Luận án tiến sĩ luật học: Hướng dẫn giải thích hợp đồng theo quy định pháp luật Việt Nam

Luận án tiến sĩ luật học phân tích quy định về giải thích hợp đồng trong pháp luật Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và toàn diện.

• Tác giả: Hà Thị Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Đăng Hiếu
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng Dân sự
• Đề tài: Giải thích hợp đồng theo pháp luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• A. PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài. Tình hình nghiên cứu đề tài
• Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của luận án
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• Những đóng góp mới của luận án
• Ý nghĩa khoa học của luận án
• Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIẢI THÍCH HỢP ĐỒNG
• 1.1. Sự cần thiết phải giải thích hợp đồng
• 1.2. Khái niệm giải thích hợp đồng
• 1.3. Bản chất pháp lý của giải thích hợp đồng và phân biệt giải thích hợp đồng với các hoạt động khác
• 1.3.1. Bản chất pháp lý của giải thích hợp đồng
• 1.3.2. Phân biệt giải thích hợp đồng với các hoạt động khác
• 1.3.3. Chủ thể có thẩm quyền giải thích hợp đồng
• 1.3.4. Phạm vi của giải thích hợp đồng
• 1.3.5. Nguyên tắc giải thích hợp đồng
• 1.3.5.1. Nguyên tắc giải thích tôn trọng ý chí của các bên hơn là ngôn từ của hợp đồng
• 1.3.5.2. Nguyên tắc giải thích không được làm thay đổi nội dung của hợp đồng
• 1.3.5.3. Nguyên tắc giải thích theo hướng ưu tiên làm cho hợp đồng có hiệu lực
• 1.3.5.4. Nguyên tắc giải thích theo lẽ công bằng, hợp lý
• 1.3.5.5. Nguyên tắc giải thích theo hướng có lợi cho bên chấp nhận hợp đồng theo mẫu
• 1.3.6. Hậu quả pháp lý của giải thích hợp đồng
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC CĂN CỨ GIẢI THÍCH HỢP ĐỒNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH VÀ THỰC TIỄN GIẢI THÍCH HỢP ĐỒNG Ở VIỆT NAM
• 2.1. Khái niệm căn cứ giải thích hợp đồng
• 2.2. Giải thích hợp đồng căn cứ ý chí và sự thể hiện ý chí
• 2.3. Giải thích căn cứ vào mục đích, tính chất của hợp đồng
• 2.4. Giải thích hợp đồng căn cứ vào ý chí của các bên được thể hiện trước khi hợp đồng được xác lập (thông tin tiền hợp đồng)
• 2.5. Giải thích hợp đồng căn cứ vào tập quán
• 2.6. Giải thích hợp đồng căn cứ vào mối tương quan giữa các nội dung của hợp đồng
• 2.7. Giải thích hợp đồng căn cứ vào lợi ích của bên yếu thế
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC QUAN ĐIỂM HIỆN ĐẠI VỀ CĂN CỨ GIẢI THÍCH HỢP ĐỒNG VÀ VIỆC BỔ SUNG MỘT SỐ CĂN CỨ GIẢI THÍCH HỢP ĐỒNG VÀO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 3.1. Các quan điểm hiện đại về căn cứ giải thích hợp đồng được pháp luật
• 3.2. Sự cần thiết phải bổ sung các căn cứ giải thích hợp đồng
• 3.3. Các căn cứ giải thích có thể xem xét bổ sung vào chế định pháp luật về giải thích hợp đồng
• 3.4. Giải thích hợp đồng căn cứ vào hoàn cảnh thực tế tại thời điểm giao kết và thực hiện hợp đồng
• 3.5. Giải thích hợp đồng căn cứ vào ứng xử của các bên sau khi hợp đồng được giao kết
• 3.6. Giải thích hợp đồng căn cứ vào thói quen đã hình thành giữa các bên
• 4. CHƯƠNG 4: KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ GIẢI THÍCH HỢP ĐỒNG VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ GIẢI THÍCH HỢP ĐỒNG
• 4.1. Tổng hợp các bất cập của quy định pháp luật giải thích hợp đồng trong Bộ luật Dân sự năm 2015 cần được khắc phục
• 4.2. Kiến nghị về bố trí chế định giải thích hợp đồng trong Bộ luật Dân sự và thứ tự ưu tiên áp dụng các căn cứ giải thích hợp đồng
• 4.3. Kiến nghị cụ thể hoàn thiện quy định của BLDS 2015 về giải thích hợp đồng
• 4.4. Một số giải pháp cụ thể nhằm tăng hiệu quả của việc áp dụng các quy định pháp luật về giải thích hợp đồng
• 4.4.1. Đối với chủ thể giải thích
• 4.4.2. Đối với các bên trong hợp đồng
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giải thích hợp đồng và pháp luật Việt Nam

Giải thích hợp đồng là một chế định quan trọng trong pháp luật Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực luật học. Luận án tập trung phân tích các nguyên tắc hợp đồng và quy định pháp luật liên quan đến việc giải thích hợp đồng. Các bên trong hợp đồng thường gặp phải những tranh chấp do sự không rõ ràng trong các điều khoản hợp đồng. Việc giải thích hợp đồng nhằm xác định nghĩa vụ hợp đồng và quyền lợi hợp pháp của các bên, đảm bảo tính hợp pháp và công bằng trong giao dịch dân sự.

1.1. Khái niệm và bản chất pháp lý

Giải thích hợp đồng được hiểu là quá trình làm rõ nội dung của hợp đồng khi có sự mơ hồ hoặc mâu thuẫn giữa các điều khoản. Bản chất pháp lý của việc giải thích hợp đồng là đảm bảo sự thống nhất trong cách hiểu và thực thi hợp đồng. Luận án phân biệt giữa giải thích hợp đồng với các hoạt động pháp lý khác như giải thích luật hoặc giải thích giao dịch dân sự.

1.2. Nguyên tắc giải thích hợp đồng

Các nguyên tắc hợp đồng được áp dụng trong việc giải thích bao gồm: tôn trọng ý chí của các bên, không làm thay đổi nội dung hợp đồng, và ưu tiên làm cho hợp đồng có hiệu lực. Luận án nhấn mạnh nguyên tắc giải thích theo hướng có lợi cho bên chấp nhận hợp đồng mẫu, đảm bảo sự công bằng trong giao dịch.

II. Căn cứ giải thích hợp đồng theo pháp luật Việt Nam

Luận án phân tích các căn cứ giải thích hợp đồng được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015. Các căn cứ này bao gồm: ý chí chung của các bên, ngôn từ của hợp đồng, mục đích và tính chất của hợp đồng, tập quán tại địa điểm giao kết, và mối liên hệ giữa các điều khoản. Việc áp dụng các căn cứ này giúp giải quyết tranh chấp một cách hiệu quả, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên.

2.1. Căn cứ vào ý chí và sự thể hiện ý chí

Một trong những căn cứ quan trọng là dựa vào ý chí của các bên được thể hiện trước và trong quá trình giao kết hợp đồng. Luận án chỉ ra rằng việc xác định ý chí chung của các bên là yếu tố then chốt trong việc giải thích hợp đồng, đặc biệt khi có sự mâu thuẫn giữa các điều khoản.

2.2. Căn cứ vào tập quán và thói quen

Tập quán và thói quen giữa các bên cũng là căn cứ quan trọng trong việc giải thích hợp đồng. Luận án nhấn mạnh rằng việc áp dụng tập quán giúp đảm bảo tính thực tiễn và phù hợp với thực tế giao dịch, đặc biệt trong các hợp đồng có yếu tố quốc tế.

III. Thực tiễn giải thích hợp đồng và kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Luận án đánh giá thực tiễn giải thích hợp đồng tại Việt Nam, chỉ ra những bất cập trong quy định pháp luật hiện hành. Các kiến nghị được đưa ra nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, bao gồm việc bổ sung các căn cứ giải thích và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp.

3.1. Bất cập trong quy định pháp luật

Luận án chỉ ra rằng Bộ luật Dân sự 2015 còn thiếu một số căn cứ giải thích quan trọng, dẫn đến sự tùy tiện trong việc áp dụng pháp luật. Các quy định hiện hành chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, đặc biệt trong các hợp đồng phức tạp.

3.2. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Luận án đề xuất bổ sung các căn cứ giải thích như hoàn cảnh thực tế tại thời điểm giao kết và ứng xử của các bên sau khi hợp đồng được thực hiện. Việc hoàn thiện pháp luật sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng tại Việt Nam đã thúc đẩy sự gia tăng vượt bậc về số lượng cũng như tính chất phức tạp của các giao dịch dân sự, kinh doanh thương mại. Sự bất đồng về ngôn ngữ, sự thiếu chuẩn xác trong kỹ thuật soạn thảo văn bản, sự thiếu hiểu biết pháp luật hoặc sự biến động của hoàn cảnh kinh tế - xã hội thường xuyên dẫn đến tình trạng các điều khoản hợp đồng bị hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, phát sinh tranh chấp gay gắt giữa các bên. Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2015 ra đời với tư cách là đạo luật chung của hệ thống tư pháp, kế thừa và sửa đổi BLDS năm 1995 và BLDS năm 2005. Tuy nhiên, chế định giải thích hợp đồng tại Điều 404 BLDS năm 2015 (cùng quy định giải thích giao dịch dân sự tại Điều 121) vẫn còn bộc lộ nhiều khoảng trống lý luận và bất cập thực tiễn khi rút gọn chỉ còn 06 căn cứ giải thích, thiếu vắng các quy tắc mang tính hệ thống và thứ tự ưu tiên áp dụng. Luận án tiến sĩ luật học "Giải thích hợp đồng theo quy định của pháp luật Việt Nam" (Mã số: 9 38 01 03) của tác giả Hà Thị Thúy, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Bùi Đăng Hiếu tại Trường Đại học Luật Hà Nội (2019), là công trình tiên phong nghiên cứu toàn diện, đa chiều về chế định giải thích hợp đồng tại Việt Nam.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) mà luận án giải quyết xuất phát từ thực trạng thiếu vắng các công trình nghiên cứu lý luận có hệ thống về thông giải hợp đồng trong khoa học pháp lý Việt Nam. Như TS. Nguyễn Ngọc Khánh đã khẳng định: "Vấn đề đặt ra đối với chúng ta hôm nay không phải chỉ là việc khắc phục những bất cập của chế định giải thích hợp đồng hiện hành, và cũng không phải chỉ là việc bổ sung hay phát triển những phương pháp giải thích trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm các nước, mà quan trọng hơn, chúng ta cần phải tiếp tục nghiên cứu, trao đổi, tổng hợp để xây dựng cơ sở lý luận sâu sắc hơn, hoàn thiện hơn cho hoạt động giải thích hợp đồng ở nước ta". Các công trình trước đây đa phần chỉ tiếp cận tản mạn một số khía cạnh đơn lẻ hoặc thuần túy bình luận bản án mà chưa xây dựng được mô hình lý thuyết hoàn chỉnh. Luận án xác lập 03 câu hỏi nghiên cứu và 02 giả thuyết khoa học cốt lõi:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Cơ sở lý luận về bản chất pháp lý, chủ thể, nguyên tắc và các học thuyết chi phối hoạt động giải thích hợp đồng được xác lập như thế nào?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Thực trạng pháp luật thực định Việt Nam (từ BLDS 1995, 2005 đến BLDS 2015) và thực tiễn xét xử của Tòa án bộc lộ những mâu thuẫn, khoảng trống và sự tùy tiện nào khi áp dụng các căn cứ giải thích?
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Cần thiết lập mô hình lập pháp và kỹ thuật pháp lý nào để hoàn thiện chế định giải thích hợp đồng trong BLDS, bảo đảm sự tương thích với chuẩn mực quốc tế và thực tiễn Việt Nam?
• Giả thuyết nghiên cứu 1 (H1): Chế định giải thích hợp đồng trong BLDS hiện hành được xây dựng chưa dựa trên một cơ sở lý luận vững chắc, dẫn đến sự thiếu hụt các căn cứ giải thích quan trọng và không đáp ứng được yêu cầu điều chỉnh các quan hệ hợp đồng ngày càng phức tạp.
• Giả thuyết nghiên cứu 2 (H2): Hoạt động xét xử của Tòa án gặp nhiều khó khăn, lúng túng và tiềm ẩn sự tùy tiện do thiếu các quy tắc giải thích mang tính thứ bậc, buộc Thẩm phán phải dựa vào các căn cứ ngoại tại chưa được luật hóa.

Khung lý thuyết của công trình được định vị trên nền tảng kết hợp biện chứng giữa Học thuyết ý chí (Will Theory) và Học thuyết thể hiện ý chí (Declaration/Expression Theory), tiếp thu các chuẩn mực hiện đại từ Bộ nguyên tắc UNIDROIT về Hợp đồng Thương mại Quốc tế (PICC), Công ước Viên 1980 (CISG) và pháp luật các quốc gia đại diện cho hai truyền thống Civil Law và Common Law (Nga, Pháp, Đức, Anh, Mỹ, Nhật Bản). Đóng góp đột phá của luận án là đề xuất tái cấu trúc toàn diện chế định giải thích hợp đồng trong BLDS Việt Nam thành một chương/mục độc lập gồm 16 điều luật cụ thể, phân định rõ ràng thứ bậc áp dụng căn cứ giải thích và bổ sung các căn cứ hiện đại. Phạm vi nghiên cứu bao quát các hợp đồng dân sự và kinh doanh thương mại từ khi BLDS 1995 có hiệu lực đến năm 2019, mang lại ý nghĩa then chốt cho cả công tác lập pháp và thực tiễn tài phán.

Literature Review và Positioning

Nghiên cứu về giải thích hợp đồng trên thế giới đã hình thành hai trường phái học thuật chủ đạo tương ứng với hai truyền thống pháp luật lớn. Trong truyền thống Civil Law, các học giả kinh điển như Konrad Zweigert và Hein Kötz (1998) trong “Khởi luận về so sánh trong lĩnh vực luật tư” đã phân tích sâu sắc xung đột giữa học thuyết ý chí chủ quan và học thuyết thể hiện ý chí khách quan, khẳng định việc tuyệt đối hóa học thuyết ý chí chỉ phù hợp trong một xã hội lý tưởng, còn trong giao lưu dân sự hiện đại, việc bảo vệ sự tin cậy và trật tự công cộng đòi hỏi phải căn cứ vào sự thể hiện ý chí. Tại Liên bang Nga, học giả Stepanok H. (2014) trong công trình “Giải thích hợp đồng dân sự: Những vấn đề lý luận và thực tiễn” chỉ rõ sự lựa chọn học thuyết giải thích phụ thuộc vào mục tiêu chính sách lập pháp: bảo vệ lợi ích nội tại của các bên (ưu tiên ý chí) hay bảo đảm sự ổn định của giao lưu dân sự (ưu tiên sự thể hiện ý chí). Somuro L. (2008) phân tích vai trò sáng tạo của Thẩm phán và giá trị của các tình tiết có ý nghĩa chứng minh khi giải thích hợp đồng theo Điều 431 BLDS Liên bang Nga. Bayramkulov A. (2015, 2016) phân tích bước chuyển dịch sang cách tiếp cận khách quan – giải thích theo cách hiểu của một "người hợp lý" (reasonable person) đặt trong cùng hoàn cảnh, tương đồng với tư duy lập pháp của Pháp (sau cải cách luật hợp đồng 2016) và Bộ nguyên tắc UNIDROIT.

Ở chiều ngược lại, trong hệ thống Common Law, các tác phẩm của Steven J. Burton (2009) (Elements of Contract Interpretation), Lewison K. (2011) (The Interpretation of Contracts), và Catherine Mitchell (2007) tập trung phân tích các nguyên tắc giải thích thực chứng, quy tắc chứng cứ ngoài văn bản (Parol Evidence Rule), sự phân biệt giữa tính không rõ ràng hiển nhiên (patent ambiguity) và không rõ ràng ẩn giấu (latent ambiguity), cùng chủ nghĩa ngữ cảnh (contextualism) đối lập với chủ nghĩa câu chữ thuần túy (textualism).

Tại Việt Nam, các nghiên cứu trước đây tồn tại nhiều quan điểm tranh luận chưa ngã ngũ. Về bản chất của giải thích hợp đồng trong mối tương quan với giải thích pháp luật, GS.TS. Vũ Văn Mẫu (1963) trong “Việt Nam dân luật lược khảo” khẳng định sự tách biệt dứt khoát: "Tuy khế ước có hiệu lực cũng như các nghĩa vụ do luật pháp phát sinh song không thể đồng hóa khế ước với luật pháp được. Luật pháp có tầm hiệu lực bao quát hơn. Vì vậy, giải thích khế ước không phải là giải thích luật pháp". Quan điểm này phản bác xu hướng của một số học giả Nga như Cherdantsev A. (2003) hay Berezina E. (2001) vốn xem giải thích hợp đồng là một dạng thức đặc thù của giải thích pháp luật. Về vị trí lập pháp của chế định, TS. Nguyễn Bích Thảo và PGS.TS. Nguyễn Quốc Sửu từng tranh luận về việc gộp chung giải thích hợp đồng vào Điều 121 (Giải thích giao dịch dân sự) hay tách thành điều luật riêng biệt; trong khi đó, PGS.TS. Đỗ Văn Đại (2014) và PGS.TS. Ngô Huy Cường (2013) chỉ ra sự bất cập khi luật thực định bỏ sót các chứng cứ ngoại tại, khiến Tòa án rơi vào lúng túng.

Luận án của Hà Thị Thúy đã định vị nghiên cứu vào chính điểm giao thoa giữa các khoảng trống học thuật này. So sánh với các nghiên cứu quốc tế của Stepanok H. (Nga) hay Burton S.J. (Hoa Kỳ), công trình không chỉ dừng lại ở việc hệ thống hóa lý luận so sánh mà đi thẳng vào giải quyết bài toán đặc thù của hệ thống lập pháp Việt Nam: chuyển hóa các nguyên tắc quốc tế thành 16 quy phạm thực định tương thích với thể chế tư pháp đang trong lộ trình cải cách.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án có những bước tiến lý luận quan trọng khi phê phán tính phiến diện của việc áp dụng đơn nhất một học thuyết pháp lý thuần túy. Tác giả chứng minh rằng nếu tuyệt đối hóa Học thuyết ý chí của triết học duy tâm thế kỷ XVIII-XIX, Tòa án sẽ rơi vào bẫy tâm lý học chủ quan vô căn cứ, làm phương hại đến quyền lợi của bên thứ ba ngay tình và triệt tiêu tính ổn định của lưu thông thương mại. Ngược lại, nếu tuyệt đối hóa Học thuyết thể hiện ý chí, hệ thống tư pháp sẽ rơi vào chủ nghĩa hình thức cứng nhắc, bỏ rơi ý chí đích thực của các bên khi có sai sót về mặt diễn đạt.

Luận án phát triển Mô hình dung hòa tích hợp (Harmonious Integrated Model) dựa trên các mệnh đề lý thuyết (propositions) được lượng hóa và kiểm chứng:

• Mệnh đề P1: Hoạt động giải thích hợp đồng trước hết phải ưu tiên tìm kiếm ý chí chung đích thực của các chủ thể; ý chí này được phản ánh chủ yếu nhưng không duy nhất qua văn bản hợp đồng.
• Mệnh đề P2: Khi có sự bất tương xứng giữa ý chí đích thực và ngôn từ biểu đạt, hoặc khi không thể xác định được ý chí chủ quan chung, Tòa án bắt buộc phải chuyển dịch sang chuẩn mực khách quan: giải thích theo nghĩa mà một "người hợp lý" (reasonable person) có đầy đủ năng lực, đặt trong cùng hoàn cảnh thực tế sẽ hiểu.
• Mệnh đề P3: Việc loại bỏ lỗ hổng hợp đồng (contractual gap-filling) thông qua các quy phạm tùy nghi (default rules) phải được phân định rành mạch với hoạt động giải thích nội dung hợp đồng; giải thích là làm rõ điều khoản không rõ ràng, còn áp dụng luật tùy nghi là bổ cứu cho điều khoản bị khuyết thiếu.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp đa chiều giữa 03 lý thuyết nền tảng: Lý thuyết Hành vi pháp lý dân sự (Juridical Acts Theory), Lý thuyết Thông giải học pháp lý (Legal Hermeneutics), và Lý thuyết Phân tích kinh tế về pháp luật (Economic Analysis of Law).

Khung phân tích thiết lập các giới hạn biên (boundary conditions) chặt chẽ: Thẩm phán và Trọng tài viên tuyệt đối không được nhân danh hoạt động giải thích để làm thay đổi bản chất nội dung thỏa thuận hoặc tự ý tạo lập một hợp đồng mới cho các bên.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng thế giới quan triết học của Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp lập trường bản thể luận hiện thực phê phán (Critical Realism) và nhận thức luận pháp lý thực chứng (Legal Positivism). Thiết kế nghiên cứu là sự kết hợp chặt chẽ giữa Phương pháp nghiên cứu luật học thuần túy (Doctrinal Legal Research) và Phương pháp nghiên cứu luật so sánh (Comparative Law Methodology), phân tích đa tầng từ cấu trúc văn bản pháp luật đến thực tiễn xét xử cụ thể.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu tuân thủ các chuẩn mực khoa học pháp lý nghiêm ngặt qua 04 bước chuẩn hóa:

1. Thu thập và phân tích quy phạm pháp lý (Normative Analysis): Rà soát toàn diện hệ thống lập pháp Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử: Bộ Dân luật Bắc kỳ 1931, Bộ Dân luật Trung kỳ 1936, BLDS 1995 (Điều 408), BLDS 2005 (Điều 409), BLDS 2015 (Điều 121, Điều 404), Luật Thương mại 2005 và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010.
2. Nghiên cứu luật so sánh (Comparative Legal Analysis): Đối chiếu lập pháp và án lệ của 06 quốc gia (Nga, Pháp, Đức, Anh, Mỹ, Nhật Bản) và 02 điều ước/nguyên tắc quốc tế (CISG 1980, UNIDROIT Principles 2004/2016).
3. Phân tích bản án và án lệ (Case Law Analysis): Thu thập, phân loại và mổ xẻ các bản án, quyết định giám đốc thẩm của Tòa án nhân dân các cấp tại Việt Nam từ năm 1995 đến năm 2019 liên quan đến tranh chấp giải thích hợp đồng mua bán tài sản, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo hiểm.
4. Kiểm định độ tin cậy và giá trị khoa học (Triangulation): Sử dụng phương pháp tam giác giác đỗ (data and theoretical triangulation), kết hợp giữa văn bản luật thực định, dữ liệu xét xử thực tế và ý kiến của các chuyên gia pháp lý đầu ngành để bảo đảm tính khách quan tuyệt đối của các kết luận khoa học.

Data và phân tích

Dữ liệu nghiên cứu bao gồm hàng chục bản án thực tế được giải phẫu chuyên sâu. Luận án đặc biệt chỉ ra nghịch lý thực tiễn xét xử: Tòa án Việt Nam thường xuyên phải đối mặt với một "ma trận thông tin" (theo cách gọi của PGS.TS. Đỗ Văn Đại) khi các thẩm phán buộc phải dựa vào tài liệu trao đổi tiền hợp đồng hoặc hành vi thực tế sau khi ký kết để ra phán quyết, dù các căn cứ này hoàn toàn vắng bóng trong Điều 404 BLDS 2015. Bằng phương pháp tổng hợp quy nạp và diễn dịch logic, luận án chỉ rõ tính bất cập mang tính hệ thống trong kỹ thuật lập pháp của Điều 404 BLDS 2015 khi liệt kê dàn trải 06 căn cứ mà không thiết lập thứ bậc ưu tiên áp dụng.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Nghiên cứu mang lại 05 phát hiện đột phá có giá trị khoa học và thực tiễn sâu sắc:

1. Nhận diện khoảng trống nghiêm trọng của Điều 404 BLDS 2015: Việc rút gọn từ BLDS 2005 xuống 06 căn cứ tại Điều 404 BLDS 2015 đã vô tình loại bỏ các căn cứ ngoại tại thiết yếu. Luật thực định hiện hành hoàn toàn thiếu vắng 03 căn cứ có tính quyết định trong thực tiễn: (i) Hoàn cảnh thực tế tại thời điểm giao kết và thực hiện; (ii) Hành vi ứng xử của các bên sau khi hợp đồng được xác lập (subsequent conduct); và (iii) Thói quen đã hình thành giữa các bên trong quá trình xác lập mối quan hệ giao dịch lâu dài.
2. Sự tùy tiện trong thực tiễn xét xử của Tòa án: Do luật thiếu căn cứ ngoại tại, các thẩm phán trong thực tế vẫn áp dụng thư từ đàm phán, chứng từ giao nhận hoặc hành vi thanh toán hậu hợp đồng để giải thích thỏa thuận nhưng không thể viện dẫn điều luật cụ thể, tạo ra sự bấp bênh về mặt cơ sở pháp lý và nguy cơ bị hủy án ở cấp giám đốc thẩm.
3. Bất cập trong quy tắc giải thích bất lợi cho bên soạn thảo (Contra Proferentem): Khoản 6 Điều 404 BLDS 2015 quy định giải thích theo hướng bất lợi cho bên đưa vào hợp đồng nội dung có sự bất bình đẳng. Luận án chỉ ra quy định này đồng nhất một cách khiên cưỡng giữa hợp đồng theo mẫu tiêu chuẩn và hợp đồng do các bên tự đàm phán thông thường, làm suy yếu tính tự định đoạt và tự chịu trách nhiệm của các chủ thể kinh doanh độc lập.
4. Thiếu vắng quy định về hậu quả pháp lý khi hợp đồng không thể giải thích: Luật thực định Việt Nam hoàn toàn bế tắc khi không quy định hướng xử lý đối với trường hợp các điều khoản mâu thuẫn triệt để mà không thể làm rõ ý chí chung. Ngược lại với pháp luật Nhật Bản (tuyên bố giao dịch vô hiệu), Tòa án Việt Nam thiếu căn cứ pháp lý để tuyên bố vô hiệu từng phần hay toàn bộ hợp đồng trong trường hợp này.
5. Mâu thuẫn về mặt cấu trúc giữa Điều 121 và Điều 404: Việc duy trì song song quy định giải thích giao dịch dân sự nói chung (Điều 121) và giải thích hợp đồng nói riêng (Điều 404) với các thuật ngữ không đồng nhất tạo ra sự chồng chéo, lúng túng trong kỹ thuật áp dụng luật của các cơ quan tài phán.

Implications đa chiều

• Về mặt lập pháp: Luận án cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác để các nhà làm luật sửa đổi, bổ sung BLDS trong tương lai. Luận án đề xuất một dự thảo hoàn chỉnh gồm 16 điều luật độc lập, minh định rõ ràng từng trường hợp giải thích, nguyên tắc giải thích, các căn cứ nội tại/ngoại tại, thứ tự ưu tiên và hậu quả pháp lý.
• Về mặt tư pháp (Áp dụng pháp luật): Cung cấp cẩm nang phương pháp luận cho Thẩm phán, Trọng tài viên và Luật sư trong việc tiếp cận có hệ thống hồ sơ vụ án: từ phân tích ngữ nghĩa câu chữ, đối chiếu tổng thể hợp đồng, đến xem xét chuỗi hành vi tiền/hậu hợp đồng nhằm tìm ra ý chí chung đích thực của đương sự.
• Về mặt kinh doanh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Hướng dẫn các doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình đàm phán, lưu trữ tài liệu trao đổi tiền hợp đồng và quản trị hành vi ứng xử trong quá trình thực hiện hợp đồng; đồng thời thiết lập cơ chế bảo vệ hữu hiệu các bên yếu thế trước các điều khoản bất bình đẳng cài cắm trong hợp đồng mẫu.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn nhìn nhận 03 giới hạn nghiên cứu cụ thể:

• Giới hạn phạm vi loại hình hợp đồng: Luận án tập trung nghiên cứu chuyên sâu hợp đồng dân sự và hợp đồng kinh doanh thương mại, có chủ ý loại trừ hợp đồng lao động do tính chất đặc thù chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Lao động và cơ chế bảo hộ người lao động riêng biệt.
• Giới hạn bối cảnh công nghệ mới: Tại thời điểm hoàn thành (2019), công trình chưa đi sâu vào việc giải thích các loại hợp đồng điện tử thế hệ mới, hợp đồng thông minh (smart contracts) dựa trên công nghệ chuỗi khối (blockchain) vốn đòi hỏi các phương pháp thông giải mã nguồn thuật toán phức tạp.
• Giới hạn tiếp cận dữ liệu bản án sơ thẩm: Dữ liệu thực tiễn chủ yếu tập trung vào các bản án, quyết định phúc thẩm và giám đốc thẩm đã được công bố chính thức; các vụ việc giải quyết thông qua hòa giải thương mại hoặc thương lượng kín chưa được lượng hóa toàn diện.

Chương trình nghiên cứu tiếp nối (Future Research Agenda) mở ra 04 hướng đi mới:

1. Nghiên cứu cơ chế giải thích hợp đồng điện tử và hợp đồng thông minh (smart contracts) tự động thực thi.
2. Mở rộng nghiên cứu quy tắc giải thích hợp đồng trong tố tụng trọng tài thương mại quốc tế với sự tham gia của các thực thể đa quốc gia.
3. Nghiên cứu thực nghiệm lượng hóa ảnh hưởng của các phán quyết giải thích hợp đồng đối với chi phí giao dịch của doanh nghiệp.
4. Đánh giá tính tương thích giữa pháp luật hợp đồng Việt Nam và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA).

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Luận án được đánh giá là công trình tiên phong, đặt nền móng lý luận hoàn chỉnh cho phân ngành Luật Thông giải Hợp đồng tại Việt Nam; trở thành tài liệu tham khảo cốt lõi cho các chương trình đào tạo sau đại học tại Đại học Luật Hà Nội, Đại học Luật TP.HCM và Học viện Tư pháp.
• Tác động hoàn thiện thể chế: Các đề xuất lập pháp của luận án là tài liệu tham khảo trực tiếp cho các cơ quan của Quốc hội, Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao trong việc rà soát thi hành BLDS 2015, xây dựng án lệ và hướng dẫn thống nhất áp dụng pháp luật dân sự.
• Tác động kinh tế - xã hội: Việc minh bạch hóa các quy tắc giải thích hợp đồng giúp giảm thiểu đáng kể chi phí giải quyết tranh chấp, ngăn ngừa nguy cơ phán quyết tùy tiện của các cơ quan tài phán, nâng cao mức độ an toàn pháp lý cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước, góp phần cải thiện chỉ số môi trường kinh doanh quốc gia.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên luật: Tiếp cận hệ thống lý luận toàn diện, các học thuyết giải thích kinh điển và khung phân tích so sánh quốc tế chuyên sâu.
• Thẩm phán và Trọng tài viên: Nắm vững thứ tự ưu tiên áp dụng các căn cứ giải thích, có cơ sở phương pháp luận vững chắc để đưa ra các phán quyết thấu tình đạt lý, tránh nguy cơ bị hủy án do thiếu căn cứ pháp lý.
• Luật sư và Chuyên gia tư vấn pháp lý: Vận dụng các căn cứ tiền hợp đồng, hành vi ứng xử và thói quen giao dịch để xây dựng chiến lược tranh tụng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp tối ưu cho thân chủ.
• Cộng đồng Doanh nghiệp: Nâng cao kỹ năng soạn thảo hợp đồng, kiểm soát rủi ro từ ngữ nghĩa và cẩn trọng trong các giao dịch trao đổi thư từ, email trong toàn bộ vòng đời hợp đồng.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng học thuyết cụ thể nào? Đóng góp độc đáo nhất là việc xây dựng Học thuyết dung hòa tích hợp giữa Học thuyết ý chí và Học thuyết thể hiện ý chí, kết hợp với chuẩn mực người hợp lý (Reasonable Person Standard). Luận án đã mở rộng khung lý thuyết của Konrad Zweigert, Hein Kötz và Stepanok H., chứng minh rằng trong điều kiện giao lưu kinh tế của Việt Nam, giải thích hợp đồng không thể thuần túy là việc đi tìm "ý chí nội tâm bí ẩn" của các bên, mà phải là quá trình đối chiếu sự thể hiện ý chí qua ngôn từ với các yếu tố ngoại tại khách quan (tiền hợp đồng, hậu hợp đồng, thói quen) dưới góc nhìn của một người hợp lý trong cùng hoàn cảnh.

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án so với các công trình trước đây như thế nào? So với công trình của TS. Nguyễn Mạnh Bách (1995) vốn thuần túy bình chú luật cũ, hay các bài báo của TS. Nguyễn Ngọc Khánh (2004) chỉ dừng ở mức độ gợi mở, luận án của Hà Thị Thúy thực hiện đổi mới vượt bậc bằng phương pháp Nghiên cứu so sánh pháp luật toàn diện kết hợp giải phẫu bản án thực chứng. Tác giả khảo cứu đồng thời hệ thống Civil Law (Nga, Pháp, Đức, Nhật) và Common Law (Anh, Mỹ), đối chiếu trực tiếp với Bộ nguyên tắc UNIDROIT và CISG 1980, từ đó thiết kế một khung 16 điều luật thực định cụ thể có tính khả thi tuyệt đối cho hệ thống lập pháp Việt Nam.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực tiễn là gì? Phát hiện bất ngờ nhất là sự tồn tại của một "khoảng cách lập pháp - tư pháp" (judicial-legislative gap) sâu sắc: Trong khi BLDS 2015 thu hẹp các căn cứ giải thích chỉ còn 06 căn cứ tại Điều 404 và bỏ qua các yếu tố ngoại tại, thì trong 100% các vụ án tranh chấp phức tạp được phân tích, Thẩm phán Tòa án Việt Nam đều buộc phải "vượt rào" áp dụng các tài liệu đàm phán tiền hợp đồng và hành vi ứng xử sau giao kết để giải thích ý chí thực của các bên. Điều này chứng minh quy định của Điều 404 BLDS 2015 đã đi tụt lùi so với đòi hỏi khách quan của thực tiễn xét xử.

4. Luận án có cung cấp quy trình/giao thức áp dụng cụ thể có thể nhân rộng (Replication Protocol)? Có. Luận án đã chuẩn hóa một Quy trình giải thích hợp đồng 4 bước tuần tự dành cho chủ thể tài phán:

• Bước 1: Phân tích ngữ nghĩa tự nhiên của ngôn từ trong mối liên hệ với toàn bộ chỉnh thể văn bản và mục đích hợp đồng.
• Bước 2: Nếu ngôn từ không rõ ràng hoặc có mâu thuẫn, tiến hành đối chiếu với tài liệu đàm phán tiền hợp đồng và hành vi ứng xử của các bên trong giai đoạn thực hiện.
• Bước 3: Áp dụng thói quen giao dịch đã hình thành giữa các bên và tập quán thương mại tại địa điểm giao kết.
• Bước 4: Áp dụng các nguyên tắc bảo trợ tối hậu: nguyên tắc duy trì hiệu lực hợp đồng (favor contractus), giải thích theo hướng bất lợi cho bên soạn thảo (contra proferentem), và bảo đảm lẽ công bằng, hợp lý.

5. Luận án đã phác thảo chương trình nghiên cứu 10 năm tới như thế nào? Tác giả định hình chương trình nghiên cứu tương lai tập trung vào: (i) Xây dựng cẩm nang án lệ giải thích hợp đồng cho Tòa án nhân dân tối cao; (ii) Chuẩn hóa các quy tắc giải thích hợp đồng thương mại quốc tế và hợp đồng đầu tư công - tư (PPP); và (iii) Phát triển lý thuyết thông giải cho các giao dịch trên nền tảng kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và hợp đồng thông minh.

Kết luận

Luận án tiến sĩ luật học của tác giả Hà Thị Thúy đã tạo dựng một dấu ấn học thuật xuất sắc thông qua các thành tựu then chốt:

1. Xác lập hệ thống lý luận hoàn chỉnh về bản chất, chủ thể, nguyên tắc và các học thuyết chi phối hoạt động giải thích hợp đồng trong khoa học pháp lý Việt Nam.
2. Chứng minh tính tất yếu của mô hình dung hòa, kết hợp biện chứng giữa bảo vệ ý chí đích thực của chủ thể và duy trì sự ổn định, an toàn của giao lưu dân sự.
3. Phát hiện và chứng minh toàn diện những bất cập, khoảng trống của Điều 404 BLDS 2015 thông qua các bằng chứng xét xử thực tế tại Tòa án các cấp.
4. Đề xuất bổ sung 03 căn cứ giải thích mang tính đột phá: Hoàn cảnh thực tế khi giao kết/thực hiện, hành vi ứng xử hậu hợp đồng và thói quen giao dịch đã hình thành giữa các bên.
5. Thiết kế mô hình lập pháp 16 điều luật độc lập trong BLDS với thứ bậc ưu tiên căn cứ khoa học, tương thích chuẩn mực quốc tế UNIDROIT và CISG.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu hiện đại về giải thích hợp đồng điện tử và cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế, để lại giá trị lý luận và thực tiễn lâu dài cho nền tư pháp Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ÀO TẠO BỘ T¯ PHÁP TRUONG ẠI HỌC LUẬT HÀ NOI HÀ THỊ THÚY LUẬN AN TIEN S( LUẬT HOC HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ÀO TẠO BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI HÀ THỊ THÚY Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tung Dân sự Mã số: 9 38 01 03 LUẬN ÁN TIEN S( LUẬT HOC NG¯ỜI HUONG DAN KHOA HỌC: PGS. BÙI NG HIẾU Hà Nội — 2019 LỜI CAM OAN Tôi cam oan ây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, bản án, quyết ịnh trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của Luận án ch°a từng °ợc ai công bố trong bat kỳ công trình nào khác.

TÁC GIÁ LUẬN ÁN Hà Thị Thúy LỜI CẢM N Tr°ớc hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ¡n sâu sắc nhất tới PGS. Bùi ng Hiếu - ng°ời ã dành nhiều tâm huyết và công sức h°ớng dẫn, ộng viên tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận án. Tôi xin chân thành cảm ¡n những ý kiến óng góp quý báu và có giá trị của các nhà khoa học, các thầy cô tại các buôi thảo luận ở Bộ môn và Bảo vệ c¡ sở g1úp tôi hoàn thiện Luận án. Tôi cing xin chân thành cảm ¡n sự giúp ỡ của tập thể Khoa ào tạo sau ại học — Tr°ờng ại học Luật Hà Nội, Khoa Pháp luật Dân sự - Tr°ờng ại học Luật Hà Nội, lãnh ạo và các ồng nghiệp ã tạo nhiều iều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận án.

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ¡n chân thành và lòng biết ¡n sâu sắc tới gia ình, bạn bè và họ hàng thân thiết trong gia ình, những ng°ời luôn cổ vi, ộng viên, cáng áng phần lớn công việc gia ình ể tôi yên tâm theo uổi công trình nghiên cứu của mình. Hà Nội ngày tháng nm 2019 Tác giả Luận án Hà Thị Thúy MỤC LỤC LỜI CAM OAN LỜI CẢM N A. PHAN MO ẦU. Tính cấp thiết của ề tai.

Tình hình nghiên cứu ề tài .---< s- << s52 se se seszesesseseesesesesee 4 3. Mục ích nghiên cứu và nhiệm vụ của luận án. ối t°ợng nghiên CUU. Phạm vi nghién CỨU.

Ph°¡ng pháp luận và ph°¡ng pháp nghiên CỨU. Những óng góp mới của luận AN. Ý ngh)a khoa học của luận án.---s--s- << s2 s2 se se sessessessesseseesersee 9 9. Kết cấu của luận án.

TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU. 2 5° s2 se 5sss se s 11 1. Tinh hình nghiên cứu liên quan ến ề tài.---- <5 s<se<ses<es 11 1. Cac công trình ở n°ớc 'ØOààÌ.

Cae cone tPÌNH 8 Gee DE nero nomen 21 2. ánh giá kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học liên quan ến dé tãi TUẦN. ịnh h°ớng nghiên cứu của luận ắnn. Những van ề luận án tiếp tục tiếp thu và phát triển.

Những ịnh h°ớng mới của luận AM. -- <5 << 5 5< se se se 42 3008 a5. 45 CHUONG 1: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE GIẢI THÍCH HOP ÒNG. Sự cần thiết phải giải thích hợp ồng.

Khái niệm giải thích hợp ồng. Bản chất pháp lý của giải thích hợp ồng và phân biệt giải thích hợp ồng với CAC Oat ộng KHE ¡‹sccossennaieaasadiiiniiidsasdiilggiliEEctsdiogg0i6810660534/60600666666 56 1. Bản chất pháp ly của giải thích hợp ồng. Phân biệt giải thích hợp ồng với các hoạt ộng khác.

Chủ thé có thẩm quyền giải thích hợp ồng. Phạm vi của giải thích hợp ồng. Nguyên tắc giải thích hợp ồng. Nguyên tắc giải thích tôn trọng ý chí của các bên h¡n là ngôn từ của hợp Ồng.

Nguyên tắc giải thích không °ợc làm thay ổi nội dung của hợp ồng. Nguyên tắc giải thích theo h°ớng °u tiên làm cho hợp ồng có hiệu lực75 1. Nguyên tắc giải thích theo lẽ công bang, hop lý. Nguyên tắc giải thích theo h°ớng có lợi cho bên chấp nhận hợp ồng theo mẫu.

Hậu quả pháp lý của giải thích hợp ồng.- -- 5< s<sessesses78 KET LUẬN CH¯NG .5- << s2 ©s£ sES£Es£SsEs 3S EsESE5 332 529252 s2280 CH¯ NG 2: CÁC CN CỨ GIẢI THÍCH HỢP ÔNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HANH VÀ THUC TIEN GIẢI THICH HỢP DONG Ở VIET p0 —. Khái niệm cn cứ giải thích hợp ồng .5--° 5 ss<<sess=ses<e 82 2. Giải thích hợp ồng cn cứ ý chí và sự thể hiện ý chí. Giải thích cn cứ vào mục dich, tinh chất của hợp ồng.

Giải thích hợp ồng cn cứ vào ý chí của các bên °ợc thể hiện tr°ớc khi hợp dong °ợc xác lập (thông tin tiên hợp ông),. Giải thích hợp ồng cn cứ vào tập quán. Giải thích cn cứ vào mỗi t°¡ng quan giữa các nội dung của hợp ồng. Giải thích hợp ồng cn cứ vào lợi ích của bên yếu thế.

122 KET LUẬN CH¯NG 2. 2-5 << s2 ©ss se EseEsEESEEsExeEsersersersersrrsrssesse 133 CH¯ NG 3: CÁC QUAN IÊM HIỆN ẠI VẺ CN CỨ GIẢI THÍCH HỢP ÔNG VÀ VIỆC BO SUNG MOT SO CAN CU GIẢI THÍCH HỢP DONG VÀO PHÁP LUẬT VIET NAM. Các quan iểm hiện ại về cn cứ giải thích hợp ồng °ợc pháp luật HOt SỐ HI¯ỨC SỨ DIG sexeeeeenreerennrtnnoiebtorkeioiddvAiNEAOOEKEEIELSISHEIAIASGEMASEVEESGEESGGEOEDR 135 3. Sự cần thiết phải bo sung các cn cứ giải thích hợp ồng.

Các cn cứ giải thích có thé xem xét bo sung vào chế ịnh pháp luật về giải thích hợp CONG. Giải thích hợp ồng cn cứ vào hoàn cảnh thực tế tại thời iểm giao kết và thực hiện hop ông. - - --- - c2 1321111211135 11 19111111111 11 E11 vn ng rr 148 3. Giải thích hợp ồng cn cứ vào ứng xử của các bên sau khi hợp ồng AUOC 54198 (101.

Giải thích hợp ồng cn cứ vào thói quen ã hình thành giữa các bên RAN, PRET, tệ: H0fEh KH nang: noi ha smart I, SOR A 155 KET LUẬN CH¯NG 3.---- 5- ° 5£ < se sES£EsEESEsESESSEsESSEsEsesrsrssrsere 159 CH¯ NG 4: KIÊN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VẺ GIẢI THÍCH HỢP DONG VA NÂNG CAO HIỆU QUA ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VE GIẢI THÍCH HỢP DONG. Tổng hợp các bat cập của quy ịnh pháp luật giải thích hợp ồng trong Bộ luật Dân sự nm 2015 can °ợc khắc phục. Kiến nghị về bố trí chế ịnh giải thích hợp ồng trong Bộ luật Dân sự và thứ tự °u tiên áp dụng các cn cứ giải thích hợp ồng. Kiến nghị cụ thể hoàn thiện quy ịnh của BLDS 2015 về giải thích hợp (ÔN s°cknnaeiaeandaseeiiakeoohigretitianrGii00145116000Á6600/684610506836560i015010100145004140/800g46684807620600088720064 169 4.

Một số giải pháp cụ thé nhằm tng hiệu quả của việc áp dụng các quy ịnh pháp luật về giải thích hợp ồng. ối với chủ thể giải thích. ối với các bên trong hợp ồng.-----¿- 2 +22+E+tk+E+EeEEEErkerkrsees 188 KẾT LUẬN CH¯NG 4. DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ÉN LUẬN AN DA ven 65.

DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO. PHAN MỞ DAU 1. Tinh cấp thiết của ề tai Bộ luật dân sự nm 2005 (BLDS 2005) ra ời nh° là một cột mốc ánh dấu sự hội nhập của pháp luật dân sự n°ớc ta với pháp luật dân sự các n°ớc trên thế giới, °a pháp luật dân sự của Việt Nam tiến gần h¡n với pháp luật dân sự của các quốc gia khác. Với sự ra ời của BLDS 2005, luật dân sự °ợc xây dựng với vai trò là “luật mẹ”, luật chung iều chỉnh tất cả các quan hệ tài sản, quan hệ nhân thân phát sinh trong giao l°u dân sự.

Sau gần 10 nm thi hành thì BLDS 2005 ã bộc lộ nhiều iểm ch°a phù hợp với sự phát triển của các quan hệ dân sự ngày càng phức tạp. Hiện nay, Việt Nam ã thông qua Bộ luật Dân sự mới — Bộ luật Dân sự nam 2015 (BLDS 2015). Bộ luật dân sự mới này vẫn giữ nguyên mục tiêu xây dựng Bộ luật dân sự là nền tảng pháp lý c¡ bản (luật chung) của hệ thống luật t°, luật iều chỉnh các quan hệ xã hội °ợc thiết lập trên nguyên tắc bình dang giữa các bên tham gia'. Các chế ịnh pháp luật hợp ồng trong BLDS 2015 có nhiều sửa ổi.

Tuy vậy, sự sửa ôi này vẫn ch°a áp ứng °ợc kỳ vọng của ng°ời dân về một Bộ luật Dân sự hợp lý, có tính khái quát, tính dự báo và tính ôn ịnh. Giải thích hợp ồng không phải là chế ịnh mới trong pháp luật dân sự nói chung và pháp luật hợp ồng nói riêng. Ngay từ tr°ớc công nguyên, các luật gia La Mã ã ặt nền móng cho việc xây dựng chế ịnh giải thích hợp ồng. Hiện nay, chế ịnh giải thích hợp ồng °ợc ghi nhận trong hầu hết Bộ luật dân sự của các n°ớc trên thế giới.

Giải thích hợp ồng °ợc hiểu là một công việc, trong ó chủ thê giải thích làm rõ nội dung của hợp ồng khi hợp ồng có những nội dung, iều khoản không rõ ràng hoặc mâu thuẫn nhau. Từ ó nhằm xác ịnh quyền và ngh)a vụ của các bên trong hợp ồng, ảm bảo cho hợp ồng °ợc thực hiện úng, ầy ủ. Việc nghiên cứu các van dé lý luận vẻ giải thích hợp ồng, nhằm xác ịnh chủ thé có thâm quyên giải thích hợp ồng, nhận diện hoạt ộng giải thích hợp ồng và phân biệt giải thích hợp ồng với các hoạt ộng khác của chủ thé có thẩm quyền có ý ngh)a vô cùng quan trọng. Nh°ng ở Việt Nam hiện nay gần nh° thiếu vắng các công trình khoa học nghiên cứu một cách có hệ thống các van ề lý luận và thực tiễn về giải thích hợp ồng.

Việc nghiên cứu các khái niệm pháp lý, thiết lập các quy tắc, ph°¡ng pháp giải thích cing nh° các cn cứ giải thích sẽ tạo c¡ sở lý luận vững chắc cho các nhà lập pháp xem xét, tiếp nhận và phản ánh chúng vào quy phạm pháp luật nhm hoàn thiện quy ịnh pháp luật về giải thích hợp ồng. Nguyễn Ngọc Khánh ã ' Bộ t° pháp, Báo cáo về quan iểm và ịnh h°ớng lớn trong xây dựng Bộ luật dân sự (sửa ổi). viết: “van dé ặt ra doi với chúng ta hôm nay không phải chi là việc khắc phục những bat cập của chế ịnh giải thích hợp ông hiện hành, và cing không phải chỉ là việc bồ sung hay phát triển những ph°¡ng pháp giải thích trên c¡ sở tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm các n°ớc, mà quan trọng h¡n, chúng ta cân phải tiếp tục nghiên cứu, trao ổi, tổng hợp ể xây dựng c¡ sở lý luận sâu sắc h¡n, hoàn thiện h¡n cho hoạt ộng giải thích hợp ông ở n°ớc ta”. Về mặt thực tiễn, hợp ồng là sự thỏa thuận của các bên làm phát sinh, thay ổi, cham dứt quyền, ngh)a vụ dân sự (iều 385 BLDS 2015).

Khi tham gia vào quan hệ hợp ồng các bên luôn mong muốn ạt °ợc một lợi ích vật chất hoặc tinh thần nhất ịnh, ó chính là mục ích của hợp ồng.