CHƯƠNG 1 TONG QUAN TINH HINH NGHIEN CUU LIEN QUAN DEN DE TAI LUAN AN 1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài 1. Nhóm công trình nghiên cứu, các bài viết về tổng thế quan hệ song phương Ấn Độ - Nga Ở Ấn Độ, quan hệ Án Độ - Nga tir nam 1991 đến năm 2010 đã được các học gia nghiên cứu với những mức độ, khía cạnh và giai đoạn lịch sử khác nhau. Thành quả của những nghiên cứu này được thê hiện khá phong phú.Brar trong công trình Soviet collapse: Implications for India (1993) đã cho rằng với sự tan rã của Liên Xô vào năm 1991 khiến cho an ninh và lợi ích chiến lược của Án Độ đã bị tác động tiêu cực.
Dựa vào phân tích của mình, tác giả kiến nghị Ấn Độ không nên quá phụ thuộc vào Nga mà phải thiết lập quan hệ với các nước khác để cân bằng, khẳng định vị trí của mình ở Nam Á. Điều này sẽ giúp Ấn Độ tăng cường vị thế của mình trong một thế giới đầy biến động [40]. Đây là công trình giúp tác giả luận án đánh giá về tác động của việc Liên Xô tan rã đối với Ấn Độ. Nhà nghiên cứu J.Naik với cuốn Russia’s policy towards India: From Stalin to Yeltsin (1995), phản ánh sự thay đôi chính sách của Nga đối với Ấn Độ trước và thời kì đầu sau khi Liên Xô tan rã.
Quan hệ hai nước sau Chiến tranh lạnh được tác giả tập trung trình bày về vấn đề động cơ tên lửa, trả nợ và những thỏa thuận xoay quanh chuyến thăm của Yeltsin đến Ấn Độ (1993) [162]. Cuốn sách chủ yếu cho chúng ta cái nhìn tổng quát về quan hệ Ấn Độ - Liên Xô thời kỳ Chiến tranh lạnh. Từ đây, chúng tôi khai thác nhân tố lịch sử trong quan hệ Ấn Độ - Nga.Bakshi với công trình Russia and India from ideology to geo- politics 1947-1998 đã khẳng định rằng mặc dù Liên Xô tan rã nhưng Ấn Độ vẫn có vị trí quan trọng với Nga. Một phát hiện của tác giả chính là chỉ ra sự hội tụ về mối quan tâm của Nga và Ấn Độ tại Trung Á.
Đây là công trình chúng tôi sẽ khai thác yếu tố Trung Á trong quan hệ An D6 - Nga [35]. Tac gid Shams-ud-din chủ biên cuén India and Russia towards strategic partnership (2001). Trên cơ sở phân tích mối quan hệ hai nước từ năm 1947 đến năm 1991, tác giả cho rằng mặc dù có quan hệ tốt đẹp trong lịch sử nhưng khi Liên Xô sụp đồ quan hệ Án Độ - Nga đã ở mức thấp nhất, thậm chí “chấm dứt hoạt động”. Nhưng chuyến thăm của Yeltsin đến Ấn Độ vào năm 1993 đã tạo ra hy vọng mới.
Shams-ud-din cũng đã phân tích quan hệ đối tác chiến lược Ấn Độ - Nga trong trật tự thế giới hiện nay với những cơ hội và thách thức mới. Công trình cung cấp cho chúng tôi nguồn tư liệu về quan hệ 2 nước trên một số lĩnh vực 10 năm đầu sau Chiến tranh lạnh [190]. Cùng với giá trị về mặt tư liệu này là công trinh India and Russia: towards strafegic parinership (2002) của P. Mặc dù cuốn sách đề cập nhiều về chính trị - ngoại giao, nhưng giúp tác giả luận án có cái nhìn khát quát về mối quan hệ Ân Độ - Nga sau gần một thập niên kể từ khi Liên Xô Sụp đồ [167].Chopra chủ biên cuén Indo - Russian relations: Prospects, Problems and Russia today (2003) da lam rõ những thách thức và trién vọng của quan hệ Án Độ - Nga hợp tác từ năm 1991 đến năm 2000.
Công trình là tập hợp các bài viết, vì vậy, tác già luận án sẽ chat lọc những khía cạnh liên quan trực tiếp đến nội dung đề tài của mình, chẳng hạn những nhân tố phức tạp ẩn chứa trong trật tự thế giới mới từ quan điểm của các nhà nghiên cứu Án Độ [43].Chopra tiếp tục chi: bién cuén New trends in Indo - Russian relations đi sâu vào phân tích các xu hướng mới trong quan hệ Ấn Độ - Nga sau sự tan rã của Liên Xô. Điểm nổi bật của nghiên cứu này là làm rõ chính sách của Nga với Ấn Độ trong đối sánh với nhân tố Trung Quốc [44]. Công trình cung cấp cho luận án về cách tiếp cận vấn đề, khi đề cập quan hệ Án Độ - Nga, cần lưu ý đến sự tác động của yêu tố Trung Quốc. Dựa trên quan điểm của chủ nghĩa kiến tạo và chủ nghĩa hiện thực, công trinh Russia and the Kashmir issue since 1991: Perception, attitude and policy (2004) của tác giả D.Mahapatra đã cho thấy những toan tính dẫn đến thay đổi trong chính sách của Nga với vấn đề Kashmir nói riêng và với Ấn Độ nói chung từ Yeltsin đến Putin.
Công trình giúp tác giả luận án phân tích, so sánh quan điểm của Nga và Ấn Độ trong những van dé liên quan đến toàn vẹn lãnh thổ của nhau [121]. Tác phẩm Global significance of Indo - Russian strategic partnership (2005) do V.Chopra chủ biên đã đề cập đến ý nghĩa toàn cầu của quan hệ Ấn Độ - Nga, tác động của mối quan hệ này với châu Á, tiềm năng của quan hệ Ấn Độ - Nga [45].Nazarkin chủ biên cuốn India and Russia: Strategic synergy emerging (2007) dé cap đến một loạt các vấn đề về quan hệ chiến lược song phương Ấn Độ - Nga, trong đó tác động của nhân tố Mỹ luôn được xem xét trong từng vấn đề. Trong công trình này, khía cạnh mà tác giả luận án quan tâm là cách nhìn nhận của các tác giả công trình về tác động của nhân tố Mỹ đối với quan hệ Ấn Độ - Nga [54]. Năm 2008, hai tác giả này tiếp tục cho xuat ban cuén Indo - Russian diplomatic relations: Sixty years of enduring legacy.
Day la ky yéu H6i nghi quốc tế về quan hệ Ấn Độ-Nga tô chức ngày 9-10/4/2007 kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Công trình gồm những bài viết đề cập đến các giai đoạn lịch sử từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao nên tác giả luận án sẽ khai thác nhân tố lịch sử tác động đến quan hệ hai nước thời kỳ sau Chiến tranh lạnh [55].Chopra tiếp tục chu bién cuén Significance of Indo - Russian relations in 21st century da nhắn mạnh đến tầm quan trọng của quan hệ Án Độ - Nga đối với khu vực và toàn cầu, điểm lại quan hệ 2 nước từ hữu nghị đến đối tác chiến lược trên một số lĩnh vực. Ngoài số liệu về hợp tác trong các lĩnh vực, công trình gợi mở cho tác giả luận án nhìn nhận mức độ ảnh hưởng của mối quan hệ này đối với thế giới và khu vực từ góc nhìn của các nhà nghiên cứu Ấn Độ [46].Ganguli xuat ban cuén Indo - Russia relations: The making of a relationship: 1992 - 2002. Cudén sach bao gém cac khia cạnh kinh tế và chiến lược của quan hệ song phương cũng như tập trung vào khu vực Trung Á đã trở thành điểm gặp gỡ mới về lợi ích của cả Ấn Độ và Nga [69].Stobdan chủ biên công trinh India - Russia strategic partnership common perspectives.
Đây là kỷ yếu của hội thảo khoa học “Quan hệ đối tác chiến lược Ấn Độ - Nga: Cơ hội và thách thức” tổ chức ngày 13-14/3/2009 với sự tham gia của các nhà nghiên cứu Ấn Độ và Nga. Đáng chú ý trong công trình này, các nhà nghiên cứu đi vào xem xét sự thay đổi của tình hình quốc tế và khu vực Nam Á sau Chiến tranh lạnh, quan hệ Án Độ - Nga trên một số lĩnh vực. Trong công trình này, tác giả luận án sẽ khai thác cách đánh giá của các học giả Ấn Độ và Nga về quan hệ hai nước thời kỳ sau Chiến tranh lạnh [198]. Cũng trong năm 2010, còn có công trinh India - Russia strategic partnership: Challenges and prospects do N.Kundu chủ biên (2010) đã khái quát quan hệ hai nước về lĩnh vực quốc phòng, hạt nhân, không gian, khoa học.
Cuốn sách cũng nêu bật những thách thức và triển vọng cho mối quan hệ song phương này. Tuy công trình là tập hợp các bài viết, nhưng luận án có thê tiếp cận số liệu về hợp tác trên lĩnh vực quốc phòng [102].Sen từng là đại sứ Ấn Độ tại Nga đã viết tác phâm The Evolution of India’s bilateral relations with Russia, Aspen Institute India (2011) dé phân tích sự thay đổi thăng trầm trong quan hệ giữa 2 nước từ cuối những năm 80 đến khi Liên Xô sụp đỗ và quan hệ hai nước từ khi Yeltsin nắm quyền đến thời kì đầu V. Mặc dù còn sơ lược (32 trang) nhưng đây là tài liệu quan trọng để luận án tham khảo lĩnh vực quan hệ ngoại giao hai nước cuối thế kỉ XX. Năm 2012, Trung tâm Nghiên cứu Sức mạnh Không lực và Viện Phương Đông xuất bản cuốn sách India - Russia relations.
Công trình gồm 10 tham luận tập trung phân tích các khía cạnh của quan hệ đối tác chiến lược Ấn Độ - Nga trong bối cảnh có những thay đổi tình hình ở Trung Quốc, Mỹ, Pakistan, Nhật Bản [41].Talukdar với cuốn India and Russia - Deepening the strategic partnership (2014) di vào thảo luận lợi ích của hai nước tại châu Á - Thái Bình Dương, quan hệ Ấn Độ - Nga trong các diễn đàn đa phương. Tuy nhiên, công trình lại quá nhẫn mạnh về quan hệ chính trị, quốc phòng nên các vấn đề khác chỉ được đề cập khái quát [33]. Ngoài các cuốn sách trên, quan hệ Ấn Độ - Nga còn được đăng tải trên tạp chí chuyên ngành khác.Yadav có bài “Jnplication of Soviet Coup for Indo-Soviet Relafions” (1992), O.Mehrotra với bài “/ndo-Russian relations after the disintegration of the USSR (1996), J.Bakshi, “lndia im Ñussiaš Strategic Thinking (1998), R.Kumar viét bai “Indo - Russian relations and the emerging international power structure” (2000), A.Mohanty “Jndo-Russian Strategic partnership in the twenty first century” (2010).phan dnh mét céch chung nhat quan hệ song phương hai nước. Ở Nga, Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ thuộc Viện Phương Đông là cơ quan chuyên nghiên cứu về Ấn Độ và các nước Nam Á cũng như mối quan hệ giữa Nga và các nước này.
Năm 1995, Trung tâm đã cho xuất bản cuốn “Nga và Ấn Độ trong 10 thể giới hiện đại” (Poccua w luÒua 6 cospeueHHow wupe) của hai tác giả A. Với 122 trang, tác phẩm đã làm rõ quan hệ chính trị giữa hai nước thời gian đầu sau năm 1991, đây chính khía cạnh mà luận án có thể khai thác [233].Yurlov xuất bản cuốn “Nga và Ấn Độ trong một thé giới đang thay doi” (Poccua u Hudua 6 menaroyemca mupe) nhan manh dén quan hệ hai nước trên tất cả các phương diện từ sau chiến tranh lạnh đến năm 1998 [231].