Chương 1: Đảng bộ Hà Nội lãnh đạo khôi phục sản xuất nông nghiệp (1954- 1957). Chương 2: Đảng bộ Hà Nội lãnh đạo cải tạo và phát triển sản xuất nông nghiệp (1958- 1960). Chương 3: Kết quả và những kinh nghiệm chủ yếu. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘI DUNG Chƣơng 1: ĐẢNG BỘ HÀ NỘI LÃNH ĐẠO KHÔI PHỤC SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP (1954-1957) 1.
Vài nét về điều kiện tự nhiên, dân cƣ sau khi hòa bình lập lại 1.Điều kiện tự nhiên, dân cư ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp *Vị trí địa lý Hà Nội nằm chếch về phía Tây Bắc của trung tâm vùng Đồng bằng châu thổ Sông Hồng, có vị trí từ 20°53' đến 21°23' vĩ độ Bắc và 105°44' đến 106°02' kinh độ Đông, tiếp giáp với các tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc ở phía Bắc, Hà Nam, Hòa Bình ở phía Nam, Bắc Giang, Bắc Ninh và Hưng Yên ở phía Đông, Hòa Bình và Phú Thọ ở phía Tây. V ới vị trí và địa thế đẹp, thuận lợi, Hà Nội trở thành trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá và khoa học lớn, đầu mối giao thông quan trọng của Việt Nam. Thủ đô Hà Nội là một vùng đất hội tụ thiên thời, địa lợi, nhân hoà với diện tích tự nhiên là 152.2 km 2 (năm 1954), chia làm hai khu vực nội thành và ngoại thành. Nội thành c ó diện tích tự nhiên là 12.2 km2 và ngoại thành có diện tích là 140 km 2.
Cùng với thời gian, thủ đô ngày càng được quy hoạch và mở rộng. Hà Nội sau khi mở rộng năm 2008 có diện tích 3.324,92 km² gấp 22 lần so với năm 1954. Sau khi hoà bình lập lại, ngày 10/11/1954 Uỷ ban hành chính Hà Nội được thành lập, bao gồm 4 quận nội thành với 36 khu phố và 4 quận ngoại thành với 46 xã. Đến năm 1957, các đơn vị hành chính gồm tám quận: 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Tổ chức Hành chính Hà Nội năm 1957 [133, tr136] Quận Tên xã Quận 1 Từ khu phố 17 đến 25 Quận 2 Từ khu phố 9 đến 16, thêm khu phố 34 Quận 3 Từ khu phố 1 đến 8 Quận 4 Từ khu phố 26 đến 33 Quận 5 Nhật Tân, Tứ Liên, Tầm Xá, Quảng An, Tân Lập, Phú Thượng, Đức Thắng, Thuỵ Phương, Xuân Đỉnh, Xuân La, Cổ Nhuế, Đông Thái, Thái Đô Quận 6 Trung Thành, Nhân Chính, Trung Hoà, Thái Thịnh, Phúc Lệ, Yên Hoà, Ngọc Hà, Thống Nhất, Hoà Bình, Dịch Vọng, Mễ Trì, Mai Dịch Quận 7 Tam Khương, Yên Sở, Phương Liên, Định Công, Đại Kim, Trần Phú, Lĩnh Nam, Thanh Lương, Thanh Trì, Hoàng Văn Thụ, Quỳnh Mai, Đoàn Kết, Vĩnh Tuy, Thanh Hương Quận 8 Phố Gia Lâm, xã Long Biên, Hồng Tiến, Tiến Bộ, Việt Hưng, Ngọc Thuỵ, Thượng Thanh Đến năm 1958, bỏ cấp quận ở 4 quận nội thành và chia thành 12 khu phố: Hoàn Kiếm, Hàng Cỏ, Hai Bà Trưng, Hàng Bông, Cửa Đông, Hàng Đào, Trúc Bạch, Văn Miếu, Ba Đình, Bạch Mai, Bảy Mẫu, Ô Chợ Dừa. *Địa hình Dạng địa hình chủ yếu của Hà Nội là đồng bằng được bồi đắp bởi các dòng sông với các bãi bồi đại, bãi bồi cao và các bậc thềm. Xen giữa các bãi bồi đại và các bãi bồi cao còn có các vùng trũng với các hồ, đầm (dấu vết của các lòng sông cổ). Đáng kể có các hồ lớn như: Bẩy Mẫu, Hoàn Kiếm, Thiền Quang, Thủ Lệ, Ngọc Khánh, Thành Công, Hồ Tây.Bên cạnh giá trị về mặt cảnh quan, những hồ này là nơi cung cấp nguồn thuỷ sản có giá trị.
18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phần lớn diện tích Hà Nội nằm trong vùng châu thổ Sông Hồng với độ cao trung bình từ 15m đến 20m so với mặt biển. Còn lại chỉ có khu vực đồi núi ở phía Bắc và Tây Bắc của huyện Sóc Sơn thuộc rìa phía nam của dãy núi Tam Đảo có độ cao từ 20m đến hơn 400m. Địa hình của Hà Nội thấp dần từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông. Điều này được phản ánh rõ nét qua hướng dòng chảy tự nhiên của các dòng sông chính chảy qua Hà Nội.
Đặc điểm nổi bật của Hà Nội là địa hình đồng bằng với hệ thống sông, hồ đa dạng, phong phú, thuận lợi cho sự kết hợp phát triển kinh tế nông nghiệp và ngư nghiệp. Sông Hồng, sông Tô Lịch là hai con sông chính đã đi vào lịch sử gắn liền với sự hình thành của thành phố này. Ngoài ra, còn có sông Kim Ngưu, Sông Nhuệ và Sông Cà Lồ. Sông Hồng bắt đầu từ dãy Nguỵ Sơn - Trung Quốc, ở độ cao 1.776m, chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam vào Việt Nam từ Lào Cai và chảy ra vịnh Bắc Bộ.
Sông Hồng đoạn chảy qua Hà Nội tính từ xã Thượng Cát, huyện Từ Liêm đến xã Vạn Phúc, huyện Thanh Trì, dài khoảng 30km, có lưu lượng bình quân hàng năm rất lớn, tới 2.640m3/s với tổng lượng nước chảy qua tới 83,5 triệu m3. Lượng phù sa của sông Hồng rất lớn, trung bình 100 triệu tấn/năm. Phù sa giúp cho đồng ruộng thêm màu mỡ, đồng thời bồi đắp và mở rộng vùng châu thổ. Hàng vạn người trên bãi dọc bờ sông đã sinh sống bằng nghề ngô khoai, trồng màu, trồng dâu tằm và cấy lúa; gần sông nước họ còn sinh sống về nghề chài lưới, về vớt củi trôi mùa nước lũ.Sông Hồng trong lịch sử là đường giao thông quan trọng, trong đó Hà Nội nằm ở vị trí trung tâm, là đầu mối giao thông “tứ phương” đổ về.
Nơi đây trở thành môi trường nuôi dưỡng và phát triển các nghề thủ công trong nhiều thời đại. Đồng thời, nó cũng là nhân tố tạo nên sự phát triển của nền kinh tế thương nghiệp trao đổi hàng hoá của Hà Nội trong suốt hàng ngàn năm lịch sử. Sông hồ cũng là sự kiện địa lý được dùng làm nguyên lý sơ khởi chỉ đạo việc quy tụ 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xóm làng, phường phố và các thành luỹ phòng vệ. Hồng Hà, Tô Lịch, Kim Ngưu là những trục chủ đạo và Hồ Tây, Hồ Gươm là những điểm trung tâm, từ đó mà “phố giăng mắc cửi, đường giăng bàn cờ”.
Các con sông cũng là nguồn cung cấp nước quan trọng cho sự phát triển của kinh tế nông nghiệp. *Khí hậu Hà Nội tiêu biểu cho khí hậu Bắc Bộ với đặc điểm là khí hậu nhiệt đới gió mùa, chia làm hai mùa rõ rệt: có mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, mưa ít. Nằm trong vùng nhiệt đới, Hà Nội quanh năm nhận được lượng bức xạ mặt trời dồi dào có nhiệt độ cao. Do chịu ảnh hưởng của biển, Hà Nội có độ ẩm và lượng mưa khá lớn.
Trung bình hàng năm, nhiệt độ không khí 23. Mỗi năm có khoảng 114 ngày mưa. Lượng mưa lớn, nhiệt độ cao, ánh sáng dồi dào là những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế nông nghiệp cho năng suất cao, khả năng thâm canh, tăng vụ lớn. Hà Nội có 4 mùa xuân, hạ, thu, đông.
Đặc điểm khí hậu rõ nét nhất là sự thay đổi của hai mùa nóng và mưa. Từ tháng 11 đến tháng 3 là mùa lạnh và khô ráo. Sự luân chuyển của các mùa làm cho khí hậu Hà Nội trở nên phong phú và thuận lợi cho sự phát triển đa dạng các loại cây trồng bao gồm các loại cây trồng nhiệt đới và á nhiệt đới. Mùa đông lạnh, thuận lợi cho trồng lúa chiêm, các loại rau mùa rét, đậu mùa rét và những loại màu chịu được lạnh.
Sang xuân, nhiệt độ lạnh vừa thích hợp với lúa mùa xuân, màu mùa xuân, một số cây công nghiệp như cây đay. Đến mùa hè, nhiệt độ cao lại thích hợp với các loại lúa thu, lúa mùa, đỗ đậu thu, ngô thu, vừng thu…Mặc dầu điều kiện nhiệt đới có thay đổi từ đầu năm đến cuối năm do tính chất nhiệt đới của khí hậu, khí hậu Hà Nội về cơ bản thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, hoạt động sản xuất có thể tiến hành quanh năm, quanh năm gieo trồng và thuận lợi cho các loại cây trồng ngắn ngày, đem lại thu hoạch nhanh. Điều kiện nhiệt độ cũng làm cho gia súc mắn đẻ, nhanh chóng đến tuổi trưởng 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tuy nhiên, khí hậu cũng có sự thay đổi thất thường, chủ yếu là do sự tranh chấp ảnh hưởng của hai mùa gió và các quá trình thời tiết đặc biệt diễn ra trong mỗi mùa, gây ra không ít khó khăn cho sản xuất nông nghiệp và đời sống của dân cư.
*Đất đai Đất đai ở đây bao gồm 4 loại chính: đất phù sa trong đê, đất phù sa ngoài đê, đất bạc màu và đất đồi núi. Đất phù sa ngoài đê là đất hằng năm được bồi đắp thường xuyên trên các bãi bồi ven sông hoặc giữa các bãi sông. Đất phù sa trong đê do có hệ thống đê nên không được các sông bồi đắp thường xuyên. Phần lớn đất đai Hà Nội là nhóm đất phù sa do hệ thống sông Hồng và sông Cầu bồi đắp.
Đây là loại đất trồng trọt với đặc tính ít chua đến mức trung tính, hàm lượng mùn và chất dinh dưỡng khá phong phú, thành phần cơ giới thích hợp với nhiều loại cây trồng đặc biệt là cây lúa. Đất bạc màu và đất đồi thường nghèo chất dinh dưỡng, cho năng suất cây trồng kém hơn. Đất đai màu mỡ, thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, đặc biệt là cây lúa và các loại cây hoa màu. Trong lịch sử, Hà Nội là vùng đất trù phú, có truyền thống sản xuất lâu đời.
*Dân số Dân số Hà Nội tính đến năm 1954 là 530.000 người, mật độ dân số trung bình cao gấp nhiều lần so với các khu vực khác: 3.482 người/km2. Dân cư phân bố không đều giữa các vùng lãnh thổ hành chính và các vùng sinh thái. Nội thành có diện tích tự nhiên nhỏ hơn nhưng lại có mức độ tập trung dân cư cao hơn. Dân cư ở nội thành chiếm 370.000 người với mật độ dân số là 30.328 người/km2.
Ngoại thành có diện tích tự nhiên lớn hơn nhưng số lượng dân cư tập trung không lớn như nội thành, ngoại thành có 160.000 người, mật độ dân số là 1.143 người/km2. Dân cư đông là thuận lợi lớn cho việc phát triển kinh tế nông nghiệp, đặc biệt là nền nông nghiệp ở ngoại thành 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com với nhiều loại cây chuyên canh, mang tính chất hàng hoá, đòi hỏi phải tập trung nhiều nhân lực.