Luận văn thạc sĩ economic benefits of foreign aid an analysis of chinas aid to africa

Luận văn thạc sĩ phân tích economic benefits of foreign aid an analysis of chinas aid to africa, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: Dr. Howard Nicholas
• Trường học: University of Economics
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Lợi ích kinh tế từ viện trợ nước ngoài của Trung Quốc
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Aid in general
• 2.2. The purpose of aid
• 2.3. The trade-aid link
• 3. CHAPTER 3: BACKGROUND AND METHODOLOGY
• 3.1. China’s dependency on raw material
• 3.2. The importance of market for China’s growth dynamism
• 3.3. Trade between China and Africa
• 3.4. Estimate China’s aid
• 3.5. Chinese policy toward aid
• 4. CHAPTER 4: RESEARCH RESULTS
• 4.1. Trade-aid correlation

Tóm tắt

I. Tổng quan về lợi ích kinh tế từ viện trợ nước ngoài của Trung Quốc

Viện trợ nước ngoài của Trung Quốc đã trở thành một chủ đề nóng trong các cuộc thảo luận về phát triển kinh tế toàn cầu. Đặc biệt, sự gia tăng viện trợ của Trung Quốc cho các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là ở châu Phi, đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu và chính trị gia. Mục tiêu chính của viện trợ này không chỉ là hỗ trợ phát triển mà còn nhằm phục vụ lợi ích kinh tế của Trung Quốc. Việc phân tích các lợi ích kinh tế từ viện trợ nước ngoài của Trung Quốc sẽ giúp hiểu rõ hơn về động lực và tác động của chính sách này.

1.1. Động lực kinh tế của viện trợ nước ngoài từ Trung Quốc

Viện trợ nước ngoài của Trung Quốc chủ yếu được thúc đẩy bởi các động lực kinh tế. Trung Quốc tìm kiếm nguồn nguyên liệu thô và thị trường tiêu thụ cho hàng hóa của mình. Việc cung cấp viện trợ cho các quốc gia đang phát triển không chỉ giúp cải thiện quan hệ ngoại giao mà còn tạo ra cơ hội thương mại cho Trung Quốc. Nghiên cứu cho thấy rằng viện trợ của Trung Quốc thường đi kèm với các hợp đồng thương mại có lợi cho cả hai bên.

1.2. Tác động của viện trợ nước ngoài đến phát triển kinh tế

Viện trợ nước ngoài từ Trung Quốc đã có những tác động tích cực đến phát triển kinh tế của các quốc gia nhận viện trợ. Các dự án hạ tầng, giáo dục và y tế được tài trợ đã giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, cũng cần xem xét các tác động tiêu cực như sự phụ thuộc vào viện trợ và các vấn đề về quản lý tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong viện trợ nước ngoài của Trung Quốc

Mặc dù viện trợ nước ngoài của Trung Quốc mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Các quốc gia nhận viện trợ thường phải đối mặt với áp lực từ Trung Quốc trong việc thực hiện các dự án. Hơn nữa, sự thiếu minh bạch trong quy trình phân bổ viện trợ cũng gây ra nhiều lo ngại về tham nhũng và lạm dụng tài chính.

2.1. Áp lực từ Trung Quốc đối với các quốc gia nhận viện trợ

Các quốc gia nhận viện trợ từ Trung Quốc thường phải chấp nhận các điều kiện đi kèm, bao gồm việc ưu tiên sử dụng hàng hóa và dịch vụ của Trung Quốc trong các dự án. Điều này có thể dẫn đến sự thiếu cạnh tranh và không tối ưu hóa nguồn lực.

2.2. Vấn đề minh bạch và quản lý tài chính

Sự thiếu minh bạch trong quy trình phân bổ viện trợ có thể dẫn đến tham nhũng và lạm dụng tài chính. Nhiều quốc gia nhận viện trợ không có hệ thống giám sát hiệu quả, khiến cho việc theo dõi và đánh giá các dự án trở nên khó khăn.

III. Phương pháp và giải pháp trong việc tối ưu hóa viện trợ nước ngoài

Để tối ưu hóa lợi ích từ viện trợ nước ngoài, các quốc gia cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc xây dựng các chính sách rõ ràng và minh bạch trong quản lý viện trợ là rất quan trọng. Hơn nữa, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan để đảm bảo rằng viện trợ được sử dụng đúng mục đích.

3.1. Xây dựng chính sách minh bạch trong quản lý viện trợ

Các quốc gia cần thiết lập các quy định rõ ràng về việc phân bổ và sử dụng viện trợ. Điều này không chỉ giúp tăng cường sự tin tưởng từ các nhà tài trợ mà còn đảm bảo rằng viện trợ được sử dụng hiệu quả.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Hợp tác giữa chính phủ, tổ chức phi chính phủ và các nhà tài trợ là rất quan trọng để đảm bảo rằng viện trợ được sử dụng đúng mục đích. Việc chia sẻ thông tin và kinh nghiệm sẽ giúp tối ưu hóa các dự án viện trợ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về viện trợ nước ngoài

Nghiên cứu về viện trợ nước ngoài của Trung Quốc đã chỉ ra rằng viện trợ không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn có thể tạo ra những thay đổi tích cực trong xã hội. Các dự án hạ tầng, giáo dục và y tế đã giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho nhiều người dân. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu sâu hơn để đánh giá toàn diện tác động của viện trợ.

4.1. Các dự án hạ tầng và tác động đến phát triển kinh tế

Các dự án hạ tầng do Trung Quốc tài trợ đã giúp cải thiện giao thông, năng lượng và nước sạch cho nhiều quốc gia. Điều này không chỉ thúc đẩy phát triển kinh tế mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân.

4.2. Tác động xã hội của viện trợ nước ngoài

Viện trợ nước ngoài cũng đã góp phần vào việc nâng cao giáo dục và y tế tại các quốc gia nhận viện trợ. Những cải thiện này không chỉ giúp tăng cường năng lực lao động mà còn tạo ra một xã hội ổn định hơn.

V. Kết luận và tương lai của viện trợ nước ngoài từ Trung Quốc

Viện trợ nước ngoài từ Trung Quốc đã và đang đóng một vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của nhiều quốc gia. Tuy nhiên, để đảm bảo rằng viện trợ mang lại lợi ích bền vững, cần có những cải cách trong quản lý và phân bổ viện trợ. Tương lai của viện trợ nước ngoài sẽ phụ thuộc vào khả năng của các quốc gia trong việc tối ưu hóa lợi ích từ viện trợ.

5.1. Tương lai của viện trợ nước ngoài từ Trung Quốc

Viện trợ nước ngoài từ Trung Quốc có thể tiếp tục gia tăng trong tương lai, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu. Tuy nhiên, các quốc gia cần phải chuẩn bị để tận dụng tối đa lợi ích từ viện trợ này.

5.2. Các khuyến nghị cho chính sách viện trợ

Cần có các khuyến nghị rõ ràng cho chính sách viện trợ, bao gồm việc tăng cường minh bạch, hợp tác và giám sát hiệu quả. Điều này sẽ giúp đảm bảo rằng viện trợ nước ngoài thực sự mang lại lợi ích cho các quốc gia nhận viện trợ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự trỗi dậy của nền kinh tế Trung Quốc trong giai đoạn cải cách mở cửa đã thúc đẩy quốc gia này trở thành một trong những nhà tài trợ vốn quốc tế lớn nhất cho khu vực Châu Phi cận Sahara. Dữ liệu thực nghiệm giai đoạn 2000-2012 cho thấy dòng viện trợ chính thức của Trung Quốc sang Châu Phi đã tăng trưởng ngoạn mục từ mức hơn 2 tỷ USD vào năm 2000 lên gần 33 tỷ USD vào năm 2012. Song song với đó, kim ngạch nhập khẩu song phương của Trung Quốc từ lục địa này cũng tăng vọt từ 5 tỷ USD lên xấp xỉ 100 tỷ USD, tức gấp 20 lần chỉ sau 12 năm. Thực tế này đã làm dấy lên những tranh luận học thuật sâu sắc về động cơ thực sự đằng sau chính sách ngoại giao viện trợ của Bắc Kinh.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất của dòng vốn viện trợ Trung Quốc: Liệu đây là mô hình "hợp tác Nam - Nam cùng có lợi" như tuyên bố chính thức, hay thực chất là công cụ kinh tế phục vụ lợi ích vị kỷ của nhà tài trợ nhằm thâu tóm tài nguyên và mở rộng thị trường xuất khẩu. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là lượng hóa mối quan hệ tương quan giữa viện trợ và hoạt động thương mại hai chiều, bao gồm luồng nhập khẩu nguyên liệu thô chiến lược và luồng xuất khẩu hàng hóa công nghiệp chế tạo.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 51 quốc gia Châu Phi trong giai đoạn 2000-2012, sử dụng các chuỗi số liệu vi mô và vĩ mô đã được kiểm chứng. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng định lượng vững chắc, giúp giải mã các chiến lược tài trợ phát triển quốc tế thông qua các thước đo tương quan có độ trễ thời gian rõ ràng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết lợi ích của nhà tài trợ (Donor's Self-Interest Model) được phát triển bởi McKinlay và Little (1977), kết hợp với các mở rộng của Maizels và Nissanke (1984) cũng như Alesina và Dollar (2000). Lý thuyết này khẳng định phân bổ viện trợ song phương chủ yếu phản ánh các toan tính chiến lược về an ninh, chính trị và đặc biệt là lợi ích kinh tế của nước tài trợ hơn là nhu cầu thuần túy của nước tiếp nhận.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng khung phân tích liên kết Viện trợ - Thương mại (Trade-Aid Linkages) với hai luồng quan điểm đối nghịch:

• Lý thuyết "Viện trợ thúc đẩy thương mại" (Aid causes trade): Viện trợ đóng vai trò trợ cấp xuất khẩu hoặc đầu tư hạ tầng nhằm tạo thuận lợi cho việc khai thác và vận chuyển hàng hóa về nước tài trợ (Kemp và Kojima, 1985; Wagner, 2003).
• Lý thuyết "Thương mại định hướng viện trợ" (Trade causes aid): Các đối tác thương mại lớn sẽ được ưu tiên nhận nhiều vốn viện trợ hơn để củng cố quan hệ kinh tế hiện hữu (Berthélemy, 2006; Younas, 2008).

Các khái niệm chính được làm rõ bao gồm: Viện trợ ràng buộc (Tied Aid), Tín dụng ưu đãi gắn với tài nguyên (Natural resource-backed loans), và Hợp tác Nam - Nam (South-South Cooperation).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hai hệ thống cơ sở dữ liệu quốc tế:

1. Cơ sở dữ liệu AidData, trích xuất theo phương pháp Theo dõi dòng tài chính chưa báo cáo (TUFF - Tracking Underreported Financial Flows) nhằm thu thập chính xác các dự án viện trợ chính thức của Trung Quốc.
2. Cơ sở dữ liệu Giải pháp Thương mại Tích hợp Thế giới (WITS) của Ngân hàng Thế giới để lấy dữ liệu xuất nhập khẩu chi tiết theo ngành giai đoạn 2000-2012.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các luồng viện trợ và thương mại chính thức giữa Trung Quốc và 51 quốc gia Châu Phi trong chuỗi thời gian 13 năm (2000-2012). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ có chủ đích (purposive complete sampling) đối với các dự án viện trợ chính thức được ghi nhận nhằm đảm bảo tính bao quát tối đa.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tương quan tuyến tính kết hợp biến trễ từ 1 đến 3 năm (Lagged Correlation Analysis) là vì các dự án cơ sở hạ tầng khai khoáng đòi hỏi chu kỳ xây dựng từ 2 đến 3 năm mới phát huy hiệu quả nhập khẩu tài nguyên. Kỹ thuật này cho phép nhận diện chính xác mối quan hệ nhân quả thời gian, khắc phục hiện tượng nội sinh và kiểm định tính đồng thời của các luồng hàng hóa xuất khẩu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu mang lại bốn phát hiện định lượng then chốt về cơ cấu và tác động của dòng vốn viện trợ Trung Quốc tại Châu Phi:

Thứ nhất, phân bổ vốn viện trợ có sự tập trung bất đối xứng cực lớn vào lĩnh vực hạ tầng và năng lượng. Trong giai đoạn 2010-2012, các khoản vay ưu đãi chiếm tới 55.7% tổng giá trị hỗ trợ (đạt 49.76 tỷ Nhân dân tệ), trong khi viện trợ không hoàn lại chỉ chiếm 36.2%. Hơn 80% tổng nguồn vốn viện trợ được rót vào bốn lĩnh vực trọng điểm: sản xuất và cung ứng năng lượng, giao thông vận tải, công nghiệp khai khoáng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Các lĩnh vực an sinh xã hội như y tế hay giáo dục chỉ chiếm chưa đầy 10%.

Thứ hai, tồn tại mối tương quan dương rất mạnh giữa viện trợ cơ sở hạ tầng và kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu thô của Trung Quốc từ các nước tiếp nhận. Hệ số tương quan ở năm hiện tại đạt mức cao r = 0.7874 và gia tăng liên tục khi xét độ trễ: độ trễ 1 năm và đạt đỉnh ở mức độ trễ 2 năm trước khi giảm nhẹ ở mức độ trễ 3 năm. Điều này chứng minh viện trợ hạ tầng đi trước 2 năm để tạo tiền đề cho việc đẩy mạnh khai thác và vận chuyển dầu mỏ, khoáng sản về Trung Quốc.

Thứ ba, dòng viện trợ có mối liên kết đồng thời (contemporaneous correlation) chặt chẽ với hoạt động xuất khẩu hàng hóa chế tạo của Trung Quốc sang Châu Phi với hệ số tương quan luôn duy trì ở mức trên 0.8. Trong cơ cấu hàng xuất khẩu sang Châu Phi, 81% là các sản phẩm công nghiệp chế biến như máy móc, thiết bị điện tử, dệt may và phương tiện vận tải.

Thứ tư, Trung Quốc liên tục duy trì thâm hụt thương mại danh nghĩa với Châu Phi trong suốt giai đoạn 2000-2012 (nhập khẩu vượt xuất khẩu), tuy nhiên hơn 90% kim ngạch nhập khẩu là nhiên liệu và quặng kim loại. Điều này khẳng định thâm hụt thương mại không phải là tổn thất kinh tế mà là chiến lược chủ động nhằm bảo đảm an ninh năng lượng cho tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 9.7%/năm của quốc gia này.

Thảo luận kết quả

Khi thảo luận sâu về dữ liệu, mối quan hệ giữa viện trợ và thương mại có thể được minh họa trực quan thông qua hai dạng thức trình bày:

• Biểu đồ phân tán hai chiều (Two-way Scatter Plot) kết hợp đường xu hướng tuyến tính: Thể hiện độ phân tán của giá trị nhập khẩu khoáng sản theo trục tung và dòng vốn viện trợ hạ tầng có độ trễ 2 năm theo trục hoành, phản ánh rõ quỹ đạo tăng trưởng đồng biến.
• Biểu đồ thanh ngang xếp chồng (Stacked Bar Chart): Mô tả sự tương phản sâu sắc giữa cơ cấu hàng xuất khẩu (81% hàng chế tạo giá trị gia tăng) và cơ cấu hàng nhập khẩu (trên 90% tài nguyên thô).

Kết quả này ủng hộ mạnh mẽ mô hình "khoản vay đổi hạ tầng lấy tài nguyên" (Infrastructure-for-Resources) từng được ghi nhận trong thực tế tại Angola, Cộng hòa Dân chủ Congo và Nam Sudan. Khác với các nhà tài trợ thuộc OECD vốn gắn viện trợ với các điều kiện thể chế và quản trị, Trung Quốc đã lồng ghép khéo léo viện trợ phát triển thành một cấu phần trong chiến lược thương mại - đầu tư tổng thể. Viện trợ hạ tầng không chỉ giải quyết nút thắt logistics cho hoạt động khai khoáng của các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc mà còn tạo ra thị trường tiêu thụ trực tiếp cho các sản phẩm cơ khí và lực lượng lao động kỹ thuật xuất khẩu từ đại lục.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược với các chỉ tiêu định lượng rõ ràng:

1. Chính phủ các quốc gia tiếp nhận viện trợ tại Châu Phi: Tiến hành tái cấu trúc khung đàm phán hợp đồng vay vốn song phương. Cần thiết lập quy định pháp lý bắt buộc tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu đạt 35% về nguồn cung vật tư và 50% về lực lượng lao động địa phương trong các dự án cơ sở hạ tầng do nước ngoài tài trợ. Lộ trình thực hiện cần hoàn thành trước năm 2028 nhằm hạn chế tối đa tình trạng "viện trợ quay vòng" về nước tài trợ.

2. Cơ quan quản lý nợ công và Bộ Tài chính các nước đang phát triển: Thiết lập cơ chế trần bảo đảm nợ bằng tài nguyên thiên nhiên. Khuyến nghị áp dụng ngưỡng trần thế chấp xuất khẩu khoáng sản không vượt quá 25% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng năm, áp dụng ngay trong chu kỳ tài chính 2026-2030 để phòng ngừa rủi ro mất cân đối thanh khoản vĩ mô.

3. Cơ quan xúc tiến thương mại và đầu tư quốc tế: Thúc đẩy chiến lược đàm phán chuyển giao công nghệ chế biến sâu. Cần đưa điều khoản bắt buộc xây dựng nhà máy tinh luyện tại chỗ vào các gói thỏa thuận viện trợ - khai khoáng, hướng tới mục tiêu giảm tỷ trọng xuất khẩu khoáng sản thô từ mức trên 90% hiện nay xuống dưới 65% vào năm 2030.

4. Khối doanh nghiệp tư nhân và hiệp hội ngành nghề bản địa: T chủ động nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ và liên kết chuỗi cung ứng phụ trợ. Tận dụng hệ thống hạ tầng giao thông, cảng biển được tài trợ để tối ưu hóa chi phí logistics nội địa xuống thêm 15-20% trong giai đoạn 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và bộ dữ liệu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

• Nhà hoạch định chính sách đối ngoại và kinh tế vĩ mô: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham chiếu để thiết kế các hiệp định vay vốn phát triển song phương, nhận diện các điều khoản ràng buộc thương mại ẩn và bảo vệ an ninh kinh tế quốc gia.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Kinh tế phát triển: Khai thác khung lý thuyết về phân bổ viện trợ, mô hình kiểm định tương quan chuỗi thời gian có biến trễ và phương pháp xử lý dữ liệu dòng vốn chưa báo cáo (TUFF).
• Chuyên viên phân tích rủi ro tại các định chế tài chính và quỹ đầu tư quốc tế: Ứng dụng kết quả nghiên cứu để đánh giá rủi ro địa chính trị, dự báo dòng chảy thương mại quốc tế và chu kỳ biến động giá của nhóm hàng hóa nguyên liệu thô.
• Đại diện các tổ chức phi chính phủ và cơ quan hợp tác phát triển đa phương: Tham khảo góc nhìn thực chứng về tác động hai mặt của dòng vốn hỗ trợ hạ tầng phi truyền thống đối với mục tiêu phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Viện trợ của Trung Quốc khác biệt căn bản như thế nào so với viện trợ ODA truyền thống từ các nước OECD? Viện trợ Trung Quốc tập trung chủ yếu vào tín dụng ưu đãi phát triển cơ sở hạ tầng (chiếm trên 55% tổng vốn) và không đi kèm điều kiện cải cách thể chế chính trị. Ngược lại, viện trợ OECD chú trọng an sinh xã hội, quản trị công và nhân quyền. Ngoài ra, viện trợ Trung Quốc gắn chặt với các gói thầu mua sắm hàng hóa dịch vụ từ chính quốc gia này.

2. Tại sao Trung Quốc chấp nhận thâm hụt thương mại kéo dài với Châu Phi trong giai đoạn 2000-2012? Thâm hụt thương mại là kết quả chủ động từ nhu cầu tiêu thụ khổng lồ về năng lượng và khoáng sản phục vụ nền công nghiệp chế tạo nội địa. Trung Quốc sẵn sàng chi trả hơn 100 tỷ USD nhập khẩu tài nguyên thô (chiếm hơn 90% tổng nhập khẩu từ Châu Phi) để đổi lấy an ninh nguyên liệu đầu vào cho tăng trưởng kinh tế.

3. Mất bao lâu để dòng vốn viện trợ cơ sở hạ tầng phát huy tác động đến kim ngạch xuất khẩu tài nguyên sang Trung Quốc? Kết quả phân tích định lượng chỉ ra rằng mối tương quan giữa viện trợ hạ tầng và nhập khẩu tài nguyên đạt mức cực đại ở độ trễ 2 năm (24 đến 36 tháng). Đây là khoảng thời gian cần thiết để hoàn thiện các công trình giao thông, đường ống dẫn và cầu cảng phục vụ vận chuyển tài nguyên.

4. Phương pháp thu thập dữ liệu AidData TUFF có độ tin cậy học thuật như thế nào? Do chính phủ Trung Quốc không công bố chi tiết báo cáo viện trợ theo chuẩn DAC/OECD, phương pháp TUFF sử dụng thuật toán tổng hợp và đối soát chéo từ thông cáo báo chí, văn kiện ngoại giao, báo cáo ngân sách tiếp nhận và dữ liệu thực địa, đảm bảo độ chuẩn xác cao cho các nghiên cứu định lượng độc lập.

5. Các nước Châu Phi có thực sự được hưởng lợi từ các gói viện trợ hạ tầng của Trung Quốc không? Các nước tiếp nhận được hưởng lợi trực tiếp từ việc cải thiện hệ thống giao thông và năng lượng vốn bị các nhà tài trợ phương Tây bỏ ngỏ. Tuy nhiên, lợi ích này đi kèm rủi ro suy giảm năng lực chế biến công nghiệp nội địa và phụ thuộc nặng nề vào xuất khẩu tài nguyên thô chưa qua tinh chế.

Kết luận

Nghiên cứu về lợi ích kinh tế của viện trợ Trung Quốc dành cho Châu Phi giai đoạn 2000-2012 đã đúc kết các phát hiện quan trọng:

• Viện trợ song phương của Trung Quốc hoạt động chủ yếu dựa trên động cơ tối đa hóa lợi ích kinh tế vị kỷ của nhà tài trợ.
• Hơn 80% dòng vốn viện trợ được tái đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực hạ tầng then chốt nhằm phục vụ chuỗi cung ứng tài nguyên.
• Dòng vốn viện trợ hạ tầng dẫn dắt kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu thô với chu kỳ độ trễ tối ưu là 2 năm.
• Xuất khẩu hàng hóa chế tạo của Trung Quốc sang các nước nhận viện trợ có mối liên kết đồng thời chặt chẽ với dòng vốn cam kết.
• Bản chất mối quan hệ kinh tế Trung Quốc - Châu Phi là sự trao đổi có tính toán giữa hạ tầng vật chất lấy an ninh năng lượng dài hạn.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã lượng hóa thành công mối liên kết Viện trợ - Thương mại bằng chuỗi dữ liệu thực nghiệm 13 năm, bác bỏ các nhận định định tính thiếu căn cứ. Trong giai đoạn tiếp theo, các nghiên cứu mở rộng cần cập nhật chuỗi số liệu sau năm 2015 trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) để đánh giá tính bền vững tài chính của các nước tiếp nhận. Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách quan tâm có thể tiếp tục khai thác khung phân tích này để giải quyết bài toán tối ưu hóa nguồn vốn phát triển quốc tế cho các nền kinh tế đang phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS ECONOMIC BENEFITS OF FOREIGN AID: AN ANALYSIS OF CHINA’S AID TO AFRICA A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By NGUYỄN QUỲNH ANH Academic Supervisor: DR. HOWARD NICHOLAS PROF. NGUYỄN TRỌNG HOÀI HO CHI MINH CITY, DECEMBER 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT I express my sincere gratitude to my supervisor, Dr. His constant support and insightful feedbacks enabled me to expand my initial idea and develop it into a complete research paper.

During the process, I have been inspired by him and learned so much from him. I am also appreciative of my second reader, Professor Nguyễn Trọng Hoài. His valuable critiques encouraged me to be more analytical and more confident to finish the thesis on time. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT This study considered the motives of Chinese aid to Africa with an emphasis being on the economic motives of aid.

The analysis undertaken concluded that Chinese aid, like OECD aid in general, serves the interests of the donor, specifically economic benefits. Using data on aid flows from 2010 to 2012, with a particular focus on the trade- aid linkages, the study found a strong correlation between Chinese aid flowing to infrastructure sectors and its imports of strategic materials from the aid recipient countries, with the former leading the latter. Simultaneously, Chinese aid, in general was found strongly correlated with exports of it manufacturing goods to the aid recipient countries, with the relationship being largely a contemporaneous one. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENT CHAPTER 1: INTRODUCTION .1 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW .1 Aid in general .1 The purpose of aid .2 The trade-aid link .16 CHAPTER 3: BACKGROUND AND METHODOLOGY .1 China’s dependency on raw material .2 The importance of market for China’s growth dynamism .3 Trade between China and Africa.1 Estimate China’s aid .2 Chinese policy toward aid .35 CHAPTER 4: RESEARCH RESULTS .2 Trade-aid correlation .53 i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF FIGURES Figure 1.1: Shares of China’s imports of oil to the world, 2010-2012.1: China’s GDP per capita (current US$), 1978-2016 .2: Country contributors to real global growth, 1995 – 2015 .3: China energy consumption and production gap, 1980-2012 .5: Composition of Exports and Imports from China, 1992-2012.6: China- Africa trade by sector, 2010 .7: Sectoral distribution of China’s aid: 1949-2009 vs.8 Net ODA from leading donors and estimated foreign aid from China, 2001-2013 .1: China aid, imports from and exports to Africa ($bn), 2000-2012 .2: China’s aid to Africa by sector ($bn), 2000-2012 .3: China’s aid to Africa by sector (%), 2012 .4: China’s imports from Africa by sector (% of total), 2000-2012 .5 China’s exports to Africa by sector (% of total), 2000-2012 .6 Two-way scatter plot of Infrastructure Aid and imports of raw materials .7 Two-way scatter plot of aid and Chinese exports to aid recipients.

45 LIST OF TABLES Table 3.1: China-Africa exports and imports, 1992 - 2012 .1 Correlation coefficients for infrastructure aid and imports of raw materials from aid recipients .2 Correlation coefficients for Chinese aid and exports to aid recipients.45 ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 1: INTRODUCTION The notion of “emerging donors” has been an important one in the recent literature on foreign aid. With the rise of China as an emerging donor and Sub-Saharan Africa (SSA) as the main recipient of its growing aid, much attention has been focused on the nature of China’s aid relationship with developing countries, particularly in the SSA region. For its part Beijing has been stressing the reciprocal nature of its interactions with SSA and promising a new aid relationship; one of a partnership based on traditional friendship. However, academics express doubts about the latter and China’s real motives behind its aid to the SSA region.

The general agreement appears to be that although Chinese aid differs from that of traditional donors (OECD members), it still adheres to the basic principle of aid, which is to primarily serve the interests of the donor. In theory, the so called self-interest can extend from economic benefits to political interests of the donor. For China, it seems that economic interests are the main motives behind its aid program in Africa. Many African countries express gratitude for Beijing’s generous offers of aid, cancellations of debt and promises of trade and investment in exchange for energy and minerals.

The Chinese government also states its allocation of aid to Africa is for mutual benefit. However, China has been at the centre of criticism for its rapidly expanding role in the continent as an energy and resource extractor. Critics charge that China’s extractive behaviour in Africa is no less than neo-colonialism, as it attempts to secure oil and other resources. It is no secret that China’s interest in SSA is for the raw materials it requires to feed its industrial machine.

Indeed, China’s imports from the region are heavily concentrated in petroleum and mineral. Data also shows that China is one of the biggest importers of fuels in the world.1 below shows the share of fuels imported by China. There is a constant increase up to 2012, after which it falls reflecting a slowdown of the Chinese economy. 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1: Shares of China’s imports of oil to the world, 2010-2012 Source: World Integrated Trade Solution (WITS) There is also a feeling that China’s aid policy also serves its export strategy, by making aid receivers more prone to importing from China.

In the context of the above, the paper attempts to investigate the motivations of Chinese foreign aid to SSA, with the emphasis being on the economic motivations and in particular the trade-aid linkages. The trade benefits refer to the imports of strategic raw materials to serve the production needs of the economy and exports of Chinese goods to the region. The research objective is to see the nature and extent of the aid trade relationship and in particular a) aid facilitates flows of raw materials from Africa to China and b) aid allows greater Chinese exports to countries in this continent. It needs stressing that the study does not look at the potential benefits of the recipients of Chinese aid, or compare Chinese aid to those of the OECD countries in this regard.

Rather, the sole focus is on whether Chinese aid as served the interests of China, particularly its economic interests. Also of note is the relative dearth of official data on Chinese aid, since this is often to be found under the guise of foreign investment. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] The study is organized as follows: Chapter 2 introduces some theories and empirical studies of motivation of aid with a focus on the trade gains from aid. Attention is also paid to China’s aid economic motives and the trade-aid link with Africa.

Chapter 3 provides background information about China’s economy and discussion the reasons behind China’s aid activities. More specifically, it explains the importance of raw material and markets for China’s growth dynamism. Background on China’s aid is also included together with Chinese policy toward aid. Chapter 4 presents an analysis of the aid-trade link, distinguishing between exports and imports.

The last chapter will then attempt to draw conclusions from the preceding study. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW 2.1 Aid in general 2.1 The purpose of aid In this chapter, the paper considers arguments for and against economic motives of foreign aid. Based on a humanitarian concern about worldwide development, aid is claimed to contribute to the process of alleviating absolute poverty and global economic inequality and distress. The role of aid in promoting economic growth and human development in recipient countries has been the main focus in the literature recently.

Recent articles covering the literature on aid and growth include McGillivray et al. The effectiveness of aid in raising real GDP growth can be found in studies of Morrissey (2001), Hansen and Tarp (2001), Easterly (2003), Easterly et al. (2004), and Patella et al. The overall conclusion is that “recipient country growth would have been lower under the counterfactual of no aid”.

Related literature discusses the possibility of short-term ‘win-win’ effects of bilateral aid for both donors and recipients, where economic development in recipient countries is also believed to benefit donor countries in the long runs through enhanced trade opportunities and greater global economic and social stability. There are agreements that donor’s self-interest is the main motivation behind giving aid. They argue that foreign aid flows are mostly followed by donor’s advantageous strategies which are ranged from political and economic benefit. McKinlay and Little (1977) study the allocation of U.

aid over the years 1960-1970. They note that humanitarian model which considers economic assistant is the main rationale behind aid allocation has received criticisms from the literature. Meanwhile there is considerable evidence has supported the view that aid is strongly linked to donor’s foreign policy interest. They explicitly test the former model and question the validation of it in explaining U.

They later is motivated to build a systematic model so called “foreign policy model”. Guided by the wide range of literature, the model then is developed in to five substantial models that capture various 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] interests of the U.S: “development interests”, “overseas economic interests”, “security interests”, “power political interests”, and “interest in political stability and democracy”. By doing so, the authors can isolate the effect of different types of interest of U. The results of the study support the foreign policy model.

There is also evidence indicates that “power political and security concerns are the central interests supported by and controlled through the U.S aid program” (McKinlay & Little, 1977, p. One important emphasis the authors made in their research is that “the best single indicators of relative need are population and per capita GDP” in the context of aid. They argue that as population grows and GDP per capita declines, the relative need for aid rises. If two countries receive identical amounts of aid (that is, identical absolute commitment), but one has a larger population and lower per capita GDP, then some preference is being shown toward the smaller, wealthier country in the sense that its relative needs for aid are lower.

Follow McKinley (1977), Maize’s and Naissance (1984) examine the balance of motivations between “recipient need’ and ‘donor interest’. They use two alternative models reflecting the need for aid of recipient countries and the donors’ gain from giving aid, respectively. The data covers bilateral and multilateral aid flows to 80 countries in 1969-1971 and 1978-1980. The first model is found to be inapplicable as an explanation of allocation of aid.

The second model of donor interest provides a good explanation of bilateral aid but poor explanation of multilateral aid. More specifically, political and security interests are found dominantly affect the results and its coefficients increase sharply from 1969-1971 period to 1978-1980 period. Aid for investment shows positive effect, but not significant. Trade interest represented by a dummy variable, which equal 1 if the recipient country exports more than 1% of world exports of any strategic materials such as bauxite cobalt, copper, nickel, etc.

shows positive coefficient in both periods, but again insignificant. And by comparing results from two periods, the analysis show that there is a shift from the domination of recipient need aid in the first period to the domination of donor interest aid in the second period. Maize’s and Nissanke (1984, p. 891) concludes “bilateral aid allocations are made largely or solely in support of donors’ perceived foreign economic, political and security interests”.

With regard to 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] econometric technique, Maizels and Nissanke (1984) use cross-country linear multiple regressions for analysis.