MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh- quốc phòng, và có ý nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội sâu sắc trong quá trình sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Trong những năm gần đây thực hiện công tác đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do Đảng đề ra, đất nước ta có nhiều khởi sắc, kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đang trên đà phát triển với các khu công nghiệp, khu du lịch, dịch vụ, văn hóa… Sự thay đổi và phát triển đòi hỏi phải có mặt bằng xây dựng. Vậy để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội Nhà nước phải thu hồi một phần đất của người dân đang sử dụng.
Trước thực trạng như vậy,công tác bồi thường giải phóng mặt bằng là một việc hết sức khó khăn,phức tạp và được xã hội đặc biệt quan tâm. Bởi công tác bồi thường giải phóng mặt bằng liên quan đến một loại tài sản có giá trị rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân. Thực tế, qua nhiều dự án đã cho thấy công tác giải phóng mặt bằng vẫn tồn tại nhiều bất cập. Khó khăn lớn nhất của công tác giải phóng mặt bằng là việc xác định giá bồi thường nhưng giá bồi thường lại luôn thấp hơn so với giá thị trường, do vậy ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của người dân, họ luôn cảm thấy mức giá bồi thường là chưa thỏa đáng.
Đó cũng là lí do chính khiến cho người dân không tình nguyện chuyển đi, không ủng hộ công tác giải phóng mặt bằng. Cùng với sự phát triển của cả nước nói chung và huyện Phú Bình nói riêng trong những năm gần đây đã có nhiều công trình, dự án được triển khai nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế của tỉnh, nâng cao chất lượng cuộc sống 2 của người dân và góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển chung của cả nước. Nổi bật nhất là khi dự án khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180 ha được đầu tư xây dựng trên địa bàn xã Điềm Thụy, cuộc sống của người dân bắt đầu có sự thay đổi. Tuy nhiều diện tích đất ruộng phải thu hồi để nhường chỗ cho các công ty, nhà máy nhưng đổi lại bà con được đền bù theo đúng quy định của Nhà nước, thanh niên trong độ tuổi lao động không còn phải lo thất nghiệp như trước đây, hầu như ai cũng tìm được một công việc phù hợp với mức thu nhập ổn định.
Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án được chia làm 6 giai đoạn theo từng lô khác nhau.Trong đó giai đoạn 6 (Lô CN5) của dự án được thực hiện tại xóm Bình,xã Điềm Thụy với tổng diện tích thu hồi 38642,0 m2. Quá trình thực hiện công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án còn còn gặp những trở ngại, khó khăn dẫn đến việc bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công còn chưa kịp thời, làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công của các dự án trên địa bàn huyện. Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thức được tầm quan trọng của công tác giải phóng mặt bằng, được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lí tài nguyên trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông em đã tiến hành nghiên cứu đề tài : “Đánh giá công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6-Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu của đề tài nghiên cứu 1.
Mục tiêu tổng quát Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6-Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên 3 1. Mục tiêu cụ thể -Tìm hiểu điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của huyện Phú Bình. - Đánh giá thực trạng công tác BT & GPMB dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6-Lô CN5). - Xác định được những thuận lợi ,khó khăn của công tác BT& GPMB dự án xây dựng khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha (Giai đoạn 6-Lô CN5) trên địa bàn huyện Phú Bình.
- Đề xuất phương án giải quyết có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác BT & GPMB cho địa phương trong thời gian tới. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Giúp cho người học tập nghiên cứu củng cố lại những kiến thức đã học, biết cách thực hiện một đề tài khoa học và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. - Nắm chắc các quyết định về bồi thường và giải phóng mặt bằng bằng việc áp dụng trực tiếp vào thực tế.
Ý nghĩa trong thực tiễn - Góp phần đề xuất các giải pháp để thực hiện công tác BT & GPMB khi Nhà nước thu hồi đất ngày càng có hiệu quả hơn. - Đánh giá được thực trạng sử dụng đất, xác định những tồn tại chủ yếu trong công tác thực hiện BT&GPMB, nguyên nhân và giả pháp khắc phục cho huyện Phú Bình trong việc thực hiện BT&GPMB đạt được hiệu quả cao nhất. 4 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của công tác bồi thƣờng GPMB 2.Cơ sở lí luận Thực chất của việc GPMB là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của Nhà nước để phục vụ vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng.
Theo Luật Đất đai 2013 [5] quy định như sau: Điều 61. Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh trong các trường hợp sau đây: 1. Làm nơi đóng quân, trụ sở làm việc; 2. Xây dựng căn cứ quân sự; 3.
Xây dựng công trình phòng thủ quốc gia, trận địa và công trình đặc biệt về quốc phòng, an ninh; 4. Xây dựng ga, cảng quân sự; 5. Xây dựng công trình công nghiệp, khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao phục vụ trực tiếp cho quốc phòng, an ninh; 6. Xây dựng kho tàng của lực lượng vũ trang nhân dân; 7.
Làm trường bắn, thao trường, bãi thử vũ khí, bãi hủy vũ khí; 8. Xây dựng cơ sở đào tạo, trung tâm huấn luyện, bệnh viện, nhà an dưỡng của lực lượng vũ trang nhân dân; 9. Xây dựng nhà công vụ của lực lượng vũ trang nhân dân; 10. Xây dựng cơ sở giam giữ, cơ sở giáo dục do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý.
Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia , công cộng Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia , công cộng trong các trường hợp sau đây: 1. Thực hiện các dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư mà phải thu hồi đất 2. Thực hiê ̣n các dự án do Thủ tướng Chính phủ chấp thuận , quyết định đầu tư mà phải thu hồi đất, bao gồm: a) Dự án xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế; khu đô thị mới, dự án đầu tư bằng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA); b) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương; trụ sở của tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp quốc gia; c) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật cấp quốc gia gồm giao thông, thủy lợi , cấp nước , thoát nước, điện lực , thông tin liên lạc ; hệ thống dẫn, chứa xăng dầu , khí đốt; kho dự trữ quốc gia ; công trình thu gom, xử lý chất thải; 3. Thực hiê ̣n cá c dự án do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất bao gồm: a) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước , tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp địa phương; 6 b) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật của địa phương gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc, chiếu sáng đô thị; công trình thu gom, xử lý chất thải; c) Dự án xây dựng công trình phục vụ sinh hoạt chung của cộng đồng dân cư; dự án tái định cư, nhà ở cho sinh viên, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ; xây dựng công trình của cơ sở tôn giáo; khu văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí phục vụ công cộng; chợ; nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, nhà hỏa táng; d) Dự án xây dựng khu đô thị mới , khu dân cư nông thôn mới; chỉnh trang đô thị, khu dân cư nông thôn; cụm công nghiệp; khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung; dự án phát triển rừng phòng hộ, rừng đặc dụng; đ) Dự án khai thác khoáng sản được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, trừ trường hợp khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, than bùn, khoáng sản tại các khu vực có khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ và khai thác tận thu khoáng sản.
Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người 1.