BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TRẦN THỊ BÍCH NGỌC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BAN HÀNH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA BỘ LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI – 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TRẦN THỊ BÍCH NGỌC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BAN HÀNH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA BỘ LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG Chuyên ngành: Quản lý công Mã số: 9340403 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. Nguyễn Thị Thu Vân PGS. Nguyễn Bá Chiến HÀ NỘI - 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi. Tên đề tài luận án không trùng với bất cứ nghiên cứu nào đã được công bố. Nội dung cũng như các số liệu trình bày trong luận án hoàn toàn trung thực. Các tài liệu và số liệu được sử dụng trong luận án có trích dẫn nguồn gốc rõ ràng. Những kết luận khoa học của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Trần Thị Bích Ngọc ii LỜI CẢM ƠN Luận án Tiến sĩ được hoàn thành bằng sự nỗ lực và nghiên cứu của tôi trong quá trình nghiên cứu. Trong quá trình thực hiện, tôi luôn nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo hướng dẫn khoa học, các chuyên gia, bạn bè và đồng nghiệp. Trước tiên, tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn đối với thầy cô hướng dẫn khoa học của tôi là PGS. Nguyễn Thị Thu Vân và PGS. Nguyễn Bá Chiến đã luôn dành sự quan tâm, nhiệt tình, ân cần chỉ bảo và định hướng cho tôi trên con đường nghiên cứu khoa học ngay từ ngày đầu học tập và quá trình nghiên cứu luận án. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo và công chức, viên chức Trường Cán bộ quản lý GTVT - Bộ GTVT, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện, ủng hộ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu góp ý để bản luận án của tôi được hoàn thành. Tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến các nhà khoa học, Khoa Nhà nước và pháp luật, Khoa Sau đại học - Học viện Hành chính Quốc gia đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thiện hồ sơ bảo vệ luận án. Đặc biệt, tôi cảm ơn gia đình tôi đã luôn động viên, là chỗ dựa vững chắc để tôi cố gắng vươn lên và có được thành công ngày hôm nay. Do những điều kiện chủ quan và khách quan, chắc chắn kết quả của luận án còn có những thiếu sót nhất định. Nghiên cứu sinh rất mong tiếp tục nhận được những ý kiến đóng góp để giúp cho luận án được hoàn thiện hơn. Nghiên cứu sinh Trần Thị Bích Ngọc iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ . vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT . viii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH. ix MỞ ĐẦU . TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI . Những công trình khoa học đã được nghiên cứu liên quan đến đề tài . Một số công trình nghiên cứu trong nước . Một số công trình nghiên cứu trên thế giới . Đánh giá về những kết quả của các công trình khoa học đã nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu . Đánh giá về những kết quả của các công trình khoa học đã nghiên cứu . Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu . CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BAN HÀNH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA BỘ . Hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật của Bộ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Hình thức văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Ban hành văn bản quy phạm pháp luật - Hình thức quan trọng trong hoạt động quản lý nhà nước của Bộ . Đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ. Khái niệm chất lượng, quản lý chất lượng và đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Quan điểm tiếp cận đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Mục đích và ý nghĩa đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Khái niệm tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Quan điểm và nguyên tắc xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Nội dung tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Đặc điểm, vai trò của tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Xây dựng phương pháp đánh giá theo tiêu chí. Yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng, áp dụng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Yếu tố bên ngoài. Yếu tố bên trong . Kinh nghiệm một số quốc gia trên thế giới về tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ và giá trị tham khảo cho Việt Nam . Kinh nghiệm về đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ ở một số quốc gia trên thế giới . Giá trị tham khảo cho Việt Nam .70 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG BAN HÀNH .73 VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA BỘ Ở VIỆT NAM . Thực trạng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ giai đoạn 2009-2017 . Thực trạng xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Phương pháp đánh giá chất lượng ban hành VBQPPL của Bộ theo trình tự, thủ tục ban hành VBQPPL . Phương pháp đánh giá chất lượng ban hành VBQPPL của Bộ theo công trình nghiên cứu về chỉ số RIA, MEI, PAR INDER . Đánh giá chất lượng ban hành VBQPPL của Bộ qua công tác kiểm tra và tự kiểm tra. Thực tiễn rút ra từ áp dụng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Tiêu chí 1 - Đánh giá thông tin liên quan đến nghiên cứu dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Tiêu chí 2 - Đánh giá hoạt động xây dựng dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Tiêu chí 3 - Đánh giá công tác thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của của Bộ . Tiêu chí 4 - Đánh giá hồ sơ dự thảo và trình tự ký ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Tiêu chí 5 - Đánh giá thể thức và kỹ thuật trình bày dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Đánh giá chung và những vấn đề thực tiễn rút ra khi xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Đánh giá chung . Những vấn đề thực tiễn rút ra khi xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ .111 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 . QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP XÂY DỰNG, HOÀN THIỆN VÀ BẢO ĐẢM ÁP DỤNG TIÊU CHÍ ĐÁNH CHẤT LƯỢNG BAN HÀNH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA BỘ Ở VIỆT NAM . Quan điểm xây dựng và hoàn thiện tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Quan điểm xây dựng và hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Quan điểm mục tiêu xây dựng và hoàn thiện tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành VBQPPL của Bộ . Xây dựng, hoàn thiện tiêu chí và xây dựng thang điểm đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Xây dựng, hoàn thiện tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành VBQPPL của Bộ. Xây dựng thang điểm và phương pháp tính điểm tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành VBQPPL của Bộ . Dự báo và phân tích việc áp dụng tiêu chí đánh giá chất lượng văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Dự báo việc áp dụng tiêu chí đánh giá chất lượng văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Phân tích SWOT khi áp dụng Tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Nguyên tắc áp dụng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Chủ thể áp dụng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Giải pháp bảo đảm áp dụng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ . Giải pháp về thể chế . Giải pháp về kiện toàn tổ chức và nhân sự. Giải pháp về nhận thức xã hội . Giải pháp đảm bảo nguồn lực tài chính cho tổ chức thực hiện . Giải pháp đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành VBQPPL của Bộ . Giải pháp tăng cường sự tham gia, phản biện của nhân dân, các nhà khoa học, quản lý đánh giá chất lượng VBQPPL . Giải pháp về biện pháp xử lý các văn bản quy phạm pháp luật của Bộ khi xây dựng không đảm bảo yêu cầu tiêu chí đánh giá chất lượng . Giải pháp thí điểm áp dụng tiêu chí đánh giá chất lượng ban hành VBQPPL của Bộ; tổng kết, rút kinh nghiệm nhân rộng.149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 07 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN vii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ STT Kí hiệu Nội dung Trang PHẦN BIỂU ĐỒ Tổng số Thông tư ban hành và Thông tư còn hiệu lực 1 Biểu đồ 3.1 73 của một số Bộ (giai đoạn 2009 – 2017) Tỷ lệ Thông tư hết hiệu lực toàn bộ và hết hiệu lực 2 Biểu đồ 3.2 74 một phần của một số Bộ (giai đoạn 2009 – 2017) Tổng số TTLT ban hành và TTLT còn hiệu lực của 3 Biểu đồ 3.3 75 một số Bộ (giai đoạn 2009 – 2017) Số VBQPPL trái pháp luật Bộ Tư pháp phát hiện qua 4 Biểu đồ 3.4 85 kiểm tra, rà soát tại các Bộ, ngành năm 2012-2017 VBQPPL có dấu hiệu trái về nội dung từ năm 2012- 5 Biểu đồ 3.5 90 2017 Kết quả khảo sát hoạt động thẩm định dự thảo 6 Biểu đồ 3.
