Luận văn: Nâng cao chất lượng hoạt động HĐND huyện Chợ Đồn, Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp phân tích thực trạng, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động HĐND huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn.

• Tác giả: Nguyễn Thái Thành
• Người hướng dẫn: TS. Trần Quang Trung
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan chất lượng hoạt động HĐND huyện Chợ Đồn là gì

Để hiểu rõ về chất lượng hoạt động HĐND huyện Chợ Đồn, trước hết cần nắm vững cơ sở lý luận và pháp lý. Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp huyện, theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. Cơ quan này do cử tri địa phương trực tiếp bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân cũng như cơ quan nhà nước cấp trên. Vị trí của HĐND cấp huyện là trung gian, đóng vai trò then chốt trong việc cụ thể hóa và triển khai các chủ trương, chính sách từ trung ương xuống cơ sở. Chất lượng hoạt động của HĐND được định nghĩa là tổng hòa hiệu lực, hiệu quả của các quyết sách và hoạt động giám sát, thể hiện qua sự phù hợp với nguyện vọng của nhân dân và mục tiêu phát triển chung. Cụ thể, nó bao gồm chất lượng của các nghị quyết HĐND ban hành, tính hiệu quả của hoạt động giám sát, năng lực của từng đại biểu HĐND, và sự vận hành của bộ máy gồm Thường trực HĐND huyện và các Ban của HĐND. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động HĐND không chỉ là yêu cầu nội tại của hệ thống chính trị mà còn là thước đo mức độ dân chủ, đảm bảo quyền làm chủ thực sự của người dân tại địa phương. Một HĐND hoạt động chất lượng sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội huyện Chợ Đồn một cách bền vững, giải quyết kịp thời các vấn đề bức xúc và củng cố niềm tin của nhân dân vào chính quyền.

1.1. Hiểu đúng vai trò của HĐND huyện trong bộ máy nhà nước

Theo Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương, vai trò của HĐND huyện được xác định là cơ quan đại diện cho nhân dân, quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương và giám sát việc tuân thủ pháp luật. Khác với Quốc hội đại diện cho nhân dân cả nước, HĐND huyện đại diện cho cộng đồng dân cư tại huyện, chịu trách nhiệm trực tiếp trước cử tri địa phương. Vai trò này thể hiện qua ba chức năng chính: quyết định các chủ trương, biện pháp quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh; giám sát hoạt động của Thường trực HĐND, UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp; và thực hiện quyền bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh chủ chốt trong bộ máy chính quyền địa phương. HĐND huyện là cầu nối quan trọng giữa chính quyền và nhân dân, đảm bảo các chính sách được xây dựng và thực thi phù hợp với thực tiễn, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân.

1.2. Chức năng nhiệm vụ HĐND theo Luật Tổ chức chính quyền

Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 đã quy định rõ chức năng, nhiệm vụ HĐND cấp huyện. Về chức năng quyết định, HĐND huyện thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm và 5 năm, quyết định dự toán và phân bổ ngân sách địa phương, phê chuẩn quyết toán ngân sách, và quyết định các chủ trương đầu tư chương trình, dự án của huyện. Về chức năng giám sát, HĐND thực hiện giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước cùng cấp thông qua xem xét báo cáo, chất vấn tại kỳ họp HĐND, và tổ chức các đoàn giám sát chuyên đề. Điều 26 của Luật cũng nêu rõ quyền hạn ban hành nghị quyết, bầu các chức danh, lấy phiếu tín nhiệm, và giải quyết các vấn đề liên quan đến địa giới hành chính. Việc thực hiện đầy đủ các chức năng này là cơ sở để đánh giá chất lượng HĐND cấp huyện.

1.3. Các tiêu chí cốt lõi đánh giá chất lượng HĐND cấp huyện

Việc đánh giá chất lượng HĐND cấp huyện dựa trên nhiều tiêu chí cụ thể. Thứ nhất, chất lượng các nghị quyết HĐND được đo lường bằng tính hợp pháp, tính khả thi và mức độ phù hợp với thực tiễn địa phương. Thứ hai, hiệu quả hoạt động HĐND trong lĩnh vực giám sát được thể hiện qua số lượng và chất lượng các cuộc giám sát, tính xác đáng của các kiến nghị sau giám sát và mức độ chuyển biến của các vấn đề được giám sát. Thứ ba, năng lực hoạt động của HĐND phụ thuộc vào chất lượng của đội ngũ đại biểu HĐND, bao gồm trình độ chuyên môn, kỹ năng hoạt động, và mức độ gắn bó, lắng nghe ý kiến từ các cuộc hoạt động tiếp xúc cử tri. Cuối cùng, chất lượng các kỳ họp HĐND cũng là một tiêu chí quan trọng, thể hiện qua không khí dân chủ, tính tranh luận, và hiệu quả của hoạt động chất vấn.

II. Thách thức trong thực trạng hoạt động HĐND huyện Chợ Đồn

Nghiên cứu về thực trạng hoạt động HĐND huyện Chợ Đồn trong giai đoạn 2011-2016 cho thấy bên cạnh những thành tựu đáng ghi nhận, vẫn còn tồn tại nhiều thách thức và hạn chế. Báo cáo tổng kết của HĐND huyện Chợ Đồn khóa XVIII, nhiệm kỳ 2011 - 2016 đã chỉ ra rằng, mặc dù đã có nhiều cải tiến, một số hoạt động vẫn chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng. Một trong những vấn đề lớn nhất là tính khả thi của một số nghị quyết HĐND chưa cao, dẫn đến việc triển khai trong thực tiễn gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, hoạt động giám sát của HĐND, dù được tăng cường, đôi khi vẫn mang tính hình thức, hiệu lực và hiệu quả sau giám sát còn hạn chế. Việc xử lý các kiến nghị của cử tri chưa triệt để và kịp thời, làm ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân. Hơn nữa, hoạt động của một số đại biểu HĐND và thành viên các Ban của HĐND chưa được duy trì thường xuyên, thiếu tính chủ động. Những thách thức này xuất phát từ cả yếu tố chủ quan như năng lực, kinh nghiệm của đại biểu và yếu tố khách quan như cơ chế phối hợp, điều kiện vật chất. Việc nhận diện đúng và đầy đủ các hạn chế này là tiền đề quan trọng để tìm ra giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động HĐND huyện Chợ Đồn trong giai đoạn tiếp theo.

2.1. Hạn chế về tính khả thi của một số nghị quyết HĐND

Một số nghị quyết HĐND huyện Chợ Đồn được ban hành còn chung chung, chưa bám sát tình hình thực tế và thiếu nguồn lực đảm bảo. Nguyên nhân một phần đến từ công tác chuẩn bị, thẩm tra các đề án, dự thảo nghị quyết chưa sâu, chưa đánh giá hết tác động. Việc thu thập thông tin, lấy ý kiến nhân dân và các đối tượng chịu sự tác động đôi khi chưa được thực hiện đầy đủ. Điều này dẫn đến tình trạng nghị quyết tuy đúng chủ trương nhưng khó đi vào cuộc sống, hoặc hiệu quả không như mong đợi, gây lãng phí nguồn lực và thời gian. Đây là một trong những điểm yếu cần khắc phục để nâng cao năng lực hoạt động của HĐND trong việc quyết định các vấn đề trọng yếu của địa phương.

2.2. Hiệu lực hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND còn thấp

Hiệu quả của hoạt động giám sát của HĐND chưa cao là một tồn tại được chỉ ra trong nhiều báo cáo. Hoạt động giám sát đôi khi còn dàn trải, chưa tập trung vào những vấn đề bức xúc, nổi cộm mà cử tri quan tâm. Quan trọng hơn, việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các kiến nghị sau giám sát chưa quyết liệt. Một số cơ quan, đơn vị được giám sát chưa nghiêm túc tiếp thu và khắc phục các hạn chế đã được chỉ ra. Chưa có chế tài đủ mạnh để xử lý các trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện chậm trễ kết luận giám sát. Điều này làm giảm hiệu lực của công cụ giám sát, một trong những chức năng cốt lõi của cơ quan dân cử.

2.3. Năng lực và tính chủ động của một số đại biểu HĐND

Chất lượng của đội ngũ đại biểu HĐND là yếu tố quyết định đến chất lượng hoạt động HĐND. Thực tế cho thấy một bộ phận đại biểu, đặc biệt là các đại biểu kiêm nhiệm, chưa dành đủ thời gian và tâm huyết cho hoạt động của HĐND. Kỹ năng phân tích chính sách, phản biện, chất vấn còn hạn chế. Một số đại biểu còn tâm lý e ngại, nể nang, chưa mạnh dạn thể hiện chính kiến trong các kỳ họp HĐND. Công tác bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng cho đại biểu dù đã được quan tâm nhưng hiệu quả chưa cao. Việc nâng cao năng lực và phát huy tính chủ động, trách nhiệm của từng đại biểu là nhiệm vụ cấp bách.

III. Phương pháp nâng cao chất lượng hoạt động ban hành nghị quyết

Để nâng cao chất lượng hoạt động HĐND huyện Chợ Đồn, việc cải thiện quy trình và chất lượng ban hành nghị quyết là nhiệm vụ trọng tâm. Một nghị quyết HĐND chất lượng phải đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, đồng thời phải có tính khả thi cao và đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân. Giải pháp cốt lõi bắt đầu từ khâu chuẩn bị. Các cơ quan trình dự thảo nghị quyết cần tiến hành khảo sát, đánh giá tác động một cách kỹ lưỡng, khoa học. Việc lấy ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, và đặc biệt là các đối tượng chịu tác động trực tiếp phải được thực hiện nghiêm túc. Vai trò của Thường trực HĐND huyện và các Ban của HĐND trong việc thẩm tra dự thảo nghị quyết cần được đề cao. Báo cáo thẩm tra phải thể hiện rõ quan điểm, chỉ ra những điểm hợp lý, chưa hợp lý và đề xuất phương án điều chỉnh cụ thể. Trong kỳ họp HĐND, cần dành thời gian thỏa đáng để các đại biểu thảo luận, tranh luận dân chủ, thẳng thắn. Các ý kiến phản biện cần được tôn trọng và tiếp thu có chọn lọc. Sau khi ban hành, cần có kế hoạch giám sát việc triển khai thực hiện nghị quyết để đảm bảo nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống và mang lại hiệu quả thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hội huyện Chợ Đồn.

3.1. Tăng cường vai trò thẩm tra của Thường trực HĐND huyện

Vai trò thẩm tra của Thường trực HĐND huyện và các Ban là "bộ lọc" quan trọng đầu tiên để đảm bảo chất lượng dự thảo nghị quyết. Để hoạt động này thực chất, cần nâng cao năng lực chuyên môn cho các thành viên, đặc biệt là các đại biểu hoạt động chuyên trách. Trước mỗi kỳ họp, các Ban cần chủ động xây dựng kế hoạch thẩm tra, tổ chức khảo sát thực tế tại các địa phương, đơn vị liên quan. Báo cáo thẩm tra không chỉ mô tả lại nội dung tờ trình mà phải có sự phân tích, so sánh, đưa ra những luận cứ sắc bén để bảo vệ quan điểm của mình. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các Ban trong quá trình thẩm tra các vấn đề liên ngành cũng là yếu tố cần thiết.

3.2. Gắn nghị quyết với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội

Mọi nghị quyết HĐND đều phải hướng tới mục tiêu cuối cùng là thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội huyện Chợ Đồn và nâng cao đời sống nhân dân. Do đó, nội dung nghị quyết cần bám sát quy hoạch, kế hoạch phát triển của địa phương, của tỉnh. Các quyết sách phải tập trung giải quyết những điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất kinh doanh và thu hút đầu tư. Đặc biệt, cần ưu tiên ban hành các nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, phù hợp với tiềm năng, lợi thế của huyện như phát triển nông lâm nghiệp, du lịch sinh thái, bảo tồn văn hóa dân tộc.

3.3. Đảm bảo quy trình ban hành theo Luật Tổ chức chính quyền

Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính pháp lý của nghị quyết. Quá trình từ soạn thảo, thẩm tra, trình HĐND xem xét, thông qua cho đến công bố phải được thực hiện đúng theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Quy chế hoạt động của HĐND. Cần công khai, minh bạch hóa quy trình, đặc biệt là khâu lấy ý kiến nhân dân, để người dân có thể tham gia và giám sát. Việc đảm bảo quy trình chặt chẽ không chỉ giúp nghị quyết có tính pháp lý vững chắc mà còn nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân tham gia vào quá trình xây dựng chính sách.

IV. Bí quyết tăng hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND huyện

Giám sát là một trong hai chức năng cơ bản, thể hiện quyền lực của HĐND. Nâng cao hiệu quả hoạt động HĐND trong lĩnh vực giám sát là giải pháp then chốt để đảm bảo pháp luật được thực thi nghiêm minh và các nghị quyết được triển khai hiệu quả. Để hoạt động giám sát của HĐND thực chất, cần đổi mới toàn diện từ lựa chọn nội dung, phương thức tổ chức đến xử lý kết quả sau giám sát. Chương trình giám sát hàng năm cần được xây dựng dựa trên những vấn đề bức xúc, được nhiều cử tri và dư luận quan tâm, thay vì dàn trải. Cần kết hợp linh hoạt nhiều hình thức giám sát: giám sát thường xuyên qua báo cáo, giám sát chuyên đề, chất vấn tại kỳ họp HĐND, và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân. Đặc biệt, cần nâng cao chất lượng của các đoàn giám sát chuyên đề, thành phần đoàn phải có chuyên môn sâu về lĩnh vực được giám sát. Quan trọng nhất là phải theo dõi đến cùng việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát. Kết quả giải quyết kiến nghị phải được báo cáo công khai trước HĐND và cử tri. Đây là bí quyết để hoạt động giám sát thực sự "có lửa" và tạo ra những chuyển biến tích cực trong thực tiễn.

4.1. Đổi mới hoạt động tiếp xúc cử tri và xử lý kiến nghị

Hoạt động tiếp xúc cử tri là kênh thông tin quan trọng để HĐND nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, từ đó lựa chọn nội dung giám sát phù hợp. Cần đa dạng hóa hình thức tiếp xúc: không chỉ tiếp xúc định kỳ trước và sau kỳ họp mà còn tổ chức tiếp xúc theo chuyên đề, theo giới, theo địa bàn dân cư. Các ý kiến, kiến nghị của cử tri phải được tổng hợp đầy đủ, phân loại rõ ràng và chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Thường trực HĐND huyện có trách nhiệm đôn đốc, giám sát quá trình giải quyết và yêu cầu các cơ quan trả lời bằng văn bản, thông báo kết quả cho cử tri. Công khai kết quả giải quyết kiến nghị là cách tốt nhất để nâng cao trách nhiệm của các cơ quan và củng cố lòng tin của người dân.

4.2. Nâng cao chất lượng hoạt động chất vấn tại kỳ họp HĐND

Chất vấn và trả lời chất vấn là hình thức giám sát trực tiếp, thể hiện không khí dân chủ và trách nhiệm giải trình tại kỳ họp HĐND. Để hoạt động này đi vào thực chất, đại biểu HĐND cần nêu câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng, đi thẳng vào vấn đề, tránh hỏi chung chung. Người trả lời chất vấn phải trả lời thẳng thắn, không né tránh, đưa ra được các giải pháp và lộ trình khắc phục cụ thể. Chủ tọa kỳ họp cần điều hành linh hoạt, có thể cho phép tranh luận lại để làm rõ vấn đề. Sau phiên chất vấn, HĐND có thể ra nghị quyết về những vấn đề được chất vấn, làm cơ sở để tiếp tục giám sát việc thực hiện lời hứa của các thành viên UBND.

4.3. Phát huy vai trò giám sát chuyên đề của các Ban HĐND

Giám sát chuyên đề là hình thức giám sát sâu, toàn diện về một lĩnh vực hoặc một chính sách cụ thể. Vai trò của các Ban của HĐND trong hoạt động này là cực kỳ quan trọng. Mỗi Ban, theo lĩnh vực phụ trách, cần chủ động đề xuất các chuyên đề giám sát thiết thực. Quá trình giám sát phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, từ xây dựng đề cương, thu thập tài liệu đến làm việc trực tiếp tại cơ sở. Kết luận giám sát phải chỉ rõ ưu điểm, hạn chế, xác định rõ nguyên nhân và trách nhiệm, đồng thời đưa ra những kiến nghị cụ thể, có tính khả thi. Việc phát huy hiệu quả giám sát chuyên đề sẽ giúp HĐND có cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn về mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội của địa phương.

V. Kết quả đánh giá chất lượng HĐND huyện Chợ Đồn 2011 2016

Giai đoạn 2011-2016 và năm đầu nhiệm kỳ 2016-2021 ghi nhận nhiều nỗ lực trong việc nâng cao chất lượng hoạt động HĐND huyện Chợ Đồn. Về tổ chức, cơ cấu tổ chức HĐND huyện Chợ Đồn được củng cố, kiện toàn theo đúng quy định của pháp luật. Chất lượng đại biểu được nâng lên qua từng nhiệm kỳ. Về hoạt động, HĐND huyện đã ban hành 84 nghị quyết trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, trong đó có 23 nghị quyết về công tác tổ chức. Các nghị quyết HĐND cơ bản phù hợp với điều kiện thực tế, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội huyện Chợ Đồn. Điển hình là việc thông qua các kế hoạch phát triển kinh tế, dự toán ngân sách, các chính sách hỗ trợ sản xuất, xóa đói giảm nghèo. Hoạt động giám sát của HĐND được tăng cường với 05 nghị quyết về chương trình giám sát và nhiều cuộc giám sát, khảo sát chuyên đề được tổ chức. Hoạt động chất vấn tại kỳ họp HĐND và hoạt động tiếp xúc cử tri có nhiều đổi mới, ngày càng thực chất hơn. Tuy nhiên, việc đánh giá chất lượng HĐND cấp huyện qua kết quả khảo sát cũng cho thấy những điểm cần cải thiện, đặc biệt là hiệu quả sau giám sát và tính khả thi của một số nghị quyết.

5.1. Phân tích cơ cấu tổ chức HĐND huyện Chợ Đồn qua các kỳ

Cơ cấu tổ chức của HĐND huyện Chợ Đồn bao gồm Thường trực HĐND huyện, hai Ban chuyên trách là Ban Pháp chế và Ban Kinh tế - Xã hội, cùng các Tổ đại biểu. Số lượng và cơ cấu đại biểu được bầu qua các nhiệm kỳ cơ bản đảm bảo tỷ lệ đại diện cho các thành phần xã hội, dân tộc, giới tính theo quy định. Luận văn của Nguyễn Thái Thành (2018) cho thấy, chất lượng đại biểu ngày càng được nâng cao về trình độ học vấn và chuyên môn. Tuy nhiên, tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách còn thấp, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động, đặc biệt là trong công tác thẩm tra và giám sát chuyên sâu.

5.2. Kết quả lấy phiếu tín nhiệm và bầu các chức danh chủ chốt

Hoạt động bầu các chức danh và lấy phiếu tín nhiệm được HĐND huyện Chợ Đồn thực hiện nghiêm túc, dân chủ, đúng quy trình theo Nghị quyết của Quốc hội. Công tác nhân sự được chuẩn bị kỹ lưỡng dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy. Kết quả lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND bầu đã phản ánh tương đối chính xác mức độ tín nhiệm của đại biểu và cử tri. Đây là một kênh giám sát quan trọng, giúp những người giữ chức vụ nâng cao tinh thần trách nhiệm, đồng thời là cơ sở để cấp có thẩm quyền xem xét, quy hoạch, bố trí cán bộ, góp phần nâng cao năng lực hoạt động của HĐND và UBND.

5.3. Thống kê hoạt động giám sát khảo sát và tiếp công dân

Trong nhiệm kỳ, Thường trực HĐND huyện và các Ban đã tổ chức nhiều cuộc giám sát, khảo sát chuyên đề tập trung vào các lĩnh vực như quản lý đất đai, đầu tư xây dựng cơ bản, thực hiện chính sách an sinh xã hội. Hoạt động tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo được duy trì đều đặn. Thống kê cho thấy số lượng đơn thư được xử lý và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết đạt tỷ lệ cao. Tuy nhiên, tỷ lệ giải quyết dứt điểm các vụ việc phức tạp, kéo dài còn hạn chế. Hoạt động tiếp xúc cử tri được tổ chức đầy đủ trước và sau các kỳ họp, ghi nhận hàng trăm ý kiến, kiến nghị, phản ánh đa dạng các vấn đề của đời sống xã hội.

VI. Hướng đi tương lai cho năng lực hoạt động của HĐND Chợ Đồn

Để HĐND huyện Chợ Đồn thực sự là cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, việc không ngừng nâng cao năng lực hoạt động của HĐND là yêu cầu tất yếu. Dựa trên phân tích thực trạng hoạt động HĐND và các bài học kinh nghiệm, hướng đi trong tương lai cần tập trung vào một số giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với HĐND, đảm bảo Đảng lãnh đạo nhưng không làm thay, tạo điều kiện để HĐND phát huy tính chủ động, sáng tạo. Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ đại biểu HĐND thông qua việc lựa chọn kỹ càng từ khâu bầu cử và tăng cường bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng hoạt động trong suốt nhiệm kỳ. Thứ ba, hoàn thiện quy chế phối hợp giữa Thường trực HĐND huyện với UBND, Ủy ban MTTQ và các cơ quan liên quan để tạo sự thống nhất, đồng bộ trong thực hiện nhiệm vụ. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động của HĐND để nâng cao hiệu quả, tiết kiệm thời gian. Cuối cùng, cần có cơ chế đảm bảo các điều kiện vật chất, kinh phí hoạt động, đặc biệt là cho các đại biểu chuyên trách và hoạt động giám sát, khảo sát, để nâng cao hiệu quả hoạt động HĐND một cách bền vững.

6.1. Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho đại biểu HĐND

Chất lượng đại biểu là gốc rễ của chất lượng hoạt động HĐND. Cần xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, tập huấn thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm. Nội dung bồi dưỡng không chỉ là kiến thức pháp luật mà còn bao gồm các kỹ năng mềm cần thiết như: kỹ năng thu thập và xử lý thông tin, kỹ năng phân tích chính sách, kỹ năng phản biện, kỹ năng tiếp xúc cử tri và kỹ năng giám sát. Việc cung cấp thông tin, tài liệu định kỳ cho đại biểu về tình hình kinh tế - xã hội của địa phương và các văn bản pháp luật mới là rất quan trọng để đại biểu có đủ cơ sở thực hiện tốt vai trò của mình.

6.2. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và phối hợp với MTTQ

Sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng là yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động của HĐND. Cần xác định rõ cơ chế Đảng lãnh đạo trong việc định hướng các vấn đề lớn, quan trọng trình HĐND quyết định và trong công tác cán bộ. Đồng thời, cần tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa HĐND với Ủy ban MTTQ. MTTQ đóng vai trò quan trọng trong việc hiệp thương giới thiệu người ứng cử đại biểu, tập hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và tham gia giám sát, phản biện xã hội. Một cơ chế phối hợp chặt chẽ, hiệu quả sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, nâng cao vị thế và vai trò của HĐND huyện.

6.3. Kiến nghị hoàn thiện cơ chế chính sách cấp Trung ương

Bên cạnh các giải pháp tại địa phương, một số vướng mắc trong hoạt động của HĐND cấp huyện cần được tháo gỡ từ cơ chế, chính sách của Trung ương. Cần có kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ để tiếp tục hoàn thiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các văn bản hướng dẫn. Cụ thể, cần nghiên cứu tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách, quy định rõ hơn về chế tài xử lý sau giám sát, và có cơ chế chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút những người có năng lực, tâm huyết tham gia HĐND. Hoàn thiện khung pháp lý là điều kiện tiên quyết để HĐND các cấp, bao gồm cả huyện Chợ Đồn, hoạt động ngày càng hiệu lực, hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đòi hỏi việc không ngừng củng cố năng lực, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của cơ quan đại diện quyền lực nhà nước tại địa phương. Tại huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn – địa bàn miền núi với diện tích tự nhiên rộng lớn 91.135,64 ha cùng 22 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn – việc nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân (HĐND) đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế và giữ vững ổn định chính trị. Trong nhiệm kỳ 2011 - 2016, HĐND huyện đã ban hành tổng cộng 84 nghị quyết để quyết định các chủ trương lớn và thực hiện quyền giám sát địa phương. Dù vậy, thực tiễn cho thấy tính khả thi của một số văn bản pháp quy chưa cao, hoạt động chất vấn còn mang tính hình thức và tỷ lệ giải quyết triệt để kiến nghị sau giám sát chưa đạt kỳ vọng của 51.725 người dân trên địa bàn.

Đề tài tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để chuẩn hóa quy trình ban hành nghị quyết, nâng cao hiệu lực giám sát và phát huy tối đa vai trò của 32 đại biểu dân cử trong bối cảnh phân cấp quản trị công ngày càng sâu rộng. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về chất lượng hoạt động HĐND cấp huyện; đánh giá toàn diện thực trạng nhiệm kỳ 2011 - 2016 và năm đầu nhiệm kỳ 2016 - 2021; phân tích các yếu tố cấu thành tác động đến hiệu quả dân cử; từ đó thiết lập hệ thống giải pháp đồng bộ áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2021 và các nhiệm kỳ tiếp theo. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc lượng hóa mức độ hài lòng của cử tri thông qua khảo sát thực chứng, đóng góp luận cứ khoa học giúp nâng tỷ lệ đại biểu chuyên trách và tối ưu hóa quy trình điều hành kỳ họp tại các địa bàn miền núi phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng đồng thời Lý thuyết ủy quyền đại diện (Principal-Agent Theory) và Lý thuyết Quản trị công mới (New Public Management - NPM) làm nền tảng phân tích. Lý thuyết ủy quyền đại diện giải thích mối quan hệ giữa cử tri (chủ thể trao quyền) và đại biểu HĐND (người được ủy quyền), chỉ ra các khiếm khuyết thông tin dẫn đến hiện tượng đại biểu chưa phản ánh đầy đủ nguyện vọng nhân dân. Trong khi đó, lý thuyết NPM cung cấp góc nhìn về hiệu quả vận hành, đo lường đầu ra bằng các chỉ số khả thi của nghị quyết và mức độ đáp ứng nguyện vọng của cử tri.

Bốn khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong công trình gồm:

• Cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương: Thiết chế đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015.
• Chất lượng hoạt động của HĐND: Tổng hòa tính hiệu lực, hiệu quả của hoạt động ban hành nghị quyết, hoạt động bầu cử nhân sự và hoạt động giám sát, chất vấn.
• Tính khả thi của nghị quyết: Mức độ phù hợp của chính sách địa phương so với nguồn lực ngân sách thực tế và năng lực thực thi của Ủy ban nhân dân (UBND) cùng cấp.
• Hiệu lực giám sát dân cử: Khả năng chuyển hóa các kiến nghị sau giám sát thành hành động điều chỉnh cụ thể của các cơ quan hành pháp và tư pháp trên địa bàn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ 84 văn bản nghị quyết HĐND huyện, 41 nghị quyết tổ chức của tỉnh Bắc Kạn cùng các báo cáo kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2016. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua điều tra xã hội học bằng bảng hỏi đóng - mở và phỏng vấn sâu chuyên gia.

Cỡ mẫu khảo sát bao gồm: 25 cựu đại biểu nhiệm kỳ 2011 - 2016 (trên tổng số 31 đại biểu, đạt tỷ lệ phản hồi 80,65%), 32/32 đại biểu đương nhiệm khóa 2016 - 2021 (tỷ lệ 100%) và 100 cử tri được chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên đại diện cho 22 xã, thị trấn cùng khối cơ quan huyện. Phương pháp chọn mẫu phân tầng đảm bảo tính đại diện cho cả vùng cao khó khăn như Xuân Lạc, Tân Lập và khu vực trung tâm Bằng Lũng.

Dữ liệu được xử lý thông qua phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh liên nhiệm kỳ và đánh giá định lượng qua thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Rất không tốt đến 5: Rất tốt). Phương pháp phân tích định lượng kết hợp tham vấn chuyên gia giúp loại bỏ định kiến chủ quan, làm sáng tỏ các điểm nghẽn trong quy trình thẩm tra văn bản và giám sát thực địa. Toàn bộ quá trình thu thập và phân tích dữ liệu được triển khai chặt chẽ trong khung thời gian từ năm 2016 đến năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng và định tính hoạt động của HĐND huyện Chợ Đồn làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng:

• Hoạt động ban hành nghị quyết: Trong 84 nghị quyết được ban hành giai đoạn 2011 - 2016, có 23 nghị quyết về công tác tổ chức nhân sự (chiếm 27,38%), 05 nghị quyết chuyên đề giám sát (chiếm 5,95%) và 56 nghị quyết về nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh. Mặc dù các chính sách đã thúc đẩy thu ngân sách địa phương tăng từ 45,817 tỷ đồng năm 2011 lên 75,913 tỷ đồng năm 2016 (tăng trưởng 65,68%), khảo sát cho thấy khoảng 18% đại biểu và 24% cử tri đánh giá một số nghị quyết chuyên đề còn thiếu tính khả thi, chưa dự báo hết nguồn lực bố trí cho 19 tiêu chí nông thôn mới (huyện mới đạt bình quân 8,4 tiêu chí/xã).
• Hoạt động bầu cử và kiện toàn bộ máy: Cơ cấu 32 đại biểu HĐND khóa 2016 - 2021 có bước tiến về trình độ học vấn và tính đại diện các dân tộc (Tày, Nùng, Dao, Mông, Hoa, Sán Chí, Kinh). Tuy nhiên, tỷ lệ đại biểu chuyên trách còn thấp, đa số đại biểu kiêm nhiệm công tác quản lý chuyên môn tại UBND, tạo ra sự chồng chéo về quyền hạn và làm giảm tính độc lập khi thảo luận tại nghị trường.
• Hiệu quả hoạt động giám sát và chất vấn: Khảo sát Likert 5 mức độ ghi nhận điểm đánh giá trung bình đối với hoạt động chất vấn đạt 3,42/5 điểm; hoạt động tiếp xúc cử tri đạt 3,38/5 điểm. Tồn tại lớn nhất là khâu theo dõi kiến nghị sau giám sát: trên 35% các kiến nghị về đất đai và tài nguyên khoáng sản chưa được các phòng chuyên môn xử lý dứt điểm trước kỳ họp kế tiếp.
• Bộ máy tham mưu giúp việc: HĐND huyện sử dụng chung Văn phòng HĐND & UBND, dẫn đến tình trạng chuyên viên dành trên 70% thời lượng cho công việc quản trị của UBND, khiến công tác chuẩn bị hồ sơ thẩm tra cho Thường trực và 2 Ban HĐND thường bị chậm từ 2 đến 3 ngày so với luật định.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến các hạn chế trên bắt nguồn từ cả yếu tố chủ quan và khách quan. Về mặt khách quan, địa bàn huyện Chợ Đồn có địa hình chia cắt phức tạp, tỷ lệ đất lâm nghiệp chiếm tới 86,4% tổng diện tích tự nhiên khiến việc tổ chức tiếp xúc cử tri tại 242 thôn bản gặp nhiều trở ngại. Thêm vào đó, hệ thống pháp luật quy định về chế tài xử lý sau giám sát theo Nghị quyết 753/2005/NQ-UBTVQH11 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 chưa có quy định cưỡng chế cụ thể đối với các cơ quan chậm thực thi kết luận giám sát.

Về mặt chủ quan, năng lực phản biện, kỹ năng thu thập thông tin và kỹ năng chất vấn của một bộ phận đại biểu dân cử kiêm nhiệm còn hạn chế. Để minh chứng rõ nét cho khoảng cách đánh giá, dữ liệu khảo sát có thể được tổng hợp trực quan qua bảng ma trận so sánh điểm số Likert giữa nhóm đại biểu chuyên trách và nhóm cử tri, hoặc biểu đồ cột thể hiện tương quan giữa số cuộc giám sát thực hiện (trung bình 2 cuộc/năm) với tỷ lệ ý kiến được giải quyết dứt điểm.

So sánh với kinh nghiệm của HĐND huyện Chợ Mới (tỉnh Bắc Kạn), huyện Cao Lộc (tỉnh Lạng Sơn), huyện Chiêm Hóa (tỉnh Tuyên Quang) và huyện Võ Nhai (tỉnh Thái Nguyên), các địa phương này đã thành công khi tách bạch quy trình chuẩn bị kỳ họp, thành lập các tổ công tác giám sát độc lập và ban hành quy chế phối hợp 3 bên chặt chẽ giữa HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ. Bài học rút ra cho Chợ Đồn là phải lấy Thường trực HĐND làm trung tâm điều hòa, chuyển phương thức giám sát từ dàn trải sang chuyên đề chuyên sâu gắn liền với trách nhiệm cá nhân người đứng đầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND huyện Chợ Đồn:

• Nâng cao chất lượng công tác nhân sự và bầu cử chức danh: Thường trực Huyện ủy và HĐND huyện cần chuẩn hóa quy trình hiệp thương nhân sự, phấn đấu tăng tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách lên trên 35% trong nhiệm kỳ tới. Định kỳ 6 tháng/lần, tổ chức bồi dưỡng chuyên sâu kỹ năng lập quy, phân tích báo cáo tài chính và kỹ năng chất vấn cho 100% đại biểu HĐND huyện và thường trực HĐND cấp xã.
• Đổi mới quy trình thẩm tra và ban hành nghị quyết: Thiết lập quy chế bắt buộc các Ban HĐND (Ban Pháp chế, Ban Kinh tế - Xã hội) phải tổ chức khảo sát thực tế độc lập ít nhất 5 ngày trước khi tiến hành phiên thẩm tra chính thức. Chỉ tiêu đặt ra là 100% dự thảo nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội phải có báo cáo đánh giá tác động ngân sách và đạt tỷ lệ đồng thuận khả thi trên 95% khi đưa vào triển khai thực tế.
• Tăng cường hiệu lực hoạt động giám sát, chất vấn và tiếp dân: Chuyển đổi mạnh mẽ từ giám sát diện rộng sang giám sát chuyên đề tập trung vào các lĩnh vực bức xúc như quản lý 78.749 ha đất lâm nghiệp, cấp phép khai thác khoáng sản và đầu tư 344 công trình mục tiêu quốc gia. Xây dựng sổ tay điện tử theo dõi 100% kiến nghị sau giám sát, đặt mục tiêu giải quyết dứt điểm trên 90% đơn thư khiếu nại, tố cáo đúng thời hạn luật định trong giai đoạn 2018 - 2021.
• Kiện toàn cơ chế tham mưu, phối hợp và hiện đại hóa hoạt động: Ban hành Quy chế phối hợp liên tịch sửa đổi giữa Thường trực HĐND, UBND và Ban Thường trực Ủy ban MTTQ huyện. Bố trí tối thiểu 2 chuyên viên chuyên trách làm công tác tham mưu độc lập cho HĐND tại Văn phòng HĐND & UBND; hoàn thành số hóa 100% tài liệu kỳ họp điện tử không giấy tờ trước năm 2020 nhằm tiết giảm chi phí hành chính và nâng cao tính chủ động cho đại biểu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Thường trực HĐND và Đại biểu HĐND các cấp: Cung cấp khung năng lực chuẩn, phương pháp tiếp xúc cử tri đa chiều và kỹ năng điều hành phiên chất vấn dân chủ tại kỳ họp, giúp nâng cao chỉ số tín nhiệm của cử tri đối với đại biểu.
• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên Văn phòng tham mưu chính quyền: Cung cấp biểu mẫu, quy trình thẩm tra dự thảo nghị quyết chuẩn hóa và phương pháp theo dõi, đôn đốc kết luận sau giám sát hành chính tại địa bàn miền núi.
• Giảng viên, học viên và nghiên cứu sinh ngành Quản trị kinh doanh, Quản lý công: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp luận nghiên cứu hệ thống, bộ công cụ khảo sát Likert 5 cấp độ và khung lý thuyết đại diện công ứng dụng trong khu vực công.
• Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội: Nguồn tư liệu tham chiếu về quy trình phối hợp hiệp thương bầu cử, giám sát phản biện xã hội và cơ chế giám sát thực thi quyền lực nhà nước tại cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chí cốt lõi nào dùng để đo lường chất lượng hoạt động của HĐND huyện Chợ Đồn? Chất lượng hoạt động được lượng hóa qua 3 nhóm tiêu chí chính: mức độ chuẩn hóa và tính đại diện trong bầu cử chức danh; tỷ lệ nghị quyết ban hành đúng luật và có tính khả thi trên 95% khi áp dụng vào thực tế; cùng điểm số hài lòng của cử tri đối với hoạt động giám sát và kết quả xử lý đơn thư khiếu nại (đạt trên 3,5/5 điểm Likert).

2. Điểm nghẽn lớn nhất trong công tác giám sát của HĐND huyện Chợ Đồn giai đoạn 2011 - 2016 là gì? Hạn chế lớn nhất là thiếu cơ chế cưỡng chế và chế tài xử lý đối với các cơ quan chậm thực hiện kết luận sau giám sát. Dù thực hiện 05 nghị quyết giám sát chuyên đề, trên 35% kiến nghị về quản lý tài nguyên và giải ngân vốn nông thôn mới vẫn chưa được các cơ quan chức năng xử lý triệt để.

3. Cỡ mẫu khảo sát trong luận văn được thiết kế như thế nào để đảm bảo tính đại diện khoa học? Nghiên cứu khảo sát 25 cựu đại biểu khóa 2011 - 2016, 32/32 đại biểu đương nhiệm khóa 2016 - 2021 và 100 cử tri tại 22 xã, thị trấn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo vị trí địa lý và cơ cấu cơ quan đảm bảo phản ánh khách quan quan điểm của cả vùng cao lẫn vùng trung tâm huyện.

4. Vì sao mô hình dùng chung Văn phòng HĐND & UBND ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu dân cử? Do khối lượng công việc hành chính của UBND rất lớn, bộ máy văn phòng chung thường ưu tiên trên 70% nguồn lực phục vụ cơ quan hành pháp. Điều này làm cho Thường trực và các Ban HĐND thiếu nguồn nhân lực chuyên trách độc lập để khảo sát thực tế và thẩm tra sâu các tờ trình dự thảo nghị quyết.

5. Giải pháp nào giúp các nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội của HĐND huyện đạt tính khả thi cao? HĐND cần bắt buộc quy trình khảo sát tiền thẩm tra độc lập trước kỳ họp ít nhất 5 ngày. Đồng thời, mọi nghị quyết phải căn cứ trên dự toán cân đối ngân sách thực tế (đạt 75,913 tỷ đồng năm 2016) và đánh giá kỹ lưỡng các điều kiện đặc thù về địa hình 91.135,64 ha của địa phương trước khi biểu quyết thông qua.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức, vận hành của HĐND cấp huyện theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015.
• Đánh giá thực chứng 84 nghị quyết và hoạt động dân cử nhiệm kỳ 2011 - 2016 tại huyện Chợ Đồn, chỉ rõ các điểm nghẽn về tính khả thi của chính sách và hiệu lực hậu giám sát.
• Sử dụng phương pháp điều tra phân tầng với 157 phiếu khảo sát (đại biểu và cử tri), lượng hóa chính xác các chỉ tiêu chất lượng hoạt động thông qua thang đo Likert 5 cấp độ.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu nâng tỷ lệ đại biểu chuyên trách lên trên 35% và giải quyết dứt điểm trên 90% kiến nghị sau giám sát.
• Khẳng định lộ trình đổi mới quản trị công giai đoạn 2018 - 2021 là bước đi quyết định để HĐND huyện Chợ Đồn thực sự đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân.

Các cơ quan dân cử, nhà quản lý chính sách và học viên quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp khung phân tích và bộ giải pháp của công trình này để nâng cao hiệu lực hoạt động quản trị công tại địa phương mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THÁI THÀNH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN CHỢ ĐỒN, TỈNH BẮC KẠN Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60 34 01 02 Người hướng dẫn khoa học: TS. Trần Quang Trung NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, tư liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Những kết quả khoa học của luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thái Thành i LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Thầy giáo: TS. Trần Quang Trung - Người hướng dẫn đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này! Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy giáo, cô giáo đã tham gia quản lý, giảng dạy tôi trong quá trình học tập tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Trân trọng cảm ơn Thường trực HĐND, các Ban HĐND huyện Chợ Đồn và chuyên viên Văn phòng HĐND&UBND huyện Chợ Đồn đã nhiệt tình cung cấp thông tin, số liệu và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình làm luận văn. Cuối cùng, xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình tôi, bạn bè, những người luôn sát cánh động viên, tạo điều kiện tốt nhất để tôi có thể hoàn thành luận văn.

Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thái Thành ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục .iii Danh mục viết tắt. v Trích yếu luận văn .viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Cơ sở lý luận và thực tiễn.

Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng hoạt động của hội đồng nhân dân cấp huyện. Các vấn đề chung về Hội đồng nhân dân cấp huyện. Nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của HĐND huyện.

Cơ sở thực tiễn về hoạt động của HĐND huyện. Hệ thống các văn bản pháp luật về hoạt động của HĐND huyện. Kinh nghiệm về nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND huyện của các địa phương trong nước. Bài học kinh nghiệm về nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn.

Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm của địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Đặc điểm tổ chức hành chính.

Điều kiện kinh tế - xã hội. Phương pháp nghiên cứu. Cách tiếp cận và Khung phân tích của đề tài. Phương pháp thu thập thông tin.

Phương pháp phân tích. Một số chỉ tiêu đánh giá. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng hoạt động của HĐND huyện Chợ Đồn.

Đặc điểm tổ chức hoạt động của HĐND huyện Chợ Đồn. Kết quả thực hiện nhiệm vụ của HĐND huyện Chợ Đồn. Đánh giá chất lượng hoạt động của hội đồng nhân dân huyện Chợ Đồn. Chất lượng hoạt động bầu các chức danh.

Chất lượng hoạt động ban hành nghị quyết. Chất lượng hoạt động giám sát. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của HĐND huyện Chợ Đồn. Yếu tố chủ quan.

Yếu tố khách quan. Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND Chợ Đồn. Đối với hoạt động bầu các chức danh. Đối với hoạt động ban hành nghị quyết.

Đối với hoạt động giám sát. Kết luận và kiến nghị. Kiến nghị đối với Đảng, Nhà nước. Kiến nghị với Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội.

Kiến nghị đối với Chính phủ. Kiến nghị đối với HĐND tỉnh Bắc Kạn. Kiến nghị đối với Tỉnh ủy, Huyện ủy. 88 Tài liệu tham khảo.

91 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt GPMB Giải phóng mặt bằng HĐND Hội đồng nhân dân HTX Hợp tác xã KH Kế hoạch KH-XH Kinh tế - xã hội MTTQ Mặt trận Tổ quốc QH Quốc hội THCS Trung học cở sở THPT Trung học phổ thông TNHH Trách nhiệm Hữu hạn UBND Uỷ ban nhân dân XHCN Xã hội chủ nghĩa v DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Số liệu diện tích đất đai huyện Chợ Đồn. Số liệu đơn vị hành chính huyện (thôn, bản), tình hình chi bộ, đảng viên của huyện của Chợ Đồn. Số liệu dân số huyện Chợ Đồn.

Số liệu dân số trong độ tuổi lao động huyện Chợ Đồn. Số lượng và cơ cấu đại biểu HĐND huyện. Số lượng cán bộ thường trực HĐND huyện. Số lượng các Ban của HĐND huyện và cán bộ phụ trách.

Các tổ đại biểu HĐND huyện theo đơn vị bầu cử. Số liệu bộ máy giúp việc cho HĐND huyện. Số liệu bầu các chức danh của HĐND huyện. Số liệu nghị quyết của HĐND huyện.

Kết quả lấy phiếu tín nhiệm của HĐND huyện. Kết quả lấy ý kiến nhận xét của HĐND huyện. Kết quả giám sát, khảo sát chuyên đề của HĐND huyện. Kết quả xử lý đơn thư đề nghị, tố cáo của HĐND huyện.

Kết quả tiếp xúc cử tri của HĐND huyện. Hoạt động chất vấn tại kỳ họp của HĐND huyện. Kỳ họp của HĐND huyện. Kết quả đánh giá chất lượng hoạt động bầu các chức danh của HĐND huyện Chợ Đồn.

Kết quả đánh giá chất lượng hoạt động ban hành nghị quyết của HĐND huyện Chợ Đồn. Kết quả đánh giá chất lượng hoạt động giám sát của HĐND huyện Chợ Đồn. Kết quả đánh giá chất lượng hoạt động tiếp xúc cử tri; hoạt động tiếp nhận, xử lý kiến nghị, tố cáo của cử tri; hoạt động chất vấn của HĐND huyện Chợ Đồn. 57 vi DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 3.

Khung phân tích của đề tài. 36 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thái Thành Tên Luận văn: Nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60 34 01 02 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 1. Mục đích nghiên cứu Việc đổi mới và kiện toàn hệ thống chính trị, từng bước xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là một yêu cầu khách quan và cấp bách đặt ra trong quá trình tiếp tục đổi mới, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của nước ta hiện nay. Trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, việc nhận thức và quyết định đúng đắn vị trí, vai trò của HĐND ở địa phương có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Vị trí, vai trò của các cơ quan dân cử, trong đó có chất lượng hoạt động của HĐND huyện Chợ Đồn nói riêng và HĐND tỉnh Bắc Kạn nói chung trong việc thực thi quyền lực nhà nước hiện nay như thế nào là một thước đo quan trọng, phản ánh yêu cầu phát huy dân chủ, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân ở địa phương. Xuất phát từ vai trò quan trọng đấy, mục đích nghiên cứu đề tài nhằm phản ánh thực trạng chất lượng hoạt động của HĐND huyện Chợ Đồn trong nhiệm kỳ 2011 - 2016 và năm đầu nhiệm kỳ 2016 - 2021, từ đó đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND huyện, để từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương, của tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn hiện nay. Nội dung, phương pháp nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu đánh giá thực trạng hoạt động của HĐND huyện Chợ Đồn, trong đó gồm hoạt động bầu chức danh, hoạt động ban hành nghị quyết, hoạt động giám sát và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến các hoạt động, từ đó làm cơ sở cho việc đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND huyện trong nhứng năm còn lại của nhiệm kỳ 2016 - 2021 và các nhiệm kỳ tiếp theo. Để nghiên cứu đề tài tác giả dùng các phương pháp: - Phương pháp thu thập thông tin (thông tin thứ cấp, thông tin sơ cấp) - Phương pháp phân tích + Phương pháp thống kê mô tả + Phương pháp phân tích so sánh viii + Phương pháp đánh giá theo thang đo Likert + Phương pháp chuyên gia 3.

Kết quả, kết luận Trong nhiệm kỳ 2011 - 2016 và năm đầu nhiệm kỳ 2016 - 2021, Hội đồng nhân dân huyện Chợ Đồn đã có sự cải tiến về nội dung, phương thức hoạt động, những hoạt động của HĐND huyện đã góp phần vào sự phát triển toàn diện của huyện nhà trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá xã hội, quốc phòng an ninh; thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Các Nghị quyết của HĐND huyện cơ bản phù hợp với điều kiện phát triển thực tế của địa phương. Tuy nhiên, hoạt động của HĐND huyện vẫn còn có hạn chế như: Một số nghị quyết của HĐND huyện tính khả thi chưa cao; hiệu lực, hiệu quả của hoạt động giám sát còn hạn chế, hình thức; việc giải quyết các ý kiến, kiến nghị của công dân chưa được kịp thời, triệt để; hoạt động của thành viên các Ban HĐND huyện, các đại biểu HĐND huyện chưa được duy trì thường xuyên, hiệu quả. Trước những tồn tại, hạn chế nêu trên, việc đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân huyện Chợ Đồn trong giai đoạn hiện nay theo yêu cầu của Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là vấn đề bức thiết và có ý nghĩa quan trọng.

Do đó, quá trình nâng cao chất lượng hoạt động cần thực hiện tốt và đồng bộ các giải pháp. Đó là: Một là: Nâng cao chất lượng hoạt động bầu chức danh Hai là: Nâng cao chất lượng hoạt động ban hành nghị quyết Ba là: Nâng cao chất lượng hoạt động giám sát Nếu thực hiện tốt và đồng bộ các giải pháp nêu trên thì HĐND huyện Chợ Đồn sẽ thực sự là cơ quan đại biểu của nhân dân, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. ix THESIS ABSTRACT Author: Nguyen Thai Thanh Thesis title: Improve the quality of operation of the People's Council of Cho Don district, Bac Kan province Major: Business Administration Code: 60 34 01 02 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) 1.