Lợi Nhuận Bất Thường và Cung Cầu Cổ Phiếu Đối Với Thông Báo Mua Cổ Phiếu Quỹ

Khóa luận phân tích lợi nhuận bất thường và cung cầu cổ phiếu liên quan đến thông báo mua cổ phiếu quỹ trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Trịnh Tấn Lực
• Người hướng dẫn: Tiến Sỹ Võ Xuân Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Lợi Nhuận Bất Thường và Cung Cầu Cổ Phiếu Đối Với Thông Báo Mua Cổ Phiếu Quỹ: Bằng Chứng Thực Nghiệm Từ Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa và điểm mới của luận văn
• 1.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1.9. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Lý thuyết tài chính truyền thống (Modern Finance)
• 2.1.1. Thị trường hiệu quả
• 2.1.2. Mô hình CAPM
• 2.2. Lý thuyết tài chính hành vi (Behavioural Finance)
• 2.3. Các vấn đề liên quan mua lại cổ phiếu
• 2.3.1. Cổ phiếu quỹ
• 2.3.2. Nguồn vốn mua lại cổ phiếu
• 2.3.3. Các hình thức mua lại cổ phiếu
• 2.3.4. Lý thuyết tín hiệu “dưới giá trị thực” và cung cầu cổ phiếu
• 2.4. Các công trình nghiên cứu về mua lại cổ phiếu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Ngày sự kiện
• 3.2.2. Cửa sổ nghiên cứu
• 3.2.3. Đo lường phản ứng của giá
• 3.2.4. Đo lường phản ứng của khối lượng giao dịch
• 3.2.5. Tác động của cung cầu cổ phiếu, khối lượng giao dịch bất thường, tỷ lệ dự kiến mua lại và một số yếu tố đặc thù doanh nghiệp lên lợi nhuận bất thường xung quanh ngày thông báo mua cổ phiếu quỹ
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phản ứng thị trường đối với giá chứng khoán
• 4.2. Phản ứng thị trường đối với khối lượng giao dịch
• 4.3. Mối quan hệ giữa lợi nhuận bất thường tích lũy với cung cầu cổ phiếu, khối lượng giao dịch bất thường, tỷ lệ dự kiến mua lại và một số yếu tố đặc thù doanh nghiệp xung quanh sự kiện mua cổ phiếu quỹ
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục A1: Danh sách toàn bộ các đợt mua cổ phiếu quỹ của các Công ty từ tháng 01/2008 đến tháng 12/2014
• Phụ lục A2: Danh sách các cổ phiếu trong mẫu nghiên cứu
• Phụ lục B: Mẫu công bố thông tin giao dịch cổ phiếu quỹ
• Phụ lục C: Kết quả xử lý từ phần mềm SPSS

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lợi Nhuận Bất Thường và Cung Cầu Cổ Phiếu

Lợi nhuận bất thường và cung cầu cổ phiếu là hai khái niệm quan trọng trong lĩnh vực tài chính, đặc biệt là trong thị trường chứng khoán. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích mối quan hệ giữa hai yếu tố này trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều biến động và sự phát triển, tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho các nhà đầu tư. Việc hiểu rõ về lợi nhuận bất thường và cung cầu cổ phiếu sẽ giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

1.1. Khái Niệm Lợi Nhuận Bất Thường Trong Thị Trường Chứng Khoán

Lợi nhuận bất thường được định nghĩa là lợi nhuận vượt trội so với mức lợi nhuận kỳ vọng. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán, lợi nhuận bất thường thường xuất hiện xung quanh các sự kiện quan trọng như thông báo mua cổ phiếu quỹ. Nghiên cứu cho thấy rằng lợi nhuận bất thường có thể phản ánh sự phản ứng của nhà đầu tư đối với thông tin mới.

1.2. Cung Cầu Cổ Phiếu và Tác Động Đến Giá Cổ Phiếu

Cung cầu cổ phiếu là yếu tố quyết định giá cổ phiếu trên thị trường. Khi cầu vượt cung, giá cổ phiếu có xu hướng tăng và ngược lại. Nghiên cứu chỉ ra rằng sự chênh lệch giữa cung và cầu cổ phiếu có thể tạo ra lợi nhuận bất thường cho nhà đầu tư, đặc biệt là trong các giai đoạn thông báo mua cổ phiếu quỹ.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Lợi Nhuận Bất Thường

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về lợi nhuận bất thường, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề và thách thức cần giải quyết. Một trong những thách thức lớn nhất là việc xác định chính xác các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận bất thường. Thị trường chứng khoán Việt Nam còn non trẻ, do đó, các quy luật và mô hình từ các thị trường phát triển có thể không hoàn toàn áp dụng được.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Đo Lường Lợi Nhuận Bất Thường

Việc đo lường lợi nhuận bất thường đòi hỏi phải có dữ liệu chính xác và đầy đủ. Nhiều nghiên cứu gặp khó khăn trong việc thu thập dữ liệu về giá cổ phiếu và khối lượng giao dịch, đặc biệt là trong các giai đoạn biến động mạnh.

2.2. Tác Động Của Thông Tin Đến Quyết Định Đầu Tư

Thông tin công bố có thể ảnh hưởng lớn đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư. Tuy nhiên, không phải lúc nào nhà đầu tư cũng phản ứng ngay lập tức với thông tin mới, dẫn đến sự chậm trễ trong phản ứng của thị trường.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Lợi Nhuận Bất Thường

Phương pháp nghiên cứu sự kiện là một trong những phương pháp chính được sử dụng để phân tích lợi nhuận bất thường. Phương pháp này cho phép đánh giá phản ứng của thị trường đối với các thông tin công bố, đặc biệt là thông báo mua cổ phiếu quỹ. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ các công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM.

3.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Sự Kiện

Phương pháp nghiên cứu sự kiện giúp xác định phản ứng của thị trường thông qua việc phân tích lợi nhuận bất thường xung quanh ngày công bố thông tin. Phương pháp này cho phép đánh giá tác động của thông tin đến giá cổ phiếu và khối lượng giao dịch.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu và Kết Quả

Dữ liệu được thu thập từ các công ty niêm yết và phân tích bằng các mô hình hồi quy. Kết quả cho thấy có sự phản ứng rõ rệt của thị trường đối với thông tin mua cổ phiếu quỹ, với lợi nhuận bất thường tích lũy tăng lên trong giai đoạn sau thông báo.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Lợi Nhuận Bất Thường

Nghiên cứu về lợi nhuận bất thường và cung cầu cổ phiếu không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn mang lại giá trị thực tiễn cho nhà đầu tư. Kết quả nghiên cứu có thể giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận.

4.1. Chiến Lược Đầu Tư Dựa Trên Lợi Nhuận Bất Thường

Nhà đầu tư có thể áp dụng các chiến lược đầu tư dựa trên lợi nhuận bất thường để tối ưu hóa danh mục đầu tư. Việc nắm bắt thông tin về các đợt mua cổ phiếu quỹ có thể giúp nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội đầu tư tốt hơn.

4.2. Tác Động Đến Quyết Định Của Nhà Quản Lý

Kết quả nghiên cứu cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định của các nhà quản lý công ty trong việc công bố thông tin và thực hiện các đợt mua cổ phiếu quỹ. Sự minh bạch trong thông tin công bố sẽ góp phần tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu về lợi nhuận bất thường và cung cầu cổ phiếu trong thị trường chứng khoán Việt Nam đã chỉ ra nhiều điểm quan trọng. Kết quả cho thấy rằng thị trường có sự phản ứng rõ rệt đối với thông tin mua cổ phiếu quỹ, tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết trong tương lai.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng lợi nhuận bất thường có mối liên hệ chặt chẽ với cung cầu cổ phiếu. Sự chênh lệch cung cầu càng cao thì lợi nhuận bất thường càng lớn.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng ra các yếu tố khác ảnh hưởng đến lợi nhuận bất thường, cũng như áp dụng các phương pháp nghiên cứu mới để nâng cao độ chính xác của kết quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu  Chương 2: Tổng quan lý thuyết  Chương 3: Phương pháp nghiên cứu  Chương 4: Kết quả nghiên cứu  Chương 5: Kết luận và hàm ý Trịnh Tấn Lực Trang 7 Lợi nhuận bất thường và cung cầu của cổ phiếu đối với thông báo mua cổ phiếu quỹ: Bằng chứng thực nghiệm từ thị trường chứng khoán Việt Nam CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT Lý thuyết về tài chính rất đa dạng và phong phú, song có thể được phân thành hai trường phái lớn là: (i) Tài chính truyền thống (Modern Finance), và (ii) Tài chính hành vi (Behavioural Finance). Tài chính truyền thống với lý thuyết thị trường hiệu quả (EMH) theo đó nó cho rằng thị trường là hợp lý và luôn hiệu quả tại mọi thời điểm, không có quy tắc kinh doanh nào có thể đánh bại thị trường. Khi giá trị của của một tài sản trên thị trường bị định giá thấp hoặc cao hơn giá trị nội tại thì luôn tồn tại một cơ chế để đưa giá của các tài sản về với giá trị nội tại – cơ chế chênh lệnh giá. Để tối đa hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro, nhà đầu tư phải đa dạng hóa một cách triệt để danh mục đầu tư.

Các nghiên cứu tiêu biểu trong tài chính truyền thống là mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) và mô hình định giá chênh lệch giá (APT). Bên cạnh đó, một trường phái khác, trường phái tài chính hành vi với triết lý cho rằng “thị trường không luôn luôn đúng”. Theo đó, thị trường không phải lúc nào cũng tồn tại cơ chế đưa giá của các tài sản về với giá trị nội tại. Nói cách khác, thị giá của các tài sản trên thị trường chưa hẳn là chỉ báo tốt của giá trị nội tại tại một thời điểm.

Những nhà nhiên cứu của trường phái tài chính hành vi tin rằng chúng ta có thể đưa ra các chiến lược đầu tư để tối đa hóa lợi nhuận thay vì đa dạng hóa danh mục đầu tư.1 Lý thuyết tài chính truyền thống (Modern Finance) Một trong những yếu tố cốt lõi của tài chính truyền thống đó là lý thuyết thị trường hiệu quả (EMH). Người đặt nền tảng cho lý thuyết này là Fama, theo lý thuyết này thì thị trường hiệu quả được xem như các thông tin sẵn có phản ảnh vào giá của chứng khoán và không có cơ hội cho nhà đầu tư tìm thấy các khoảng lợi nhuận bất thường (Fama 1970). Trịnh Tấn Lực Trang 8 Lợi nhuận bất thường và cung cầu của cổ phiếu đối với thông báo mua cổ phiếu quỹ: Bằng chứng thực nghiệm từ thị trường chứng khoán Việt Nam Trên nền tảng lý thuyết thị trường hiệu quả và các giả định liên quan lý thuyết tài chính truyền thống đã làm cơ sở cho sự ra đời và phát triển của mô hình định giá tài sản vốn (CAPM). Mô hình CAPM được Harry Markowitz đặt nền tảng năm 1952, sau đó Sharpe, Lintner và Mossin là các tác giả có công phát triển tiếp theo mô hình CAPM từ nền tảng ban đầu của Markowitz.1 Thị trường hiệu quả Trong thị trường hiệu quả, giá cổ phiếu là không thể dự đoán trước được và do đó lợi nhuận từ cổ phiếu cũng sẽ là ngẫu nhiên và hầu như tuân theo phân phối chuẩn.

Thị trường được chia thành ba cấp độ hiệu quả: (i) Hiệu quả dạng yếu (weak form), (ii) Hiệu quả dạng vừa (semi-strong form) và (iii) Hiệu quả dạng mạnh (strong form). Cấp độ hiệu quả dạng yếu cho rằng giá hiện tại của cổ phiếu được phản ánh đầy đủ các thông tin giá trong quá khứ. Ở cấp độ hiệu quả dạng vừa thì giá hiện tại của cổ phiếu được phản ánh đầy đủ các thông tin đã công bố cũng như các thông tin về Công ty như lợi nhuận, cổ tức, các thông báo của ban quản lý. Đối với cấp độ hiệu quả dạng mạnh thì không thể thực hiện các quy luật thương mại dựa trên những thông tin nội bộ vì giá cả thị trường đã phản ánh những thông tin đó rồi (Fama 1970).

Có thể cô đọng các cấp độ của thị trường hiệu quả bằng Hình 2.1 dưới đây: Trịnh Tấn Lực Trang 9 Lợi nhuận bất thường và cung cầu của cổ phiếu đối với thông báo mua cổ phiếu quỹ: Bằng chứng thực nghiệm từ thị trường chứng khoán Việt Nam Hình 2.1: Các cấp độ của thị trường hiệu quả Dạng yếu Thông tin trong quá khứ không cho phép nhà đầu tư sử dụng để đạt được lợi nhuận cao hơn lợi nhuận bình quân thị trường hay lợi nhuận vượt trội. THỊ TRƯỜNG Dạng mạnh Dạng vừa HIỆU QUẢ Mọi thông tin liên Mọi thông tin đã công quan kể cả thông tin bố không cho phép nội bộ không cho nhà đầu tư sử dụng để phép nhà đầu tư sử đạt được lợi nhuận dụng để đạt được lợi cao hơn lợi nhuận nhuận cao hơn lợi bình quân thị trường nhuận bình quân thị hay lợi nhuận vượt trường hay lợi nhuận trội. Nguồn: Tổng hợp của tác giả Bên cạnh đó, theo Andrikopoulos (2005), điều kiện để cho thị trường hiệu quả có thể tóm tắt lại ở bốn đặc điểm sau: (i) Tính sẵn có của thông tin. (ii) Tốc độ mà thông tin được hấp thụ và dẫn đến mức cân bằng giá mới.

(iii) Nhà đầu tư tư lợi. (iv) Nhà đầu tư bình thường (hợp lý) và mức độ biểu hiện những hành vi có tính nhận thức năng lực và hiệu quả. Các điều kiện trên sẽ dẫn tới thị trường hiệu quả nhưng nó chỉ mang tính lý tưởng và chưa mang tính thực tiễn. Trịnh Tấn Lực Trang 10 Lợi nhuận bất thường và cung cầu của cổ phiếu đối với thông báo mua cổ phiếu quỹ: Bằng chứng thực nghiệm từ thị trường chứng khoán Việt Nam 2.1 Khái niệm về hiệu quả Theo Arnold (2008), hiệu quả được phân thành ba loại như sau:  Hiệu quả hoạt động: loại hiệu quả này quan trọng khi những giao dịch chứng khoán trên sàn được thực hiện.

Những giao dịch là hiệu quả khi chúng được thực hiện nhanh chóng, đáng tin cậy với giá thành thấp tới mức có thể.  Hiệu quả phân phối: Các nguồn tài nguyên trong xã hội là hữu hạn. Do đó, cơ chế chính là nên phân phối tài nguyên vào những nơi thật sự cần thiết, hay nói cách khác là những dự án hiệu quả nhất nên được tài trợ.  Hiệu quả về giá: Đây là điểm nhấn của EMH.

Thị giá của tài sản sẽ phản ánh hợp lý vào tất cả các thông tin được công bố. Nhà đầu tư chỉ có thể kiếm lợi nhuận dựa trên rủi ro hệ thống.2 Nhà đầu tư bình thường (hợp lý) Một trong những giả định quan trọng trong EMH là về nhà đầu tư bình thường (hợp lý). Trong thị trường hiệu quả, giá cổ phiếu được định giá bởi nhà đầu tư bình thường (hợp lý), những người sẽ mua và bán cổ phiếu vì những lý do chính đáng và thông minh. Nhà đầu tư hợp lý theo dõi thông tin và gần như phản ứng với thông tin và thiết lập giá trị cho cổ phiếu ngay lập tức.

Lý thuyết về nhà đầu tư hợp lý đã tồn tại rất lâu trong ngành tài chính với tên gọi ban đầu là kinh tế gia hợp lý (homo economicus). Theo Andrikopoulos (2005), kinh tế gia hợp lý có những đặc điểm như sau: (i) Hoàn toàn vì lợi ích cá nhân (ii) Hoàn toàn bình thường (hợp lý) (iii) Tự do tiếp cận thông tin đầy đủ và nhanh chóng trong điều kiện nhất định. Trong thị trường hiệu quả, nhà đầu tư phi lý hoặc không tồn tại hoặc tồn tại nhưng hành động của họ triệt tiêu lẫn nhau, kết quả là giá cổ phiếu không bị ảnh hưởng. Trịnh Tấn Lực Trang 11 Lợi nhuận bất thường và cung cầu của cổ phiếu đối với thông báo mua cổ phiếu quỹ: Bằng chứng thực nghiệm từ thị trường chứng khoán Việt Nam Có thể giải thích hiện tượng này như sau: Thị trường hiệu quả tạo môi trường cạnh tranh gay gắt giữa những nhà đầu tư chênh lệch giá (nhà đầu tư bình thường (hợp lý)), sự chênh lệch giá tạo ra bởi nhà đầu tư phi lý sẽ được các nhà đầu tư chênh lệch giá tận dụng và làm triệt tiêu sự chênh lệch.3 Kinh doanh chênh lệch giá Hoạt động kinh doanh chênh lệch giá đóng vai trò quan trọng trong thị trường hiệu quả (EMH).

Kinh doanh chênh lệch giá là mua và bán cùng một loại chứng khoán trên hai thị trường khác nhau tại cùng một thời điểm để hưởng lợi nhuận từ sự khác biệt giá của chúng (Bodie et al. Còn Madura (2012) thì cho rằng có thể định nghĩa kinh doanh chênh lệch giá là việc lợi dụng vào sự khác biệt giữa các giá niêm yết để kiếm lời mà không chịu rủi ro và sẽ khiến cho các mức giá được điều chỉnh thống nhất với nhau. Giá của cổ phiếu có thể quá đắt trong một thị trường nhưng cùng lúc đó có thể quá rẻ trong một thị trường khác. Khi đó, nhà đầu tư chênh lệch giá sẽ mua bên rẻ và bán bên đắt để tạo lợi nhuận, cùng lúc đó triệt tiêu chênh lệch giá và đưa giá trị cổ phiếu về giá trị nội tại.4 Quy luật ngẫu nhiên Theo Bodie et al.

(2011), thuật ngữ bước ngẫu nhiên “Random walk” thường được nhắc tới như là sự thay đổi của giá cổ phiếu là ngẫu nhiên không thể dự báo. Giá cổ phiếu theo quy luật ngẫu nhiên (Random walk), nói cách khác sự thay đổi tiếp theo của giá cổ phiếu không có mối tương quan. Giá trị nội tại của cổ phiếu được tính toán dựa trên nguyên tắc chiết khấu dòng tiền hoặc cổ tức trong tương lai. Khi thông tin tốt xuất hiện, nhà đầu tư sẽ điều chỉnh dự báo dòng tiền và cổ tức theo chiều tăng khiến giá cổ phiếu tăng.

Ngược lại, khi thông tin xấu xuất hiện, giá cổ phiếu sẽ giảm cũng theo nguyên tắc trên. Thông tin mới được định nghĩa là những thông tin có tính ngẫu nhiên và không thể đoán trước được. Do đó, sự thay đổi về giá của cổ phiếu sẽ theo quy luật ngẫu nhiên. Trịnh Tấn Lực Trang 12 Lợi nhuận bất thường và cung cầu của cổ phiếu đối với thông báo mua cổ phiếu quỹ: Bằng chứng thực nghiệm từ thị trường chứng khoán Việt Nam 2.2 Mô hình CAPM Như đã giới thiệu, mô hình CAPM được phát triển bởi Sharpe (1964), Lintner (1965) và Mossin (1966).

Mô hình CAPM chỉ đúng trong môi trường bình thường hợp lý. Trong môi trường hợp lý, nhà đầu tư ra quyết định hợp lý và thông minh nhất. Nhà đầu tư không quan tâm đến bất kỳ yếu tố nào khác ngoài rủi ro và lợi nhuận. Do đó, CAPM thể hiện chính xác mối quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng: E(R) = Rf + β*[E(RM) - Rf] Rf: lãi suất phi rủi ro.