Luận Văn Nghiên Cứu Các Bệnh Thường Gặp Ở Bò Nuôi Tại Trại Bò Công Ty Cổ Phần Nam Việt, Thái Nguyên

Luận văn phân tích bệnh thường gặp ở bò nuôi tại trại bò Công ty Nam Việt, Thái Nguyên, đề xuất giải pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Dương Trung Kiên
• Người hướng dẫn: Th.S Đặng Thị Mai Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi - Thú y
• Đề tài: Một số bệnh thường gặp ở bò nuôi tại trại bò công ty cổ phần Nam Việt - xã Hồng Tiến – thị xã Phổ Yên - thành phố Sông Công - tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở thực tập
• 2.2. Điều kiện tự nhiên
• 2.2.1. Vị trí địa lý
• 2.3. Điều kiện cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng của cơ sở thực tập
• 2.3.1. Cơ sở vật chất
• 2.3.2. Cơ sở hạ tầng
• 2.4. Những hiểu biết về các giống bò thịt tại Việt Nam
• 2.4.1. Bò vàng Việt Nam hay bò địa phương Việt Nam
• 2.4.2. Bò lai Sind
• 2.4.3. Bò lai Brahman
• 2.5. Một số bệnh thường gặp trên bò thịt
• 2.5.1. Tụ huyết trùng
• 2.5.1.1. Nguyên nhân
• 2.5.1.2. Triệu trứng
• 2.5.1.3. Bệnh tích
• 2.5.1.4. Chẩn đoán
• 2.5.1.5. Phòng bệnh
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp theo dõi, thu thập thông tin
• 3.4.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi tại cơ sở
• 4.3. Công tác phòng và trị bệnh
• 4.4. Tình hình mắc bệnh trên đàn bò nuôi tại trại bò Công ty cổ phần Nam Việt từ năm 2014 - 2016
• 4.5. Tình hình mắc bệnh trên đàn bò nuôi tại trại năm 2014 - 2016
• 4.6. Tình hình mắc bệnh trên đàn bò theo lứa tuổi
• 4.7. Tình hình mắc bệnh trên đàn bò theo tính biệt
• 4.8. Tình hình mắc bệnh trên đàn bò theo tháng theo dõi
• 4.9. Một số triệu chứng lâm sàng của bò mắc bệnh
• 4.10. Kết quả điều trị bệnh cho bò
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 5.1. Tài liệu trong Nước
• 5.2. Tài liệu nước Ngoài

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh bò

Bệnh bò là một vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi, đặc biệt tại các trại bò như Công ty Cổ phần Nam Việt ở Thái Nguyên. Bệnh thường gặp ở bò có thể ảnh hưởng đến năng suất và sức khỏe của đàn bò. Việc nhận diện và điều trị kịp thời các bệnh bò là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. Theo nghiên cứu, các bệnh truyền nhiễm ở bò như tụ huyết trùng, lở mồm long móng, và bệnh ký sinh trùng là những bệnh phổ biến nhất. Những bệnh này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm thịt và sữa. Do đó, việc phòng ngừa và điều trị các bệnh bò là cần thiết để duy trì sức khỏe cho đàn bò và tăng cường hiệu quả sản xuất.

1.1. Tình hình bệnh bò tại Công ty Nam Việt

Tại Công ty Cổ phần Nam Việt, tình hình mắc bệnh trên đàn bò đã được theo dõi từ năm 2014 đến 2016. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao, đặc biệt là ở các lứa tuổi khác nhau. Các bệnh bò như viêm phổi, tiêu chảy, và bệnh ký sinh trùng đường máu đã được ghi nhận. Việc theo dõi tình hình bệnh tật giúp cho các cán bộ kỹ thuật có thể đưa ra các biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Quản lý sức khỏe bò là một phần quan trọng trong công tác chăn nuôi, giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh tật gây ra. Các biện pháp phòng bệnh như tiêm phòng vaccine và cải thiện chế độ dinh dưỡng cho bò cũng đã được áp dụng để nâng cao sức đề kháng cho đàn bò.

II. Các bệnh thường gặp ở bò

Một số bệnh thường gặp ở bò bao gồm bệnh tụ huyết trùng, bệnh lở mồm long móng, và bệnh ký sinh trùng. Bệnh tụ huyết trùng do vi khuẩn Pasteurella multocida gây ra, có thể dẫn đến tỷ lệ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời. Triệu chứng của bệnh này bao gồm sốt cao, khó thở, và xuất huyết. Bệnh lở mồm long móng là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể lây lan nhanh chóng trong đàn bò. Các triệu chứng bao gồm viêm loét ở miệng và chân, làm cho bò không thể ăn uống bình thường. Bệnh ký sinh trùng cũng là một vấn đề lớn, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của bò. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh bò này là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe đàn bò.

2.1. Bệnh tụ huyết trùng

Bệnh tụ huyết trùng là một trong những bệnh bò phổ biến nhất tại trại bò Công ty Nam Việt. Nguyên nhân gây ra bệnh này là do vi khuẩn Pasteurella multocida. Triệu chứng của bệnh bao gồm sốt cao, khó thở, và xuất huyết. Nếu không được điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 90%. Việc tiêm phòng vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa bệnh này. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc tiêm phòng định kỳ có thể giảm thiểu đáng kể tỷ lệ mắc bệnh trong đàn bò. Ngoài ra, việc duy trì vệ sinh chuồng trại và chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh tụ huyết trùng.

III. Biện pháp phòng và trị bệnh

Để giảm thiểu thiệt hại do bệnh bò gây ra, việc áp dụng các biện pháp phòng và trị bệnh là rất cần thiết. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm tiêm phòng vaccine định kỳ, duy trì vệ sinh chuồng trại, và cải thiện chế độ dinh dưỡng cho bò. Việc tiêm phòng vaccine giúp tăng cường sức đề kháng cho bò, từ đó giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Ngoài ra, việc theo dõi sức khỏe định kỳ cũng giúp phát hiện sớm các triệu chứng bệnh, từ đó có biện pháp điều trị kịp thời. Các biện pháp điều trị bao gồm sử dụng thuốc kháng sinh và thuốc điều trị đặc hiệu cho từng loại bệnh. Việc áp dụng các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cho đàn bò mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

3.1. Tiêm phòng vaccine

Tiêm phòng vaccine là một trong những biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất cho đàn bò. Việc tiêm phòng định kỳ giúp tăng cường sức đề kháng cho bò, từ đó giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh bò như tụ huyết trùng và lở mồm long móng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiêm phòng vaccine có thể giảm tỷ lệ mắc bệnh xuống dưới 10%. Ngoài ra, việc tiêm phòng cũng giúp bảo vệ sức khỏe cho cả đàn bò, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các cán bộ kỹ thuật tại Công ty Nam Việt đã thực hiện tiêm phòng vaccine cho đàn bò theo đúng lịch trình, đảm bảo sức khỏe cho đàn bò và giảm thiểu thiệt hại do bệnh tật.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa ngành nông nghiệp tại Việt Nam, ngành chăn nuôi đại gia súc – đặc biệt là chăn nuôi bò thịt – đã có những bước phát triển về quy mô và phương thức tổ chức chuồng trại tập trung. Tuy nhiên, so với các phân ngành chăn nuôi truyền thống khác, ngành chăn nuôi bò quy mô trang trại tại nước ta vẫn còn non trẻ. Việc nhập nội các giống bò thịt chuyên dụng thường gặp trở ngại do gia súc chưa thích nghi hoàn toàn với điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, kết hợp với trình độ kỹ thuật chăm sóc, quản lý dịch bệnh chưa đồng bộ. Thực tế này dẫn đến tình trạng bò mắc nhiều bệnh lý về sinh sản (vô sinh, chậm thành thục, chậm động dục trở lại sau khi đẻ) và các bệnh truyền nhiễm, ký sinh trùng, bệnh đường tiêu hóa và hô hấp như lở mồm long móng, tụ huyết trùng, ký sinh trùng đường máu, chướng hơi dạ cỏ, tiêu chảy và viêm phổi. Những rủi ro dịch bệnh này gây thiệt hại trực tiếp đến năng suất, tỷ lệ sống và hiệu quả kinh tế của các dự án chăn nuôi bò thịt.

Nhằm giải quyết yêu cầu thực tiễn trong công tác quản lý dịch bệnh, giảm thiểu tỷ lệ hao hụt và nâng cao hiệu quả kỹ thuật tại các trang trại tập trung, tác giả Dương Trung Kiên đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp: "Một số bệnh thường gặp ở bò nuôi tại trại bò Công ty Cổ phần Nam Việt - xã Hồng Tiến - thị xã Phổ Yên - thành phố Sông Công - tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị".

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu được xác định cụ thể gồm:

1. Đánh giá tỷ lệ mắc các bệnh thường gặp trên đàn bò hướng thịt nuôi tại trại bò của Công ty Cổ phần Nam Việt.
2. Theo dõi các biểu hiện lâm sàng đặc trưng và khảo sát các yếu tố dịch tễ học ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh (theo năm, lứa tuổi, tính biệt, tháng nuôi).
3. Thử nghiệm và đề xuất các phác đồ điều trị, quy trình phòng trị bệnh hiệu quả, an toàn cho đàn bò tại cơ sở.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn bò thịt và bê nuôi tại trang trại của Công ty Cổ phần Nam Việt.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các bệnh phổ biến gồm viêm phổi, hội chứng tiêu chảy và bệnh ký sinh trùng đường máu (tiên mao trùng), cùng công tác tiêm phòng vắc-xin tụ huyết trùng và lở mồm long móng.
• Địa điểm nghiên cứu: Trại bò Công ty Cổ phần Nam Việt, xã Hồng Tiến, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu thực nghiệm và theo dõi trực tiếp được thực hiện từ ngày 18 tháng 5 năm 2016 đến ngày 18 tháng 11 năm 2016, kết hợp thu thập số liệu theo dõi hồi cứu từ năm 2014 đến năm 2016.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và kiến thức chuyên ngành

Khóa luận vận dụng hệ thống lý thuyết về giống vật nuôi và bệnh học thú y chuyên sâu trên đại gia súc:

• Đặc điểm các giống bò thịt: Tổng quan đặc điểm ngoại hình, khả năng thích nghi và tính năng sản xuất của ba nhóm giống chính tại Việt Nam gồm: Bò Vàng địa phương (thể trọng thấp 180–350 kg, tỷ lệ thịt xẻ 45–50%, chịu kham khổ tốt), Bò Lai Sind (con lai giữa đực Red Sindhi và cái Vàng, tỷ lệ thịt xẻ 48–49%, sản lượng sữa 1.200–1.400 kg/chu kỳ), và Bò Lai Brahman (nguồn gốc Zebu Ấn Độ lai tạo tại Mỹ, tầm vóc lớn, tăng trọng vỗ béo đạt 1.200–1.500 g/ngày).
• Cơ chế bệnh học và dịch tễ:
  • Bệnh Tụ huyết trùng (Haemorrhagic Septicaemia): Do vi khuẩn Pasteurella multocida gây nhiễm trùng máu, xuất huyết niêm mạc, phù nề vùng hầu họng và ngực, tiến triển qua ba thể (quá cấp tính, cấp tính, mãn tính).
  • Bệnh Lở mồm long móng (FMD): Do virus thuộc họ Picornaviridae có tính hướng thượng bì cao, gây mụn nước, lở loét ở niêm mạc miệng, vành móng, kẽ móng và bầu vú, gây tổn thương cơ tim (hiện tượng tim vằn hổ) ở gia súc non.
  • Bệnh Ký sinh trùng đường máu (Tiên mao trùng): Do đơn bào Trypanosoma evansi ký sinh trong máu, truyền lây qua côn trùng hút máu (ruồi, mòng), tiết độc tố Trypanoxin phá hủy hồng cầu, ức chế cơ quan tạo máu, gây sốt cách nhật, phù thũng vùng thấp, thiếu máu và suy nhược.
  • Hội chứng tiêu chảy: Phân tích nguyên nhân do biến đổi thời tiết (lạnh, ẩm), vệ sinh thức ăn nước uống kém, và sự xâm nhiễm của vi khuẩn (E. coli, Salmonella), virus (Pestivirus), ký sinh trùng (Toxocara vitulorum, Fasciola gigantica).
  • Bệnh Viêm phổi: Bệnh lý đường hô hấp thường gặp ở bê dưới 1 năm tuổi do chăm sóc kém, chuồng trại lạnh ẩm, hoặc kế phát từ các bệnh nội khoa, truyền nhiễm và ký sinh trùng đường hô hấp.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra thu thập số liệu:
  • Điều tra gián tiếp: Khai thác dữ liệu sổ sách ghi chép lưu trữ tại trại về tình hình dịch bệnh từ năm 2014 đến 2016; phỏng vấn, trao đổi trực tiếp với cán bộ quản lý và công nhân kỹ thuật.
  • Điều tra trực tiếp: Trực tiếp theo dõi đàn bò hàng ngày trong thời gian thực tập (6 tháng), ghi nhận số ca phát bệnh, theo dõi các triệu chứng lâm sàng và tiến triển bệnh lý.
• Phương pháp chẩn đoán:
  • Chẩn đoán lâm sàng: Quan sát triệu chứng toàn thân (thân nhiệt, trạng thái niêm mạc, phân, nước tiểu, phản xạ ăn uống), kiểm tra nghe và gõ vùng phổi (phát hiện tiếng ran ướt, âm phế quản bệnh lý, phản ứng đau vùng liên sườn), kiểm tra phân (màu sắc, trạng thái, mùi).
  • Chẩn đoán phi lâm sàng: Lấy mẫu máu tươi soi kính hiển vi quang học tìm Trypanosoma evansi chuyển động giữa các hồng cầu, làm tiêu bản nhuộm Giemsa.
• Phương pháp thực nghiệm phác đồ điều trị: Áp dụng các phác đồ điều trị cho từng nhóm bệnh:
  • Viêm phổi: Ketovet (tiêm bắp sâu 10 ml/100 kg thể trọng/ngày) kết hợp Hanmolin LA (10 ml/100 kg thể trọng, tiêm nhắc lại sau 2 ngày) và Bio Amino for (10 ml/150–250 kg thể trọng); liệu trình 5–6 ngày.
  • Hội chứng tiêu chảy: Macavet (10 ml/200–250 kg thể trọng, tiêm bắp) kết hợp Bio B.complex (10 ml/100 kg thể trọng); liệu trình 4–5 ngày liên tục.
  • Ký sinh trùng đường máu: Azidin 2,36 g pha 20 ml nước cất (tiêm bắp sâu hoặc tiêm chậm tĩnh mạch liều 20 ml/250–300 kg thể trọng) phối hợp Vitamin AD3E (5 ml/100 kg thể trọng) và Bio Amino for (10 ml/150–250 kg thể trọng); liệu trình 4–5 ngày.
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê sinh vật học và xử lý dữ liệu tỷ lệ phần trăm trên phần mềm Microsoft Excel 2007.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày bối cảnh chuyển dịch cơ cấu ngành chăn nuôi tại Việt Nam, sự gia tăng nhu cầu thịt bò và tính cấp thiết của việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật chăn nuôi bò thịt tập trung. Chương này xác định rõ mục tiêu, yêu cầu chuyên môn, cùng ý nghĩa khoa học (bổ sung cơ sở dữ liệu bệnh lý học thú y trên bò) và ý nghĩa thực tiễn (giảm thiểu tổn thất kinh tế cho cơ sở chăn nuôi).

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Nội dung chương 2 chia thành 3 phần trọng tâm:

1. Điều kiện cơ sở thực tập: Mô tả đặc điểm tự nhiên xã Hồng Tiến (thị xã Phổ Yên, Thái Nguyên), hệ thống hạ tầng chuồng trại của Công ty Cổ phần Nam Việt (gồm 2 dãy chuồng xây hướng Đông Nam - Tây Bắc, chuồng bò chờ phối và chửa 80 m², chuồng bò loại thải 20 m², chuồng bê dưới 6 tháng tuổi 25 m², chuồng bê trên 6 tháng tuổi 75 m², sân chơi 56 m², 2 chuồng đẻ 16 m², 5 ha đất trồng cỏ voi và cỏ sả).
2. Hiểu biết về giống và bệnh lý: Hệ thống hóa đặc điểm các giống bò (Vàng, Lai Sind, Lai Brahman) và bệnh lý thú y thường gặp (tụ huyết trùng, lở mồm long móng, tiên mao trùng, tiêu chảy, viêm phổi).
3. Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước: Điểm lại các công trình nghiên cứu dịch tễ và điều trị của các tác giả quốc tế (Rosenbush & Merchant, Carter, Frank, De Alwis, Prescott...) và trong nước (Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Vĩnh Phước, Đặng Xuân Bình, Đậu Ngọc Hào, Cao Văn Hồng...).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định cụ thể đối tượng nghiên cứu trên đàn bò tại cơ sở; phân định các chỉ tiêu theo dõi gồm tỷ lệ mắc bệnh theo năm, theo lứa tuổi (0–6 tháng, 6–12 tháng, 12–24 tháng), theo tính biệt (đực, cái), theo tháng theo dõi (tháng 6 đến tháng 10 năm 2016); thiết lập các tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng, xét nghiệm máu kính hiển vi và quy trình định lượng các phác đồ điều trị thực nghiệm.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Trình bày chi tiết hai mảng nội dung chính:

1. Công tác phục vụ sản xuất: Kết quả tham gia trực tiếp chọn giống, chăm sóc nuôi dưỡng, mở rộng vùng trồng cỏ (năng suất 40 tấn/ha/lứa), ủ chua thức ăn (công thức: 100 kg cỏ voi + 5 kg bột cám/sắn + 0,5 kg muối ăn), thực hiện vệ sinh tiêu độc khử trùng, tiêm phòng vắc-xin và thực hiện các kỹ thuật phối giống, đỡ đẻ, bấm số tai, khám thai.
2. Kết quả nghiên cứu dịch tễ và phòng trị bệnh: Phân tích tỷ lệ nhiễm bệnh qua các năm, cấu trúc lứa tuổi, giới tính, mùa vụ và đánh giá hiệu quả phục hồi của gia súc sau khi dùng thuốc.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về tình hình dịch bệnh tại trang trại, đánh giá hiệu lực của các biện pháp vệ sinh phòng bệnh bằng vắc-xin và hiệu quả của các phác đồ điều trị; đồng thời nêu các kiến nghị cải thiện hạ tầng và chế độ dinh dưỡng nhằm khống chế bệnh phát sinh.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả công tác phục vụ sản xuất tại cơ sở

Trong thời gian thực tập tại trang trại, các hoạt động chuyên môn thú y và chăn nuôi đã đạt được kết quả cụ thể:

STT	Nội dung công việc	Số lượng thực hiện	Kết quả đạt được	Tỷ lệ an toàn / thành công (%)
1	Tiêm vắc-xin Lở mồm long móng	105 con	105 con an toàn	100%
2	Tiêm vắc-xin Tụ huyết trùng	105 con	105 con an toàn	100%
3	Trồng cỏ phục vụ chăn nuôi	4 ha	4 ha đạt tiêu chuẩn	100%
4	Ủ chua thức ăn dự trữ	100 tấn	100 tấn đạt chất lượng	100%
5	Chăm sóc, nuôi dưỡng đàn bò, bê	105 con	105 con phát triển tốt	100%
6	Phối giống nhân tạo cho bò cái	5 con	2 con đậu thai	40%
7	Đỡ đẻ cho bò cái	5 con	5 con an toàn	100%
8	Bấm số tai cho bê	27 con	27 con hoàn thành	100%
9	Khám thai cho bò	13 con	13 con xác định chính xác	100%

Tình hình mắc bệnh trên đàn bò qua các năm (2014 – 2016)

Số liệu theo dõi cho thấy sự biến động tỷ lệ mắc 3 bệnh chính trên đàn bò qua 3 năm:

Tên bệnh	Năm 2014 (n=37)		Năm 2015 (n=35)		Năm 2016 (n=63)
	Số con mắc	Tỷ lệ (%)	Số con mắc	Tỷ lệ (%)	Số con mắc	Tỷ lệ (%)
Viêm phổi	5	13,51%	4	11,43%	9	14,29%
KST đường máu	7	18,92%	6	17,14%	13	20,63%
Tiêu chảy ở bê	11	29,73%	8	22,86%	12	19,05%
Tính chung	23	62,16%	18	51,43%	34	53,97%

Năm 2014 có tỷ lệ mắc cao nhất (62,16%) do thời tiết nắng nóng khắc nghiệt kết hợp việc bò xổng ra ngoài uống nước ứ đọng tại ao chuôm, rãnh nước. Năm 2015, nhờ cải thiện khâu quản lý chuồng trại nên tỷ lệ giảm còn 51,43%. Năm 2016, tổng đàn tăng lên 63 con dẫn đến mật độ nuôi cao hơn, tỷ lệ mắc bệnh là 53,97%.

Tình hình mắc bệnh theo lứa tuổi và tính biệt (Năm 2016, n=63)

Nhóm phân loại	Tiêu chí	Viêm phổi (Số ca / %)	Tiêu chảy (Số ca / %)	KST đường máu (Số ca / %)	Tổng số ca mắc / Tỷ lệ (%)
Theo lứa tuổi	0 – 6 tháng (n=17)	2 (11,76%)	4 (23,53%)	3 (17,65%)	9 (52,94%)
	6 – 12 tháng (n=21)	2 (9,52%)	6 (28,57%)	4 (19,05%)	12 (57,14%)
	12 – 24 tháng (n=25)	5 (20,00%)	2 (8,00%)	6 (24,00%)	13 (52,00%)
	Tính chung lứa tuổi	9 (14,29%)	12 (19,05%)	13 (20,63%)	34 (53,96%)
Theo tính biệt	Bò đực (n=31)	3 (9,68%)	4 (12,90%)	5 (16,13%)	12 (38,71%)
	Bò cái (n=32)	6 (18,75%)	8 (25,00%)	8 (25,00%)	22 (68,75%)

• Về lứa tuổi: Bệnh tiêu chảy tập trung cao nhất ở giai đoạn 6–12 tháng tuổi (28,57%) do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, chuyển đổi thức ăn đột ngột từ sữa sang thức ăn hỗn hợp có bổ sung muối và thức ăn ủ chua. Bệnh viêm phổi và ký sinh trùng đường máu đạt tỷ lệ cao nhất ở nhóm 12–24 tháng tuổi (lần lượt là 20,00% và 24,00%) do giai đoạn này bò đã cai sữa hoàn toàn, nhốt chung chuồng với đàn bò lớn và tăng tần suất tiếp xúc với mầm bệnh, ve, mòng truyền bệnh.
• Về tính biệt: Bò cái có tỷ lệ mắc các bệnh cao hơn bò đực (viêm phổi: 18,75% so với 9,68%; tiêu chảy: 25,00% so với 12,90%; ký sinh trùng đường máu: 25,00% so với 16,13%). Nguyên nhân do bò cái trải qua chu kỳ sinh sản, mang thai và tiết sữa nuôi con làm suy giảm sức đề kháng tự nhiên.

Tình hình mắc bệnh viêm phổi theo tháng theo dõi (Năm 2016, n=63)

• Tháng 6: 1 con mắc (1,59%)
• Tháng 7: 1 con mắc (1,59%)
• Tháng 8: 1 con mắc (1,59%)
• Tháng 9: 2 con mắc (3,17%)
• Tháng 10: 4 con mắc (6,35%)
• Tổng cộng: 9 con mắc (14,29%). Bệnh viêm phổi có xu hướng tăng rõ rệt vào thời điểm giao mùa từ Thu sang Đông (tháng 9 và tháng 10), do không khí khô lạnh kết hợp sự phát triển thuận lợi của ấu trùng ký sinh trùng đường hô hấp.

Hiệu quả điều trị thực nghiệm

Tên bệnh	Số con điều trị	Phác đồ sử dụng	Thời gian điều trị	Số con khỏi	Tỷ lệ khỏi (%)
Viêm phổi	9	Ketovet + Hanmolin LA + Bio Amino for	5 – 6 ngày	9	100%
Tiêu chảy ở bê	12	Macavet + Bio B.complex	4 – 5 ngày	12	100%
KST đường máu	13	Azidin (2,36 g) + Vitamin AD3E + Bio Amino for	4 – 5 ngày	13	100%

Giải pháp và khuyến nghị tác giả đề xuất

• Duy trì nghiêm ngặt lịch tiêm phòng định kỳ 2 đợt/năm đối với vắc-xin lở mồm long móng và tụ huyết trùng (Đợt 1: tháng 3–4; Đợt 2: tháng 9–10).
• Tiêm phòng định kỳ nội và ngoại ký sinh trùng cho đàn bê 2 lần/năm.
• Tuân thủ quy trình an toàn sinh học: bắt buộc qua hố khử trùng vôi bột/hóa chất trước khi vào khu chuồng nuôi; phương tiện vận chuyển phải phun sát trùng và chờ 15 phút mới được vào trại; định kỳ phun sát trùng chuồng trại 1–2 lần/tháng bằng Iod 5%, Iod 10%, Foocmanvet hoặc Chloramin B.
• Đảm bảo kỹ thuật ủ chua thức ăn thô xanh và cân đối khẩu phần thức ăn tinh, bổ sung khoáng, vitamin (Mix lợn-ngựa-bò sữa, B.Complex ADE, đá liếm) để tăng cường sức đề kháng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Nghiên cứu được thực hiện tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (Công ty Cổ phần Nam Việt) với quy mô đàn khảo sát trực tiếp là 63 cá thể trong năm 2016, do đó tính đại diện dịch tễ cho toàn vùng còn ở mức cục bộ.
  • Thời gian theo dõi thực nghiệm trực tiếp giới hạn trong 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11 năm 2016), chưa bao quát hết chu kỳ thời tiết trọn vẹn của mùa Đông giá rét tại miền Bắc.
  • Số lượng mẫu thử nghiệm cho từng phác đồ điều trị còn ở mức nhỏ (9 ca viêm phổi, 12 ca tiêu chảy, 13 ca ký sinh trùng đường máu).
• Hướng mở rộng nghiên cứu:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát trên nhiều trang trại và nông hộ chăn nuôi bò thịt với các phương thức nuôi dưỡng khác nhau trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
  • Kéo dài thời gian theo dõi liên tục qua các mùa trong năm để đánh giá biến động dịch tễ học của bệnh viêm phổi trong điều kiện mùa đông rét đậm rét hại.
  • Ứng dụng các kỹ thuật xét nghiệm sinh học phân tử (như PCR) hoặc huyết thanh học (ELISA) để định lượng chính xác chủng vi khuẩn, virus và loài ký sinh trùng gây bệnh.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y, Chăn nuôi - Thú y tại các trường đại học, cao đẳng nông lâm.
  • Kỹ thuật viên, cán bộ quản lý trang trại chăn nuôi bò thịt tập trung và hộ chăn nuôi quy mô gia trại.
• Các nội dung có giá trị ứng dụng cao:
  • Tài liệu cung cấp số liệu thực tế về cơ cấu chuồng trại chuẩn cho đàn bò thịt (diện tích chuồng chờ phối, chuồng bê, sân chơi, hố phân).
  • Quy trình và công thức ủ chua cỏ voi làm thức ăn dự trữ cho bò trong mùa đông (tỷ lệ phối trộn cỏ voi, bột cám/sắn và muối ăn).
  • Các phác đồ điều trị chi tiết (tên thuốc, liều lượng theo thể trọng, liệu trình ngày tiêm) đối với bệnh viêm phổi, hội chứng tiêu chảy và tiên mao trùng có thể ứng dụng trực tiếp trong công tác điều trị lâm sàng tại thực địa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận ghi nhận đàn bò tại trại mắc phải những bệnh chủ yếu nào và tỷ lệ mắc chung trong năm 2016 là bao nhiêu?

Trong năm 2016, trên tổng số 63 con bò theo dõi, khóa luận ghi nhận 3 bệnh chính gồm: bệnh Ký sinh trùng đường máu (13 con mắc, chiếm 20,63%), bệnh Tiêu chảy ở bê (12 con mắc, chiếm 19,05%) và bệnh Viêm phổi (9 con mắc, chiếm 14,29%). Tổng số ca mắc bệnh chung trong đàn là 34 con, chiếm tỷ lệ 53,97%.

2. Tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy và viêm phổi có sự khác biệt như thế nào giữa các nhóm lứa tuổi của bò?

• Bệnh tiêu chảy: Tỷ lệ mắc cao nhất ở nhóm 6–12 tháng tuổi (28,57% - 6/21 con) và nhóm 0–6 tháng tuổi (23,53% - 4/17 con); giảm mạnh ở nhóm 12–24 tháng tuổi (8,00% - 2/25 con) do hệ tiêu hóa của bê lớn đã dần hoàn thiện.
• Bệnh viêm phổi: Ngược lại, tỷ lệ mắc cao nhất ở nhóm 12–24 tháng tuổi (20,00% - 5/25 con) do giai đoạn này gia súc tách mẹ, nhốt chung với đàn lớn và tiếp xúc nhiều nguồn lây; trong khi nhóm 0–6 tháng tuổi là 11,76% (2/17 con) và nhóm 6–12 tháng tuổi là 9,52% (2/21 con).

3. Phác đồ điều trị bệnh ký sinh trùng đường máu (tiên mao trùng) được tác giả thực nghiệm như thế nào và kết quả ra sao?

Tác giả sử dụng phác đồ: Pha 1 lọ Azidin 2,36 g vào 20 ml nước cất, lắc tan hết, tiêm bắp sâu hoặc tiêm chậm tĩnh mạch liều 20 ml/250–300 kg thể trọng; kết hợp tiêm Vitamin AD3E (5 ml/100 kg thể trọng) và Bio Amino for (10 ml/150–250 kg thể trọng); liệu trình tiêm liên tục từ 4 đến 5 ngày. Kết quả điều trị trên 13 con bò mắc bệnh đạt tỷ lệ khỏi 100% (13/13 con).

4. Công tác tiêm phòng vắc-xin tại trại bò Nam Việt được triển khai theo lịch trình và đạt kết quả như thế nào?

Công tác tiêm phòng vắc-xin được thực hiện định kỳ 2 đợt trong năm: Đợt 1 từ tháng 3 đến tháng 4; Đợt 2 từ tháng 9 đến tháng 10. Hai loại vắc-xin chủ lực được sử dụng là vắc-xin Lở mồm long móng và vắc-xin Tụ huyết trùng. Kết quả tiêm phòng trên đàn bò 105 con đạt tỷ lệ an toàn tuyệt đối 100%.

5. Công thức ủ chua cỏ voi dự trữ thức ăn cho bò tại trang trại được tiến hành với tỷ lệ phối trộn nào?

Công thức ủ chua cỏ được áp dụng tại trại gồm: 100 kg cỏ voi tươi kết hợp với 5 kg bột cám gạo (hoặc bột sắn, bột khoai) và 0,5 kg muối ăn. Trong quá trình thực tập, tác giả đã tham gia ủ chua thành công 100 tấn thức ăn dự trữ cho trang trại.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Dương Trung Kiên đã phản ánh toàn diện thực trạng dịch bệnh và công tác thú y tại trang trại chăn nuôi bò thịt của Công ty Cổ phần Nam Việt giai đoạn 2014–2016. Nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm dịch tễ của ba bệnh phổ biến gồm viêm phổi, tiêu chảy và ký sinh trùng đường máu theo các yếu tố lứa tuổi, tính biệt và mùa vụ thời tiết. Các phác đồ điều trị sử dụng kháng sinh đặc hiệu kết hợp thuốc trợ sức, nâng cao thể trạng đã chứng minh hiệu quả phục hồi 100% trên các ca bệnh thực nghiệm, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của việc tiêm vắc-xin định kỳ và vệ sinh an toàn sinh học trong chăn nuôi tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong nhƣ̃ng năm gầ n đây, ngành chăn nuôi nƣớc ta có những bƣớc phát triể n đáng kể. Đặc biệt việc ra đời của nhiều nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi, nhiề u công ty phân phố i thuố c thú y , nhiề u trang tra ̣i chăn nuôi với quy mô lớn đáp ƣ́ng mô ̣t lƣơ ̣ng thƣ̣c phẩ m lớn cho nhu cầ u thƣ̣c phẩ m trong nƣớc và một phần xuất khẩu. Nhiều hình thức chăn nuôi kỹ thuật cao xuất hiện ở Việt Nam. Đây là nhƣ̃ng tín hiê ̣u đáng mƣ̀ng đố i với ngành chăn nuôi.

Cùng với sự phát triển đó , mô ̣t ngành chăn nuôi luôn đòi hỏi kỹ thuâ ̣t cao là chăn nuôi bò cũng phát triển đáng kể. Tuy nhiên, ngành chăn nuôi bò ở Việt Nam có thể nói là non trẻ , các giống bò nhập ngoại thƣờng không thích nghi với khí hâ ̣u nƣớc ta, kỹ thuật chăn nuôi thấp. đã mang la ̣i không it́ khó khăn cho ngƣời chăn nuôi. Sƣ̣ nóng vô ̣i khi nhâ ̣p bò ngoa ̣i , cô ̣ng với công tác chuẩ n bị không tốt đã làm cho một số dự án về bò thịt của nhà nƣớc mất trắng , còn với ngƣời dân không nhƣ̃ng không thể xóa đói giảm nghèo nhờ chăn nuôi bò mà còn vỡ nợ từ những dự án này.

Tuy chƣa có nhƣ̃ng báo cáo cu ̣ thể nh ƣng phầ n lớn nguyên nhân dẫn tới nhƣ̃ng trƣờng hơ ̣p thấ t ba ̣i của ngƣời dân là do bò mua về mắ c các bê ̣nh sinh sản ở buồng trứng nhƣ vô sinh, châ ̣m thành thu ̣c về tiń h, châ ̣m đô ̣ng du ̣c la ̣i sau đẻ, … ngoài ra bò còn mắ c phải mô ̣t số bê ̣nh nhƣ : Lở mồm long móng, bệnh ký sinh trùng, chƣớng hơi dạ cỏ. Xuất phát từ điều kiện thực tiễn nhằm nâng cao năng suất, chất lƣợng và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi bò, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Một số bệnh thường gặp ở bò nuôi tại trại bò công ty cổ phần Nam Việt - xã Hồng Tiến – thị xã Phổ Yên - thành phố Sông Công - tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài - Đánh giá tỷ lệ mắc bệnh trên đàn bò hƣớng thịt nuôi tại trại bò Nam Việt - Đề suất một số biện pháp phòng trị bệnh cho bò 1. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học - Từ kết quả của đề tài bổ sung thêm những hiểu biết về những bệnh thƣờng gặp ở bò là cơ sở khoa học cho những biện pháp phòng và trị bệnh có hiệu quả.Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá đƣợc tỷ lệ mắc bệnh trên đàn bò hƣớng thịt nuôi tại trại bò Nam Việt - Những khuyến cáo từ kết quả của đề tài giúp cho ngƣời chăn nuôi hạn chế đƣợc những thiệt hại do những bệnh ở bò gây ra. c 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở thực tập 2. Điều kiện tự nhiên 2.

Vị trí địa lý Hồng Tiến là xã thuộc thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Xã nằm tại cực Bắc khu vực phía Đông của huyện và có tuyến đƣờng quốc lộ, đƣờng cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên chạy qua ranh giới phía Tây. Ngoài ra, Hồng Tiến có tuyến đƣờng liên huyện Phú Bình và Phổ Yên cùng tuyến đƣờng nối thị xã Sông Công và quốc lộ 3 tới xã Điềm Thụy của huyện Phú Bình và tuyến đƣờng sắt Hà Nội - Thái Nguyên cũng đi qua địa bàn xã Hồng Tiến. Hồng Tiến có hình dạng địa lí đặc biệt và có hình chữ V tính theo chiều kim đồng hồ từ phía Bắc.