Lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam thực hiện quyền của phụ nữ từ năm 1986 đến năm 2012

Luận văn thạc sĩ phân tích ussh đảng cộng sản việt nam lãnh đạo thực hiện quyền của phụ nữ từ năm 1986 đến năm 2012, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Trần Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Dũng Chí
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng Cộng sản Việt Nam Lãnh Đạo Thực Hiện Quyền Phụ Nữ Từ Năm 1986 Đến Năm 2012
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG NHẰM THỰC HIỆN QUYỀN PHỤ NỮ TỪ NĂM 1986 ĐẾN NĂM 1991
• 1.1. Quyền phụ nữ trong pháp luật quốc tế
• 1.2. Khái niệm quyền phụ nữ
• 1.3. Lãnh đạo thực hiện quyền phụ nữ trước năm 1986
• 1.4. Chủ trương, chính sách của Đảng về quyền phụ nữ
• 1.5. Xây dựng hệ thống pháp luật về quyền phụ nữ
• 1.6. Kết quả thực hiện quyền phụ nữ ở Việt Nam thời kỳ trước 1986
• 1.7. Lãnh đạo thực hiện quyền phụ nữ từ năm 1986 đến năm 1991
• 1.7.1. Chủ trương của Đảng
• 1.7.2. Tiếp tục xây dựng hệ thống pháp luật về quyền phụ nữ
• 1.7.3. Những thành tựu và hạn chế trong thực hiện quyền phụ nữ từ năm 1986 đến năm 1991
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG THỰC HIỆN QUYỀN PHỤ NỮ TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2012
• 2.1. Bối cảnh lịch sử và chủ trƣơng của Đảng
• 2.1.1. Bối cảnh những năm 1990 và yêu cầu mới về quyền con người và quyền phụ nữ
• 2.1.2. Chủ trương của Đảng
• 2.2. Chỉ đạo thực hiện quyền phụ nữ
• 2.2.1. Chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện pháp luật về quyền phụ nữ
• 2.2.2. Chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện tổ chức bộ máy hoạt động vì sự tiến bộ và phát triển của phụ nữ
• 2.2.3. Chỉ đạo xây dựng các chương trình, mục tiêu quốc gia nhằm bảo đảm quyền phụ nữ
• 2.3. Kết quả thực hiện quyền phụ nữ
• 2.3.1. Trong lĩnh vực chính trị
• 2.3.2. Trong lĩnh vực kinh tế, lao động
• 2.3.3. Trong lĩnh vực giáo dục đào tạo
• 2.3.4. Trong lĩnh vực khoa học công nghệ
• 2.3.5. Trong lĩnh vực văn hóa thông tin, thể dục thể thao
• 2.3.6. Trong lĩnh vực y tế
• 2.3.7. Trong gia đình
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 3.1. Thành tựu và những tác động
• 3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.3. Một số kinh nghiệm
• 3.3.1. Về hoạch định chủ trương, đường lối
• 3.3.2. Về tổ chức thực hiện
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam về quyền phụ nữ 1986 2012

Lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong việc thực hiện quyền phụ nữ từ năm 1986 đến năm 2012. Thời kỳ này đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ trong nhận thức và chính sách của Đảng về quyền phụ nữ, từ việc khẳng định vai trò của phụ nữ trong xã hội đến việc xây dựng các chính sách cụ thể nhằm bảo vệ và phát triển quyền lợi của họ. Đảng đã nhận thức rõ rằng quyền phụ nữ không chỉ là vấn đề nhân quyền mà còn là yếu tố quan trọng trong sự phát triển bền vững của đất nước.

1.1. Khái niệm quyền phụ nữ và vai trò của Đảng

Quyền phụ nữ được hiểu là quyền của tất cả phụ nữ, được pháp luật ghi nhận và bảo vệ. Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định vai trò của phụ nữ trong các văn kiện chính thức, nhấn mạnh rằng quyền phụ nữ là quyền con người. Điều này thể hiện sự cam kết của Đảng trong việc bảo vệ và phát triển quyền lợi của phụ nữ trong xã hội.

1.2. Bối cảnh lịch sử và sự cần thiết phải thực hiện quyền phụ nữ

Trong bối cảnh lịch sử Việt Nam, quyền phụ nữ đã trải qua nhiều thách thức. Từ những năm 1986, Đảng đã nhận thức rõ ràng rằng việc thực hiện quyền phụ nữ không chỉ là trách nhiệm mà còn là một yêu cầu cấp thiết để phát triển xã hội. Sự chuyển mình này đã tạo ra những cơ hội mới cho phụ nữ trong việc tham gia vào các lĩnh vực chính trị, kinh tế và xã hội.

II. Những thách thức trong việc thực hiện quyền phụ nữ 1986 1991

Mặc dù có nhiều chính sách và chủ trương từ Đảng, việc thực hiện quyền phụ nữ vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như phân biệt giới tính, bạo lực gia đình và thiếu cơ hội trong việc tham gia vào các quyết định chính trị vẫn tồn tại. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của phụ nữ mà còn cản trở sự phát triển chung của xã hội.

2.1. Phân biệt giới tính và vai trò của phụ nữ trong xã hội

Phân biệt giới tính vẫn là một vấn đề lớn trong xã hội Việt Nam. Mặc dù Đảng đã có nhiều nỗ lực để nâng cao vị thế của phụ nữ, nhưng tư tưởng 'trọng nam, khinh nữ' vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực quan trọng.

2.2. Bạo lực gia đình và tác động đến quyền phụ nữ

Bạo lực gia đình là một trong những vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến quyền phụ nữ. Nhiều phụ nữ vẫn phải chịu đựng bạo lực mà không có sự hỗ trợ từ cộng đồng hoặc pháp luật. Điều này không chỉ làm tổn thương cá nhân mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội.

III. Chính sách và giải pháp của Đảng về quyền phụ nữ 1991 2012

Trong giai đoạn từ 1991 đến 2012, Đảng Cộng sản Việt Nam đã đưa ra nhiều chính sách và giải pháp nhằm bảo vệ và phát triển quyền phụ nữ. Các chính sách này không chỉ tập trung vào việc nâng cao nhận thức mà còn tạo ra các cơ chế pháp lý để bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong xã hội.

3.1. Các chính sách pháp luật về quyền phụ nữ

Đảng đã xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm bảo vệ quyền phụ nữ. Các văn bản pháp luật đã được ban hành để đảm bảo quyền lợi của phụ nữ trong các lĩnh vực như lao động, giáo dục và sức khỏe. Điều này đã tạo ra một khung pháp lý vững chắc cho việc thực hiện quyền phụ nữ.

3.2. Các chương trình quốc gia về phát triển quyền phụ nữ

Đảng đã triển khai nhiều chương trình quốc gia nhằm nâng cao vị thế của phụ nữ trong xã hội. Những chương trình này không chỉ tập trung vào việc giáo dục và nâng cao nhận thức mà còn tạo ra các cơ hội cho phụ nữ tham gia vào các hoạt động kinh tế và chính trị.

IV. Kết quả thực hiện quyền phụ nữ và những thành tựu đạt được 1986 2012

Kết quả thực hiện quyền phụ nữ trong giai đoạn này đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế và xã hội đã được nâng cao. Nhiều phụ nữ đã trở thành lãnh đạo trong các tổ chức và doanh nghiệp, góp phần vào sự phát triển chung của đất nước.

4.1. Sự tham gia của phụ nữ trong chính trị

Sự tham gia của phụ nữ trong các cơ quan lãnh đạo đã tăng lên đáng kể. Nhiều phụ nữ đã được bầu vào các vị trí quan trọng trong chính quyền, thể hiện sự thay đổi tích cực trong nhận thức về vai trò của phụ nữ trong xã hội.

4.2. Thành tựu trong lĩnh vực kinh tế và xã hội

Phụ nữ đã có những đóng góp quan trọng trong lĩnh vực kinh tế. Nhiều phụ nữ đã khởi nghiệp và thành công trong các lĩnh vực kinh doanh, góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước. Điều này không chỉ nâng cao vị thế của phụ nữ mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người khác.

V. Những hạn chế và bài học kinh nghiệm trong thực hiện quyền phụ nữ

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, việc thực hiện quyền phụ nữ vẫn còn nhiều hạn chế. Các vấn đề như bạo lực gia đình, phân biệt giới tính và thiếu cơ hội trong việc tham gia vào các quyết định chính trị vẫn tồn tại. Những hạn chế này cần được nhận diện và khắc phục để đảm bảo quyền lợi của phụ nữ được thực hiện đầy đủ.

5.1. Những hạn chế trong việc thực hiện quyền phụ nữ

Nhiều phụ nữ vẫn phải đối mặt với các vấn đề như bạo lực gia đình và phân biệt giới tính. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của phụ nữ mà còn cản trở sự phát triển chung của xã hội.

5.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Việc thực hiện quyền phụ nữ cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cộng đồng. Cần nâng cao nhận thức về quyền phụ nữ trong xã hội và tạo ra các cơ chế hỗ trợ để phụ nữ có thể thực hiện quyền lợi của mình.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai về quyền phụ nữ ở Việt Nam

Việc thực hiện quyền phụ nữ ở Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong giai đoạn từ 1986 đến 2012. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Tương lai, cần tiếp tục đẩy mạnh các chính sách và chương trình nhằm bảo vệ và phát triển quyền lợi của phụ nữ, đảm bảo rằng phụ nữ có thể tham gia đầy đủ vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

6.1. Tương lai của quyền phụ nữ trong chính sách của Đảng

Đảng Cộng sản Việt Nam cần tiếp tục khẳng định vai trò của phụ nữ trong các chính sách phát triển. Việc bảo vệ quyền phụ nữ cần được coi là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển quốc gia.

6.2. Định hướng phát triển quyền phụ nữ trong giai đoạn tới

Cần có các chương trình cụ thể nhằm nâng cao nhận thức về quyền phụ nữ trong xã hội. Đồng thời, cần tạo ra các cơ chế hỗ trợ để phụ nữ có thể thực hiện quyền lợi của mình một cách đầy đủ và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phụ nữ Việt Nam chiếm hơn 50% dân số và đảm nhiệm gần 50% lực lượng lao động xã hội, giữ vai trò trụ cột trong cả đời sống gia đình lẫn phát triển kinh tế đất nước. Tuy nhiên, do tàn dư sâu đậm của tư tưởng Nho giáo với định kiến trọng nam khinh nữ kéo dài hàng thế kỷ, việc hiện thực hóa đầy đủ quyền phụ nữ trong thực tiễn từng gặp nhiều rào cản gay gắt. Bước vào thời kỳ Đổi mới năm 1986, trước yêu cầu chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng Cộng sản Việt Nam đã đặt con người vào trung tâm của chiến lược phát triển, xác định giải phóng phụ nữ và thực hiện bình đẳng nam nữ là nhiệm vụ trọng tâm của sự nghiệp cách mạng.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là làm sáng tỏ quá trình Đảng lãnh đạo thực hiện quyền phụ nữ trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, lao động, giáo dục, văn hóa và gia đình trong giai đoạn 1986 - 2012. Luận văn đánh giá toàn diện những thành tựu đạt được, chỉ ra những mặt hạn chế cùng nguyên nhân gốc rễ, từ đó đúc kết 5 bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị thực tiễn. Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi toàn quốc trong mốc thời gian 26 năm, phản ánh sự chuyển dịch rõ rệt từ mô hình bình đẳng hình thức sang mô hình bình đẳng thực chất. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa định lượng quan trọng, ghi nhận tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội tăng trưởng ổn định từ mức 17,7% ở đầu thời kỳ Đổi mới lên nhóm quốc gia dẫn đầu khu vực, đồng thời kéo giảm tỷ lệ mù chữ ở nữ giới từ mức 70,67% trong tổng số người mù chữ năm 1989 xuống dưới 5% vào năm 2012.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng phụ nữ gắn liền với giải phóng giai cấp và giải phóng dân tộc. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết quyền con người quốc tế và khung phân tích ba mô hình bình đẳng giới: mô hình bình đẳng hình thức, mô hình bảo vệ và mô hình bình đẳng thực chất. Việc chuyển đổi từ tư duy bảo vệ đơn thuần sang bình đẳng thực chất được cụ thể hóa dựa trên các chuẩn mực của Công ước quốc tế về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW) mà Việt Nam phê chuẩn ngày 30/11/1981 với 16 điều khoản nghĩa vụ cốt lõi.

Mô hình nghiên cứu vận hành theo cơ chế phân tích bốn cấp độ lãnh đạo:

1. Hoạch định đường lối, cương lĩnh và ban hành các nghị quyết chuyên đề của Đảng.
2. Thể chế hóa quan điểm của Đảng thành Hiến pháp và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước.
3. Chỉ đạo kiện toàn tổ chức bộ máy và triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ.
4. Đánh giá kết quả thụ hưởng quyền thực tế của phụ nữ trên các lĩnh vực đời sống xã hội.

Các khái niệm chính được làm rõ bao gồm: quyền phụ nữ, bình đẳng giới, lồng ghép giới và sự tiến bộ của phụ nữ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp phong phú từ Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đến lần thứ XI, hơn 50 văn bản quy phạm pháp luật cùng số liệu thống kê chính thức từ Tổng cục Thống kê và các kỳ Tổng điều tra dân số năm 1989, 1999 và 2009. Cỡ mẫu tài liệu nghiên cứu gồm 120 văn bản chỉ đạo, nghị quyết và đạo luật chủ chốt được ban hành trong suốt 26 năm (1986 - 2012). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm thu thập toàn diện các văn kiện mang tính bước ngoặt lịch sử như Nghị quyết số 04-NQ/HNTW năm 1993, Chỉ thị số 37-CT/TW năm 1994 và Nghị quyết số 11-NQ/TW năm 2007 của Bộ Chính trị.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là sự kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm tái hiện chân thực tiến trình hoạch định chủ trương trong từng bối cảnh kinh tế - xã hội cụ thể, đồng thời rút ra quy luật vận động nội tại của công tác phụ vận. Ngoài ra, tác giả áp dụng phương pháp phân tích - tổng hợp, thống kê so sánh, phương pháp tiếp cận quyền và tiếp cận giới để lượng hóa sự tiến bộ về vị thế của phụ nữ. Toàn bộ quá trình thu thập, xử lý và kiểm chứng dữ liệu lịch sử được thực hiện liên tục trong thời gian 24 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, trên lĩnh vực chính trị, quyền tham chính của phụ nữ có bước phát triển vững chắc. Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội tăng từ 17,7% ở Quốc hội khóa VIII (giai đoạn 1987 - 1992) lên mức 25,8% ở Quốc hội khóa XII (giai đoạn 2007 - 2011). Ngay từ đầu thời kỳ Đổi mới, đội ngũ cán bộ nữ đã khẳng định vị thế với 12 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 182 Tỉnh ủy viên, 1.380 Huyện ủy viên (đạt tỷ lệ 10,57%) và 37.972 đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã (chiếm 13,23%).

Thứ hai, trong lĩnh vực kinh tế và lao động, phụ nữ đóng góp gần 50% lực lượng lao động xã hội, là nhân tố tích cực đưa nền kinh tế vượt qua lạm phát ba con số giai đoạn 1986 - 1988 và đạt mức tăng trưởng GDP bình quân khoảng 7% giai đoạn 1996 - 2000. Tuy nhiên, giai đoạn đầu chuyển đổi cơ chế quản lý, phụ nữ chịu tổn thương lớn khi chiếm tới 60% tổng số lao động dôi dư trong quá trình sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước.

Thứ ba, về giáo dục và khoa học công nghệ, phụ nữ đạt bước nhảy vọt về chất lượng tri thức. Theo số liệu Tổng điều tra dân số năm 1989, phụ nữ chiếm 56,26% tổng số người có trình độ trung cấp và 37,7% người có trình độ cao đẳng, đại học. Tính đến năm 1992, cả nước đã có 143 phụ nữ được phong tặng danh hiệu Giáo sư, Phó Giáo sư và 23 nữ Tiến sĩ khoa học.

Thứ tư, về mặt thể chế, hệ thống pháp luật chuyển biến mạnh mẽ từ mô hình bảo vệ sang mô hình bình đẳng thực chất. Dấu mốc lịch sử là việc ban hành Luật Bình đẳng giới năm 2006 và Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007, tạo hành lang pháp lý toàn diện bảo vệ quyền phụ nữ trong cả khu vực công lẫn quan hệ gia đình.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản tạo nên các thành tựu trên xuất phát từ sự đổi mới tư duy lý luận nhất quán của Đảng, coi việc giải phóng phụ nữ là mục tiêu và động lực của phát triển bền vững. Đảng đã kịp thời ban hành các chỉ thị, nghị quyết chiến lược như Nghị quyết 11-NQ/TW năm 2007, xác định mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia có thành tựu bình đẳng giới tiến bộ hàng đầu khu vực. Nhà nước đã kịp thời nội luật hóa các công ước quốc tế vào Hiến pháp năm 1992 và hệ thống luật chuyên ngành.

Tuy nhiên, việc thực thi quyền phụ nữ vẫn bộc lộ hạn chế do sự níu kéo của định kiến giới truyền thống. Năm 1989, tỷ lệ nữ giới chiếm tới 70,67% trong tổng số người mù chữ cả nước, gây trở ngại lớn cho việc tiếp cận cơ hội việc làm chất lượng cao. Các chính sách kinh tế - xã hội thời kỳ đầu Đổi mới chưa thực sự đồng bộ với chính sách an sinh giới.

Để làm rõ xu hướng tiến bộ và các nút thắt lịch sử, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ đường thể hiện biến động tỷ lệ nữ tham gia Quốc hội qua các nhiệm kỳ từ khóa I đến khóa XIII. Đồng thời, một bảng số liệu so sánh cơ cấu cán bộ nữ theo các cấp chính quyền địa phương qua ba mốc thời gian 1986, 1996 và 2012 sẽ giúp minh họa trực quan sự thu hẹp dần của khoảng cách giới trong bộ máy quản lý nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện công tác quy hoạch, tạo nguồn và bổ nhiệm cán bộ nữ trong hệ thống chính trị. Ban Tổ chức Trung ương và cấp ủy các cấp cần xây dựng quy chế bắt buộc về tỷ lệ nữ trong quy hoạch lãnh đạo, phấn đấu đạt mục tiêu tối thiểu 25% nữ cấp ủy viên các cấp và từ 35% nữ đại biểu Quốc hội trở lên trong giai đoạn 2015 - 2020, tầm nhìn 2030.

Thứ hai, đẩy mạnh lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Quốc hội và Bộ Tư pháp cần tăng cường thẩm định bắt buộc 100% dự thảo luật về khía cạnh tác động giới, đảm bảo nguồn lực tài chính thực thi các chính sách ưu tiên cho lao động nữ, hoàn thành đánh giá định kỳ hàng năm.

Thứ ba, triển khai các chương trình hỗ trợ kinh tế, việc làm và vốn vay ưu đãi cho phụ nữ nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp cùng Ngân hàng Chính sách Xã hội mở rộng các gói tín dụng vi mô, đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 80% phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận nguồn vốn sản xuất và kéo giảm tỷ lệ thất nghiệp của lao động nữ xuống dưới mức 2% giai đoạn 2015 - 2025.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả truyền thông nhằm xóa bỏ định kiến giới và ngăn chặn bạo lực gia đình. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì phối hợp với các cơ quan báo chí đẩy mạnh tuyên truyền bình đẳng thực chất, đặt mục tiêu trên 95% hộ gia đình được tiếp cận kiến thức pháp luật về giới và giảm thiểu 50% số vụ bạo hành gia đình được ghi nhận trong kế hoạch 5 năm tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất bao gồm các nhà hoạch định chính sách, cán bộ làm công tác tổ chức, phụ vận và công tác bình đẳng giới tại các cơ quan Đảng, Nhà nước. Nhóm này có thể khai thác hệ thống hơn 20 nghị quyết, chỉ thị được đúc kết trong công trình để tham khảo xây dựng các đề án quy hoạch cán bộ nữ cho các nhiệm kỳ đại hội tiếp theo.

Nhóm thứ hai là giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên thuộc các chuyên ngành Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Luật học, Xã hội học và Nhân quyền học. Luận văn cung cấp nguồn tư liệu học thuật chuẩn xác với 26 năm dữ liệu lịch sử liên tục, làm giáo trình tham khảo hoặc mở rộng nghiên cứu liên ngành.

Nhóm thứ ba gồm cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp và các tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ quyền phụ nữ và trẻ em. Dữ liệu thực chứng giúp các tổ chức thiết kế các dự án can thiệp cộng đồng sát với thực tiễn cơ sở.

Nhóm thứ tư là các nhà nghiên cứu quốc tế và đại diện các cơ quan Liên Hợp Quốc như UN Women, UNDP. Luận văn cung cấp bài học kinh nghiệm điển hình của Việt Nam trong việc nội luật hóa Công ước CEDAW suốt hơn 30 năm đổi mới thể chế để phục vụ nghiên cứu so sánh quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Điểm đột phá trong tư duy của Đảng về quyền phụ nữ từ Đại hội VI năm 1986 là gì? Trả lời: Đảng đã chuyển từ việc nhìn nhận phụ nữ qua lăng kính phong trào thuần túy sang xác định phụ nữ là chủ thể trung tâm của công cuộc Đổi mới. Đường lối Đại hội VI gắn quyền lợi của lao động nữ với chính sách kinh tế nhiều thành phần, bảo hộ thai sản và việc làm, tạo tiền đề giải phóng tiềm năng của gần 50% lực lượng lao động xã hội.

Câu hỏi 2: Công ước CEDAW có vai trò như thế nào đối với sự phát triển pháp luật Việt Nam? Trả lời: Sau khi phê chuẩn Công ước CEDAW năm 1981, Việt Nam đã từng bước nội luật hóa 16 điều khoản nghĩa vụ quốc tế vào các bản Hiến pháp 1992 và hệ thống luật chuyên ngành. Điều này tạo bước chuyển căn bản từ bình đẳng hình thức sang bình đẳng thực chất, bảo đảm cơ hội phát triển toàn diện cho phụ nữ.

Câu hỏi 3: Vì sao Luật Bình đẳng giới năm 2006 được đánh giá là bước ngoặt pháp lý quan trọng? Trả lời: Trước năm 2006, các quy định về quyền phụ nữ còn tản mạn trong nhiều văn bản. Luật Bình đẳng giới năm 2006 đã hệ thống hóa toàn diện các quy chuẩn bình đẳng trên 8 lĩnh vực đời sống, lần đầu tiên thiết lập chế tài xử lý vi phạm và xác định rõ trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.

Câu hỏi 4: Tỷ lệ nữ tham gia cơ quan dân cử ở Việt Nam trong giai đoạn Đổi mới biến động ra sao? Trả lời: Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội đạt mức 17,7% ở khóa VIII (1987 - 1992), sau đó tăng trưởng vững chắc lên mức 25,8% ở khóa XII (2007 - 2011). Tại chính quyền địa phương, đầu thời kỳ Đổi mới đã có 37.972 nữ đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có tỷ lệ nữ tham chính cao trong khu vực.

Câu hỏi 5: Bài học kinh nghiệm lớn nhất về sự lãnh đạo của Đảng trong thực hiện quyền phụ nữ giai đoạn 1986 - 2012 là gì? Trả lời: Bài học lớn nhất là phải kết hợp chặt chẽ giữa nâng cao nhận thức tư tưởng với việc thể chế hóa đường lối thành pháp luật đồng bộ. Đồng thời, mọi chính sách kinh tế thị trường phải luôn đi kèm chính sách an sinh xã hội để bảo vệ phụ nữ, đặc biệt trong các giai đoạn chuyển đổi cơ cấu kinh tế.

Kết luận

• Luận văn khẳng định sự lãnh đạo đúng đắn, nhất quán của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định đưa quyền phụ nữ từ nguyên tắc lý luận trở thành hiện thực sinh động trong đời sống xã hội.
• Tiến trình 26 năm (1986 - 2012) ghi nhận bước chuyển mình lịch sử từ nhận thức bảo vệ mang tính bao cấp sang tư duy phát triển bình đẳng giới thực chất, hội nhập toàn diện với các chuẩn mực pháp lý quốc tế.
• Hệ thống pháp luật quốc gia được hoàn thiện vượt bậc với cột mốc là Luật Bình đẳng giới năm 2006 và Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007, thiết lập nền tảng thể chế vững chắc bảo vệ quyền lợi của phụ nữ.
• Vị thế của phụ nữ Việt Nam được nâng cao rõ rệt trên các vị trí quản lý nhà nước, hoạt động sản xuất kinh doanh, giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học với hàng trăm nữ Giáo sư, Tiến sĩ.
• Công trình chỉ ra những rào cản định kiến giới còn tồn tại và đúc kết 5 bài học kinh nghiệm sâu sắc về công tác phụ vận trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là đã hệ thống hóa một cách toàn diện, khách quan và chuyên sâu tiến trình lịch sử Đảng lãnh đạo thực hiện quyền phụ nữ trong suốt 26 năm Đổi mới, lấp đầy khoảng trống tư liệu trong chuyên ngành Lịch sử Đảng. Để tiếp tục phát triển hướng nghiên cứu này, các nhà khoa học có thể mở rộng khảo sát giai đoạn từ năm 2013 đến nay dưới tác động của bản Hiến pháp năm 2013. Độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm vui lòng tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để khai thác chi tiết kho tư liệu lịch sử và các giải pháp chính sách giá trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Đảng lãnh đạo thực hiện quyền phụ nữ, từ năm 1986 đến năm 1991. Chương 2: Đảng lãnh đạo thực hiện quyền phụ nữ, từ năm 1991 đến năm 2012. Chương 3: Bài học kinh nghiệm về Đảng lãnh đạo thực hiện quyền phụ nữ ở Việt Nam, giai đoạn từ năm 1986 đến năm 2012. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng I: SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG NHẰM THỰC HIỆN QUYỀN PHỤ NỮ TỪ NĂM 1986 ĐẾN NĂM 1991 1.

QUYỀN PHỤ NỮ TRONG PHÁP LUẬT QUỐC TẾ 1. Khái niệm quyền phụ nữ Để hiểu rõ khái niệm quyền phụ nữ trước hết cần hiểu rõ khái niệm quyền con người. Theo cách tiếp cận của khoa hoc quyền con người "Quyền con người là quyền của tất cả mọi người, xuất phát từ nhân phẩm vốn có của con người, được pháp luật ghi nhận và bảo vệ. Quyền con người có tính phổ biến cho tất cả mọi người, không có bất kỳ sự phân biệt nào kể cả sự phân biệt về giới.

Cho nên về lý thuyết, con người nói chung có những quyền gì thì phụ nữ cũng có đầy đủ những quyền đó. Mặc dù về nguyên tắc, quyền phụ nữ là quyền con người của phụ nữ. Phụ nữ có quyền được hưởng trọn vẹn các quyền con người của mình như nam giới. Nhưng trên thực tế loài người vẫn có xu hướng mặc định việc “vạch đôi” xã hội: Một nửa là nam giới, nửa còn lại là nữ giới.

Sự phân biệt đối xử với phụ nữ còn tồn tại phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới, từ gia đình đến xã hội đã loại trừ hoặc hạn chế việc phụ nữ hưởng thụ các quyền con người đã được ghi nhận. Do đó, những quy định chung về quyền con người không đủ hiệu lực để bảo vệ người phụ nữ. Để phụ nữ thực thi được đầy đủ quyền con người của mình trên thực tế, một mặt phải đấu tranh chống mọi sự phân biệt đối xử với phụ nữ, mặt khác xây dựng thêm những quy phạm pháp luật có tính chất ưu tiên, hỗ trợ dành riêng cho phụ nữ để phụ nữ có cơ hội thụ hưởng đầy đủ những quyền con người của mình. Vì vậy có thể nói vấn đề 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trung tâm trong đấu tranh cho quyền phụ nữ là đấu tranh cho quyền bình đẳng thực sự của phụ nữ để phụ nữ hiện thực hóa các quyền con người của mình.

Xuất phát từ mối quan hệ tất yếu giữa quyền con người với quyền phụ nữ và đặc trưng riêng có của quyền phụ nữ, có thể định nghĩa quyền phụ nữ như sau: Quyền phụ nữ là quyền của tất cả phụ nữ, được pháp luật ghi nhận, bảo vệ; bao gồm những quyền chung của con người với tư cách là thành viên của cộng đồng xã hội và những quyền đặc thù riêng có của giới nữ. Quyền phụ nữ trong pháp luật quốc tế 1. Quyền phụ nữ trong Bộ luật quốc tế về quyền con người. Quyền con người, bao gồm cả quyền phụ nữ, đã được ghi nhận một cách tổng quát trong "Bộ luật quốc tế về quyền con người" bao gồm Tuyên ngôn thế giới về quyền con người (1948); Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị (1966) và Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa (1966).

Tuyên ngôn thế giới về quyền con người là tuyên bố có tính cương lĩnh đưa ra những nguyên tắc và chuẩn mực chung về quyền con người mang tầm vóc toàn cầu. Tuyên ngôn tuyên bố, mọi người dù ở bất cứ nơi đâu trên thế giới cũng đều được hưởng các quyền và tự do cơ bản về dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa, mà "không có bất kỳ sự phân biệt nào về chủng tộc, màu da, giới tính " Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị và Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa đã thể chế hóa Tuyên ngôn, nhằm ràng buộc trách nhiệm pháp lý đối với các quốc gia thành viên công ước. Hai công ước đã ghi nhận các quyền con người trên các lĩnh vực dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa. Đó là các quyền: Không bị phân biệt đối xử, quyền sống, quyền tự do và an ninh cá nhân, quyền được bảo vệ không bị bắt làm nô lệ, quyền không bị tra tấn, quyền có tư cách pháp lý ở mọi nơi, quyền được pháp luật bảo vệ một cách bình đẳng, quyền được bồi thường khi bị vi phạm, quyền được bảo vệ khỏi bị bắt giữ, giam cầm hoặc lưu đày một cách tuỳ tiện, quyền được xét xử bởi một toà án độc lập và không thiên vị, quyền được suy đoán vô tội, quyền được bảo vệ không bị áp dụng luật hồi tố, quyền về đời tư, quyền tự do đi lại, quyền có 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quốc tịch, quyền kết hôn và lập gia đình, bảo vệ và trợ giúp gia đình, các quyền bình đẳng giữa nam và nữ trong hôn nhân, quyền tự do tư tưởng, tín ngưỡng và tôn giáo, quyền tự do ý kiến và biểu đạt, quyền tự do hội họp tự do lập hội, quyền tham gia chính quyền, quyền an sinh xã hội, quyền có việc làm, quyền có điều kiện làm việc công bằng và thuận lợi, quyền về công đoàn, quyền được nghỉ ngơi, giải trí, quyền có mức sống thích đáng, quyền giáo dục, quyền được tham gia vào đời sống văn hoá, quyền tự quyết dân tộc, quyền của trẻ em được bảo vệ và trợ giúp, quyền không bị đói, quyền về sức khoẻ, quyền có nơi lánh nạn, quyền có tài sản riêng, giáo dục tiểu học miễn phí, quyền được đối xử nhân đạo khi bị tước tự do, quyền được bảo vệ để không bị tù đày vì nợ nần, chỉ trục xuất người nước ngoài theo quy định của pháp luật, cấm tuyên truyền chiến tranh và kích động sự phân biệt đối xử, quyền của người thiểu số được có đời sống văn hoá riêng Cả hai công ước trên đều quy định rõ rằng các quyền được ghi nhận trong các văn kiện đó được áp dụng cho tất cả mọi người, không có bất cứ sự phân biệt nào kể cả sự phân biệt về giới tính.

Thêm vào đó, các quốc gia thành viên đặc biệt cam kết bảo đảm quyền bình đẳng giữa nam và nữ trong việc hưởng thụ tất cả các quyền đề ra trong mỗi công ước. Khái quát về quyền bình đẳng của phụ nữ trong luật quốc tế. Do phụ nữ là một nhóm xã hội hết sức quan trọng, chiếm hơn nửa dân số thế giới, nhưng phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới phụ nữ luôn phải chịu một địa vị thấp kém hơn so với nam giới, chỉ bởi họ là phụ nữ. Đó chính là lý do cùng với việc hoàn thiện những văn kiện quốc tế mang tính tổng quát về quyền con người, LHQ đã ban hành những văn kiện riêng nhằm bảo vệ và hiện thực hóa các quyền con người của phụ nữ đã được ghi nhận.

Năm 1953, LHQ thông qua Công ước về các quyền chính trị của phụ nữ. Công ước này quy định phụ nữ bình đẳng với nam giới trên mọi lĩnh vực, có quyền bầu cử, ứng cử, quyền được nhận vào làm việc và giữ các chức vụ trong cơ quan nhà nước Năm 1957, Công ước về quốc tịch của phụ nữ khi kết hôn được thông qua. Công ước này quy định phụ nữ không thể bị thay đổi quốc tịch một cách đương 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhiên do kết hôn, do hủy hôn hoặc người chồng thay đổi quốc tịch. Năm 1962, Công ước về điều kiện kết hôn, tuổi kết hôn tối thiểu và việc đăng ký kết hôn được thông qua.

Công ước này khẳng định phụ nữ có quyền được lựa chọn người phối ngẫu, phụ nữ được bảo vệ chống lại nạn tảo hôn và cưỡng ép kết hôn. Mặc dù thế giới đã có nhiều văn kiện quốc tế ghi nhận và bảo vệ quyền của phụ nữ như đã trình bày ở trên nhưng các văn kiện đó mới chỉ dừng lại ở việc ghi nhận quyền của phụ nữ ở những khía cạnh riêng lẻ trong tổng thể các quyền phụ nữ vốn tồn tại là một thể thống nhất. Mặt khác, các công ước trên không đủ sức mạnh để chống lại sự phân biệt đối xử với phụ nữ vẫn đang diễn ra rất phổ biến, vi phạm nghiêm trọng quyền con người của phụ nữ và hạn chế những đóng góp của phụ nữ cho sự phát triển của xã hội. Do đó, cần phải có một văn bản đề cập đến quyền con người của phụ nữ một cách toàn diện và đề ra được những biện pháp cụ thể nhằm khắc phục những cản trở trong việc thực hiện các quyền của phụ nữ.

Vì lý do đó, Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW) đã ra đời1. Nội dung cơ bản của Công ước CEDAW đề cập đến những vấn đề sau: định nghĩa sự phân biệt đối xử với phụ nữ; nghĩa vụ của các quốc gia thành viên tiến hành những biện pháp để xóa bỏ sự phân biệt đối xử với phụ nữ mang tính toàn diện cả về pháp lý, chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội; những biện pháp đặc biệt tạm thời để chống lại sự phân biệt đối xử với phụ nữ; sửa đổi khuôn mẫu văn hóa, xã hội; loại bỏ việc buôn bán và bóc lột tình dục phụ nữ; bình đẳng cho phụ nữ trong đời sống chính trị, xã hội ở cấp độ quốc gia và quốc tế; bình đẳng về quốc tịch; bình đẳng về giáo dục; bình đẳng về lao động việc làm; bình đẳng về chăm sóc sức khỏe; bình đẳng trong đời sống kinh tế, xã hội; đảm bảo quyền bình đẳng cho phụ nữ nông thôn; bình đẳng về tư cách pháp lý trong quan hệ dân sự; bình đẳng trong quan hệ hôn nhân gia đình (Điều 1-16). 1 Công ước đã được LHQ thông qua ngày 18/12/1979 và có hiệu lực từ ngày 3/9/1981. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khác với các điều ước quốc tế về quyền con người khác trong đó vấn đề bất bình đẳng giới được quy định chung, Công ước CEDAW đã chỉ ra cụ thể những lĩnh vực hiện đang tồn tại sự phân biệt đối xử với phụ nữ một cách nặng nề để từ đó xác định những biện pháp thích hợp nhằm loại bỏ hoàn toàn tình trạng bất bình đẳng của phụ nữ trong gia đình cũng như ngoài xã hội.