Tài liệu Giáo dục: Luận văn các biện pháp dạy học đọc hiểu văn bản tự sự

Luận văn các biện pháp dạy học đọc hiểu văn bản tự sự cho học sinh lớp 6 theo chương trình ngữ văn 2018 cho giáo dục đào tạo chuyên nghiệp

• Tác giả: Bùi Thị Tuyết
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Minh Diệu
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục, Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý Thuyết Và Phương Pháp Dạy Học Bộ Môn Ngữ Văn
• Đề tài: Các Biện Pháp Dạy Học Đọc Hiểu Văn Bản Tự Sự Cho Học Sinh Lớp 6 Theo Chương Trình Ngữ Văn 2018
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tầm Quan Trọng Của Dạy Học Đọc Hiểu Văn Bản Tự Sự

Đọc hiểu văn bản tự sự là một trong những nội dung chính xuyên suốt các cấp học trong chương trình Ngữ văn 2018. Văn bản tự sự chiếm thời lượng lớn trong giáo dục phổ thông, góp phần phát triển toàn diện nhân cách học sinh. M. Gorki từng nói: "Văn học là nhân học", điều này khẳng định rằng dạy học ngữ văn không chỉ truyền tải kiến thức mà còn tác động sâu sắc đến tâm hồn và giá trị nhận thức của học sinh. Phương pháp đọc hiểu giúp học sinh tự khám phá, giải mã tác phẩm văn học một cách chủ động. Việc nâng cao kỹ năng đọc hiểu là yêu cầu bức thiết của chương trình giáo dục hiện đại, hướng tới phát triển năng lực thực tế thay vì chỉ tập trung vào điểm số.

1.1. Vai Trò Của Văn Bản Tự Sự Trong Giáo Dục Ngữ Văn

Văn bản tự sự là thể loại văn học quan trọng, cung cấp cơ hội cho học sinh phát triển kỹ năng phân tích, suy luận và nhận thức. Thông qua việc đọc hiểu văn bản tự sự, học sinh tiếp cận với sự phong phú của tiếng Việt, vốn văn hóa dân tộc và thế giới tư duy nhân văn.

1.2. Mục Tiêu Phát Triển Năng Lực Văn Học

Chương trình Ngữ văn 2018 hướng tới phát triển năng lực học sinh qua việc phân biệt các thể loại truyện, thơ, kí, kịch, nhận biết đặc điểm ngôn ngữ của từng thể loại. Dạy học đọc hiểu giúp học sinh nắm vững kiến thức và ứng dụng thực tế.

II. Khái Niệm Đọc Hiểu Và Ý Nghĩa Trong Quá Trình Học Tập

Đọc hiểu là hoạt động cơ bản của con người để chiếm lĩnh văn hóa, đó là quá trình tìm ra ý nghĩa cho một thông điệp được tổ chức bằng hệ thống tín hiệu. Theo TS. Trần Đỉnh Sử, đọc không chỉ là nhận thức thông tin mà còn là quá trình giao tiếp sâu sắc với tác phẩm văn học. Văn bản nghệ thuật thực hiện chức năng sáng tạo, là "máy phát thông tin mới" với độ phức tạp cao. Phương pháp đọc hiểu văn bản là bước tiến quan trọng trong dạy học ngữ văn phổ thông, cho phép học sinh tự khám phá, giải mã tác phẩm giúp nâng cao năng lực nhận thức cho bản thân. Điều này phù hợp với xu hướng dạy học phát triển năng lực của các nước trên thế giới.

2.1. Khái Niệm Đọc Hiểu Trong Bối Cảnh Giáo Dục

Đọc hiểu là quá trình tương tác giữa độc giả và tác phẩm, giúp phát triển tư duy và mở rộng kiến thức. Đây là hoạt động có tính chủ động cao, yêu cầu học sinh phân tích, so sánh và nhận xét nội dung văn bản một cách sâu sắc.

2.2. Ý Nghĩa Của Dạy Học Đọc Hiểu Theo Chương Trình 2018

Chương trình Ngữ văn 2018 nhấn mạnh phương pháp đọc hiểu là trọng tâm, chuyển hướng từ dạy học truyền thống sang dạy học theo năng lực. Điều này giúp học sinh không chỉ thu thập thông tin mà còn phát triển khả năng tư duy phê phán và sáng tạo.

III. Các Biện Pháp Dạy Học Đọc Hiểu Văn Bản Tự Sự Lớp 6

Để dạy học đọc hiểu hiệu quả cho học sinh lớp 6, giáo viên cần áp dụng các biện pháp dạy học phù hợp với lứa tuổi và trình độ học sinh. Các phương pháp dạy học cần kết hợp giữa hoạt động nhóm, thảo luận tập thể, phân tích chi tiết và sáng tạo cá nhân. Giáo viên nên khuyến khích học sinh đặt câu hỏi, tìm kiếm bằng chứng từ văn bản để hỗ trợ quan điểm của mình. Việc sử dụng đọc thoát lệ, đọc tìm kiếm thông tin và đọc chi tiết giúp học sinh phát triển kỹ năng đọc toàn diện. Dạy học đọc hiểu cần tạo môi trường học tập thân thiện, khuyến khích học sinh tự tin diễn đạt ý kiến và phát triển năng lực ngôn ngữ.

3.1. Phương Pháp Đọc Đa Dạng Và Linh Hoạt

Giáo viên cần sử dụng phương pháp đọc thoát lệ để học sinh nắm bắt nội dung chung, đọc tìm kiếm để tìm thông tin cụ thể, và đọc chi tiết để phân tích sâu. Kết hợp các phương pháp này giúp học sinh phát triển kỹ năng đọc hiểu toàn diện.

3.2. Hoạt Động Nhóm Và Thảo Luận Tập Thể

Hoạt động nhóm và thảo luận tập thể là biện pháp dạy học hiệu quả, giúp học sinh trao đổi ý kiến, học hỏi từ nhau và phát triển kỹ năng giao tiếp. Các hoạt động này tạo động lực cho học sinh tham gia tích cực vào quá trình dạy học đọc hiểu.

IV. Thách Thức Và Giải Pháp Trong Dạy Học Đọc Hiểu Văn Bản Tự Sự

Dạy học đọc hiểu văn bản tự sự gặp phải nhiều thách thức trong thực tiễn giáo dục phổ thông. Một số học sinh có kỹ năng đọc yếu, thiếu vốn từ vựng, hoặc không biết cách phân tích sâu nội dung văn bản. Ngoài ra, thời gian học tập hạn chế và áp lực điểm số đôi khi làm giáo viên không thể dạy học một cách đầy đủ. Để giải quyết những thách thức này, giáo viên cần lập kế hoạch dạy học chi tiết, chuẩn bị bài giảng kỹ lưỡng với các ví dụ thực tế và hoạt động hấp dẫn. Việc khuyến khích học sinh đọc thêm, tạo thư viện lớp học và áp dụng công nghệ thông tin có thể cải thiện hiệu quả dạy học đọc hiểu. Giáo viên cũng nên phân biệt đối xử theo năng lực của từng học sinh để đảm bảo mọi học sinh đạt được mục tiêu học tập.

4.1. Thách Thức Chính Trong Quá Trình Dạy Học

Học sinh gặp khó khăn trong phân tích văn bản, xác định ý chính, và liên hệ nội dung với cuộc sống thực. Áp lực điểm số và thời gian hạn chế là những thách thức lớn, yêu cầu giáo viên tối ưu hóa quy trình dạy học đọc hiểu.

4.2. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Dạy Học

Áp dụng hoạt động đọc sáng tạo, khuyến khích độc lập, sử dụng công nghệ thông tin và tài liệu đa phương tiện giúp nâng cao năng lực đọc hiểu của học sinh. Giáo viên cần đánh giá định hướng để điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài M.Gorki từng nói: “Văn học là nhân học”, văn học vừa là nghệ thuật ngôn từ vừa là khoa học nghiên cứu về con người. Văn học tác động không chỉ tới tâm hồn con người mả còn giúp con người tăng thêm vốn trị thức, kĩ năng. Sự phong phú da dạng của tiếng Việt, vốn văn hóa dân tộc và thể piới góp phần hình thành nên một con người phát triển toàn diện.

Vì lẽ đó nên bộ môn Ngữ văn trở thánh một trong những bộ môn quan trọng trong chương trình giáo dục của các bậc học ở Việt Nam cũng như trên toản thế giới. Văn bản tự sự là một trong những thể loại văn học quan trọng, chiếm thời lượng lớn trong ŒI' Ngữ văn phổ thông, Trong ŒT' mới (2018), đọc hiểu văn bân tự sự vẫn là một nội dung chính, xuyên suốt các cấp học. CT day học phát triển năng lực là xu hướng giáo dục đang hướng tới của nhiều nước trên thể giới, cũng là một yêu cầu bức thiết nhằm chuyển quá trình giáo dục từ chủ yếu nặng về kiểm tra, điểm số sang kiến thức thật, coi trơng năng lực. Tư tưởng quan trọng của ŒT Ngữ văn 2018 là phương pháp đọc hiểu văn bản.

Đỏ là một bước tiễn trong phương pháp dạy học văn ở nhà trường phổ thông bởi phương pháp nảy cho phép IIS tự khám phá, giải mã tác phẩm giúp nâng cao năng lực nhận thức cho bắn thân như ŒS.TS Trần Đỉnh Sử có quan niệm rằng đọc là một hoạt động cơ bản của con người để chiếm lĩnh văn hóa. Dọc lả tìn ra ý nghĩa cho một thông điệp dược tổ chức bằng một hệ thống tín hiệu. Văn bản nghệ thuật ở mức cao nhất thực hiện chức năng sáng tạo, là máy phát thông tin mới. Chức năng nảy bị quy định bởi tính phức tạp của quan hệ của nó với các yếu tố khác của quá trình giao tiếp bởi các đặc diễm của từng loại hình nghệ thuật.

Và trong mục tiêu của chương trình có dề xuất: "phát triển năng lực văn học với yêu cầu: phân biệt được các thể loại truyện, thơ, kí, kịch bản văn học và một số tiểu loại cụ thể, nhận biết được dặc didm của ngồn ngữ MỤC LỤC LỚI CẢM ƠN. DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ CAI VIET TAT ~ - ii DANH MỤC CÁC BẰNG, BIỂU ĐÔ. Lịch sứ nghiên cứn. Nghiên cửu về các biên pháp dạy học đọc hiến văn bân tự sự 3 3.

Nghiên cứu về chương trình Ngữ văn 2018 5 3. Mục đích nghiên cửu. Đối tượng và phạm v¡ nghiên cửu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm ví nghiên cửu 7 6. Cầu trúc luận vấn. CƠ SỐ LÝ LUẬN VA TITỰC TIỀN CỦA VĂN DỦ NGIIÊÊN CUUB 1. Li thuyết đọc hiểu văn bắn.

Đặc điểm văn bản tự sự 15 1. Cơ sở thực tiên. Văn bận tự sự trong CT, SGK hiện hành và ỚT 2018 35 1. Thực trang day hoc VBTS theo CÍ Ngữ văn hiện hành.

MOT SO BIEN PHAP DAY HOC BOC HIFU VAN BAN TU SU THEO CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN TRUNG HỌC CƠ SỞ MỚI 31 2. Một số nguyên tắc đề xuất các biện pháp - - 31 2. Bam sát đặc trưng thể loại. Bam sat đặc trưng thi pháp.

Bam sat die diém phong cách tác giá - 32 iv MỤC LỤC LỚI CẢM ƠN. DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ CAI VIET TAT ~ - ii DANH MỤC CÁC BẰNG, BIỂU ĐÔ. Lịch sứ nghiên cứn. Nghiên cửu về các biên pháp dạy học đọc hiến văn bân tự sự 3 3.

Nghiên cứu về chương trình Ngữ văn 2018 5 3. Mục đích nghiên cửu. Đối tượng và phạm v¡ nghiên cửu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm ví nghiên cửu 7 6. Cầu trúc luận vấn. CƠ SỐ LÝ LUẬN VA TITỰC TIỀN CỦA VĂN DỦ NGIIÊÊN CUUB 1. Li thuyết đọc hiểu văn bắn.

Đặc điểm văn bản tự sự 15 1. Cơ sở thực tiên. Văn bận tự sự trong CT, SGK hiện hành và ỚT 2018 35 1. Thực trang day hoc VBTS theo CÍ Ngữ văn hiện hành.

MOT SO BIEN PHAP DAY HOC BOC HIFU VAN BAN TU SU THEO CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN TRUNG HỌC CƠ SỞ MỚI 31 2. Một số nguyên tắc đề xuất các biện pháp - - 31 2. Bam sát đặc trưng thể loại. Bam sat đặc trưng thi pháp.

Bam sat die diém phong cách tác giá - 32 iv văn học, nhận biết và phân tích được lác dụng của những yếu tố hình thức và biện pháp nghệ thuật gắn với mỗi thể loại văn học; nhận biết dược giá trị biểu cảm, giá trị nhận thức, giá trị thấm mĩ; phân tích được tính hình tượng, nội dung và hình thức của các tác phẩm văn học; cỏ thể tạo ra dược một số sắn phẩm có tính văn học. 2ay học đạc liễu văn bân môn Ngữ văn trung học cơ sở của tác giá Nguyễn Trọng Iloàn đã đăng trên tạp chí giáo dục có phi “dọc hiểu văn bản đối với HS không chỉ là hoạt dộng chiếm lĩnh kiến thức ân mâm sš à côn là đâu mất lắc on à liên tha ok phân môn văn học mà còn lả đầu mỗi cho việc vận đụng và liên thông kiên thức đối với các phân môn Tiếng việt và làm văn”. Tức là thông qua việc hiểu văn học, người đọc hình thành những cách thể hiện văn bản viết (bài tập làm văn), quá trình này cũng củng cố thêm hiểu biết về văn bản đã học Lâu nay việc dạy học đọc hiểu VB Lự sự đã bảm sát vào đặc trưng thể loại, đặc trưng thi pháp,. để hướng dẫn HS khai thác, cảm thụ, từ cốt truyện đến nhân vật, từ ngôn ngữ nhân vật đến ngôn ngữ người kể chuyện.

Những cách dạy học truyền thống đó đương nhiên là có nhiều ưu điểm. Tuy vậy, tước sang thời kỷ mới, khi quả trinh dạy học nhấn mạnh việc hình thành và phát triển năng lực cho HS, thì vấn để lựa chọn những kiến thức cơ bản nào trong dạy học văn bản tự sự, cũng như tổ chức cho HS tự khám phá văn bản ra sao. đó là những vẫn dé thiết tưởng đều cần phải xem xét lại. Đọc hiểu văn bán trở thành một phần chiếm 20% - 30% tổng số điểm của dễ thi THPT Quốc gia, thậm chí ngay từ tiếu học các thầy cô khi dạy môn Tiếng Việt cũng có nhiều giải pháp năng cao năng lực đọc hiểu cho học sinh.

Trường ĐIIGQ cũng áp dung bai thi ‘Vang hợp dưới dang thi tric nghiệm với các bộ môn, trong đó có môn Ngữ văn. Vì vậy, việc hướng dẫn học sinh tự đọc hiểu quan trọng hơn việc cung cấp kiến thức. Để có thể đào tạo năng lực đọc hiểu để học sinh có thể tự học suốt đởi nhất định phải nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học ngữ văn một cách thấu đáo, khoa học, hệ thống. tà DANITMỤC CÁC KÝ IHỆU, CIỮ CÁI VIẾT TẮT Viết tất Dec la cT Chương trình GbD-pr Gido duc — dac tao GV Giáo viên HS Hoc sinh KT Kiên thức KXB Nhà xuất bản.

KL Năng lực PPDIL Phuong phap day hoc SGK Sách giáo khoa THCS Trung học cơ sở VBTS 'Văn bản tự sự văn học, nhận biết và phân tích được lác dụng của những yếu tố hình thức và biện pháp nghệ thuật gắn với mỗi thể loại văn học; nhận biết dược giá trị biểu cảm, giá trị nhận thức, giá trị thấm mĩ; phân tích được tính hình tượng, nội dung và hình thức của các tác phẩm văn học; cỏ thể tạo ra dược một số sắn phẩm có tính văn học. 2ay học đạc liễu văn bân môn Ngữ văn trung học cơ sở của tác giá Nguyễn Trọng Iloàn đã đăng trên tạp chí giáo dục có phi “dọc hiểu văn bản đối với HS không chỉ là hoạt dộng chiếm lĩnh kiến thức ân mâm sš à côn là đâu mất lắc on à liên tha ok phân môn văn học mà còn lả đầu mỗi cho việc vận đụng và liên thông kiên thức đối với các phân môn Tiếng việt và làm văn”. Tức là thông qua việc hiểu văn học, người đọc hình thành những cách thể hiện văn bản viết (bài tập làm văn), quá trình này cũng củng cố thêm hiểu biết về văn bản đã học Lâu nay việc dạy học đọc hiểu VB Lự sự đã bảm sát vào đặc trưng thể loại, đặc trưng thi pháp,. để hướng dẫn HS khai thác, cảm thụ, từ cốt truyện đến nhân vật, từ ngôn ngữ nhân vật đến ngôn ngữ người kể chuyện.

Những cách dạy học truyền thống đó đương nhiên là có nhiều ưu điểm. Tuy vậy, tước sang thời kỷ mới, khi quả trinh dạy học nhấn mạnh việc hình thành và phát triển năng lực cho HS, thì vấn để lựa chọn những kiến thức cơ bản nào trong dạy học văn bản tự sự, cũng như tổ chức cho HS tự khám phá văn bản ra sao. đó là những vẫn dé thiết tưởng đều cần phải xem xét lại. Đọc hiểu văn bán trở thành một phần chiếm 20% - 30% tổng số điểm của dễ thi THPT Quốc gia, thậm chí ngay từ tiếu học các thầy cô khi dạy môn Tiếng Việt cũng có nhiều giải pháp năng cao năng lực đọc hiểu cho học sinh.

Trường ĐIIGQ cũng áp dung bai thi ‘Vang hợp dưới dang thi tric nghiệm với các bộ môn, trong đó có môn Ngữ văn. Vì vậy, việc hướng dẫn học sinh tự đọc hiểu quan trọng hơn việc cung cấp kiến thức. Để có thể đào tạo năng lực đọc hiểu để học sinh có thể tự học suốt đởi nhất định phải nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học ngữ văn một cách thấu đáo, khoa học, hệ thống. tà MỤC LỤC LỚI CẢM ƠN.

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ CAI VIET TAT ~ - ii DANH MỤC CÁC BẰNG, BIỂU ĐÔ. Lịch sứ nghiên cứn. Nghiên cửu về các biên pháp dạy học đọc hiến văn bân tự sự 3 3. Nghiên cứu về chương trình Ngữ văn 2018 5 3.

Mục đích nghiên cửu. Đối tượng và phạm v¡ nghiên cửu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm ví nghiên cửu 7 6.

Cầu trúc luận vấn. CƠ SỐ LÝ LUẬN VA TITỰC TIỀN CỦA VĂN DỦ NGIIÊÊN CUUB 1. Li thuyết đọc hiểu văn bắn. Đặc điểm văn bản tự sự 15 1.

Cơ sở thực tiên. Văn bận tự sự trong CT, SGK hiện hành và ỚT 2018 35 1. Thực trang day hoc VBTS theo CÍ Ngữ văn hiện hành. MOT SO BIEN PHAP DAY HOC BOC HIFU VAN BAN TU SU THEO CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN TRUNG HỌC CƠ SỞ MỚI 31 2.

Một số nguyên tắc đề xuất các biện pháp - - 31 2. Bam sát đặc trưng thể loại. Bam sat đặc trưng thi pháp. Bam sat die diém phong cách tác giá - 32 iv 2.

Sử dụng các phương pháp đạy học tích cực. Để xuất một số biên pháp dạy học đọc hiển văn ban ty su, 1. Biện pháp (ôm tất cốt truyện.