Đánh Giá và Hoàn Thiện Quy Định về Các Tội Phạm Môi Trường trong Luật Hình Sự Việt Nam

Tìm hiểu về các tội phạm môi trường trong Luật Hình sự Việt Nam. Luận án tiến sĩ phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật.

• Tác giả: Ngô Ngọc Diễm
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trịnh Quốc Toản
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Các Tội Phạm Về Môi Trường Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 0.1.1. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
• 0.1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 0.1.3. Phân tích, đánh giá chung về tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án
• 0.1.4. Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 0.2. Kết luận
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÁC TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƯỜNG TRONG LUẬT HÌNH SỰ
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm của các tội phạm về môi trường
• 1.2. Cơ sở của việc quy định các tội phạm về môi trường trong luật hình sự
• 1.3. Phân loại các tội phạm về môi trường trong luật hình sự
• 1.4. Các quy định về tội phạm về môi trường trong pháp luật quốc tế và pháp luật một số nước trên thế giới
• 1.5. Kết luận
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ CÁC TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG
• 2.1. Những quy định về các phạm về môi trường trong pháp luật hình sự Việt Nam kể từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 2015
• 2.2. Quy định về các tội phạm về môi trường trong Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)
• 2.3. Thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật hình sự về các tội phạm về môi trường
• 2.4. Những vướng mắc, hạn chế, thiếu sót trong áp dụng các quy định của pháp luật hình sự đối với các tội phạm về môi trường và nguyên nhân của những vướng mắc, hạn chế, thiếu sót đó
• 2.5. Kết luận
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015 VỀ CÁC TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG
• 3.1. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về các tội phạm về môi trường
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về các tội phạm về môi trường
• 3.3. Những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về các tội phạm về môi trường
• 3.4. Kết luận
• DANH MỤC NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• P.1. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Luận Án Tiến Sĩ Tổng Quan Về Tội Phạm Môi Trường 55 ký tự

Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu sâu về các tội phạm về môi trường trong hệ thống luật hình sự Việt Nam. Môi trường được xem là một trong ba trụ cột của phát triển bền vững, cùng với kinh tế và xã hội. Do đó, bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới. Mối liên hệ giữa môi trường và con người là không thể tách rời. Tuyên bố của Liên Hợp Quốc năm 1972 nhấn mạnh quyền được sống trong môi trường trong lành là một trong những quyền cơ bản của con người. Việt Nam đã thể chế hóa vấn đề này trong nhiều văn bản pháp luật quan trọng như Hiến pháp 2013, Luật Bảo vệ Môi trường, Luật Đất đai, và Luật Bảo vệ và Phát triển Rừng.

1.1. Khái Niệm Cơ Bản về Tội Phạm Môi Trường 45 ký tự

Phần này tập trung làm rõ khái niệm tội phạm về môi trường theo quy định của pháp luật Việt Nam. Nghiên cứu này cũng sẽ đi sâu vào phân tích các yếu tố cấu thành tội phạm, bao gồm chủ thể, khách thể, mặt chủ quan và mặt khách quan. Việc xác định rõ các yếu tố này là rất quan trọng để phân biệt các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường với các hành vi phạm tội. Cần làm rõ những hành vi nào bị coi là gây nguy hiểm cho xã hội và đáng bị trừng phạt hình sự, cũng như phân biệt với các hành vi vi phạm hành chính. Nghiên cứu này sẽ giúp cơ quan điều tra và tòa án có căn cứ vững chắc để xác định tội danh và áp dụng hình phạt phù hợp.

1.2. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Tội Phạm Môi Trường 58 ký tự

Nghiên cứu về tội phạm môi trường có vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật. Việc nghiên cứu giúp phát hiện ra những bất cập, chồng chéo trong quy định pháp luật hiện hành. Từ đó, đề xuất các giải pháp sửa đổi, bổ sung luật để phù hợp với tình hình thực tế. Đồng thời, nghiên cứu giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức trong việc ngăn ngừa tội phạm môi trường.

II. Thực Trạng Thách Thức Xử Lý Tội Phạm Môi Trường 59 ký tự

Mặc dù đã có những quy định pháp luật cụ thể, thực tế cho thấy việc xử lý tội phạm về môi trường còn nhiều khó khăn. Theo số liệu thống kê, số lượng vụ việc vi phạm pháp luật về môi trường được phát hiện là rất lớn, nhưng số vụ bị xử lý hình sự còn rất khiêm tốn. Nhiều vụ việc nghiêm trọng chỉ bị xử lý hành chính, chưa đủ sức răn đe. Tình trạng này gây bức xúc trong dư luận xã hội và ảnh hưởng tiêu cực đến công tác bảo vệ môi trường.

2.1. Khó Khăn Trong Chứng Minh Tội Phạm Môi Trường 55 ký tự

Tội phạm môi trường thường có tính ẩn, khó phát hiện và chứng minh. Việc thu thập chứng cứ, xác định thiệt hại gây ra cho môi trường đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng. Nhiều vụ việc kéo dài, gây khó khăn cho công tác điều tra, truy tố, xét xử. Cán bộ có trình độ chuyên môn cao còn hạn chế. Đồng thời việc hợp tác giữa các cơ quan chuyên môn, nghiệp vụ chưa thực sự hiệu quả.

2.2. Bất Cập Trong Quy Định Pháp Luật Về Môi Trường 59 ký tự

Hệ thống pháp luật về tội phạm về môi trường còn nhiều bất cập, chồng chéo, chưa theo kịp với diễn biến phức tạp của tình hình ô nhiễm môi trường. Nhiều quy định còn chung chung, thiếu tính cụ thể, gây khó khăn cho việc áp dụng. Cần cụ thể hóa hành vi và quy định mức định lượng vi phạm, để đảm bảo tính khả thi và thuận lợi cho cơ quan tố tụng. Đồng thời, việc định tội danh và quyết định hình phạt còn nhiều tranh cãi.

2.3. Thực Tiễn Áp Dụng Pháp Luật Về Tội Phạm Môi Trường 59 ký tự

Thực tiễn áp dụng pháp luật đối với các tội phạm về môi trường còn nhiều quan điểm khác nhau dẫn đến việc áp dụng các quy định đối với các tội phạm về môi trường ở cùng một thời điểm, ở các địa phương và ở các cơ quan tiến hành tố tụng khác nhau ảnh hưởng tới nguyên tắc công bằng trong xử lý tội phạm. Nhiều vụ án còn bỏ lọt tội phạm hoặc định tội danh sai. Có hành vi vi phạm pháp luật về môi trường lại được điều tra, truy tố sang tội danh thuộc chương khác của BLHS, chưa phân hóa về các giai đoạn thực hiện tội phạm; áp dụng hình phạt còn quá nhẹ.

III. Cách Hoàn Thiện Luật Hình Sự Về Tội Phạm Môi Trường 59 ký tự

Để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm về môi trường, cần có những giải pháp đồng bộ, trong đó hoàn thiện pháp luật là một yếu tố then chốt. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của luật hình sự để đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, dễ áp dụng. Đồng thời, cần tăng cường chế tài xử phạt, đảm bảo tính răn đe đối với các hành vi vi phạm.

3.1. Sửa Đổi Bổ Sung Các Quy Định Về Tội Danh 57 ký tự

Cần cụ thể hóa các yếu tố cấu thành tội phạm, đặc biệt là các dấu hiệu định tính và định lượng. Làm rõ các hành vi bị coi là ô nhiễm môi trường, mức độ gây hại cho môi trường và hậu quả gây ra cho sức khỏe con người. Đồng thời, cần bổ sung các tội danh mới để đáp ứng yêu cầu đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường chưa được quy định trong luật hiện hành.

3.2. Nâng Cao Mức Hình Phạt Đối Với Tội Phạm Môi Trường 59 ký tự

Mức hình phạt hiện hành đối với tội phạm môi trường còn thấp, chưa đủ sức răn đe. Cần nâng cao mức hình phạt tiền, hình phạt tù để tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Đồng thời, cần áp dụng các hình phạt bổ sung nghiêm khắc hơn, như cấm hành nghề, cấm hoạt động trong lĩnh vực môi trường.

3.3. Tăng Cường Trách Nhiệm Hình Sự Của Pháp Nhân 58 ký tự

Thực tế cho thấy, nhiều vụ tội phạm môi trường do pháp nhân thực hiện. Cần tăng cường trách nhiệm hình sự của pháp nhân, đảm bảo mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý nghiêm minh. Cần quy định rõ các biện pháp xử lý đối với pháp nhân phạm tội, như phạt tiền, đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Áp Dụng Luật Hình Sự 60 ký tự

Hoàn thiện pháp luật là một yếu tố quan trọng, nhưng để đạt được hiệu quả thực sự trong đấu tranh phòng, chống tội phạm về môi trường, cần có những giải pháp đồng bộ, toàn diện. Cần nâng cao năng lực của các cơ quan chức năng, tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và huy động sự tham gia của cộng đồng.

4.1. Nâng Cao Năng Lực Của Các Cơ Quan Chức Năng 58 ký tự

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm về môi trường. Trang bị đầy đủ phương tiện, kỹ thuật hiện đại phục vụ công tác giám định, thu thập chứng cứ. Công tác phòng chống tội phạm môi trường cần sự chuyên nghiệp từ đội ngũ cán bộ điều tra, kiểm sát, xét xử.

4.2. Tăng Cường Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Tổ Chức 58 ký tự

Cần thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, như công an, viện kiểm sát, tòa án, bộ tài nguyên và môi trường, ủy ban nhân dân các cấp. Chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau trong công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm về môi trường. Đồng thời, cần phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia bảo vệ môi trường.

4.3. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Bảo Vệ Môi Trường 59 ký tự

Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức trong việc ngăn ngừa tội phạm về môi trường. Sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú, phù hợp với từng đối tượng. Khuyến khích người dân tham gia giám sát, phát hiện và tố giác các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Kết Quả Thực Tiễn Của Luận Án 58 ký tự

Luận án này không chỉ mang tính lý luận mà còn có giá trị ứng dụng thực tiễn cao. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan nhà nước trong quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật về tội phạm môi trường. Đồng thời, có thể được sử dụng trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và tuyên truyền, phổ biến pháp luật.

5.1. Đề Xuất Sửa Đổi Bổ Sung Luật Hình Sự Việt Nam 58 ký tự

Luận án đưa ra các đề xuất cụ thể về việc sửa đổi, bổ sung các quy định của luật hình sự về tội phạm môi trường, nhằm khắc phục những bất cập, hạn chế của pháp luật hiện hành. Các đề xuất này được xây dựng trên cơ sở phân tích sâu sắc thực tiễn áp dụng pháp luật và kinh nghiệm của các nước trên thế giới.

5.2. Nâng Cao Hiệu Quả Phòng Chống Tội Phạm Môi Trường 59 ký tự

Luận án đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử tội phạm môi trường. Các giải pháp này bao gồm tăng cường năng lực của các cơ quan chức năng, nâng cao nhận thức của cộng đồng và tăng cường phối hợp giữa các bên liên quan.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu Tội Phạm Về Môi Trường Ở VN 59 ký tự

Nghiên cứu về tội phạm về môi trường trong luật hình sự Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng để phát triển. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến loại tội phạm này. Cần chú trọng nghiên cứu các tội phạm mới, các phương thức thủ đoạn phạm tội tinh vi và các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả.

6.1. Nghiên Cứu Tội Phạm Môi Trường Trong Bối Cảnh Mới 59 ký tự

Cần nghiên cứu tội phạm môi trường trong bối cảnh hội nhập quốc tế, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Nghiên cứu các quy định của pháp luật quốc tế và kinh nghiệm của các nước trên thế giới để hoàn thiện pháp luật Việt Nam. Đồng thời, cần chú trọng nghiên cứu các vấn đề về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và vai trò của cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường.

6.2. Phát Triển Các Biện Pháp Phòng Ngừa Tội Phạm 58 ký tự

Cần phát triển các biện pháp phòng ngừa tội phạm môi trường dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn. Ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ vào công tác giám sát, phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế khuyến khích người dân tham gia bảo vệ môi trường và tố giác các hành vi vi phạm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án. Những vấn đề lý luận về các tội phạm về môi trường trong Luật hình sự. Những quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về các tội phạm về môi trường và thực tiễn áp dụng.

Hoàn thiện quy định của bộ luật hình sự năm 2015 về các tội phạm về môi trường và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng 8 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu ở trong nƣớc Các TPMT là chủ đề được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau, song trong giới luật học Việt Nam nhận thức lý luận về loại tội phạm này vẫn chưa được thống nhất và toàn diện. Bởi vậy, tổng kết, đánh giá tình hình nghiên cứu các TPMT không có mục đích tự thân mà hướng vào làm rõ những vấn đề nào đã được các nhà luật học Việt Nam nghiên cứu? Nếu đã được nghiên cứu thì nghiên cứu đến đâu? Còn những vấn đề gì chưa được nghiên cứu và cần tiếp tục nghiên cứu?. Những công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về các TPMT đã được công bố rất đa dạng và phong phú.

Tuy nhiên, trong phạm vi đề tài, tác giả chỉ giới hạn tổng quan nghiên cứu các TPMT dưới góc độ LHS và tác giả cho là chủ yếu và quan trọng, còn một số công trình khoa học được nghiên cứu trong lĩnh vực tội phạm học, xã hội học về môi trường được tác giả tổng hợp và đánh giá ở chương này chỉ nhằm mục đích làm rõ hơn nội dung nghiên cứu đối với các TPMT trong LHS Việt Nam. Dưới góc độ luật hình sự 1. Các công trình nghiên cứu là luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ Luận án tiến sĩ chuyên ngành LHS và LTTHS đầu tiên và cũng là duy nhất cho đến nay nghiên cứu về các TPMT, đó là luận án với đề tài: Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm môi trường của NCS Dương Thành An, bảo vệ năm 2011[1]. Luận án đã nghiên cứu có hệ thống và mang tính toàn diện những vấn đề lý luận về TNHS đối với các TPMT, như: Khái niệm các TPMT, TNHS đối với các TPMT, phân tích một số vấn đề lý luận chung về TNHS đối với các TPMT.

Từ đó luận án khẳng định cơ sở TNHS của các TPMT chính là CTTP và hình thức thực hiện TNHS đối với TPMT được thể hiện chủ yếu là hình phạt, đồng thời xác định cơ sở và hình thức TNHS của TPMT có mối liên quan chặt chẽ với CSHS đối với TPMT; Từ việc nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy định của BLHS về TPMT, luận án đã chỉ ra được các nguyên nhân của những tồn tại, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng và dự báo tình hình tội phạm trong thời gian tới; xác định phương hướng, đề xuất các biện pháp hoàn thiện pháp luật về TNHS đối với các TPMT. Ngoài ra, các TPMT cụ thể cũng được các tác giả của luận văn thạc sĩ luật lựa chọn làm đề tài nghiên cứu riêng lẻ, như: Phùng Trung Thắng (2014), Tội gây ô nhiễm môi trường trong Luật hình sự Việt Nam, luận văn, Khoa Luật - ĐHQGHN 9 [108]; Nguyễn Xuân Thắng (2015) Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về các tội làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho người, động vật, thực vật trong Luật hình sự Việt Nam, luận văn, Khoa Luật - ĐHQGHN [109]; Nguyễn Chí Dũng (2015), Tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại trong Luật hình sự Việt Nam (trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn thành phố Hà Nội) luận văn, Viện Khoa học xã hội [40]; Trần Quốc Việt (2018), Tội hủy hoại rừng trong pháp luật hình sự Việt Nam, luận văn, Học viện Khoa học xã hội [146]… 1. Các công trình là sách giáo trình, chuyên khảo, tham khảo, đề tài nghiên cứu khoa học Trước hết cần nhấn mạnh, các TPMT được tội phạm hóa muộn hơn so với các nhóm tội phạm khác. BLHS năm 1985 chỉ quy định một số TPMT tại các điều luật khác nhau của BLHS.

Bởi vậy, các công trình nghiên cứu về các TPMT chưa nhiều. Trong số những công trình nghiên cứu chính thống của các cơ sở đào tạo chuyên sâu về luật, có giáo trình của các trường đại học, như: Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, do tập thể tác giả Trịnh Quốc Toản, Đỗ Ngọc Quang, Hoàng Văn Hùng biên soạn năm 1994, Phần các tội phạm - Chương VII các tội phạm về kinh tế [129, tr.212], Chương VII các tội phạm về trật tự công cộng và trật tự quản lý hành chính [129, tr. Thông qua việc phân tích các CTTP, các tác giả đã nêu ra khách thể của tội này là vi phạm các quy định của Nhà nước về BVMT và chỉ ra những hành vi vi phạm các quy định của Nhà nước về BVMT sống, bao gồm các quy định về vệ sinh công cộng, phòng chống dịch bệnh liên quan đến nguồn nước ngọt, nước thải, không khí, các chất thải công nghiệp. Tuy nhiên, BLHS năm 1985 quy định những hành vi nguy hiểm cho xã hội xâm hại đến môi trường sống nằm rải rác ở các điều luật như Điều 180 Tội vi phạm các quy định về quản lý đất đai; Điều 181 Tội vi phạm các quy định về quản lý và bảo vệ rừng; Điều 195 Tội vi phạm các quy định về BVMT gây hậu quả nghiêm trọng; Điều 216 Tội vi phạm các quy định về bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa, danh lam, thắng cảnh, gây hậu quả nghiêm trọng, mà chưa tập hợp, xây dựng thành một chương riêng đối với các TPMT trong BLHS nên các tác giả thời kỳ này chưa khái quát để đưa ra khái niệm chung đối với các TPMT.

Trong lần pháp điển lần thứ hai với việc ban hành BLHS năm 1999, các TPMT đã được quy định thành một chương riêng (Chương XVII). Trên cơ sở quy định của BLHS năm 1999 về các TPMT, giáo trình LHS Việt Nam- Phần các tội 10 phạm của các cơ sở đào tạo luật đã dành một chương riêng phân tích khái niệm, đặc điểm pháp lý chung, riêng của từng tội danh đối với các TPMT và đường lối xử lý (hình phạt) đối với từng loại tội phạm cụ thể về môi trường, như: Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần các tội phạm của Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Chương IX phân tích quy định các TPMT [24, tr.420]; Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, của Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2002, đã dành chương XXIII - Các TPMT [121, tr.465]; Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần các tội phạm do TS. Cao Thị Oanh làm Chủ biên [90]; và sau khi pháp điển hóa PLHS lần thứ 3 có Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần các tội phạm của trường Đại học Kiểm sát do TS Phạm Mạnh Hùng làm Chủ biên dành Chương VII, phân tích các dấu hiệu pháp lý của các TPMT sau khi được sửa đổi bổ sung [61, tr. Giáo trình này phân tích nhiều điểm mới đối với các TPMT trong BLHS năm 2015.

Các giáo trình nêu trên đạt được kết quả nghiên cứu như: i) Định nghĩa “tội phạm về môi trường” không được ghi nhận trong pháp luật thực định, chính vì vậy được hiểu theo nhiều cách khác nhau trong từng bối cảnh và góc độ tiếp cận. Tuy nhiên, các giáo trình nghiên cứu đã đưa ra được định nghĩa của các TPMT, nêu được dấu hiệu nhận biết TPMT. Các TPMT có đặc điểm về dấu hiệu hành vi xâm hại QHXH thuộc lĩnh vực môi trường qua đó phân biệt được TPMT với các tội phạm khác quy định trong BLHS. Đặc điểm về chủ thể vẫn là chủ thể truyền thống là cá nhân có năng lực TNHS thực hiện và đạt độ tuổi theo PLHS quy định.

Đặc điểm tiếp theo xâm hại vào quy định của Nhà nước về BVMT; ii) Các công trình phân tích dấu hiệu pháp lý của nhóm tội phạm và dấu hiệu pháp lý của từng CTTP như: khách thể của tội phạm, mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể của tội phạm cũng như hình phạt được quy định tương ứng đối với từng tội phạm cụ thể; iii) Ngoài ra, có một giáo trình nghiên cứu đã đề cập đến chủ thể mới thực hiện tội phạm là pháp nhân thương mại, lần đầu tiên được quy định trong BLHS năm 2015. - Bên cạnh sách giáo trình còn có sách bình luận từng TPMT được quy định trong BLHS qua các thời kỳ, như: Bình luận khoa học Luật sửa đổi bổ sung một số điều của BLHS năm 1999, của tác giả Nguyễn Ngọc Anh chủ biên (2010), Nxb. Công an nhân dân, Chương VII các TPMT [4]; Bình luận khoa học BLHS biên soạn theo BLHS 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009 của tác giả Nguyễn Ngọc Điệp, Nxb. Thanh niên, Phần VII các TPMT [42, tr.178]; Bình luận án của tác giả Đinh Văn Quế - Tập 8, các TPMT [93]; Tìm hiểu các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế và các TPMT của tác giả Nguyễn Đức 11 Mai, Nxb.

Chính trị quốc gia 2014, Chương II, các TPMT [85, tr.175]; Bình luận khoa học BLHS 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017- Phần các tội phạm, Chương XIX của tác giả Nguyễn Ngọc Hòa làm chủ biên [57, tr. Các sách bình luận nêu trên đã giải quyết được một số vấn đề, như: i) nêu được những điểm mới về các TPMT qua các thời kỳ pháp điển hóa PLHS năm 1999, 2009, 2015; ii) phân tích dấu hiệu pháp lý của từng CTTP về môi trường; iii) quyết định hình phạt đối từng loại TPMT; iv) đề xuất kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số CTTP về môi trường trong BLHS. Tuy nhiên, định nghĩa pháp lý TPMT của nhóm bình luận chưa chỉ ra được một đặc trưng cơ bản của tội phạm nói chung, TPMT nói riêng đó là “tội phạm là hành vi VPPL hình sự” [42]. - Những nghiên cứu về CSHS và những nghiên cứu không trực tiếp về TPMT nhưng có sự liên quan mật thiết, như: TPMT- một số vấn đề lý luận và thực tiễn, của tác giả Phạm Văn Lợi [75]; CSHS đối với các TPMT, của tác giả Đào Trí Úc và Võ Khánh Vinh [131]; Nhận thức khoa học về Phần chung PLHS Việt Nam sau pháp điển hóa lần thứ 3 của GS.