khi vay vốn. Tỷ lệ hoàn trả nợ đúng hạn đạt trên 95%, nợ xấu dưới 1%.

3. Nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay: Trình độ học vấn thấp của hộ nghèo (trình độ phổ thông cơ bản hoặc thấp hơn chiếm trên 60%) làm hạn chế khả năng làm thủ tục vay vốn. Cán bộ tín dụng có thái độ phục vụ tích cực giúp tăng tỷ lệ tiếp cận vốn. Tuy nhiên, thủ tục hành chính còn phức tạp và thời gian giải ngân trung bình 15-20 ngày gây khó khăn cho hộ nghèo.

4. Vai trò của các tổ chức chính trị xã hội: Các tổ chức như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên nhận ủy thác cho vay giúp tăng cường giám sát, hỗ trợ hộ vay sử dụng vốn hiệu quả. Tỷ lệ hộ vay qua các tổ chức này chiếm trên 80% tổng số hộ vay.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy nguồn vốn tín dụng ưu đãi của NHCSXH đã góp phần quan trọng trong việc giảm nghèo tại huyện Phú Lương, phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về vai trò của tín dụng chính sách trong phát triển kinh tế hộ nghèo. Việc sử dụng vốn đúng mục đích và hiệu quả kinh tế cao phản ánh sự cần thiết của việc nâng cao năng lực quản lý vốn và hỗ trợ kỹ thuật cho hộ vay.

Tuy nhiên, các rào cản về trình độ dân trí, thủ tục vay vốn và hạn chế về mạng lưới chi nhánh ngân hàng vẫn là những thách thức lớn. So sánh với kinh nghiệm của các nước như Bangladesh và Thái Lan, việc đơn giản hóa thủ tục vay và tăng cường vai trò của các tổ chức nhận ủy thác là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả vay vốn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo và hộ vay vốn qua các năm, bảng phân tích thu nhập trước và sau vay vốn, cũng như biểu đồ đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận vốn vay.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao năng lực vay vốn của hộ nghèo: Tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ năng quản lý tài chính, lập kế hoạch sản xuất cho hộ nghèo, đặc biệt là nâng cao trình độ hiểu biết về thủ tục vay vốn. Mục tiêu tăng tỷ lệ hộ vay sử dụng vốn hiệu quả lên trên 95% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với NHCSXH và các tổ chức chính trị xã hội.

2. Hoàn thiện công tác cho vay tại NHCSXH: Đơn giản hóa thủ tục vay vốn, rút ngắn thời gian giải ngân xuống dưới 10 ngày, tăng cường đào tạo cán bộ tín dụng về kỹ năng phục vụ và tư vấn khách hàng. Mục tiêu nâng cao sự hài lòng của hộ vay lên trên 90% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: NHCSXH huyện Phú Lương.

3. Tăng cường vai trò chính quyền địa phương: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về chính sách tín dụng ưu đãi, phối hợp chặt chẽ với NHCSXH trong rà soát, lập danh sách hộ nghèo, giám sát việc sử dụng vốn vay. Mục tiêu nâng cao nhận thức và tiếp cận vốn vay của hộ nghèo lên 40% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND các xã, thị trấn.

4. Phát huy mối quan hệ giữa NHCSXH và tổ chức chính trị xã hội: Mở rộng mạng lưới tổ tiết kiệm và vay vốn, nâng cao năng lực cán bộ các tổ chức nhận ủy thác, tăng cường giám sát và hỗ trợ hộ vay. Mục tiêu tăng số lượng tổ vay vốn lên 20% và giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 0,5% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: NHCSXH phối hợp với Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý tín dụng tại NHCSXH: Nghiên cứu giúp nâng cao hiệu quả công tác cho vay, cải thiện quy trình và dịch vụ khách hàng.

2. Chính quyền địa phương và các phòng ban liên quan: Sử dụng luận văn làm cơ sở xây dựng chính sách, kế hoạch hỗ trợ hộ nghèo tiếp cận vốn vay và phát triển kinh tế địa phương.

3. Các tổ chức chính trị xã hội nhận ủy thác tín dụng: Tham khảo để nâng cao năng lực quản lý, giám sát và hỗ trợ hộ vay sử dụng vốn hiệu quả.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp, phát triển nông thôn: Tài liệu tham khảo về mô hình tín dụng ưu đãi, các nhân tố ảnh hưởng và giải pháp nâng cao hiệu quả vay vốn cho hộ nghèo.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tín dụng ưu đãi lại quan trọng đối với hộ nghèo?
   Tín dụng ưu đãi cung cấp vốn với lãi suất thấp và điều kiện vay thuận lợi, giúp hộ nghèo có vốn đầu tư sản xuất, nâng cao thu nhập và thoát nghèo bền vững. Ví dụ, tại Phú Lương, hộ vay vốn đã tăng thu nhập trung bình 30-40%.

2. Những rào cản chính khi hộ nghèo tiếp cận vốn vay là gì?
   Bao gồm trình độ học vấn thấp, thủ tục vay vốn phức tạp, thời gian giải ngân lâu, và hạn chế về mạng lưới chi nhánh ngân hàng. Các rào cản này làm giảm khả năng tiếp cận và sử dụng vốn hiệu quả.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay?
   Cần tổ chức đào tạo kỹ năng quản lý tài chính, lập kế hoạch sản xuất, đồng thời tăng cường giám sát và hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức chính trị xã hội và cán bộ tín dụng.

4. Vai trò của các tổ chức chính trị xã hội trong tín dụng ưu đãi là gì?
   Các tổ chức này nhận ủy thác cho vay, giúp rà soát đối tượng, giám sát sử dụng vốn, hỗ trợ kỹ thuật và tư vấn, từ đó nâng cao hiệu quả vay vốn và giảm rủi ro tín dụng.

5. Chính sách nào hỗ trợ cho vay vốn ưu đãi tại Việt Nam?
   Chính phủ ban hành nhiều văn bản như Quyết định 59/2015/QĐ-TTg về chuẩn nghèo đa chiều, Nghị định 78/2002/NĐ-CP về tín dụng đối với người nghèo, và các quyết định hỗ trợ lãi suất, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động tín dụng ưu đãi.

Kết luận

• Nguồn vốn tín dụng ưu đãi của NHCSXH đã góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Phú Lương từ 11,32% năm 2016 xuống còn khoảng 3,3% năm 2018.
• Hiệu quả sử dụng vốn vay được thể hiện qua tăng thu nhập, mở rộng sản xuất và tỷ lệ hoàn trả nợ cao trên 95%.
• Các rào cản về trình độ dân trí, thủ tục vay vốn và mạng lưới chi nhánh cần được khắc phục để nâng cao khả năng tiếp cận vốn.
• Giải pháp nâng cao hiệu quả vay vốn bao gồm nâng cao năng lực vay vốn của hộ nghèo, hoàn thiện công tác cho vay tại NHCSXH, tăng cường vai trò chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị xã hội.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các giải pháp đến năm 2025 nhằm phát huy tối đa vai trò của tín dụng ưu đãi trong công tác giảm nghèo bền vững.

Để góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, các cơ quan chức năng và tổ chức liên quan cần phối hợp chặt chẽ, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, đào tạo và cải tiến quy trình cho vay. Hành động ngay hôm nay sẽ tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế xã hội tại các vùng khó khăn như huyện Phú Lương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Nghèo đói và chuẩn mực nghèo đói 1. Khái niệm nghèo đói Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận.

+ Nghèo tuyệt đối: Là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thỏa mãn các nhu cầu tối thiểu nhằm duy trì cuộc sống. Nhu cầu tối thiểu là những đảm bảo ở mức tối thiểu những nhu cầu thiết yếu về ăn mặc, ở và sinh hoạt hằng ngày gồm văn hóa, y tế, giáo dục, đi lại, giao tiếp. + Nghèo tương đối: Là tình trạng một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức sống trung bình của cộng đồng tại địa phương đang xem xét. Chuẩn mực xác định nghèo đói Chỉ tiêu chính: Thu nhập bình quân 1 người 1 tháng (hoặc 1 năm) được đo bằng chỉ tiêu giá trị hay hiện vật quy đổi, thường lấy mức lương thực (gạo) tương ứng một giá trị nhất định để đánh giá.

Khái niệm thu nhập ở đây được hiểu là thu nhập thuần túy (bằng tổng thu trừ đi tổng chi phí sản xuất). Song cần nhấn mạnh chỉ tiêu thu nhập bình quân nhân khẩu tháng là chỉ tiêu cơ bản nhất để xác định mức đói nghèo. Chuẩn mực xác định nghèo trên thế giới Để đánh giá nghèo Liên hợp quốc (UNDP) dùng cách tính dựa trên cơ sở phân phối thu nhập cho từng cá nhân hoặc hộ gia đình nhận được trong thời gian nhất định. Cách tính này không quan tâm đến nguồn mang lại thu nhập hay môi trường sống của dân cư mà chia đều cho mọi thành phần dân cư.

Phương pháp tính là: Đem chia dân số của 1 nước, 1 châu lục hoặc toàn cầu ra làm 5 nhóm, mỗi nhóm có 20% dân số bao gồm: rất giàu, giàu, trung bình, nghèo, rất nghèo. Theo cách tính 4 này vào những năm 1990 thì 20% dân số giàu nhất chiếm 82,7% thu nhập toàn thế giới, trong khi 20% người nghèo nhất chỉ chiếm 1,4% thu nhập toàn thế giới. Hiện nay, Ngân hàng thế giới (WB) đưa ra các chỉ tiêu đánh giá mức độ giàu nghèo của các quốc gia dựa vào thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu người trong một năm với cách tính đó là: Phương pháp Atlas tức là tính theo tỷ giá hối đoái và tính theo USD. Theo phương pháp Atlas, năm 1990 người ta chia mức bình quân của các nước trên toàn thế giới làm 6 loại: + Trên 25.000USD/người/năm là nước cực giàu.000UDS/người/năm là nước giàu.000USD/người/năm là nước khá giàu.000USD/người/năm là nước trung bình.

+ Từ 500 đến dưới 2.500USD/người/năm là nước nghèo. + Dưới 500USD/người/năm là nước cực nghèo. Theo quan điểm chung của nhiều nước, hộ nghèo là hộ có thu nhập dưới 1/3 mức trung bình của xã hội. Do đặc điểm của nền KT - XH và sức mua của đồng tiền khác nhau, chuẩn nghèo theo thu nhập (tính theo USD) cũng khác nhau ở từng quốc gia.

Ở một số nước có thu nhập cao, chuẩn nghèo được xác định là 14USD/người/ngày. Trong khi đó chuẩn nghèo của Malaixia là 28USD/người/tháng, Srilanca là 17USD/người/tháng, v. Ở Việt Nam, GDP bình quân khoảng 600USD/người/năm, nên so diện chung của thế giới nước ta là nước nghèo khó. Do đó, không thể lấy mức nghèo của WB để xác định nghèo của Việt Nam.

Xác định chuẩn nghèo của Việt Nam  Phương pháp xác định chuẩn nghèo đói trước khi có chuẩn nghèo đa chiều. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan thường trực của chương trình XĐGN đã tiến hành rà soát chuẩn nghèo qua các thời kì. Lúc đầu, nghèo được xác định dựa trên các chỉ tiêu nhu cầu, sau đó chuyển sang chỉ tiêu thu nhập, kết quả là đã 5 lần công bố chuẩn nghèo đói cho từng giai đoạn khác nhau.1: Quy định về chuẩn nghèo đói (theo tiêu chuẩn quốc gia) Chuẩn nghèo đói Mức thu nhập bình Phân loại nghèo đói qua các giai đoạn quân/người/tháng Đói (KV nông thôn) Dưới 8 KG 1993 – 1995 Đói (KV thành thị) Dưới 13 KG (Mức thu nhập Nghèo (KV nông thôn) Dưới 15 KG quy ra gạo) Nghèo (KV thành thị) Dưới 20 KG Đói (tính cho mọi KV) Dưới 13 KG (45.000 đồng) 1996 - 2000 Nghèo (KV nông thôn, miền Dưới 15 KG (55.000 đồng) (Mức thu nhập núi, hải đảo) quy ra gạo tương Nghèo (KV nông thôn, đồng Dưới 20 KG (70.000 đồng) đương với số tiền) bằng trung du) Nghèo (KV thành thị) Dưới 25 KG (90.000 đồng) Nghèo (KV nông thôn, miền 2001 - 2005 Dưới 80.000 đồng núi hải đảo) (Mức thu nhập Nghèo (KV nông thôn, đồng Dưới 100.000 đồng tính bằng tiền) bằng trung du) Nghèo (KV thành thị) Dưới 150.000 đồng 2006 - 2010 Nghèo (KV nông thôn) Dưới 200.000 đồng tính bằng tiền) Nghèo (KV thành thị) Dưới 500.000 đồng 2011 - 2015 Cận nghèo (KV thành thị) Từ 501.000 đồng tính bằng tiền) Cận nghèo (KV nông thôn) Từ 401.000 đồng (Nguồn: Bộ LĐ-TB và XH, năm 2015, Chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo) Đầu năm 1998, cả nước có 2,65 triệu hộ với khoảng 14 triệu dân nghèo đói, chiếm 17,7% dân số.000 hộ thường xuyên nghèo đói; có 1.498 xã có tỷ lệ hộ nghèo từ 40% trở lên và 1.168 xã thiếu cơ sở hạ tầng thiết yếu (điện, đường, trường, trạm xá, chợ, nước sạch, v.v…), 2/3 số xã nghèo là các xã miền núi, 6 khoảng 1,2 triệu người ở 978 xã cần được định canh, định cư và 15 vạn đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn cần được hỗ trợ phát triển. Đến cuối năm 2000, tỷ lệ hộ nghèo ở thành thị còn 6% và nông thôn 11,2%.

Đầu năm 2001 khi thay đổi chuẩn nghèo đói, nước ta còn khoảng 2,8 triệu hộ nghèo (chiếm 17,11%) đến cuối năm 2005 còn khoảng 1,6 triệu hộ nghèo, chiếm khoảng 9,5%. Hiện nay, mặc dù xác định chuẩn nghèo theo tiếp cận đa chiều nhưng tiêu chí về thu nhập vẫn là tiêu chí cơ bản xác định hộ nghèo, chi tiết ở bảng 1. Phân loại hộ nghèo theo thu nhập giai đoạn 2016 - 2020 Thu nhập bình quân/người/tháng Nhóm hộ Khu vực thành thị (đồng) Khu vực nông thôn (đồng) - Thu nhập bình quân đầu - Thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở người/tháng từ đủ 700. - Thu nhập bình quân đầu - Thu nhập bình quân đầu Nghèo người/tháng trên 900.000 đồng đến người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt từ 03 đến 1.000 đồng và thiếu hụt chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã trở lên.

hội cơ bản trở lên. - Thu nhập bình quân đầu - Thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng đến người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt dưới đến 1.000 đồng và thiếu hụt Cận nghèo 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu dưới 03 chỉ số đo lường mức độ hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã bản. - Thu nhập bình quân đầu - Thu nhập bình quân đầu Trung người/tháng trên 1.000 đồng người/tháng trên 1.000 đồng bình đến 1.000 (Nguồn: Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg ngày 19/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ) 7  Chuẩn nghèo đa chiều Chuẩn nghèo đa chiều là mức độ thiếu hụt mà nếu hộ gia đình thiếu nhiều hơn mức độ này thì bị coi là nghèo đa chiều. Theo quan niệm của các tổ chức quốc tế, một hộ gia đình thiếu từ 1/3 tổng điểm thiếu hụt trở lên sẽ bị coi là nghèo đa chiều.

Ngày 15/9/2015 Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 1614/QĐ-TTg phê duyệt Đề án tổng thể “Chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020.” Chuẩn nghèo giai đoạn 2016 - 2020 của Việt Nam được xây dựng theo hướng: sử dụng kết hợp cả chuẩn nghèo về thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Theo đó, tiêu chí đo lường nghèo được xây dựng dựa trên cơ sở: (1) Các tiêu chí về thu nhập, bao gồm: chuẩn mức sống tối thiểu về thu nhập, chuẩn nghèo về thu nhập, chuẩn mức sống trung bình về thu nhập. (2) Mức độ thiếu hụt trong tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, bao gồm: tiếp cận về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, tiếp cận thông tin. Những quy định chính sách nói trên tạo cơ sở pháp lý cho việc chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều áp dụng cho chương trình giảm nghèo của nước ta trong giai đoạn 2016-2020.

Theo Quyết định 59/2015/QĐ-TTg ngày 19 tháng 11 năm 2015 của Thủ tướng chính phủ quy định các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020 như sau:  Các tiêu chí về thu nhập - Chuẩn nghèo: 700.000 đồng/ người/ tháng ở khu vực nông thôn và 900.000 đồng/ người/ tháng ở khu vực thành thị. - Chuẩn cận nghèo: 1.000 đồng/ người/ tháng ở khu vực nông thôn và 1.000 đồng/ người/ tháng ở khu vực thành thị.  Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản - Các dịch vụ xã hội cơ bản (05 dịch vụ): giáo dục; y tế; nhà ở; nước sạch và nhà vệ sinh; tiếp cận thông tin. - Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (10 chỉ số): 8 trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/ nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.

Tín dụng đối với hộ nghèo 1. Khái niệm tín dụng Tín dụng là một phạm trù kinh tế, trong đó mỗi cá nhân hay tổ chức nhường quyền sử dụng một khối lượng giá trị hay hiện vật cho một cá nhân hay tổ chức khác với thời hạn hoàn trả cùng với lãi suất, cách thức vay mượn và thu hồi món vay… Tín dụng ngân hàng là mối quan hệ vay mượn được biểu hiện dưới hình thức tiền tệ hay hiện vật dựa trên nguyên tắc có hoàn trả. Trong quan hệ này, bên cho vay (ngân hàng) chỉ nhượng lại quyền sử dụng vốn cho bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp) trong một thời gian nhất định và bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả cả vốn lẫn lãi cho bên cho vay vô điều kiện khi đến hạn đã thỏa thuận. Tín dụng đối với người nghèo a.