Luận án: Phát triển tín dụng cho doanh nghiệp du lịch tại Ngân hàng Thương mại tỉnh Lâm Đồng

Phát triển tín dụng du lịch tại ngân hàng thương mại Lâm Đồng. Tìm hiểu các giải pháp tài chính, điều kiện vay vốn và cơ hội phát triển du lịch bền vững.

• Tác giả: Trương Vũ Tuấn Tú
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Thị Loan
• Trường học: Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Phát triển tín dụng đối với doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch tại Ngân hàng thương mại tỉnh Lâm Đồng
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển tín dụng du lịch tại Lâm Đồng

Phát triển tín dụng đối với doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch tại ngân hàng thương mại tỉnh Lâm Đồng là chủ đề nghiên cứu trọng tâm của luận án tiến sĩ tài chính ngân hàng năm 2021. Lâm Đồng là tỉnh có tiềm năng du lịch lớn với thành phố Đà Lạt nổi tiếng. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2015-2019 tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh. Mục tiêu chính là đề xuất giải pháp góp phần phát triển tín dụng ngân hàng cho doanh nghiệp du lịch. Phương pháp nghiên cứu kết hợp phân tích thống kê, so sánh, tổng hợp và định lượng từ khảo sát khách hàng vay cùng chuyên gia ngân hàng. Nghiên cứu áp dụng các mô hình đánh giá tín dụng như 5C và CAMPARI để phân tích rủi ro. Điều kiện kinh doanh dịch vụ du lịch bao gồm lữ hành, vận tải, lưu trú và các dịch vụ khác đều được xem xét kỹ lưỡng. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc cải thiện chính sách tín dụng tại địa phương.

1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng cho doanh nghiệp du lịch

Tín dụng ngân hàng cho doanh nghiệp du lịch là hình thức cấp vốn mà ngân hàng thương mại cung cấp cho các tổ chức kinh doanh dịch vụ du lịch. Đối tượng vay bao gồm doanh nghiệp lữ hành, khách sạn, nhà hàng, đơn vị vận tải du lịch. Hình thức tín dụng đa dạng từ ngắn hạn đến trung dài hạn. Ngân hàng xem xét năng lực tài chính, mục đích vay và khả năng trả nợ trước khi phê duyệt. Mô hình 5C đánh giá Character, Capacity, Capital, Collateral và Conditions. Mô hình CAMPARI phân tích Character, Ability, Means, Purpose, Amount, Repayment, Insurance. Các tiêu chí này đảm bảo an toàn tín dụng cho ngân hàng.

1.2. Vai trò của tín dụng trong phát triển du lịch Lâm Đồng

Tín dụng ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong phát triển ngành du lịch Lâm Đồng. Nguồn vốn tín dụng giúp doanh nghiệp đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cấp dịch vụ. Đà Lạt và các điểm du lịch cần nguồn lực tài chính lớn để khai thác tiềm năng. Tín dụng trung dài hạn hỗ trợ xây dựng khách sạn, resort cao cấp. Tín dụng ngắn hạn giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động kinh doanh ổn định. Ngân hàng thương mại là cầu nối giữa nguồn vốn nhàn rỗi và nhu cầu đầu tư du lịch. Sự phát triển tín dụng góp phần tăng trưởng kinh tế địa phương và tạo việc làm.

II. Phân tích thực trạng tín dụng du lịch tại Lâm Đồng

Nghiên cứu giai đoạn 2015-2019 cho thấy tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp du lịch tại Lâm Đồng đạt được nhiều thành tựu. Dư nợ tín dụng du lịch có sự tăng trưởng đáng kể qua các năm. Cơ cấu cho vay trung dài hạn và ngắn hạn tương đối hợp lý, đáp ứng nhu cầu đa dạng của doanh nghiệp. Mức độ quan tâm dòng vốn tín dụng của khách hàng vay du lịch tương đối ổn định. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu trong cho vay du lịch vẫn tồn tại những rủi ro nhất định. Ngành du lịch chịu ảnh hưởng mạnh từ yếu tố mùa vụ và biến động kinh tế. Nhiều doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay do thiếu tài sản đảm bảo. Quy trình thẩm định tín dụng còn phức tạp, thời gian phê duyệt kéo dài. Ngân hàng cần cải thiện phương pháp đánh giá rủi ro cho ngành đặc thù này.

2.1. Kết quả đạt được trong hoạt động tín dụng du lịch

Dư nợ tín dụng du lịch tại Lâm Đồng tăng trưởng liên tục từ 2015 đến 2019. Cơ cấu khoản vay phân bổ hợp lý giữa ngắn hạn và trung dài hạn. Khách sạn và doanh nghiệp lữ hành là nhóm được vay nhiều nhất. Các ngân hàng thương mại đã quan tâm hơn đến phân khúc du lịch. Tỷ lệ giải ngân đạt mức cao, đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn. Chất lượng dịch vụ tín dụng được cải thiện qua từng năm. Mức độ hài lòng của doanh nghiệp du lịch tăng lên rõ rệt.

2.2. Hạn chế và thách thức trong phát triển tín dụng du lịch

Nhiều doanh nghiệp du lịch nhỏ và vừa gặp khó khăn tiếp cận vốn ngân hàng. Tài sản đảm bảo không đủ theo yêu cầu của ngân hàng thương mại. Nợ xấu trong lĩnh vực du lịch có xu hướng tăng ở một số thời điểm. Biến động kinh tế và dịch bệnh ảnh hưởng đến khả năng trả nợ. Quy trình thẩm định còn phức tạp, yêu cầu nhiều hồ sơ thủ tục. Lãi suất cho vay du lịch chưa thực sự cạnh tranh so với các ngành khác. Ngân hàng thiếu nhân sự am hiểu chuyên sâu về ngành du lịch.

III. Giải pháp phát triển tín dụng du lịch tại ngân hàng Lâm Đồng

Luận án đề xuất nhiều giải pháp phát triển tín dụng du lịch tại ngân hàng thương mại tỉnh Lâm Đồng. Giải pháp từ phía ngân hàng bao gồm cải tiến quy trình thẩm định, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng. Ngân hàng cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá riêng cho ngành du lịch thay vì áp dụng chung. Đội ngũ nhân viên cần được đào tạo chuyên sâu về đặc thù ngành du lịch. Giải pháp từ phía doanh nghiệp bao gồm minh bạch tài chính, nâng cao năng lực quản trị. Doanh nghiệp cần xây dựng phương án kinh doanh khả thi và có kế hoạch trả nợ rõ ràng. Sự hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp là yếu tố then chốt. Chính quyền địa phương cần tạo cơ chế hỗ trợ kết nối giữa hai bên. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý tín dụng giúp giảm thời gian phê duyệt.

3.1. Giải pháp từ phía ngân hàng thương mại

Ngân hàng thương mại cần xây dựng sản phẩm tín dụng đặc thù cho ngành du lịch. Đơn giản hóa quy trình thẩm định nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát rủi ro. Phát triển dịch vụ tư vấn tài chính cho doanh nghiệp du lịch. Đào tạo nhân viên am hiểu về đặc thù kinh doanh du lịch Lâm Đồng. Áp dụng công nghệ fintech trong quản lý và phê duyệt khoản vay. Xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược với doanh nghiệp du lịch lớn. Đa dạng hóa hình thức bảo đảm thay vì chỉ yêu cầu tài sản cố định.

3.2. Giải pháp từ phía doanh nghiệp du lịch

Doanh nghiệp du lịch cần nâng cao năng lực quản trị tài chính nội bộ. Minh bạch hóa sổ sách kế toán và báo cáo tài chính định kỳ. Xây dựng phương án kinh doanh chi tiết, khả thi khi đề nghị vay vốn. Đa dạng hóa nguồn thu nhập để giảm rủi ro mùa vụ trong du lịch. Hợp tác liên kết với các doanh nghiệp khác để tăng quy mô hoạt động. Chấp nhận các điều kiện vay hợp lý và chủ động cung cấp thông tin cho ngân hàng. Đầu tư nâng cấp chất lượng dịch vụ để tăng khả năng cạnh tranh và thu hút khách.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của luận án tiến sĩ

Luận án tiến sĩ đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu về phát triển tín dụng du lịch tại ngân hàng thương mại tỉnh Lâm Đồng. Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của tín dụng ngân hàng đối với ngành du lịch địa phương. Các giải pháp đề xuất mang tính thực tiễn cao, có thể áp dụng ngay tại các ngân hàng thương mại. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp khảo sát chuyên gia đảm bảo độ tin cậy. Mô hình 5C và CAMPARI được áp dụng hiệu quả trong đánh giá tín dụng du lịch. Lâm Đồng có tiềm năng du lịch lớn, cần nguồn vốn đầu tư tương xứng. Ngân hàng thương mại đóng vai trò chủ lực trong cung cấp tín dụng cho ngành. Sự phát triển tín dụng du lịch góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững tỉnh Lâm Đồng.

4.1. Kết luận chính từ luận án nghiên cứu

Nghiên cứu xác định tín dụng du lịch tại Lâm Đồng tăng trưởng tích cực giai đoạn 2015-2019. Cơ cấu tín dụng tương đối hợp lý nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn tiếp cận vốn do thiếu tài sản đảm bảo. Ngân hàng cần cải tiến quy trình và sản phẩm tín dụng cho ngành du lịch. Mô hình đánh giá 5C và CAMPARI phù hợp với đặc thù du lịch Lâm Đồng. Nghiên cứu đề xuất 15 giải pháp phát triển tín dụng du lịch toàn diện. Kết luận là tín dụng ngân hàng có vai trò quyết định đối với phát triển du lịch địa phương.

4.2. Ứng dụng và kiến nghị cho thực tiễn phát triển

Các ngân hàng thương mại Lâm Đồng có thể áp dụng ngay các giải pháp đề xuất. Bộ tiêu chí đánh giá tín dụng du lịch giúp giảm thời gian phê duyệt. Doanh nghiệp du lịch nên xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn khi tiếp cận ngân hàng. Chính quyền địa phương cần vai trò kết nối giữa ngân hàng và doanh nghiệp. Ứng dụng công nghệ số giúp minh bạch hóa thông tin tín dụng. Đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu về tín dụng du lịch là ưu tiên. Nghiên cứu mở ra hướng phát triển mới cho tín dụng xanh trong du lịch bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận và các nghiên cứu liên quan Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương 5: Giải pháp góp phần phát triển cấp tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch tại tỉnh Lâm Đồng 10 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2. Cơ sở lý luận về phát triển tín dụng của ngân hàng thương mại 2. Tín dụng ngân hàng 2. Khái niệm về tín dụng ngân hàng Theo Luật các tổ chức tín dụng Việt Nam năm 2010 và Luật các tổ chức tín dụng sửa đổi năm 2017, cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.

Trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, tín dụng được định nghĩa theo nghĩa hẹp là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ ngân hàng cho khách hàng trong một khoản thời gian nhất định với một khoản phí nhất định (Nguyễn Minh Kiều, 2011 Nghiệp vụ ngân hàng, NXB Thống kê). Theo đó, tín dụng là một phạm trù kinh tế tồn tại và phát triển qua nhiều hình thái kinh tế xã hội. Ngày nay, tín dụng được hiểu là quan hệ kinh tế được biểu hiện dưới hình thái tiền tệ hay hiện vật, trong đó người đi vay phải trả cho người cho vay cả vốn gốc và lãi sau một thời gian nhất định. Tín dụng xuất phát từ gốc chữ la tinh: Credittum – tức là tin tưởng, tín nhiệm; tín dụng được diễn giải theo ngôn ngữ Việt Nam là quan hệ vay mượn.

Như vậy tín dụng theo nghĩa hẹp được thể hiện qua hoạt động: (i) Người cho vay chuyển giao cho người đi vay một lượng giá trị nhất định, giá trị này có thể dưới hình thái tiền tệ hay hiện vật như hàng hoá, máy móc, trang thiết bị; (ii) Người đi vay chỉ được sử dụng tạm thời lượng giá trị chuyển giao trong một thời gian nhất định. Sau khi hết hạn sử dụng (theo thỏa thuận) người đi vay phải có nghĩa vụ hoàn trả cho người cho vay một lượng giá trị lớn hơn giá trị ban đầu. Tín dụng là quan hệ vay mượn giữa một bên là ngân hàng và bên kia là các tác nhân (doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức xã hội.) trong nền kinh tế và ngân hàng xuất hiện với vai trò vừa là người đi vay (huy động vốn) vừa là người cho vay (cấp tín dụng). Phân loại tín dụng ngân hàng 11 Theo Lê Thị Tuyết Hoa & & Nguyễn Thị Nhung (2011 Tiền tệ ngân hàng, NXB Phương Đông), Lê Thị Mận & Lê Đình Hạc (2019) Nghiệp vụ NHTM, NXB Kinh tế TP HCM, Nguyễn Văn Tiến & Cộng sự (2016) Tiền tệ - Ngân hàng và Thị trường tài chính, NXB Lao Động vì ngân hàng là một định chế tài chính trung gian, đi vay để cho vay, do đó, trong thực tế khi đề cập đến ngân hàng người ta thường xem xét trên góc độ ngân hàng là người cấp tín dụng.

Nếu xem xét ngân hàng theo hướng này thì tín dụng có thể phân thành các loại như sau: Căn cứ vào hình thức cấp tín dụng  Cho vay: là việc ngân hàng đưa tiền cho khách hàng với cam kết khách hàng phải hoàn trả cả gốc và lãi trong khoảng thời gian xác định.  Chiếu khấu: là việc ngân hàng ứng trước tiền cho khách hàng tương ứng với giá trị của giấy nợ trừ đi phần thu nhập của ngân hàng để sở hữu một giấy nợ chưa đến hạn.  Bảo lãnh: là việc ngân hàng cam kết dưới hình thức thư bảo lãnh về việc thực hiện các nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng của ngân hàng khi khách hàng không thực hiện đúng nghĩa vụ như cam kết.  Cho thuê: là việc ngân hàng mua tài sản cho khách hàng thuê với thời hạn sao cho ngân hàng phải thu gần đủ (hoặc thu đủ) giá trị của tài sản cho thuê cộng lãi (thời hạn khoảng 80-90% đời sống kinh tế của tài sản).

Hết hạn thuê, khách hàng có thể mua lại tài sản đó. Căn cứ vào mục đích tín dụng :  Tín dụng sản xuất kinh doanh: ngân hàng cấp tín dụng nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh của các chủ thể trong nền kinh tế trên mọi lĩnh vực: công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, giao thông vận tải, bưu điện, dịch vụ,…  Tín dụng tiêu dùng: ngân hàng cấp tín dụng nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của các cá nhân như mua sắm vật dụng đắt tiền, cho vay để trang trải các chi phí trong đời sống, cho vay thông qua phát hành thẻ tín dụng,… Căn cứ vào thời hạn tín dụng : Tùy theo từng quốc gia, quy định thời gian tương ứng với các loại hình tín dụng có thể khác nhau. Cụ thể như sau : 12  Tín dụng ngắn hạn: Là hình thức tín dụng ngân hàng có thời hạn vay tối đa đến 12 tháng. Tín dụng ngắn hạn sử dụng chủ yếu để bù đắp nhu cầu vốn lưu động tạm thời thiếu của các doanh nghiệp hoặc nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của các cá nhân.

 Tín dụng trung hạn: Là loại tín dụng ngân hàng có thời hạn trên 12 tháng đến 60 tháng.  Tín dụng dài hạn: Là loại tín dụng ngân hàng với thời hạn trên 5 năm. Cho vay trung và dài hạn nhằm bù đắp thiếu hụt vốn trung dài hạn phục vụ mua sắm tài sản cố định, xây dựng nhà xưởng,… Căn cứ vào hình thức bảo đảm tín dụng:  Tín dụng không bảo đảm (cho vay tín chấp): Ngân hàng cấp tín dụng trên cơ sở uy tín, tín nhiệm của bản thân khách hàng vay. Người đi vay không cần bất cứ một sự bảo đảm nào bằng tài sản hoặc bảo lãnh của bên thứ ba.

Như vậy, người đi vay đã bảo đảm cho khoản tín dụng bằng chính uy tín của mình.  Tín dụng có bảo đảm: Ngân hàng cấp tín dụng trên cơ sở phải có sự bảo đảm bằng tài sản của người đi vay hoặc sự bảo lãnh của bên chủ thể thứ ba. Tài sản bảo đảm hoặc chủ thể bảo lãnh trong quan hệ tín dụng chính là nguồn thu nợ thứ hai của ngân hàng.  Ngoài ra tín dụng ngân hàng còn có thể phân loại theo các tiêu chí khác như: Căn cứ vào hình thức cấp vốn tín dụng, căn cứ vào phương pháp hoàn trả, căn cứ vào tính chất hoàn trả,.

Phát triển tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch 2. Khái niệm về du lịch, sản phẩm du lịch, doanh nghiệp kinh doanh du lịch Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về du lịch do cách tiếp cận khác nhau. Qua nhiều thời kỳ phát triển, khái niệm du lịch đã có những thay đổi để ngày càng phù hợp hơn với sự phát triển của ngành du lịch. Theo Hangiker và Kraff, tại Hội nghị lần V của các nhà khoa học trong lĩnh vực du lịch của thế giới đã phát biểu rằng: “Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, 13 hiện tượng bắt nguồn từ cuộc hành trình và lưu trú tạm thời của cá thể, nơi họ lưu trú không phải là nơi họ ở thường xuyên và là nơi làm việc để kiếm tiền”.

Theo Luật Du lịch của Việt Nam được Quốc hội thông qua tháng 6/2005 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2006 khái niệm: “Du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thoả mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. Nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng của khách hàng ngày càng cao cùng với sự phát triển của kinh tế, văn hoá, xã hội, hoạt động du lịch ngày càng đa dạng và phong phú. Du lịch không còn bó hẹp trong hoạt động vui chơi nghỉ dưỡng, mà du lịch còn kết hợp với hội thảo, hội nghị, tìm kiếm khách hàng, tìm kiếm cơ hội kinh doanh như kết hợp với việc tìm hiểu thị trường, tìm kiếm đối tác, và có một cái nhìn mới hơn về nơi mình đến. Như vậy, có thể xem du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thoả mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng, ngoài ra du lịch còn kết hợp với hội thảo, hội nghị, tìm kiếm khách hàng, tìm kiếm cơ hội kinh doanh tại nơi đến.

*Khái niệm về sản phẩm du lịch Sản phẩm du lịch ngày nay rất đa dạng và phong phú, nó có thể là sản phẩm nhìn thấy được và cũng có thể là sản phẩm không nhìn thấy được. Theo Kotler va Turner (1994) cho rằng: “Một sản phẩm là tất cả những gì có thể cung cấp cho sự chiếm hữu, sự sử dụng hoặc sự tiêu thụ của một thị trường: điều đó bao gồm những vật thể, những khoa học, những nhân vật, những nơi chốn, những tổ chức và những ý tưởng”. Vậy có thể cụ thể hoá sản phẩm du lịch thường bao gồm: nơi lưu trú, điểm du lịch, tuyến du lịch, dịch vụ ăn uống, vui chơi, giải trí, mua sắm…Nơi lưu trú ở đây là các khách sạn, nhà nghỉ được đưa vào kinh doanh dưới nhiều hình thức. Nơi lưu trú hiện nay là một trong những vấn đề được các nhà kinh doanh du lịch quan tâm rất nhiều.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp du lịch, nhất thiết cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực lưu trú. Nơi lưu trú, có thể 14 hiểu rằng, đó là một địa điểm được xây dựng nhằm mục tiêu phục vụ khách hàng và thu lợi nhuận.