Đánh Giá Công Tác Bồi Thường, Hỗ Trợ và Tái Định Cư Ở Thành Phố Vinh, Tỉnh Nghệ An

Đánh giá công tác bồi thường và hỗ trợ tái định cư tại các dự án đô thị loại vừa ở Việt Nam, tập trung vào thành phố Vinh, Nghệ An.

• Tác giả: Phan Lê Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Thị Lam Trà
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở một số dự án phát triển các đô thị loại vừa tại Việt Nam - tiểu dự án thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình, biểu
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục đích nghiên cứu
• 1.10. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.12. Tổng quan tài liệu
• 1.12.1. Cơ sở lý luận về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.12.2. Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.12.3. Đô thị và phát triển đô thị
• 1.12.4. Cơ sở thực tiễn về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.13. Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của một số nước trên thế giới
• 1.13.1. Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dưới sự tài trợ của Ngân hàng thế giới (WB) và Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB)
• 1.14. Cơ sở pháp lý của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Việt Nam
• 1.15. Chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Việt Nam qua các thời kỳ
• 1.16. Thực tiễn về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Việt Nam
• 1.17. Thực trạng công tác bồi thường GPMB tại tỉnh Nghệ An
• 1.18. Một số nhận xét rút ra từ những nghiên cứu tổng quan
• 1.19. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.19.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.19.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.19.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.19.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.20. Phương pháp nghiên cứu
• 1.20.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp
• 1.20.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 1.20.3. Phương pháp điều tra, thu thập số liệu sơ cấp
• 1.20.4. Phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh và xử lý số liệu
• 1.20.5. Phương pháp minh họa bằng bản đồ, biểu đồ và đồ thị
• 1.21. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.21.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
• 1.21.1.1. Điều kiện tự nhiên của thành phố Vinh
• 1.21.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của thành phố Vinh
• 1.21.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên kinh tế- xã hội
• 1.21.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
• 1.21.3. Thực trạng phát triển đô thị của thành phố Vinh và dự án phát triển các đô thị loại vừa tại Việt Nam - tiểu dự án thành phố Vinh
• 1.21.4. Khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (RPF) của Dự án “Phát triển các đô thị loại vừa” do Ngân hàng thế giới (WB) tài trợ
• 1.21.5. Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thành phố Vinh
• 1.21.5.1. Kết quả đã đạt được
• 1.21.5.2. Tồn tại, khó khăn, vướng mắc
• 1.21.5.3. Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại 03 dự án
• 1.21.6. Khái quát chung về Dự án nghiên cứu
• 1.21.7. Các văn bản pháp lý liên quan đến 03 dự án nghiên cứu
• 1.21.8. Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện tại 3 dự án nghiên cứu
• 1.21.8.1. Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại 03 dự án
• 1.21.8.2. Đánh giá thực trạng về chính sách bồi thường GPMB
• 1.21.8.3. Đánh giá tác động của việc thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ đối với người có đất bị thu hồi
• 1.21.8.4. Đánh giá chung việc thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại 3 dự án nghiên cứu
• 1.21.9. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.21.9.1. Hoàn thiện cơ chế chính sách pháp luật
• 1.21.9.2. Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện
• 1.21.9.3. Tăng cường công tác quản lý đất đai
• 1.21.9.4. Công tác tuyên truyền, vận động
• 1.21.9.5. Giải pháp đảm bảo tính bền vững, ổn định trong cuộc sống đối với các hộ dân bị mất đất phải di dời
• 1.22. Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Bồi Thường Tái Định Cư Tại Vinh

Đất đai là tài sản quốc gia, có giá trị lớn và vai trò quan trọng trong đời sống, sản xuất. Trong quá trình đổi mới kinh tế, đất đai trở thành hàng hóa, là yếu tố quan trọng của môi trường sống và phát triển kinh tế - xã hội. Việc sử dụng hợp lý và hiệu quả tài nguyên đất đai là mối quan tâm hàng đầu của mỗi quốc gia. Việt Nam đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa, với nhiều dự án khu công nghiệp, đô thị mới được triển khai. Điều này tạo ra thách thức lớn trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Vinh, hỗ trợ và tái định cư thành phố Vinh khi Nhà nước thu hồi đất. Cần có sự thống nhất, đồng bộ và công bằng trong quá trình này để đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Bồi Thường Hỗ Trợ Tái Định Cư

Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là yếu tố then chốt để thực hiện các dự án phát triển. Nếu không được xử lý tốt, nó có thể trở thành rào cản cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Việc thu hồi đất ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân, đòi hỏi chính sách phù hợp và hiệu quả. Theo nghiên cứu của Phan Lê Hương, việc thực hiện công tác này cần đảm bảo quyền lợi của người dân và sự phát triển bền vững của địa phương.

1.2. Thực Trạng Bồi Thường Tái Định Cư Tại Thành Phố Vinh

Thành phố Vinh, với vị thế là đô thị loại I, đang đối mặt với yêu cầu thu hút đầu tư lớn. Các dự án triển khai đã lấy đi quỹ đất sản xuất của người dân, thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, công tác bồi thường tái định cư thành phố Vinh còn nhiều khó khăn, vướng mắc, ảnh hưởng đến tiến độ dự án và đời sống người dân. Cần có giải pháp đồng bộ để giải quyết vấn đề này.

II. Thách Thức Trong Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng Tại Vinh

Việc thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Vinh đối mặt với nhiều thách thức. Giá đất bồi thường chưa sát với giá thị trường, chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp chưa đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân. Diện tích đất tái định cư có thể nhỏ hơn diện tích đất thu hồi, gây khó khăn cho các hộ làm nông nghiệp và nghề thủ công. Ngoài ra, công tác quản lý đất đai trước đây còn nhiều bất cập, gây ra khiếu kiện và ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng mặt bằng. Cần có giải pháp toàn diện để giải quyết những vấn đề này.

2.1. Bất Cập Về Giá Đất Bồi Thường Và Hỗ Trợ

Giá đất bồi thường chưa phù hợp với giá thị trường là một trong những nguyên nhân chính gây ra khiếu kiện và chậm trễ trong giải phóng mặt bằng. Theo nghiên cứu của Phan Lê Hương, cần có cơ chế định giá đất minh bạch và công bằng, đảm bảo quyền lợi của người dân khi bị thu hồi đất. Mức đền bù đất đai Nghệ An cần được xem xét và điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế.

2.2. Khó Khăn Trong Chuyển Đổi Nghề Nghiệp Cho Người Dân

Chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của người dân bị thu hồi đất. Nhiều người dân, đặc biệt là lao động nông nghiệp, gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mới và ổn định cuộc sống. Cần có chương trình đào tạo nghề phù hợp và hiệu quả, giúp người dân có thể thích ứng với thị trường lao động mới.

2.3. Vướng Mắc Trong Quản Lý Đất Đai Và Thủ Tục Pháp Lý

Công tác quản lý đất đai trước đây còn nhiều bất cập, gây ra tranh chấp và khiếu kiện. Thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn chậm và thiếu chính xác, gây khó khăn cho việc xác định tính pháp lý của đất đai khi giải phóng mặt bằng. Cần tăng cường công tác quản lý đất đai và cải cách thủ tục hành chính để giải quyết những vướng mắc này.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bồi Thường Tái Định Cư Vinh

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường tái định cư tại thành phố Vinh, cần có giải pháp đồng bộ và toàn diện. Hoàn thiện cơ chế chính sách pháp luật về đất đai, tăng cường công tác quản lý đất đai, đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động, và đảm bảo tính bền vững trong cuộc sống của người dân bị mất đất. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các ban ngành liên quan và sự tham gia tích cực của người dân.

3.1. Hoàn Thiện Cơ Chế Chính Sách Pháp Luật Về Đất Đai

Cần rà soát và sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về đất đai, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và phù hợp với thực tế. Xây dựng cơ chế định giá đất khách quan, khoa học, đảm bảo quyền lợi của người dân khi bị thu hồi đất. Cần có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp hiệu quả, giúp người dân có thể ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất.

3.2. Tăng Cường Công Tác Quản Lý Đất Đai Và Giải Quyết Khiếu Nại

Tăng cường công tác quản lý đất đai, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng đất, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai. Giải quyết kịp thời và dứt điểm các khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai, đảm bảo quyền lợi của người dân. Cần có cơ chế đối thoại và hòa giải hiệu quả giữa chính quyền và người dân.

3.3. Đảm Bảo Tính Bền Vững Trong Tái Định Cư Cho Người Dân

Xây dựng các khu tái định cư có hạ tầng kỹ thuật và xã hội đồng bộ, đảm bảo điều kiện sống tốt hơn cho người dân. Hỗ trợ người dân tìm kiếm việc làm mới, ổn định thu nhập và cuộc sống. Tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình quy hoạch và xây dựng các khu tái định cư, đảm bảo sự đồng thuận và hài lòng của người dân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Đánh Giá Bồi Thường Tại Dự Án Vinh

Nghiên cứu của Phan Lê Hương đã đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại một số dự án phát triển đô thị loại vừa ở thành phố Vinh. Kết quả cho thấy, thành phố đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện chính sách bồi thường theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại và hạn chế cần khắc phục. Nghiên cứu đã đề xuất một số giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường và đảm bảo quyền lợi của người dân.

4.1. Đánh Giá Thực Trạng Chính Sách Bồi Thường GPMB

Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng tại thành phố Vinh, chỉ ra những điểm mạnh và điểm yếu của chính sách. Cần có sự điều chỉnh và bổ sung để chính sách phù hợp hơn với tình hình thực tế và đáp ứng được yêu cầu phát triển của thành phố.

4.2. Tác Động Của Bồi Thường Đến Đời Sống Người Dân

Nghiên cứu đã đánh giá tác động của việc thực hiện chính sách bồi thường đến đời sống của người dân bị thu hồi đất. Cần có giải pháp để giảm thiểu những tác động tiêu cực và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân sau khi tái định cư.

4.3. Kinh Nghiệm Bồi Thường Tái Định Cư Từ Các Dự Án

Nghiên cứu đã rút ra những kinh nghiệm quý báu từ việc thực hiện công tác bồi thường tái định cư tại các dự án ở thành phố Vinh. Những kinh nghiệm này có thể được áp dụng để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường trong tương lai.

V. Kết Luận Và Hướng Phát Triển Bồi Thường Tái Định Cư Vinh

Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Vinh. Để nâng cao hiệu quả công tác này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các ban ngành liên quan và sự tham gia tích cực của người dân. Cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách pháp luật về đất đai, tăng cường công tác quản lý đất đai và đảm bảo tính bền vững trong cuộc sống của người dân bị mất đất.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của công tác bồi thường tái định cư. Cần tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình quy hoạch, xây dựng và giám sát các dự án, đảm bảo sự đồng thuận và hài lòng của người dân.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Bồi Thường Hợp Lý Và Bền Vững

Cần tiếp tục nghiên cứu và đề xuất các chính sách bồi thường hợp lý và bền vững, đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Vinh. Cần có sự đánh giá và điều chỉnh chính sách thường xuyên để phù hợp với tình hình thực tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ với 795 đô thị và tỷ lệ đô thị hóa toàn quốc đạt 35,2% tính đến cuối năm 2016. Đi cùng với sự phát triển này là nhu cầu thu hồi đất rất lớn để xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang không gian sống. Theo thống kê của ngành tài nguyên, cả nước đã triển khai 2.194 dự án với tổng diện tích đất thu hồi lên tới 7.882 ha, tác động trực tiếp tới 80.893 tổ chức và hộ gia đình. Trong bối cảnh đó, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trở thành mắt xích then chốt, quyết định trực tiếp đến tiến độ đầu tư cũng như sự ổn định an sinh xã hội.

Thành phố Vinh với vai trò là đô thị loại I và trung tâm kinh tế - văn hóa của tỉnh Nghệ An theo Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị đang đối mặt với áp lực giải phóng mặt bằng vô cùng lớn. Đề tài tập trung đánh giá toàn diện việc thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Dự án phát triển các đô thị loại vừa tại Việt Nam - Tiểu dự án thành phố Vinh trong giai đoạn 2015 - 2017. Phạm vi nghiên cứu chuyên sâu bao gồm 3 dự án trọng điểm với tổng số 491 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức bị ảnh hưởng: Dự án cải tạo Hào thành cổ Vinh, Dự án xây dựng khu tái định cư xóm Phong Khánh và Dự án xây dựng Hồ điều hòa.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế quản lý đất đai địa phương, hướng tới mục tiêu rút ngắn 15% đến 20% thời gian giải phóng mặt bằng và nâng cao tỷ lệ đồng thuận của người dân lên trên 90%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế đất đai, lý thuyết địa tô chênh lệch và Khung chính sách an toàn xã hội về tái định cư không tự nguyện (RPF) do Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) ban hành. Về mặt pháp lý, luận văn chuẩn hóa hệ thống 4 khái niệm cốt lõi theo Luật Đất đai năm 2013:

• Thu hồi đất (Khoản 11 Điều 3)
• Bồi thường khi thu hồi đất (Khoản 13 Điều 3)
• Hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất (Khoản 14 Điều 3)
• Bố trí tái định cư (Điều 85, 86)

Bên cạnh đó, đề tài đối chiếu kinh nghiệm quốc tế từ Hàn Quốc với tỷ lệ 85% dự án đạt thỏa thuận qua tham vấn cộng đồng và chính sách bán đất tái định cư ưu đãi thấp hơn 80% so với chi phí phát triển hạ tầng, cùng các quy định pháp luật của Trung Quốc và Thái Lan nhằm rút ra bài học cho việc định giá đất bồi thường tiệm cận giá trị thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong mốc thời gian từ tháng 3/2017 đến tháng 8/2018. Dữ liệu thứ cấp bao gồm báo cáo hiện trạng sử dụng đất năm 2017 của Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Vinh, các quyết định thu hồi đất của UBND tỉnh Nghệ An như Quyết định số 80/2014/QĐ-UBND và Quyết định số 58/2015/QĐ-UBND.

Về dữ liệu sơ cấp, tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng với sai số chuẩn cho phép e = 0,1 để khảo sát 144 hộ gia đình bị ảnh hưởng và 30 cán bộ chuyên trách thực hiện dự án:

• Dự án 1 (Hào thành cổ Vinh): Điều tra toàn diện 28/28 hộ gia đình (đạt tỷ lệ 100%).
• Dự án 2 (Khu tái định cư xóm Phong Khánh): Điều tra 36/56 hộ gia đình và tổ chức.
• Dự án 3 (Xây dựng Hồ điều hòa): Điều tra 80/407 hộ gia đình và tổ chức.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả và so sánh định lượng là nhằm bóc tách chính xác mức độ chênh lệch giữa giá đất bồi thường và giá thị trường, đồng thời lượng hóa mức độ hài lòng của từng nhóm dân cư đối với cơ chế hỗ trợ việc làm và điều kiện sống tại nơi ở mới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực tế tại 3 tiểu dự án trên địa bàn thành phố Vinh đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

1. Hiệu quả chỉnh trang không gian đô thị: Công tác giải phóng mặt bằng đã thu hồi thành công đất đai từ 491 tổ chức, hộ gia đình, hoàn thành các hạng mục tiêu thoát nước, cải tạo vệ sinh môi trường sinh thái và tạo lập 1 khu tái định cư tập trung đồng bộ.
2. Khoảng cách lớn về giá đất bồi thường: Có sự chênh lệch đáng kể giữa giá đất bồi thường do Nhà nước quy định với giá giao dịch thực tế trên thị trường tại thời điểm thu hồi, mức chênh lệch dao động từ 30% đến 50% tùy vị trí, gây ra tâm lý băn khoăn cho nhiều hộ dân.
3. Chất lượng hạ tầng khu tái định cư: Tại khu tái định cư xóm Phong Khánh (xã Hưng Hòa), giá đất tái định cư được bố trí hợp lý, tương đương hoặc thấp hơn giá bồi thường giúp 100% hộ dân thuộc diện di dời tiếp cận được đất ở mới; tuy nhiên diện tích lô đất tái định cư bình quân nhỏ hơn nơi ở cũ làm giảm không gian phát triển kinh tế vườn ao chuồng.
4. Cơ cấu sử dụng nguồn tiền đền bù: Khảo sát 144 hộ dân cho thấy có khoảng 65% tổng số tiền bồi thường được người dân sử dụng vào việc xây dựng lại nhà ở và mua sắm đồ dùng sinh hoạt, trong khi tỷ lệ nguồn tiền dành cho tái đầu tư sản xuất kinh doanh hoặc học nghề chuyển đổi việc làm chỉ chiếm dưới 15%.

Toàn bộ hệ thống dữ liệu được biểu diễn trực quan qua 20 bảng thống kê chuyên đề và 10 sơ đồ, đồ thị mặt bằng hiện trạng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến những vướng mắc trong tiến độ giải phóng mặt bằng xuất phát từ công tác quản lý hồ sơ địa chính lịch sử còn lỏng lẻo. Tình trạng diện tích đo đạc hiện trạng thực tế sai lệch so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp diễn ra phổ biến, gây khó khăn cho việc xác định nguồn gốc đất. Ngoài ra, việc xây dựng giá đất cụ thể chưa phản ánh kịp thời nhịp độ tăng trưởng bất động sản.

So sánh với các tiêu chuẩn an toàn của Ngân hàng Thế giới (WB) – nơi nhấn mạnh mục tiêu phục hồi sinh kế ít nhất bằng hoặc tốt hơn trước khi có dự án, chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp của địa phương vẫn chủ yếu dừng lại ở việc chi trả tiền mặt một lần mà chưa gắn liền với các chương trình đào tạo nghề theo nhu cầu tuyển dụng thực tế của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn thành phố Vinh trong giai đoạn tiếp theo, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được kiến nghị thực hiện:

• Hoàn thiện cơ chế định giá đất: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An chủ trì phối hợp cùng các đơn vị tư vấn độc lập xây dựng bảng giá đất tiệm cận 85% đến 90% giá trị thị trường, cập nhật hệ số điều chỉnh giá đất hàng năm nhằm giảm thiểu khiếu nại về đơn giá đền bù từ năm 2019.
• Nâng cao hiệu quả đào tạo chuyển đổi nghề: UBND thành phố Vinh và Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội xây dựng các gói đào tạo nghề chuyên sâu, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động nông nghiệp bị thu hồi đất được bố trí việc làm ổn định tại các khu công nghiệp như VSIP Nghệ An hoặc Nam Cấm từ mức dưới 15% hiện nay lên trên 60% trong vòng 12 tháng sau khi nhận bồi thường.
• Quy hoạch khu tái định cư đi trước một bước: Ban Quản lý dự án thành phố Vinh cam kết hoàn thiện 100% hạ tầng kỹ thuật (đường giao thông, điện chiếu sáng, cấp thoát nước, trường học) tại các khu tái định cư tập trung tối thiểu 6 tháng trước khi ban hành quyết định thu hồi đất ở.
• Chuẩn hóa cơ sở dữ liệu địa chính: Văn phòng Đăng ký đất đai thành phố Vinh tiến hành số hóa toàn bộ bản đồ địa chính, cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đồng loạt để triệt tiêu 95% tình trạng vênh lệch số liệu diện tích đất đai trước năm 2021.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ quản lý Nhà nước và cơ quan chuyên môn: Lãnh đạo UBND cấp huyện, cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất có thể áp dụng quy trình điều tra, tham vấn cộng đồng và xử lý các vướng mắc pháp lý chuyển tiếp khi giải phóng mặt bằng.
2. Ban quản lý dự án và các tổ chức quốc tế: Các đơn vị quản lý nguồn vốn ODA từ Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) có thêm tài liệu thực chứng để hài hòa hóa khung chính sách đền bù quốc tế với hệ thống pháp luật Việt Nam.
3. Học viên cao học và nhà nghiên cứu học thuật: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý đất đai, Quy hoạch đô thị và Kinh tế phát triển có thể tham khảo phương pháp chọn mẫu phân tầng 144 hộ dân cùng hệ thống 20 bảng số liệu thứ cấp làm mẫu nghiên cứu tình huống điển hình.
4. Tổ chức thẩm định giá và tư vấn bất động sản: Các thẩm định viên có thêm góc nhìn thực tiễn về phương pháp định giá đất thay thế và mô hình phân bổ chi phí hạ tầng khu tái định cư.

Câu hỏi thường gặp

Khung chính sách của WB khác biệt thế nào so với Luật Đất đai năm 2013?

Khung chính sách của WB hướng đến việc đảm bảo người bị ảnh hưởng phải có mức sống bằng hoặc tốt hơn trước khi triển khai dự án, bồi thường theo giá thay thế đầy đủ và hỗ trợ cho cả những người sử dụng đất không có giấy tờ hợp pháp. Trong khi đó, Luật Đất đai năm 2013 quy định điều kiện bồi thường về đất chặt chẽ hơn dựa trên tính pháp lý của quyền sử dụng đất.

Vì sao giá đất bồi thường tại một số vị trí ở thành phố Vinh chưa sát với giá thị trường?

Đơn giá bồi thường đất đai thường được tính toán căn cứ vào bảng giá đất định kỳ của UBND tỉnh Nghệ An kết hợp với hệ số điều chỉnh, vốn có độ trễ nhất định so với biến động giá bất động sản giao dịch thực tế. Sự thiếu vắng các tổ chức định giá đất độc lập trong giai đoạn 2015 - 2017 khiến mức giá bồi thường đôi khi thấp hơn thị trường từ 30% đến 50%.

Điểm hạn chế lớn nhất tại khu tái định cư xóm Phong Khánh là gì?

Hạn chế lớn nhất tại khu tái định cư xóm Phong Khánh là diện tích các lô đất ở mới được chia theo tiêu chuẩn quy hoạch đô thị nhỏ hơn diện tích khuôn viên đất ở kết hợp vườn ao cũ của các hộ dân. Điều này gây khó khăn cho những gia đình thuần nông trong việc duy trì chuồng trại chăn nuôi và không gian sản xuất truyền thống.

Phương pháp chọn mẫu điều tra của luận văn bảo đảm tính khoa học ra sao?

Tác giả đã áp dụng công thức chọn mẫu phân tầng với sai số chuẩn e = 0,1 để phân bổ số lượng khảo sát phù hợp cho từng dự án: điều tra 100% đối với dự án nhỏ (28 hộ tại Hào thành cổ) và chọn mẫu đại diện ngẫu nhiên cho các dự án lớn (36 hộ tại Phong Khánh, 80 hộ tại Hồ điều hòa), kết hợp phỏng vấn sâu 30 cán bộ chuyên trách.

Kinh nghiệm nào của Hàn Quốc có thể áp dụng cho công tác giải phóng mặt bằng ở Nghệ An?

Nghệ An có thể áp dụng cơ chế tham vấn và đối thoại cộng đồng chặt chẽ của Hàn Quốc, nơi đạt tỷ lệ 85% đồng thuận tự nguyện trước khi dùng biện pháp cưỡng chế. Đồng thời, chính sách bán đất tái định cư với giá ưu đãi thấp hơn 80% chi phí phát triển hạ tầng sẽ tạo động lực lớn giúp người dân bàn giao mặt bằng sớm.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích và đánh giá toàn diện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại 3 tiểu dự án phát triển đô thị thành phố Vinh với 491 đối tượng chịu tác động.
• Chỉ rõ những thành quả về hạ tầng môi trường đô thị cùng các rào cản về khoảng cách giá đất bồi thường (thấp hơn 30% đến 50% so với giá thị trường) và hạn chế trong chuyển đổi nghề nghiệp.
• Khẳng định vai trò quyết định của việc hoàn thiện hệ thống hồ sơ địa chính và nguyên tắc xây dựng khu tái định cư đồng bộ trước khi thu hồi đất.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp mang tính khả thi cao nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý đất đai và nâng cao chỉ số hài lòng của nhân dân.
• Định hướng hành động giai đoạn 2019 - 2022 tập trung vào việc áp dụng thẩm định giá độc lập và số hóa 100% cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn thành phố Vinh.

Các cơ quan quản lý, ban quản lý dự án và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ số liệu chi tiết trong bản luận văn lưu trữ tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam để ứng dụng vào công tác thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHAN LÊ HƯƠNG ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ Ở MỘT SỐ DỰ ÁN PHÁT TRIỂN CÁC ĐÔ THỊ LOẠI VỪA TẠI VIỆT NAM - TIỂU DỰ ÁN THÀNH PHỐ VINH, TỈNH NGHỆ AN Ngành: Quản lý đất đai Mã: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hồ Thị Lam Trà NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 27 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Phan Lê Hương i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành bản Luận văn này.

Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Hồ Thị Lam Trà - Giảng viên cao cấp Khoa Quản lý Đất đai, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt thời gian tôi thực hiện Đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáo Khoa Quản lý Đất đai, Học viện Nông nghiệp Việt Nam để tôi hoàn thiện Luận văn này. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Vinh, Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Vinh, Ban Quản lý dự án, UBND phường Quang Trung, phường Hưng Dũng, xã Hưng Lộc, xã Hưng Hòa, và những người dân tham gia trả lời phỏng vấn đã giúp đỡ tôi trong thời gian nghiên cứu thực hiện luận văn tại địa phương.

Tôi xin cảm ơn tới gia đình, những người thân và bạn bè đã tạo điều kiện về mọi mặt cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài này. Hà Nội, ngày 27 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Phan Lê Hương ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình, biểu. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Tổng quan tàı lıệu. Cơ sở lý luận về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đô thị và phát triển đô thị.

Cơ sở thực tiễn về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của một số nước trên thế giới. Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dưới sự tài trợ của Ngân hàng thế giới (WB) và Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB). Cơ sở pháp lý của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Việt Nam.

Chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Việt Nam qua các thời kỳ. Thực tiễn về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Việt Nam. Thực trạng công tác bồi thường GPMB tại tỉnh Nghệ An. Một số nhận xét rút ra từ những nghiên cứu tổng quan.

Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.

Phương pháp điều tra, thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh và xử lý số liệu. Phương pháp minh họa bằng bản đồ, biểu đồ và đồ thị. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Điều kiện tự nhiên của thành phố Vinh thành phố Vinh. Điều kiện kinh tế - xã hội của thành phố Vinh thành phố Vinh. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên kinh tế- xã hội.

Tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Thực trạng phát triển đô thị của thành phố vinh và dự án phát triển các đô thị loại vừa tại Việt Nam -tiểu dự án thành phố Vinh. Thực trạng phát triển đô thị của thành phố Vinh. Dự án phát triển các đô thị loại vừa tại Việt Nam -Tiểu dự án thành phố Vinh.

Khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (RPF) của Dự án “Phát triển các đô thị loại vừa” do Ngân hàng thế giới (WB) tài trợ. Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thành phố Vinh. Kết quả đã đạt được. Tồn tại, khó khăn, vướng mắc.

Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại 03 dự án. Khái quát chung về Dự án nghiên cứu. Các văn bản pháp lý liên quan đến 03 dự án nghiên cứu. Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện tại 3 dự án nghiên cứu.

Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại 03 dự án. Đánh giá thực trạng về chính sách bồi thường GPMB. Đánh giá tác động của việc thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ đối với người có đất bị thu hồi. Đánh giá chung việc thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại 3 dự án nghiên cứu.

Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Hoàn thiện cơ chế chính sách pháp luật. Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện. Tăng cường công tác quản lý đất đai.

Công tác tuyên truyền, vận động. Giải pháp đảm bảo tính bền vững, ổn định trong cuộc sống đối với các hộ dân bị mất đất phải di dời. Kết luận và đề nghị .99 Tàı lıệu tham khảo. 100 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CSDL Cơ sở dữ liệu GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất GPMB Giải phóng mặt bằng HĐND Hội đồng nhân dân HTKT Hạ tầng kỹ thuật KCN Khu công nghiệp KT- XH Kinh tế - xã hội SDĐ Sử dụng đất TĐC Tái định cư TN & MT Tài nguyên và Môi trường TT-BTC Thông tư - Bộ Tài chính TT-BTNMT Thông tư - Bộ Tài nguyên Môi trường TTHC Thủ tục hành chính UBND Uỷ ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 4.

Kết quả thống kê đất đai năm 2017. Cơ cấu sử dụng đất trên địa bàn thành phố Vinh từ năm 2015-2017. Bảng so sánh giữa chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Chính phủ và các chính sách đề xuất của dự án. Bảng tổng hợp diện tích các loại đất thu hồi của dự án 1.

Bảng tổng hợp diện tích các loại đất thu hồi của dự án 2. Bảng tổng hợp diện tích các loại đất thu hồi của dự án 3. Bảng tổng hợp số đối tượng được BT và không được BT về đất. Ý kiến của người có đất bị thu hồi trong việc xác định đối tượng và điều kiện được bồi thường.

Ý kiến của cán bộ thực hiện Dự án trong việc xác định đối tượng và điều kiện được bồi thường. So sánh mức độ chênh lệch giữa giá bồi thường về đất của dự án và giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất. Ý kiến người dân bị ảnh hưởng bởi Dự án và cán bộ thực hiện Dự án về giá đất tính bồi thường. Tổng hợp số tiền đất được bồi thường, hỗ trợ của dự án.

Tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ tài sản trên đất, cây cối hoa màu, bồi thường di chuyển chỗ ở của 3 dự án. Tổng hợp ý kiến hộ dân bị ảnh hưởng bởi Dự án và cán bộ thực hiện Dự án về cách tính diện tích kiểm đếm tài sản, cây cối, hoa màu của 03 dự án. Tổng hợp kinh phí các chính sách hỗ trợ của 3 dự án. Tổng hợp về tái định cư và giao đất ở mới của 3 dự án.

Tổng hợp ý kiến hộ dân bị ảnh hưởng và cán bộ thực hiện Dự án về chính sách BTHT, TĐC của 03 dự án. Tổng hợp ý kiến về trình tự thực hiện BT GPMB 3 dự án. Tổng hợp ý kiến về tình hình việc làm sau khi thu hồi đất. Tình hình sử dụng tiền bồi thường của các hộ gia đình .90 vii DANH MỤC HÌNH, BIỂU Hình 4.

Sơ đồ vị trí địa lý thành phố Vinh. Hình ảnh quy hoạch Hào thành cổ. Sơ đồ Dự án Hào thành cổ. Hình ảnh Khu tái định cư Phong Khánh, xã Hưng Hòa.

Sơ đồ Dự án khu tái định cư xóm Phong Khánh. Hình ảnh quy hoạch Hồ điều hòa. Sơ đồ Dự án Xây dựng Hồ điều hòa. Hình ảnh Hào xung quanh thành cổ Vinh, phường Quang Trung đã hoàn thành.

Hình ảnh Khu quy hoạch tái định cư xóm Phong Khánh, xã Hưng Hòa đã hoàn thành. Hình ảnh Hồ điều hòa xã Hưng Lộc, Hưng Hòa, Hưng Dũng, thành phố Vinh đang hoàn thành để đưa vào sử dụng .86 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Phan Lê Hương Tên luận văn: “Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở một số dự án phát triển các đô thị loại vừa tại Việt Nam - tiểu Dự án thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.” Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện một số dự án phát triển các đô thị loại vừa tại Việt Nam - tiểu dự án thành phố Vinh. - Đề xuất một số giải pháp đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và góp phần hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phù hợp với địa phương.