phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương: Chương 1: Những vấn đề lý luận về nhiệm vụ công tác xã hội với người bệnh ung thư tại Bệnh viện Chương 2: Thực trạng ứng dụng nhiệm vụ công tác xã hội với người bệnh ung thư trong bệnh viện Chương 3: Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng các nhiệm vụ hỗ trợ cho người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh 15 CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHIỆM VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI BỆNH UNG THƯ TẠI BỆNH VIỆN 1. Hệ thống khái niệm của đề tài nghiên cứu 1. Khái niệm nhiệm vụ công tác xã hội Nhiệm vụ là công việc cần làm để đảm bảo chức năng của vị trí công việc không bị sai lệch. Các nhân viên công tác xã hội tiếp nhận các yêu cầu từ người bệnh, người nhà người bệnh, lập kế hoạch thực hiện nhiệm vụ sao cho đáp ứng được các nhu cầu mà người bệnh và nguười nhà người bệnh đưa ra.
Nhiệm vụ công tác xã hội là chăm sóc sức khỏe của người bệnh, kết nối các dịch vụ hỗ trợ cho từng người bệnh, nghiên cứu và đề xuất chính sách, hỗ trợ giải tỏa tâm lý cho người bệnh, người nhà người bệnh. Giúp đỡ, tìm các nguồn hỗ trợ cho các bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn, công tác truyền thông và quan hệ công chúng trong bệnh viện Dựa trên tình hình thực tế của từng người bệnh mà nhân viên công tác xã hội sẽ hỗ trợ y tế khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu cả người bệnh. Khái niệm người bệnh ung thư Người bệnh ung thư là người sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh được chuẩn đoán bệnh lý ung thư, giảm sút sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần (tâm lý) và sức khỏe xã hội (các mối quan hệ xã hội). Họ thuộc nhóm đối tượng yếu thế, phải phụ thuộc vào bệnh viện và các nhân viên y tế, cần được trợ giúp các dịch vụ công tác xã hội.
Khái niệm bệnh viện Theo Tổ chức Y tế thế giới, “Bệnh viện là một bộ phận không thể tách rời của tổ chức xã hội y tế, chức năng của nó là chăm sóc sức khoẻ toàn diện cho nhân dân, cả phòng bệnh, chữa bệnh và dịch vụ ngoại trú của bệnh viện 16 phải vươn tới gia đình và môi trường cư trú. Bệnh viện còn là trung tâm đào tạo cán bộ y tế và nghiên cứu khoa học”. Bệnh viện đóng một vai trò quan trọng trong công tác khám chữa bệnh vì bệnh viện có thầy thuốc giỏi, có trang thiết bị, máy móc hiện đại nên có thể thực hiện được công tác khám bệnh, chẩn đoán và điều trị tốt nhất. Nhờ đội ngũ cán bộ và trang thiết bị tốt, bệnh viện còn là cơ sở nghiên cứu y học và đào tạo cán bộ y tế cho ngành y tế.
Tại Việt Nam, Bệnh viện hay nhà thương là cơ sở để khám và chữa trị cho người bệnh khi bệnh của họ không thể chữa ở nhà hay nơi nào khác. Đây là nơi tập trung các chuyên viên y tế gồm các bác sĩ nội và ngoại khoa, các điều dưỡng, các kỹ thuật viên xét nghiệm cận lâm sàng. Bệnh viện đa khoa là những bệnh viện lớn, có thể xét nghiệm và chữa trị hầu hết các loại chứng bệnh. Tại đây bác sĩ chuyên khoa mỗi ngành làm việc tại một khu riêng của ngành mình nhưng vẫn có thể liên lạc với những bác sĩ của ngành khác để cộng tác chữa trị công hiệu - nhất là nghiên cứu những bệnh khó chẩn đoán hay chữa trị.4 Khái niệm nhiệm vụ của công tác xã hội trong hỗ trợ người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh Từ các khái niệm đã được phân tích ở trên tác giả đưa ra khái niệm nhiệm vụ của công tác xã hội trong hỗ trợ người bệnh ung thư tại Bệnh viện: “Những nhiệm vụ, hoạt động của nhân viên công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh ung thư là: tư vấn, hỗ trợ, vận động tiếp nhận tài trợ, nghiên cứu và đề xuất chính sách, hỗ trợ giải tỏa tâm lý cho người bệnh, người nhà người bệnh tại bệnh viện, giúp người bệnh nâng cao khả năng giải quyết vấn đề và hỗ trợ người bệnh bằng các kiến thức, kỹ năng được đào tạo”.
Tầm quan trọng của Công tác xã hội với bệnh nhân ung thư Công tác xã hội trong bệnh viện là các hoạt động hỗ trợ người bệnh, người nhà người bệnh và các nhân viên y tế trong bệnh viện nhằm giải quyết các vấn đề xã hội và tâm lý liên quan đến bệnh tật và quá trình khám chữa bệnh. Mục đích là hỗ trợ các nhóm đối tượng khắc phục những khó khăn về xã hội để đạt được hiệu quả chăm sóc sức khỏe tốt nhất. Nhân viên công tác xã hội trong bệnh viện là cầu nối để giải quyết các mâu thuẫn giữa người bệnh và nhân viên y tế, giữa người bệnh và người bệnh, người bệnh và người nhà người bệnh… (PGS.TS Đỗ Hạnh Nga, 2015, Báo cáo đề dẫn Hội thảo khoa học, Phát triển Công tác xã hội trong Bệnh viện - Những vấn đề lý luận và thực tiễn thực hành, Tr 2-3). Công tác xã hội trong bệnh viện có nhiệm vụ bảo vệ quyền được chăm sóc sức khỏe của người bệnh thông qua việc tư vấn các vấn đề xã hội có liên quan cho người bệnh và gia đình của họ trong quá trình điều trị; tìm kiếm các dịch vụ hỗ trợ trên cơ sở tìm hiểu và phân tích các yếu tố xã hội có ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh; kết nối các dịch vụ hỗ trợ cho từng người bệnh; nghiên cứu cung cấp bằng chứng từ thực tế hoạt động để đề xuất chính sách; hỗ trợ giải tỏa tâm lý cho người bệnh, người nhà và nhân viên y tế… Ngoài ra CTXH trong bệnh viện còn có nhiệm vụ giúp đỡ và tìm nguồn tài trợ cho các người bệnh nghèo, công tác truyền thông và quan hệ công chúng trong bệnh viện, tham gia công tác đào tạo tại bệnh viện… Như vậy, CTXH trong bệnh viện thực sự có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng khám chữa bệnh trong bệnh viện và một điều cần được hiểu đúng là CTXH không đơn thuần chỉ là công tác từ thiện trong bệnh viện, như các bữa ăn, nồi cháo từ thiện cho người bệnh nghèo, tặng quà cho các người bệnh có hoàn cảnh khó khăn.
Lý luận về nhiệm vụ công tác xã hội Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư số 43/2015/TT-BYT quy định về nhiệm vụ công tác xã hội của bệnh viện và hình thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ công tác xã hội của bệnh viện. Theo Thông tư số 43/2015/TT-BYT có tất cả 7 nhiệm vụ là: Hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội cho người bệnh và người nhà người bệnh trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh (sau đây gọi chung là người bệnh), Thông tin, truyền thông và phổ biến, giáo dục pháp luật, Vận động tiếp nhận tài trợ, Hỗ trợ nhân viên y tế, Đào tạo, bồi dưỡng, Tổ chức đội ngũ cộng tác viên làm công tác xã hội của bệnh viện, Tổ chức các hoạt động từ thiện, công tác xã hội của bệnh viện tại cộng đồng. Tuy nhiên, tác giả chỉ chọn 2 trong 7 nhiệm vụ nêu trên để tiến hành đi sâu vào nghiên cứu để đáp ứng nhu cầu người bệnh và đẩy mạnh công tác phát triển 2 nhiệm vụ này. Lý luận về nhiệm vụ Hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh.
Hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh là đón tiếp, tư vấn các chính sách an sinh xã hội và hỗ trợ khẩn cấp nhằm đảm bảo an toàn, quyền lợi của người bệnh. Tại các khoa thì chủ động xây dựng kế hoạch hỗ trợ hiệu quả cho bệnh nhân. Tổ chức các hoạt động cả tình nguyện viên công tác xã hội Ởđây, tác giả đưa ra nhiệm vụ hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh là để triển khai xây dựng các nhiệm vụ : Hướng dẫn, chỉ dẫn và đón tiếp người bệnh tới khám tại Bệnh viện, hỗ trợ vật chất trực tiếp người bệnh, kêu gọi, vận động tài trợ cho những người bệnh khó khăn; quản lý, sử dụng và duy trì Ngân hàng suất ăn từ thiện; Tham vấn, kết nối nguồn lực, quản lý ca nhằm trợ giúp cho người bệnh,. Lý luận về nhiệm vụ Vận động tiếp nhận tài trợ Vận động tiếp nhận tài trợ có nghĩa là xây dựng các quy trình, quy định trong vận động, tiếp nhận, trợ giúp, chăm sóc giảm nhẹ, hỗ trợ tâm lý, xã hội; miễn giảm viện phí, hỗ trợ phí sinh hoạt, phương tiện vận chuyển, đi lại, mai táng.cho NB có hoàn cảnh khó khăn, không nơi nương tựa.
Xây dựng quy chế sử dụng, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn tài trợ đảm bảo sự công khai, minh bạch. Kết nối, tạo điều kiện cho các cá nhân/nhóm/tổ chức thiện nguyện có nhu cầu được triển khai các hoạt động CTXH trong BV. Theo đó, tác giả đưa ra nhiệm vụ Vận động tiếp nhận tài trợ có nghĩa là triển khai xây dựng các quy trình, quy định vận động tiếp nhận, hỗ trợ kinh phí cho các bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn. Đảm bảo được tính minh bạch của các nguồn trợ cấp.
Kết nối các nguồn lực với người bệnh. Lý thuyết sử dụng trong nghiên cứu 1. Lý thuyết nhu cầu Abraham Maslow (1908-1979) nhà khoa học nổi tiếng đã xây dựng học thuyết về nhu cầu của con người vào những năm 1950. Lý thuyết của ông nhằm giải thích những nhu cầu nhất định của con người cần được đáp ứng như thế nào để một cá nhân hướng đến cuộc sống lành mạnh và có ích cả về thể chất lẫn tinh thần.
Lý thuyết nhu cầu giúp cho sự hiểu biết của chúng ta về những nhu cầu của con người bằng cách nhận diện một hệ thống thứ bậc. Ông đã đem các loại nhu cầu khác nhau của con người, căn cứ theo tính đòi hỏi của nó và thứ tự phát sinh trước sau để quy về 5 loại sắp xếp thành thang bậc về nhu cầu con người từ thấp đến cao. Nhu cầu sinh lý: Đây là nhu cầu cơ bản để duy trì cuộc sống của con người như nhu cầu ăn uống, ngủ, nhà ở, sưởi ấm và thoả mãn về tình dục. Là nhu cầu cơ bản nhất, nguyên thủy nhất, lâu dài nhất, rộng rãi nhất của con 20 người.