Chương 1: Trật tự xã hội trong thành phố thuộc địa; Chương 2: Chủ nghĩa cộng hoà Pháp và sự xuất hiện môi trường công khai ở Sai Gòn. Phan hai tác phẩm có tên: “Làng báo” như một lực lượng chính trị, trong phan này tác giả kết cau thành 3 chương gồm: Chương 3: Di tìm vai trò chính trị (1916 — 1923); Chương 4: Phan nộ và vận động (1923 — 1926); Chương 5: Những hạn chế của báo chí đối lập (1926 — 1930). Dành những lời khen ngợi cho tác phâm The birth of Vietnamese political journalism: Saigon, 1916 — 1930 cua Philippe M. Peycam, tac gia Sophie Quinn Judge, Dai hoc Temple, tác giả cuốn sách Ho Chi Minh: The Missing Years cho rằng: “Công trình miêu tả sinh động cua Philippe M.
Peycam tạo ra một đóng góp độc đáo vào lịch sử Việt Nam đương đại và các nghiên cứu về thuộc địa. Cho đến nay, chưa có công trình nào như vậy bằng tiếng Anh. Những nghiên cứu trước đó về báo chí Việt Nam tập trung vào nhật báo cộng san La Lutte và ít lay mẫu một cách hệ thống về các ấn bản được người Pháp ủng hộ, Peycam cho chúng ta chân dung về các nhà báo, chủ bút và biên tập — những người, thường là cung cấp tài chính dé duy trì, đưa các tờ báo ra với công chúng dé thách thức hiện trạng. Peycam thận trọng sử dụng các báo cáo của mật vụ Pháp và làm sống lại những con người này cùng sự pha trộn khác thường của họ về chủ nghĩa lý tưởng Pháp và đạo đức giả thực dân.
Khắc hoạ của Philippe M. Peycam về một trung tâm xuất nhập khẩu chủ chốt ở Đông Dương thuộc Pháp đang thay đổi nhanh chóng nhắn mạnh bản chat lai tạp của nền chính trị ở Sài Gòn bang tình tiết hap dẫn, lôi cuốn” (Lang báo Sài Gòn, 2015, tr. Đánh giá về tác phẩm này, tác giả Hồ Tài Tuệ Tâm, Đại học Harvard, tác giả cuốn Radicalism and the origins of the Vietnammese revolution and passion, betrayal, and revolution in colonial Saigon cho rằng tác phẩm của Philippe M. Peycam: “Được sắp xếp logic, lập luận thuyết phục và viết hay.
Chưa có công trình nào như thế bằng tiếng Anh, Pháp hay tiếng Việt” (Làng báo Sài Gòn, 2015, tr. Ngoài ra, liên 18 quan đến hướng nghiên cứu nay còn có các công trình của một số tác giả nước ngoài như: The development of social organizations in Vietnamese cities in the late colonial period cua tac gia Wright Gwendolyn dang trén tap chi Pacific Affairs, số 44, do Nxb. University of Chicago xuất ban năm 1971, từ trang 39 đến 64, tái bản năm 1991; The colonial bastille: A history of imprisonment in Vietnam, 1862 — 1940 của tac giả Zinoman Peter, đăng trên tạp chi Berkeley, do Nxb. University of California xuất bản năm 2021; hay tác phâm Indochina của tác giả Pierre Brocheux va Daniel Hémery đăng trên tạp chi Berkely, do Nxb.
University California xuất bản năm 2009. Nhìn chung, các công trình khoa học kế trên đã nghiên cứu và tiếp cận về tư tưởng của Nguyễn An Ninh nói chung, tư tưởng của ông về tôn giáo, văn hoá, đạo đức, khoa học. Tuy nhiên, đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu sâu, chuyên biệt và có hệ thống về tư tưởng chính trị Nguyễn An Ninh một cách chặt chẽ và day đủ. Hầu hết các công trình nghiên cứu ké trên chỉ mới phác thảo đôi nét về tư tưởng chính trị của Nguyễn An Ninh.
Trên cơ sở kế thừa và tiếp thu chọn lọc những giá trị từ những công trình khoa học đó, luận án sẽ là một công trình nghiên cứu công phu, tâm huyết, nghiêm túc góp phần làm sáng tỏ các giai đoạn hình thành và phát triển tư tưởng chính trị Nguyễn An Ninh và những nội dung cơ bản trong tư tưởng của ông một cách hệ thống về mục tiêu chính trị, đường lối chính trị, xây dựng chính thé nhà nước, đảng chính trị, mặt trận nhân dân, phương pháp và lực lượng đấu tranh giành chính quyền của cách mạng Việt Nam, được hình thành từ sự kế thừa có chọn lọc từ tư tưởng Tam giáo của phương Đông, từ tinh hoa tư tưởng phương Tây mà tiêu biểu là nền văn minh của nước Pháp va Chủ nghĩa Mác - Lénin, cùng với giá trị văn hoá Việt Nam truyền thống, phan ánh sinh động thực tiễn đấu tranh chống thực dân Pháp và chấn hưng đất nước giai đoạn cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX nhằm giành độc lập dân tộc và xây dựng đất nước. 19 Hướng thứ ba, đó là các công trình nghiên cứu liên quan đến việc nhận định, đánh giá về đặc điểm, và ý nghĩa lịch sử của tư tưởng chính trị Nguyễn An Ninh. Tư tưởng chính trị của Nguyễn An Ninh chính là những quan niệm, quan điểm của ông về mục tiêu chính trị và đường lối chính trị, xây dựng chính thể nhà nước, đảng chính trị, mặt trận nhân dân, phương pháp và lực lượng đấu tranh giành chính quyền. Thông qua việc tìm hiểu nội dung tư tưởng chính trị Nguyễn An Ninh, chúng ta phải rút ra đặc điểm, ý nghĩa lịch sử của tư tưởng chính tri của ông đối với điều kiện lịch sử - xã hội giai đoạn Nguyễn An Ninh sống cũng như với thời đại ngày nay.
Tiêu biểu cho hướng nghiên cứu trên còn các tác phẩm như Hồi kín Nguyễn An Ninh của Lê Văn Thử, do Nxb. Thế giới, xuất bản năm 2021, tại Hà Nội, tái bản theo bản in năm 1949; Những ngày cuối cùng của nhà cách mạng Nguyễn An Ninh tại Côn Đảo của tác giả Nguyễn Ngọc Danh, đăng trên báo Tiếng dội miễn Nam, sô ra ngày 15/ 8/ 1961 tại Sài Gòn; Bài viết Chí sĩ Nguyễn An Ninh của tác giả Trần Bạch Đăng đăng trên báo Nhân dân, số ra ngày 19/9/1990; Tiếp đó, vào ngày 16 tháng 8 năm 1964, tác giả Nguyễn Ngọc Danh tiếp tục đăng bài Nguyễn An Ninh vị lãnh tụ của nhân dân miễn Nam anh hùng trên báo Dân quyền, số đặc biệt; Dé cho diéu phải nó thắng điều quấy của tác giả Lý Chánh Trung, đăng trên báo Điện tín, số 230, ra ngày 14 tháng 8 năm 1972. Những tác phâm ké trên không chỉ trình bày về tư tưởng, sự nghiệp, thân thế của Nguyễn An Ninh mà còn đánh giá đôi nét về đặc điểm, ý nghĩa lịch sử, và cả hạn chế trong tư tưởng của Nguyễn An Ninh nói chung, tư tưởng chính trị của ông nói riêng. Đặc biệt, theo các tác giả nhận định, nhà yêu nước nhiệt thành, nhà cách mạng, nhà tư tưởng lớn Nguyễn An Ninh vẫn chưa được đánh ghi nhận và đánh giá đúng tầm vóc trong lịch sử của dân tộc Việt Nam giai đoạn cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX nói riêng, và trong dòng chảy lịch sử của dân tộc ta nói chung.
Cân nghiên 20 cứu và nhìn nhận một cách khách quan, đúng đắn về những đóng góp lớn lao của Nguyễn An Ninh trong phong trào đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc, về cuộc đời hoạt động cách mạng dũng cảm kiên cường của ông cho đến giây phút trút hơi thở cuối cùng tại Côn Đảo. Đặc biệt, vào năm 2019, tác giả Cao Xuân Long ra mat công trình 7 tưởng triết học của Nguyễn An Ninh. Công trình tâm huyết này của tác giả được xuất bản bởi Nxb. Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh tại thành phố Hồ Chí Minh.
Thông qua tác phẩm, tác giả không chỉ làm rõ điều kiện, tiền đề hình thành tư tưởng triết học của Nguyễn An Ninh; Nội dung tư tưởng triết học của Nguyễn An Ninh như quan điểm của ông về bản thể luận, nhận thức luận và phương pháp luận, đặc biệt là quan điểm về chính trị - xã hội, về nhân sinh, ma còn chỉ ra đặc điểm, giá trị, hạn chế và ý nghĩa lịch sử trong tư tưởng triết học của ông. Tác pham Nguyễn An Ninh — Nhà tư tưởng tiêu biểu dau thé kỷ XX ở Nam Bộ của tác giả Phạm Đào Thịnh, Nxb. Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, xuất bản năm 2017. Toàn bộ nội dung cuốn sách dải 328 trang, được chia làm 3 chương: một là, thân thế, sự nghiệp, điều kiện và tiền đề hình thành tư tưởng của Nguyễn An Ninh; hai là quá trình hình thành, phát triển và nội dung chủ yếu trong tư tưởng của Nguyễn An Ninh; ba là đặc điểm cơ bản, giá trị và ảnh hưởng xã hội từ tư tưởng của Nguyễn An Ninh.
Qua nội dung cuốn sách tác giả khăng định Nguyễn An Ninh là người có hoài bão lớn, muốn cởi bỏ ach thống trị của người Pháp giành lại chủ quyền cho đất nước, ông là nhà tư tưởng khá toàn diện về triết học, văn hóa, khoa học, chính trị. với những phác thảo sơ bộ góp phần làm nền móng cho sự phát triển tư duy lý luận của dân tộc Việt Nam. Đặc biệt, vào năm 1989, Nxb. Tổng hợp, thành phố Hồ Chí Minh cho xuất bản tác phẩm đặc sắc Sự tién hóa liên tục cua Nguyễn An Ninh — một lãnh tụ cách mạng hùng biện của tác giả Hà Huy Giáp; Nguyễn An Ninh, nhà 21 chiến sỹ cách mang lớn, một nhân cách lớn của Lê Khánh Chi, Tap chí Kiến thức ngày nay, số 45, 1990; Hay như bài Tư tong và hoạt động cách mạng của nhà yêu nước Nguyễn An Ninh của tác giả Tô Bửu Giám đăng trên Tạp chí Khoa học Xã hội, số 5, 2003; Nguyễn An Ninh lòng yêu nước gửi vào từng trang báo của tác giả Nguyễn Thành đăng trên tạp chí Người làm báo, số chuyên đề tháng 4, 1996.
Các tác giả cũng đã bước đầu đi vào phân tích và chỉ ra những cống hiến của Nguyễn An Ninh đối với phong trào cách mạng yêu nước ở Việt Nam giai đoạn 1922 — 1943, hay chỉ ra những nội dung cơ bản trong tư tưởng canh tân, tư tưởng nhân sinh của Nguyễn An Ninh. Từ những phân tích ban đầu về nội dung trong tư tưởng của Nguyễn An Ninh, các tác giả đã phác thảo đôi nét về đặc điểm, giá trị cũng như hạn chế trong tư tưởng của ông. Tuy nhiên, hầu hết các bài viết kể trên chỉ sơ lược về tiêu sử hay tập trung ca ngợi tinh thần yêu nước của ông là chính, trong các bài viết, các tác giả đã khăng định lý tưởng sống của Nguyễn An Ninh đó là luôn đấu tranh cho lẽ phải, đồng thời ca ngợi những đóng góp của ông đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, ca ngợi tinh thần kiên cường bat khuất không bao giờ chịu khuất phục trước kẻ thù. Đối với hướng nghiên cứu thứ ba này, hầu hết các nhà nghiên cứu thông qua việc khái quát tư tưởng của Nguyễn An Ninh, trên cơ sở đó rút ra đặc điểm và ý nghĩa lịch sử cũng như hạn chế của tư tưởng Nguyễn An Ninh nói chung.