Luận án TS: Đỗ Duy Bình - Hiệu quả can thiệp CLB người nhiễm HIV/AIDS tại Thái Bình

Dưới đây là các meta tags được tạo cho bài viết "Hiệu quả biện pháp can thiệp câu lạc bộ HIV/AIDS tại Thái Bình": { "ai_description": "Tìm hiểu hiệu quả

• Tác giả: Đỗ Duy Bình
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Quốc Tiến
• Trường học: Trường Đại học Y Dược Thái Bình
• Chuyên ngành: Y tế Công cộng
• Đề tài: Thực trạng hoạt động câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS tại tỉnh Thái Bình và hiệu quả một số biện pháp can thiệp
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Bình

Tóm tắt

I. Tổng quan về câu lạc bộ người nhiễm HIV AIDS tại tỉnh Thái Bình

Câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS tại tỉnh Thái Bình là mô hình hỗ trợ cộng đồng được hình thành để giúp đỡ người nhiễm HIV/AIDS. Các câu lạc bộ này tập trung vào việc nâng cao kiến thức, kỹ năng tự chăm sóc và tuân thủ điều trị ARV. Tại Thái Bình, có nhiều câu lạc bộ như CLB Khát vọng, CLB Trà lý xanh, hoạt động với sự tham gia của hàng trăm thành viên. Mô hình này đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng chống HIV/AIDS, nhưng vẫn còn những hạn chế về quản lý và thu hút sự tham gia của người nhiễm HIV/AIDS chưa công khai danh tính. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng hoạt động và hiệu quả của các biện pháp can thiệp tại các câu lạc bộ này.

1.1. Định nghĩa và vai trò của câu lạc bộ người nhiễm HIV AIDS

Câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS là tổ chức cộng đồng nơi người nhiễm HIV/AIDS gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm và nhận hỗ trợ. Vai trò chính bao gồm cung cấp kiến thức về HIV/AIDS, tư vấn tâm lý, và thúc đẩy tuân thủ điều trị ARV. Các câu lạc bộ giúp giảm kỳ thị, tăng cường sự tự tin và cải thiện chất lượng sống cho người nhiễm HIV/AIDS. Tại Thái Bình, mô hình này được xây dựng dựa trên nguyên tắc tự nguyện và hỗ trợ lẫn nhau.

1.2. Tình hình HIV AIDS và mô hình câu lạc bộ tại Thái Bình

Thái Bình là tỉnh có tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS đáng kể, với nhiều câu lạc bộ hoạt động trên địa bàn. Tính đến năm 2020, có khoảng 2.186 người nhiễm HIV/AIDS được quản lý, trong đó 923 người tham gia các câu lạc bộ. Các câu lạc bộ như CLB Vì ngày mai tươi sáng, CLB Hy vọng đã tổ chức nhiều hoạt động giáo dục và hỗ trợ. Tuy nhiên, công tác quản lý điều hành và kỹ năng chăm sóc thành viên vẫn còn nhiều khó khăn cần được cải thiện.

II. Phân tích thực trạng hoạt động câu lạc bộ người nhiễm HIV AIDS tại Thái Bình

Thực trạng hoạt động của các câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS tại Thái Bình cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Các câu lạc bộ đã tổ chức các buổi sinh hoạt định kỳ, cung cấp thông tin về HIV/AIDS và hướng dẫn sử dụng thuốc ARV. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia còn thấp do nhiều người nhiễm HIV/AIDS e ngại công khai danh tính. Nghiên cứu chỉ ra rằng hiệu quả của các câu lạc bộ phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức y tế. Cần có đánh giá chi tiết để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của câu lạc bộ.

2.1. Kết quả đạt được từ hoạt động câu lạc bộ

Các câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS tại Thái Bình đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận. Thành viên tham gia được nâng cao kiến thức về HIV/AIDS, cải thiện kỹ năng tự chăm sóc và tăng tỷ lệ tuân thủ điều trị ARV. Các hoạt động như tư vấn nhóm, chia sẻ kinh nghiệm đã giúp giảm cảm giác cô lập và kỳ thị. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa đồng đều giữa các câu lạc bộ do sự khác biệt về nguồn lực và quản lý.

2.2. Hạn chế và thách thức trong hoạt động câu lạc bộ

Hoạt động của các câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS tại Thái Bình gặp nhiều hạn chế. Công tác quản lý điều hành còn yếu, thiếu kỹ năng chăm sóc thành viên và thu hút sự tham gia của người nhiễm HIV/AIDS chưa công khai danh tính. Nguồn lực tài chính và nhân sự không ổn định, ảnh hưởng đến tính bền vững của các hoạt động. Ngoài ra, sự phối hợp giữa câu lạc bộ và các cơ sở y tế còn lỏng lẻo, làm giảm hiệu quả can thiệp.

III. Giải pháp can thiệp nâng cao hiệu quả câu lạc bộ người nhiễm HIV AIDS

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của các câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS tại Thái Bình, cần triển khai các giải pháp can thiệp cụ thể. Các biện pháp bao gồm tăng cường đào tạo cho người quản lý câu lạc bộ, cải thiện kỹ năng tư vấn và hỗ trợ thành viên. Hợp tác chặt chẽ với các cơ sở y tế để cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện. Đồng thời, áp dụng các chương trình giáo dục sáng tạo để thu hút sự tham gia của người nhiễm HIV/AIDS. Các can thiệp này cần được đánh giá định kỳ để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

3.1. Biện pháp can thiệp về đào tạo và nâng cao năng lực

Biện pháp can thiệp tập trung vào đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý câu lạc bộ. Nội dung đào tạo bao gồm kỹ năng tư vấn tâm lý, quản lý nhóm và cung cấp thông tin chính xác về HIV/AIDS. Các khóa học giúp người quản lý hiểu rõ nhu cầu của thành viên và triển khai hoạt động hiệu quả hơn. Ngoài ra, xây dựng mạng lưới hỗ trợ giữa các câu lạc bộ để chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ.

3.2. Biện pháp can thiệp về hợp tác và hỗ trợ tài chính

Biện pháp can thiệp bao gồm tăng cường hợp tác với các cơ sở y tế và tổ chức phi chính phủ để hỗ trợ tài chính và kỹ thuật. Xây dựng kế hoạch phối hợp nhằm cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, điều trị ARV và tư vấn cho người nhiễm HIV/AIDS. Hỗ trợ tài chính giúp các câu lạc bộ duy trì hoạt động ổn định và tổ chức các chương trình giáo dục. Sự tham gia của cộng đồng và chính quyền địa phương cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường hỗ trợ bền vững.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu câu lạc bộ người nhiễm HIV AIDS

Nghiên cứu về thực trạng hoạt động và hiệu quả can thiệp tại các câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS ở Thái Bình cho thấy nhiều tiềm năng nhưng cũng cần cải thiện. Kết luận rút ra là mô hình câu lạc bộ có thể nâng cao kiến thức và kỹ năng tự chăm sóc cho người nhiễm HIV/AIDS nếu được quản lý tốt.Ứng dụng thực tiễn bao gồm việc áp dụng các biện pháp can thiệp đã chứng minh hiệu quả vào công tác phòng chống HIV/AIDS cộng đồng. Cần tiếp tục nghiên cứu để đánh giá tác động dài hạn của các câu lạc bộ này.

4.1. Kết luận chính từ nghiên cứu

Kết luận chính từ nghiên cứu là các câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS tại Thái Bình hoạt động với nhiều hình thức đa dạng, nhưng hiệu quả còn hạn chế do thiếu quản lý và nguồn lực. Các biện pháp can thiệp như đào tạo và hợp tác đã cải thiện một phần hoạt động của câu lạc bộ. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao hơn, cần có sự hỗ trợ từ chính sách y tế và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của câu lạc bộ trong việc giảm kỳ thị và nâng cao chất lượng sống cho người nhiễm HIV/AIDS.

4.2. Ứng dụng thực tiễn và khuyến nghị

Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu bao gồm triển khai các mô hình can thiệp tương tự tại các tỉnh khác có tỷ lệ HIV/AIDS cao. Khuyến nghị xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính và đào tạo cho các câu lạc bộ, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa y tế công cộng và cộng đồng. Các câu lạc bộ nên được xem là một phần quan trọng trong chiến lược phòng chống HIV/AIDS quốc gia. Cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa các biện pháp can thiệp và đảm bảo tính bền vững của mô hình này.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Dịch HIV/AIDS là một vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu và tại Việt Nam. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cục Phòng chống HIV/AIDS (Bộ Y tế), tính đến cuối năm 2020, Việt Nam ghi nhận 215.220 người nhiễm HIV còn sống và 108.719 người đã tử vong. Tại tỉnh Thái Bình, lũy tích đến ngày 29/11/2020 có 2.186 trường hợp nhiễm HIV còn sống, phân bố tại 240/260 xã, phường, thị trấn.

Nhằm hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS tuân thủ điều trị thuốc kháng vi-rút (ARV), giảm kỳ thị và hòa nhập cộng đồng, tỉnh Thái Bình đã hình thành 10 câu lạc bộ (CLB) người nhiễm HIV/AIDS sinh hoạt tự nguyện tại nhà chủ nhiệm CLB. Tuy nhiên, các CLB này vận hành chủ yếu theo hình thức tự phát, thiếu tư cách pháp lý chính thức, không được hỗ trợ kinh phí hoạt động cố định và thiếu sự tham gia bài bản của nhân viên y tế cơ sở. Đồng thời, kỹ năng quản lý, điều hành sinh hoạt và truyền thông tư vấn của ban chủ nhiệm còn hạn chế; người nhiễm HIV còn tâm lý e ngại bị phân biệt đối xử nên chưa công khai danh tính để tham gia sinh hoạt. Do đó, nghiên cứu về thực trạng hoạt động của mô hình CLB và đánh giá các giải pháp can thiệp có sự hỗ trợ của nhân viên y tế là vấn đề cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc, điều trị ARV tại cộng đồng.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định 2 mục tiêu cụ thể:

1. Mô tả thực trạng hoạt động câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS và kiến thức, thực hành về chăm sóc, điều trị ARV của thành viên câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS tại 4 huyện của tỉnh Thái Bình năm 2017.
2. Đánh giá hiệu quả một số biện pháp can thiệp hỗ trợ tăng cường quản lý, hoạt động câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS đang điều trị ARV trên địa bàn 4 huyện của tỉnh Thái Bình.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Người nhiễm HIV/AIDS đang tham gia sinh hoạt tại các CLB và đang điều trị ARV; cán bộ quản lý và nhân viên y tế tham gia hỗ trợ hoạt động CLB trên địa bàn.
• Phạm vi không gian: Địa bàn 4 huyện thuộc tỉnh Thái Bình gồm Kiến Xương, Tiền Hải, Đông Hưng và Thái Thụy (phối hợp với Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh và Bệnh viện Đa khoa 4 huyện).
• Phạm vi thời gian: Thu thập số liệu thực trạng khởi điểm từ năm 2017, triển khai can thiệp và theo dõi đánh giá hiệu quả đến giai đoạn 2020–2021.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước trong y văn

Trong phần tổng quan tài liệu, tác giả đã tổng hợp các hướng nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến tình hình dịch, tuân thủ điều trị ARV và các mô hình hỗ trợ cộng đồng:

• Dịch tễ học và đồng nhiễm: Nghiên cứu của Zhou J và cộng sự trên 2.979 bệnh nhân tại Đông Nam Á chỉ ra tỷ lệ đồng nhiễm viêm gan C (HCV) là 49%; Seyed Alinaghi S và cộng sự tại Iran ghi nhận tỷ lệ đồng nhiễm HCV ở bệnh nhân HIV là 67,2% (trong đó nhóm tiêm chích ma túy chiếm 85,1%); Fish và Liz Highleyman tại Hoa Kỳ ghi nhận tỷ lệ đồng nhiễm HCV từ 15% đến 30%, làm tăng nguy cơ tổn thương gan và suy giảm số lượng tế bào T-CD4+. Tại Việt Nam, Trần Thị Bích Hồi và cộng sự (2016) khảo sát nhóm phụ nữ bán dâm và nam quan hệ tình dục đồng giới tại Hải Phòng; Hoàng Bình Yên nghiên cứu tại Thanh Hóa mô tả thực trạng tiêm chích ma túy và lây nhiễm HIV tại tuyến xã miền núi (17,9% nhiễm HIV).
• Tuân thủ điều trị ARV và rào cản: Trần Xuân Bách và Nguyễn Thanh Lương (Nam Định) nghiên cứu trên 1.054 người bệnh, ghi nhận tỷ lệ tuân thủ điều trị tối ưu chỉ đạt 41,9%. Nghiên cứu tại Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Hải Dương (2016) trên 250 bệnh nhân cho thấy tỷ lệ tuân thủ đạt 60,4%. Nghiên cứu của Esther Kip và cộng sự (Botswana) trên 400 bệnh nhân cho thấy 30,5% người bệnh vẫn lầm tưởng HIV có thể chữa khỏi hoàn toàn. Nghiên cứu tại Thanh Hóa (2012–2013) trên 72 bệnh nhân bỏ trị ARV ghi nhận 63,7% quên uống thuốc, 38,9% bỏ trị do đi làm ăn xa, 25% sợ bị kỳ thị. Nghiên cứu tại Đắk Lắk và Đắk Nông (2015) trên 263 người bệnh chỉ ra hành vi uống rượu và sử dụng ma túy làm tăng nguy cơ không tuân thủ lên gấp 2,2 lần. Các công trình tại An Giang (126 bệnh nhân), Hà Nội (352 bệnh nhân) và Điện Biên cũng xác nhận vai trò hỗ trợ của người thân, sự tư vấn của cán bộ y tế và khoảng cách địa lý ảnh hưởng trực tiếp đến việc duy trì điều trị.
• Các mô hình can thiệp hỗ trợ cộng đồng: Đánh giá các giải pháp phân cấp dịch vụ y tế theo khuyến cáo của WHO; mô hình điều dưỡng quản lý điều trị ARV tại Nam Phi; nghiên cứu của Landry và cộng sự, Karin và cộng sự về dự phòng lây truyền mẹ con; nghiên cứu của Lytt và cộng sự về can thiệp quản lý trường hợp; các biện pháp nhắc nhở uống thuốc qua tin nhắn SMS điện thoại của Trần Xuân Bách và cộng sự (đạt hiệu quả 72,3%). Tại Việt Nam, các mô hình CLB đồng đẳng từng được triển khai gồm "Bạn giúp bạn", "Vì Ngày Mai Tươi Sáng", "Hoa Sữa", "Hoa Xương Rồng", "Bầu Trời Xanh", "Hoa Phượng Đỏ", tiêu biểu như CLB "Bạn Giúp Bạn" thành lập năm 2012 tại huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù các nghiên cứu trước đã chỉ ra nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ ARV, việc đánh giá thực trạng vận hành của mạng lưới CLB tự phát tuyến cơ sở và xây dựng mô hình can thiệp có sự lồng ghép, tham gia trực tiếp của nhân viên y tế vào các buổi sinh hoạt CLB tại địa bàn nông thôn đồng bằng Bắc Bộ (cụ thể là Thái Bình) vẫn chưa được thực hiện đầy đủ. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng cách khảo sát toàn diện mô hình CLB và đo lường hiệu quả can thiệp trên cả 3 phương diện: sự tham gia sinh hoạt, kiến thức - thực hành tuân thủ ARV và chỉ số sinh học miễn dịch (số lượng tế bào T-CD4+).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và tiêu chuẩn đánh giá

• Khái niệm và cơ chế bệnh sinh: HIV (Human Immunodeficiency Virus) là vi-rút gây suy giảm miễn dịch ở người thuộc họ Retroviridae; AIDS (Acquired Immuno Deficiency Syndrome) là giai đoạn cuối của quá trình nhiễm HIV. Thuốc ARV (Antiretroviral) có tác dụng ức chế sao chép vi-rút, phục hồi hệ miễn dịch và giảm nguy cơ lây truyền.
• Tiêu chuẩn tuân thủ điều trị ARV theo hướng dẫn của Bộ Y tế: Đánh giá dựa trên số liều thuốc quên trong tháng:
  • Phác đồ 2 liều/ngày: Tuân thủ tốt nếu quên 1–3 liều/tháng; không tốt nếu quên ≥ 4 liều/tháng.
  • Phác đồ 1 liều/ngày: Tuân thủ tốt nếu quên 1 liều/tháng; không tốt nếu quên ≥ 2 liều/tháng.
• Chỉ số theo dõi điều trị: Số lượng tế bào lympho T-CD4+ (thực hiện định kỳ 6 tháng/lần) và xét nghiệm tải lượng HIV.

Thiết kế nghiên cứu và phương pháp chọn mẫu

• Thiết kế nghiên cứu: Kết hợp phương pháp mô tả cắt ngang (cho Mục tiêu 1 năm 2017) và can thiệp cộng đồng có so sánh trước - sau can thiệp (cho Mục tiêu 2).
• Quy mô mẫu và chọn mẫu:
  • Nghiên cứu thực trạng và đánh giá can thiệp trên $n = 420$ thành viên người nhiễm HIV/AIDS đang điều trị ARV tham gia sinh hoạt tại các CLB thuộc 4 huyện can thiệp (Kiến Xương, Tiền Hải, Đông Hưng, Thái Thụy).
  • Khảo sát $n = 61$ lượt tham gia của nhân viên y tế tại các buổi sinh hoạt CLB.
  • Đánh giá hồ sơ theo dõi xét nghiệm tế bào T-CD4+ của đối tượng trước và sau khi can thiệp.

Kỹ thuật thu thập và phân tích số liệu

• Thu thập số liệu: Sử dụng bộ câu hỏi phỏng vấn trực tiếp có cấu trúc để đánh giá đặc điểm nhân khẩu học, thực trạng tổ chức CLB, kiến thức phòng lây nhiễm và thực hành tuân thủ ARV; trích xuất dữ liệu xét nghiệm T-CD4+ từ hồ sơ bệnh án điều trị ngoại trú (OPC).
• Phân tích số liệu: Sử dụng các thuật toán thống kê y tế để tính tỷ lệ phần trăm, so sánh sự khác biệt về tỷ lệ kiến thức, thực hành và giá trị trung bình tế bào T-CD4+ trước và sau can thiệp.
• Đạo đức nghiên cứu: Đảm bảo bảo mật tuyệt đối danh tính người nhiễm HIV; đối tượng tham gia tự nguyện và ký cam kết đồng ý nghiên cứu; đề tài được thông qua hội đồng đạo đức Trường Đại học Y Dược Thái Bình.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về vi-rút HIV, cơ chế phá hủy hệ miễn dịch và các đường lây truyền (đường máu > 90%, đường tình dục, lây truyền mẹ con chiếm khoảng 25% nếu không điều trị và giảm xuống dưới 1% nếu điều trị ARV kết hợp mổ lấy thai). Chương này phân tích lịch sử phác đồ điều trị ARV từ đơn trị liệu đến phối hợp 3 thuốc (bắt đầu từ thử nghiệm của Merck năm 1995 với chất ức chế protease indinavir), tiêu chuẩn chỉ định ARV không phụ thuộc số lượng T-CD4+ theo hướng dẫn mới và mục tiêu 90-90-90 của Liên Hợp Quốc.

Chương 1 cũng tổng kết 10 nhóm biện pháp hỗ trợ chăm sóc điều trị HIV/AIDS tại cộng đồng: (1) Phân cấp hệ thống y tế; (2) Hỗ trợ chi trả qua Bảo hiểm y tế; (3) Tăng cường hệ thống y tế cơ sở; (4) Mô hình điều dưỡng quản lý; (5) Hỗ trợ xét nghiệm T-CD4+ và tải lượng vi-rút; (6) Dự phòng lây truyền mẹ con; (7) Điều trị ARV tại nhà; (8) Truyền thông, giáo dục và tư vấn đồng đẳng; (9) Quản lý ca bệnh; (10) Sử dụng công cụ nhắc nhở (SMS, điện thoại). Về mô hình CLB tại Thái Bình, chương tổng hợp số liệu quản lý tính đến tháng 12/2020 trên địa bàn tỉnh:

Huyện / Thành phố	Tên Câu lạc bộ	Số người nhiễm HIV trên địa bàn	Số người tham gia CLB
Thành phố Thái Bình	CLB Khát vọng	575	42
Thành phố Thái Bình	CLB Trà lý xanh	(chung địa bàn TP)	56
Thành phố Thái Bình	CLB Hải đăng	(chung địa bàn TP)	35
Huyện Kiến Xương	CLB Vì ngày mai tươi sáng	334	130
Huyện Quỳnh Phụ	CLB Thắp sáng niềm tin	132	62
Huyện Đông Hưng	CLB Hy vọng	236	165
Huyện Hưng Hà	CLB Triều dương	152	69
Huyện Vũ Thư	CLB Hoa cỏ may	298	98
Huyện Thái Thụy	CLB Hướng tới tương lai	209	140
Huyện Tiền Hải	CLB Chuông ban mai	250	126
Tổng cộng toàn tỉnh	10 CLB	2.186	923

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu dịch tễ học can thiệp tại 4 huyện: Kiến Xương, Tiền Hải, Đông Hưng, Thái Thụy. Tác giả xây dựng quy trình chọn mẫu $n = 420$ đối tượng, định nghĩa các biến số nhân khẩu học (tuổi, giới, nghề nghiệp, học vấn, tình trạng hôn nhân), biến số hoạt động CLB (phương thức quản lý, cơ sở vật chất, tài liệu truyền thông, sự tham gia của nhân viên y tế), biến số kiến thức (đường lây, tác dụng thuốc, tác dụng phụ, quy tắc uống đúng giờ, cách xử trí khi quên liều) và biến số thực hành (sử dụng biện pháp nhắc nhở, tái khám, xét nghiệm T-CD4+).

Quy trình can thiệp bao gồm: tập huấn nâng cao năng lực cho ban chủ nhiệm CLB, cung cấp tài liệu truyền thông chuẩn hóa, cử nhân viên y tế định kỳ tham gia sinh hoạt để giải đáp chuyên môn, thiết lập mạng lưới hỗ trợ đồng đẳng và theo dõi lịch uống thuốc, lịch tái khám định kỳ của thành viên.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 trình bày các phát hiện định lượng thông qua 41 bảng số liệu và 5 biểu đồ, chia thành hai nội dung chính:

1. Thực trạng hoạt động CLB và kiến thức, thực hành trước can thiệp (n = 420):

   • Đặc điểm mẫu: Phân tích cơ cấu giới tính, độ tuổi lao động, trình độ học vấn và tình trạng việc làm của các thành viên tham gia sinh hoạt.
   • Vận hành CLB: Các buổi sinh hoạt chủ yếu tổ chức tại nhà riêng của chủ nhiệm CLB; kinh phí tự đóng góp; tài liệu truyền thông còn thiếu thốn; sự tham gia hỗ trợ của nhân viên y tế trước can thiệp còn hạn chế ($n = 61$ lượt ghi nhận phương pháp hỗ trợ chủ yếu là tư vấn trực tiếp).
   • Kiến thức và thực hành ban đầu: Tỷ lệ hiểu đúng về tác dụng của ARV, nhận thức về hậu quả của việc không tuân thủ điều trị (kháng thuốc, suy giảm miễn dịch) và kiến thức xử trí khi quên thuốc còn có khoảng trống. Tỷ lệ đối tượng uống thuốc không đúng giờ hoặc quên uống thuốc trong tháng trước điều tra còn tồn tại do thiếu công cụ nhắc nhở và tác dụng phụ của thuốc.

2. Hiệu quả của các biện pháp can thiệp:

   • Tăng cường hoạt động CLB: Tần suất sinh hoạt và tính chủ động tham gia của thành viên tăng lên; 100% các buổi sinh hoạt can thiệp có nhân viên y tế tham dự và truyền thông theo chủ đề; nội dung chia sẻ giữa các thành viên tập trung vào kinh nghiệm vượt qua tác dụng phụ và hỗ trợ tinh thần. Mức độ hài lòng của thành viên khi tham gia sinh hoạt CLB đạt tỷ lệ cao.
   • Cải thiện kiến thức: Tỷ lệ thành viên nhận thức đúng về nguyên nhân gây bệnh, các đường lây truyền, dấu hiệu giai đoạn đầu của AIDS, nguồn cung cấp thông tin ARV, quy định uống thuốc đúng khoảng cách giờ và cách xử trí đúng khi quên thuốc tăng rõ rệt so với trước can thiệp.
   • Thay đổi thực hành: Tỷ lệ sử dụng các biện pháp nhắc nhở uống thuốc (báo thức điện thoại, người thân nhắc) tăng cao; tỷ lệ quên thuốc hoặc uống sai giờ trong tháng trước thời điểm điều tra giảm; tỷ lệ tái khám đúng hẹn trong tháng đầu và xử trí đúng khi gặp tác dụng phụ được cải thiện.
   • Chỉ số sinh học: Số lượng tế bào lympho T-CD4+ trung bình của các thành viên sau thời gian can thiệp có sự gia tăng so với trước can thiệp.

Chương 4: Bàn luận

Tác giả đối chiếu kết quả nghiên cứu với các công trình trong nước và quốc tế:

• Bàn luận về tính khả thi của mô hình CLB dựa vào cộng đồng trong bối cảnh nhân viên y tế tuyến cơ sở mỏng và kiêm nhiệm nhiều chương trình.
• So sánh tỷ lệ tuân thủ điều trị ARV với kết quả nghiên cứu của Trần Xuân Bách tại Nam Định, nghiên cứu tại Hải Dương, Hà Nội, Thanh Hóa và Điện Biên; khẳng định việc có nhân viên y tế đồng hành cùng CLB giúp tháo gỡ rào cản tâm lý sợ kỳ thị và nâng cao hiểu biết về phác đồ ARV.
• Phân tích cơ chế tác động của can thiệp nhắc nhở và hỗ trợ đồng đẳng đối với việc duy trì nồng độ thuốc ổn định, giảm tỷ lệ kháng thuốc và thúc đẩy hồi phục miễn dịch (thể hiện qua chỉ số T-CD4+).
• Trình bày các điểm hạn chế trong nghiên cứu.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận và khoa học

• Cung cấp bức tranh toàn diện và có hệ thống về thực trạng tổ chức, phương thức quản lý và cơ chế hoạt động của mạng lưới CLB người nhiễm HIV/AIDS tự nguyện tại khu vực nông thôn đồng bằng sông Hồng.
• Làm sáng tỏ mối liên hệ can thiệp giữa hoạt động hỗ trợ đồng đẳng lồng ghép chuyên môn y tế với sự thay đổi hành vi tuân thủ điều trị ARV và phục hồi tế bào miễn dịch T-CD4+ của người bệnh tại cộng đồng.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Xây dựng và thử nghiệm thành công mô hình can thiệp kết hợp giữa Trạm Y tế/Bệnh viện huyện với Ban chủ nhiệm CLB người nhiễm HIV/AIDS, giải quyết tính tự phát của các CLB cơ sở.
• Cải thiện kiến thức về điều trị ARV, giảm tỷ lệ quên liều, nâng cao tỷ lệ tái khám định kỳ và mức độ hài lòng của thành viên CLB tại 4 huyện Kiến Xương, Tiền Hải, Đông Hưng, Thái Thụy.

Khuyến nghị và giải pháp đề xuất

1. Đối với ngành Y tế và chính quyền địa phương: Cần chính thức công nhận và tạo hành lang pháp lý, hỗ trợ một phần kinh phí và địa điểm sinh hoạt cho các CLB người nhiễm HIV/AIDS; phân công cán bộ chuyên trách phòng chống HIV/AIDS tuyến huyện/xã định kỳ sinh hoạt chuyên môn cùng CLB.
2. Đối với các Câu lạc bộ: Duy trì nền nếp sinh hoạt định kỳ, chuẩn hóa tài liệu truyền thông, đa dạng hóa nội dung chia sẻ và tập huấn kỹ năng điều hành cho ban chủ nhiệm.
3. Đối với công tác điều trị: Tăng cường hướng dẫn người bệnh áp dụng các biện pháp nhắc nhở uống thuốc (điện thoại, hỗ trợ gia đình) và theo dõi sát chỉ số T-CD4+ định kỳ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Phạm vi can thiệp tập trung tại 4 huyện của tỉnh Thái Bình, chưa bao phủ toàn bộ 10 CLB trên địa bàn toàn tỉnh.
• Rào cản kỳ thị xã hội vẫn còn khiến một bộ phận người nhiễm HIV chưa dám công khai danh tính để tham gia CLB (toàn tỉnh mới thu hút 923/2.186 người nhiễm tham gia sinh hoạt).
• Việc đánh giá hiệu quả sinh học chủ yếu dựa trên chỉ số tế bào T-CD4+, chưa mở rộng phân tích xét nghiệm tải lượng vi-rút HIV thường quy trên toàn bộ mẫu can thiệp do điều kiện kỹ thuật và nguồn lực tại thời điểm điều tra.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng mô hình can thiệp có nhân viên y tế hỗ trợ sang các huyện còn lại và khu vực thành thị.
• Nghiên cứu theo dõi dọc dài hạn đánh giá tỷ lệ ức chế tải lượng vi-rút dưới ngưỡng phát hiện ($< 200$ bản sao/mL) và tỷ lệ kháng thuốc ARV ở các thành viên CLB.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên Y tế công cộng và Y học dự phòng: Luận án là tài liệu tham khảo về phương pháp thiết kế nghiên cứu can thiệp cộng đồng, kỹ thuật xây dựng bộ công cụ đánh giá tuân thủ điều trị ARV và phương pháp tổ chức mạng lưới nghiên cứu tại tuyến cơ sở.
• Đối với cán bộ quản lý chương trình HIV/AIDS (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, Phòng Y tế huyện): Cung cấp mô hình can thiệp thực tế để gắn kết cơ sở điều trị ngoại trú (OPC) với các nhóm đồng đẳng tự lực tại địa phương.
• Đối với các tổ chức xã hội và ban chủ nhiệm CLB: Cung cấp tài liệu định hướng nội dung sinh hoạt, phương pháp truyền thông tuân thủ ARV và cách thức xử trí tác dụng phụ của thuốc cho người nhiễm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án nghiên cứu trên bao nhiêu thành viên CLB và tại những địa bàn nào của tỉnh Thái Bình?

Nghiên cứu được triển khai khảo sát và can thiệp trên cỡ mẫu $n = 420$ thành viên người nhiễm HIV/AIDS đang điều trị ARV tham gia sinh hoạt CLB tại 4 huyện: Kiến Xương (CLB Vì ngày mai tươi sáng), Tiền Hải (CLB Chuông ban mai), Đông Hưng (CLB Hy vọng) và Thái Thụy (CLB Hướng tới tương lai).

2. Tiêu chuẩn đánh giá mức độ tuân thủ điều trị ARV được luận án áp dụng như thế nào?

Dựa theo quy định của Bộ Y tế:

• Với phác đồ uống 2 liều/ngày: Tuân thủ Tốt nếu quên 1–3 liều trong tháng; Không tốt nếu quên $\ge 4$ liều.
• Với phác đồ uống 1 liều/ngày: Tuân thủ Tốt nếu quên 1 liều trong tháng; Không tốt nếu quên $\ge 2$ liều.

3. Thực trạng khó khăn lớn nhất của 10 CLB người nhiễm HIV/AIDS tại Thái Bình trước khi can thiệp là gì?

Các CLB mang tính tự phát, sinh hoạt tại nhà riêng của chủ nhiệm CLB, không có kinh phí hỗ trợ chính thức, thiếu tài liệu truyền thông chuẩn hóa, nhân viên y tế cơ sở ít tham gia hỗ trợ và nhiều người nhiễm chưa tham gia do tâm lý sợ kỳ thị và e ngại lộ danh tính (toàn tỉnh có 2.186 người nhiễm nhưng chỉ có 923 người tham gia sinh hoạt CLB).

4. Nội dung can thiệp chính của luận án bao gồm những hoạt động nào?

Luận án tiến hành tập huấn kỹ năng điều hành cho ban chủ nhiệm CLB, cung cấp tài liệu truyền thông, đưa nhân viên y tế trực tiếp tham gia các buổi sinh hoạt định kỳ để tư vấn chuyên môn, hướng dẫn xử trí tác dụng phụ của ARV và thúc đẩy các biện pháp nhắc nhở uống thuốc đúng giờ.

5. Chỉ số sinh học nào được sử dụng để đánh giá hiệu quả phục hồi miễn dịch sau can thiệp?

Luận án sử dụng chỉ số xét nghiệm số lượng tế bào lympho T-CD4+ (đơn vị: cells/$\text{mm}^3$) trước và sau can thiệp để chứng minh sự cải thiện về mặt miễn dịch của các thành viên tham gia sinh hoạt CLB.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Đỗ Duy Bình đã mô tả bức tranh thực trạng hoạt động của các CLB người nhiễm HIV/AIDS tại tỉnh Thái Bình năm 2017 và xác định những hạn chế trong kiến thức, thực hành tuân thủ điều trị ARV của các thành viên. Thông qua việc triển khai giải pháp can thiệp có sự tham gia trực tiếp của nhân viên y tế tại 4 huyện Kiến Xương, Tiền Hải, Đông Hưng và Thái Thụy, nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả nâng cao kiến thức, cải thiện thực hành uống thuốc đúng quy định và gia tăng số lượng tế bào T-CD4+ của người bệnh. Công trình cung cấp bằng chứng thực tiễn cho công tác quản lý, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS dựa vào cộng đồng trong giai đoạn thực hiện Chiến lược Quốc gia chấm dứt dịch bệnh AIDS.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ HIV/AIDS được coi là một đại dịch, là hiểm hoạ toàn cầu [1]. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kể từ khi dịch bệnh bắt đầu vào năm 1981, khoảng 75 triệu người nhiễm vi-rút HIV/AIDS và khoảng 32 triệu người đã chết vì bệnh này. Ước tính có 37,9 triệu người đang sống chung với HIV/AIDS tính tới cuối năm 2018 trên toàn cầu [2]. Tại Việt Nam tính đến 31/12/2020, theo báo cáo của các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thì cả nước có 215.220 người nhiễm HIV hiện đang còn sống và 108.719 người nhiễm HIV đã tử vong [3].

Trên địa bàn tỉnh Thái Bình, tính đến ngày 29/11/2020 số trường hợp nhiễm HIV hiện còn sống là 2.186, trong đó số phụ nữ nhiễm HIV/AIDS là 74, số đang điều trị thuốc ARV là 1. Số xã, phường, thị trấn phát hiện có người nhiễm HIV/AIDS là 240/260 [4]. Trong bối cảnh trên, nhằm có cơ sở để Việt Nam thực hiện tốt công tác phòng chống HIV/AIDS, Thủ Tướng Chính phủ đã có quyết định số 1246/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược Quốc gia chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030 [5] trong đó đã đề ra nhiệm vụ huy động mọi nguồn lực và sự tham gia của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, mỗi người dân và cộng đồng vào các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS. Trên địa bàn Thái Bình, việc quản lý, chăm sóc, tư vấn người nhiễm HIV/AIDS hiện gặp nhiều khó khăn do đối tượng là người nhiễm HIV/AIDS thường xuyên thay đổi địa chỉ vì sợ bị phân biệt đối xử và nhiều người phải chuyển tới các địa phương khác để sinh sống.

Mặt khác, lực lượng cán bộ y tế tại cơ sở mỏng, kiêm nhiệm nhiều việc nên khó đảm đương được công việc [6]. Nhằm góp phần ngăn chặn HIV/AIDS lây lan tại cộng đồng, giảm sự kỳ thị phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS, hỗ trợ người nhiễm tại cộng 2 đồng, tỉnh hiện có 10 CLB người có HIV/AIDS đã được hình thành và đi vào hoạt động. Mô hình các CLB người nhiễm HIV/AIDS tại cộng đồng bước đầu đã cho kết quả tích cực. Tuy nhiên, các CLB vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong việc quản lý và điều hành, việc thu hút sự tham gia của những người nhiễm HIV/AIDS vào sinh hoạt CLB người nhiễm HIV/AIDS còn chưa được như mong muốn.

Một trong những lý do dẫn đến là việc các CLB người nhiễm HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh chưa thể công khai danh tính của các thành viên tham gia, những kỹ năng điều hành, kỹ năng truyền thông, tư vấn của những người điều hành chưa có chương trình hỗ trợ chính thức một cách bài bản và đầy đủ, tâm lý bị kỳ thị của người nhiễm HIV/AIDs vẫn còn khá phổ biến. Thực tế trên đặt ra câu hỏi là mô hình CLB người nhiễm HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh Thái Bình hiện hoạt động như thế nào? Những khó khăn gặp phải chủ yếu của các CLB là gì? Cần thực hiện những hoạt động nào để góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động mô hình các CLB này để có thể đóng góp hiệu quả và tích cực hơn trong công tác phòng chống HIV/AIDS tại cộng đồng nói chung và trên địa bàn nghiên cứu nói riêng? Trong bối cảnh trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Thực trạng hoạt động câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS tại tỉnh Thái Bình và hiệu quả một số biện pháp can thiệp” với các mục tiêu nghiên cứu sau: 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Mô tả thực trạng hoạt động câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS và kiến thức, thực hành về chăm sóc, điều trị ARV của thành viên câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS tại 4 huyện của tỉnh Thái Bình năm 2017. Đánh giá hiệu quả một số biện pháp can thiệp hỗ trợ tăng cường quản lý, hoạt động câu lạc bộ người nhiễm HIV/AIDS đang điều trị ARV trên địa bàn 4 huyện của tỉnh Thái Bình.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đại cương về HIV/AIDS 1. Một số khái niệm - HIV: Là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh "Human Immunodeficiency Virus", là vi-rút gây suy giảm miễn dịch ở người, làm cho cơ thể suy giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh. - AIDS: Được viết tắt từ tiếng Anh "Acquired Immunodeficiency Syndrome", có nghĩa là "hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải" do nhiễm vi-rút gây suy giảm miễn dịch ở người HIV (Human Immunodeficiency Virus).

HIV tấn công, tiêu huỷ dần các tế bào miễn dịch và làm suy giảm hệ thống miễn dịch của cơ thể. AIDS là giai đoạn cuối của quá trình nhiễm HIV, khi cơ thể không còn khả năng chống đỡ, nên dễ mắc thêm nhiều loại bệnh cơ hội dẫn đến tử vong, làm cho cơ thể mất sức đề kháng với các vi sinh vật gây bệnh và những vi sinh vật bình thường không gây bệnh trở thành gây bệnh, tạo ra các nhiễm trùng cơ hội, làm cho ung thư dễ phát triển và có những thương tổn do chính HIV/AIDS gây ra [7]. - ARV: Antiretrovaral là loại thuốc dùng cho điều trị HIV/AIDS, có tác dụng ức chế sự nhân lên của HIV/AIDS trong cơ thể. Cơ chế bệnh sinh Nguyên nhân gây bệnh: Nguyên nhân dẫn đến bệnh AIDS là do vi-rút HIV.

Trên kính hiển vi điện tử, HIV có cấu trúc hình cầu, đường kính trung bình khoảng 110 nm (dao động từ 70 - 130 nm). HIV có đặc điểm chung của họ Retroviridae. Hạt virus hoàn chỉnh (virion) có cấu tạo gồm 3 lớp: vỏ ngoài, vỏ trong và lõi 5 Nguồn lây: Người nhiễm HIV/AIDS ở tất cả các giai đoạn đều có thể là nguồn bệnh HIV/AIDS. Các Lentivirus có nhiều hình thái và đặc tính sinh học.

Sinh vật nhiễm các Lentivirus có đặc điểm chung là thời gian ủ bệnh dài. HIV/AIDS có cấu trúc hình cầu, đường kính khoảng 120mm, nhỏ hơn hồng cầu khoảng 60 lần [8]. HIV/AIDS có hai loại đặc trưng là HIV-1 và HIV-2: HIV-1 là vi-rút đã được phát hiện với những tên gọi như là virus liên quan đến hạch bạch huyết (LAV) và vi-rút lympho T-lympho 3 ở người (HTLV-III). HIV-1 có độc lực và lây nhiễm cao hơn HIV-2 [9].

Là nguyên nhân của phần lớn các trường hợp nhiễm HIV/AIDS trên Toàn cầu. Giao hợp qua đường hậu môn có nguy cơ bị lây nhiễm cao hơn nhiều, 1.7% cho mỗi lần quan hệ [10]. Xác suất rủi ro lây nhiễm HIV/AIDS qua đường tình dục từ rất thấp tới 138/10.000, trong đó cao nhất là hình thức quan hệ tiếp nhận qua đường hậu môn. Các hình thức quan hệ bằng miệng có nguy cơ thấp hơn [11].

- Đường máu: HIV/AIDS có trong máu toàn phần và các thành phần của máu như hồng cầu, tiểu cầu, huyết tương, các yếu tố đông máu. Do đó HIV/AIDS có thể được truyền qua máu hay các sản phẩm của máu có nhiễm HIV/AIDS [12]. Nguy cơ lây truyền qua đường máu có tỷ lệ rất cao, trên 90%. - Lây truyền từ mẹ sang con: Việc lây truyền vi-rút từ mẹ sang con có thể xảy ra trong tử cung (trong thời kỳ mang thai), trong quá trình chuyển dạ (sinh con), hoặc thông qua việc cho con bú [12].

Trong trường hợp không điều trị, tỷ lệ lây truyền giữa mẹ và con lên đến khoảng 25%. Tuy nhiên, với sự kết hợp điều trị bằng thuốc kháng vi-rút và mổ lấy thai thì nguy cơ này có thể được giảm xuống thấp khoảng 1% [13]. Có tới 50% thanh thiếu niên bị nhiễm nhưng không biết tình trạng mắc bệnh của bản thân [14]. Mặc dù có một số xu hướng giảm ở nhóm tuổi 15-24, tỷ 6 lệ nhiễm HIV/AIDS luôn cao hơn ở phụ nữ trẻ so với nam thanh niên ở khắp miền đông và miền nam Châu Phi [11].

Các nguy cơ mà thanh thiếu niên hay gặp bao gồm việc có nhận thức hạn chế về nguy cơ nhiễm HIV/AIDS; chưa có thói quen đi xét nghiệm HIV; quan hệ tình dục không an toàn; tỷ lệ viêm nhiễm bệnh lây qua đường tình dục cao; vô gia cư hoặc bị kì thị, tự kỉ [14]. Các khảo sát dân số gần đây cũng cho thấy tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS cao hơn ở những cá nhân giàu có các Quốc gia ở Châu Phi cận Sahara [15], [16]. Về mặt lý thuyết, những người có tình trạng kinh tế xã hội cao hơn có thể có nhiều bạn tình hơn, khiến họ có nguy cơ nhiễm HIV/AIDS cao hơn [17]. Tỷ lệ nhiễm mới được tìm thấy cao hơn ở phụ nữ trẻ (20-24 tuổi) so với nam giới cùng tuổi năm 2017.

Nguy cơ nhiễm HIV/AIDS ở phụ nữ trẻ cao hơn nam giới trẻ tuổi có liên quan đến một số yếu tố, bao gồm các yếu tố xã hội chẳng hạn như nghèo đói và giáo dục thấp, các yếu tố văn hóa như nạn mại dâm, luật pháp, ngăn cản phụ nữ trẻ tiếp cận các dịch vụ sức khỏe sinh sản và tình dục và tiếp xúc với bạo lực tình dục [18], [19]. Các can thiệp đầy tham vọng nhằm giải quyết nhiều nguyên nhân khiến phụ nữ trẻ dễ bị nhiễm HIV/AIDS ở các nước Châu Phi cận Sahara đang được tiến hành [20]. Đồng nhiễm HIV/AIDS với các bệnh khác: Một nghiên cứu cho thấy trên 30% người nhiễm HIV/AIDS có đồng nhiễm viêm gan C, HIV/AIDS có tác động rõ rệt làm tăng nhanh quá trình tiến triển của vi-rút viêm gan C, làm tăng tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh lý về gan ở những đối tượng này, đặc biệt làm tăng nguy cơ nhiễm độc gan do thuốc kháng vi-rút (ARV), các bệnh lý về chuyển hóa, nhanh chóng dẫn đến xơ gan [21]. Tỷ lệ đồng nhiễm HIV/AIDS với viêm gan C ở Nhật bản là 20%, tại miền Tây Iran là 72% [22] và tại Hy lạp là 90,4% [23].

Tại Hoa kỳ, tỷ lệ nhiễm viêm gan C là 10,6%, viêm gan C gentype 1 là 87,5%, trong đó đồng 7 nhiễm HIV/AIDS và viêm gan C là 24,8% [24]. Zhou J và cộng sự đánh giá về đồng nhiễm viêm gan và HIV/AIDS trên 2.979 bệnh nhân tại các nước Đông Nam Á cho kết quả 49% có đồng nhiễm viêm gan C [25]. Đánh giá về tỷ lệ đồng nhiễm HIV/AIDS với viêm gan C trong thời gian 2004-2005 tại Iran, Seyed Alinaghi S và cộng sự thấy có tới 67,2% bệnh nhân đồng nhiễm viêm gan C, chủ yếu trong nhóm tiêm chích ma túy tĩnh mạch (85,1%) [26]. Fish nghiên cứu thấy từ 15% đến 30% người nhiễm HIV/AIDS ở Hoa Kỳ có đồng nhiễm với viêm gan C và 90% số trường hợp này là người tiêm chích ma túy tĩnh mạch.

Bệnh lý gan mãn tính ở đối tượng này là xơ gan, ung thư gan nguyên phát và dẫn tới tử vong [27]. Liz Highleyman nghiên cứu so sánh 4.280 bệnh nhân đồng nhiễm HIV/AIDS và viêm gan C điều trị ARV với 6.079 bệnh nhân viêm gan C đơn thuần từ 1997-2010, thấy 45% bệnh nhân có số lượng T-CD4 trước điều trị ≤ 200 cells/mm3 [28].