Tìm Hiểu Các Kỹ Thuật Nhân Giống Cây Trồng: Gieo Hạt, Chiết Cành, Giâm Cành, Ghép Cành

Tài liệu nghiên cứu Tìm hiểu các kỹ thuật nhân giống cây trồng gieo hạt chiết cành giâm cành ghép cành tập 2, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ

• Tác giả: TS. Nguyễn Thế Kỷ
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Duy Minh
• Trường học: Nhà Xuất Bản Chính Trị Quốc Gia
• Chuyên ngành: Nông Nghiệp
• Đề tài: Kỹ Thuật Nhân Giống Cây Trồng: Gieo Hạt, Chiết Cành, Giâm Cành, Ghép Cành
• Loại tài liệu: cuốn sách
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHÂN GIỐNG TỪ THÂN CÂY
• 1.1. Thân biến dạng
• 1.2. Thân rễ
• 1.3. Gié
• 1.4. Hành
• 1.5. Chồi gốc

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kỹ Thuật Nhân Giống Cây Trồng Hiện Nay

Kỹ thuật nhân giống cây trồng là một phần quan trọng trong nông nghiệp hiện đại. Nó không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng cây trồng. Các phương pháp như gieo hạt, chiết cành, giâm cành và ghép cành đều có vai trò riêng trong việc phát triển cây trồng. Việc áp dụng đúng kỹ thuật sẽ mang lại hiệu quả cao trong sản xuất nông nghiệp.

1.1. Kỹ Thuật Nhân Giống Là Gì

Kỹ thuật nhân giống là quá trình tạo ra cây mới từ cây mẹ thông qua các phương pháp như gieo hạt, chiết cành, giâm cành và ghép cành. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với từng loại cây trồng.

1.2. Tại Sao Cần Nhân Giống Cây Trồng

Việc nhân giống cây trồng giúp duy trì và phát triển nguồn gen, cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm. Nó cũng giúp bảo vệ môi trường và tăng cường khả năng chống chịu của cây trồng trước các điều kiện bất lợi.

II. Vấn Đề Trong Kỹ Thuật Nhân Giống Cây Trồng

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng kỹ thuật nhân giống cây trồng cũng gặp phải một số thách thức. Những vấn đề này bao gồm sự thiếu hụt kiến thức, kỹ năng của nông dân và sự biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây trồng.

2.1. Thiếu Kiến Thức Về Kỹ Thuật Nhân Giống

Nhiều nông dân chưa được đào tạo bài bản về các kỹ thuật nhân giống, dẫn đến việc áp dụng không hiệu quả. Việc cung cấp thông tin và đào tạo là rất cần thiết để nâng cao năng lực cho nông dân.

2.2. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều tác động tiêu cực đến cây trồng, như hạn hán, lũ lụt và sâu bệnh. Điều này làm giảm hiệu quả của các phương pháp nhân giống truyền thống.

III. Phương Pháp Gieo Hạt Trong Nhân Giống Cây Trồng

Gieo hạt là một trong những phương pháp nhân giống phổ biến nhất. Phương pháp này đơn giản và tiết kiệm chi phí, nhưng cần chú ý đến thời điểm gieo hạt và cách chăm sóc sau khi gieo.

3.1. Thời Điểm Gieo Hạt Tối Ưu

Thời điểm gieo hạt rất quan trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển của cây. Nên gieo hạt vào mùa xuân hoặc đầu mùa mưa để đảm bảo độ ẩm và nhiệt độ thích hợp cho hạt nảy mầm.

3.2. Cách Chăm Sóc Cây Giống Sau Khi Gieo

Sau khi gieo, cần chăm sóc cây giống bằng cách tưới nước đầy đủ, bón phân hợp lý và kiểm soát sâu bệnh. Điều này giúp cây phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất cao.

IV. Kỹ Thuật Chiết Cành Để Nhân Giống Cây Trồng

Chiết cành là phương pháp nhân giống hiệu quả cho nhiều loại cây ăn trái và cây cảnh. Phương pháp này giúp tạo ra cây giống có đặc tính di truyền giống cây mẹ.

4.1. Quy Trình Chiết Cành Đúng Kỹ Thuật

Quy trình chiết cành bao gồm việc chọn cành khỏe mạnh, cắt cành và xử lý bằng hormone kích thích ra rễ. Sau đó, cành được trồng trong môi trường ẩm để phát triển rễ.

4.2. Lợi Ích Của Kỹ Thuật Chiết Cành

Chiết cành giúp tạo ra cây giống nhanh chóng và đồng đều. Cây giống từ chiết cành thường phát triển tốt hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn so với cây giống từ hạt.

V. Phương Pháp Giâm Cành Trong Nhân Giống Cây Trồng

Giâm cành là một phương pháp đơn giản và hiệu quả để nhân giống cây trồng. Phương pháp này thường được áp dụng cho các loại cây như hoa hồng, cây cảnh và một số loại cây ăn trái.

5.1. Cách Thực Hiện Giâm Cành

Để giâm cành, cần chọn cành khỏe mạnh, cắt thành đoạn ngắn và trồng vào đất ẩm. Cần giữ ẩm cho đất và tạo điều kiện ánh sáng phù hợp để cành phát triển.

5.2. Những Lưu Ý Khi Giâm Cành

Cần chú ý đến độ ẩm và nhiệt độ môi trường khi giâm cành. Việc kiểm soát sâu bệnh cũng rất quan trọng để đảm bảo cây giống phát triển khỏe mạnh.

VI. Kỹ Thuật Ghép Cành Để Nhân Giống Cây Trồng

Ghép cành là phương pháp nhân giống giúp kết hợp các đặc tính tốt của hai cây khác nhau. Phương pháp này thường được sử dụng trong sản xuất cây ăn trái và cây cảnh.

6.1. Quy Trình Ghép Cành Đúng Kỹ Thuật

Quy trình ghép cành bao gồm việc chọn cây gốc và cành ghép, thực hiện ghép và chăm sóc sau ghép. Cần chú ý đến thời điểm ghép để đạt hiệu quả cao nhất.

6.2. Lợi Ích Của Kỹ Thuật Ghép Cành

Ghép cành giúp tạo ra cây giống có khả năng chống chịu tốt hơn và năng suất cao hơn. Phương pháp này cũng giúp tiết kiệm thời gian và chi phí trong sản xuất cây trồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n Chñ tÞch Héi ®ång TS. NguyÔn thÕ kû Phã Chñ tÞch Héi ®ång TS. NguyÔn Duy Hïng Thμnh viªn ts. NguyÔn an tiªm Ts.

KhuÊt duy kim h¶i NguyÔn vò thanh h¶o 2 Lêi nhμ xuÊt b¶n Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, nhê ®−îc h−ëng lîi tõ c¸c chÝnh s¸ch −u ®·i, nhÊt lμ vay vèn, ®Êt ®ai, khoa häc kü thuËt,. nªn khu vùc n«ng nghiÖp, n«ng d©n, n«ng th«n nãi chung vμ n«ng d©n nãi riªng ®· cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó ®Çu t− ph¸t triÓn m¹nh c¸c m« h×nh kinh tÕ v−ên, ®em l¹i thu nhËp cho ng−êi d©n. Tuy nhiªn, cßn mét sè ng−êi d©n ch−a cã nhiÒu kiÕn thøc còng nh− am hiÓu s©u vÒ kü thuËt nh©n gièng c©y trång nh−: gieo h¹t, chiÕt cμnh, gi©m cμnh vμ ghÐp cμnh, mμ hoμn toμn ®ang khai th¸c tõ tù nhiªn lμm c¹n kiÖt nguån tμi nguyªn, bÞ ®éng vÒ nguyªn liÖu,. ChÝnh v× vËy, viÖc h−íng dÉn kü thuËt nh©n gièng c©y trång cho bμ con n«ng d©n hiÖn nay lμ yªu cÇu mang tÝnh thùc tiÔn vμ cÊp thiÕt.

Nh»m gióp b¹n ®äc còng nh− bμ con n«ng d©n cã thªm tμi liÖu vÒ c¸c kü thuËt nh©n gièng c©y trång, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp víi Nhμ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp xuÊt b¶n cuèn s¸ch CÈm nang kü thuËt nh©n gièng c©y trång: Gieo h¹t - ChiÕt cμnh - Gi©m cμnh - GhÐp cμnh do PGS. NguyÔn Duy Minh biªn so¹n. 5 Cuèn s¸ch gåm 7 ch−¬ng ®−îc chia thμnh hai tËp: TËp 1 - tõ Ch−¬ng I ®Õn Ch−¬ng III vμ TËp 2 - tõ Ch−¬ng IV ®Õn Ch−¬ng VII, giíi thiÖu vÒ c¸c dông cô vμ thiÕt bÞ, vËt liÖu phôc vô cho c«ng viÖc nh©n gièng; c¸ch nh©n gièng tõ rÔ, th©n, l¸; h−íng dÉn c¸ch ghÐp c©y vμ c¸ch ch¨m sãc c©y trång. §Ó b¹n ®äc tiÖn theo dâi, TËp 2 cña cuèn s¸ch ®−îc s¾p xÕp theo tr×nh tù sau: - Ch−¬ng IV: Nh©n gièng tõ th©n c©y; - Ch−¬ng V: Nh©n gièng tõ l¸ c©y; - Ch−¬ng VI: GhÐp c©y; - Ch−¬ng VII: Nh©n gièng mét sè loμi c©y.

Xin giíi thiÖu TËp 2 cña cuèn s¸ch víi b¹n ®äc. Th¸ng 10 n¨m 2012 NHμ XUÊT B¶N CHÝNH TRÞ QUèC GIA - Sù THËT 6 LêI NãI §ÇU Kinh tÕ v−ên (v−ên gia ®×nh, v−ên −¬m) gi÷ vai trß quan träng trong nÒn n«ng, l©m nghiÖp n−íc ta. V−ên ®· mang l¹i nguån kinh tÕ thu nhËp ®¸ng kÓ cho ng−êi lμm v−ên. C¸c lo¹i qu¶ lμ nguån dinh d−ìng, nguån vitamin quý gi¸; c¸c lo¹i hoa, c©y c¶nh gãp phÇn t« ®Ñp ®êi sèng h»ng ngμy cña con ng−êi; c¸c c©y trong v−ên cßn cung cÊp gç cho x©y dùng vμ nguyªn liÖu cho nhiÒu ngμnh s¶n xuÊt kh¸c.

C¸c kü thuËt nh©n gièng c©y trång: gieo h¹t, chiÕt cμnh, gi©m cμnh vμ ghÐp cμnh. lμ c¸c biÖn ph¸p truyÒn thèng vÉn ®−îc sö dông lμm c¬ së b¶o ®¶m më réng nguån gièng c©y míi, c¶i thiÖn chÊt l−îng vμ n©ng cao s¶n l−îng c©y trång. Tuy nhiªn, ®Ó hiÓu vμ n¾m v÷ng c¸c kü thuËt ®ã trªn c¬ së khoa häc còng nh− cñng cè vμ ph¸t triÓn c¸c kinh nghiÖm nh©n gièng c©y trång, cÇn ®i s©u vμ bæ sung cho ngμy cμng hoμn thiÖn lμ mét yªu cÇu vμ ®ßi hái cña ng−êi lμm v−ên. Cuèn s¸ch gåm 7 ch−¬ng vμ chia thμnh 2 tËp: TËp 1: Tõ ch−¬ng I ®Õn ch−¬ng III; TËp 2: Tõ ch−¬ng IV ®Õn ch−¬ng VII.

7 Ch−¬ng I giíi thiÖu vÒ c¸c dông cô vμ thiÕt bÞ, vËt liÖu phôc vô cho c«ng viÖc nh©n gièng c©y trång; c¸c ch−¬ng II, III, IV, V,. giíi thiÖu c¸ch nh©n gièng tõ rÔ, th©n, l¸, ghÐp cμnh. Hy väng r»ng víi néi dung nh− trªn, cuèn s¸ch cã thÓ gióp cho c¸c kü thuËt viªn n«ng, l©m nghiÖp, c¸c b¹n yªu thÝch nghÒ lμm v−ên, bμ con n«ng d©n vμ b¹n ®äc t×m hiÓu vμ thùc hiÖn s¸ng t¹o nh©n vμ lai t¹o gièng míi, trao ®æi kinh nghiÖm vμ lμm phong phó c¸c kiÕn thøc vÒ nghÒ lμm v−ên. Cuèn s¸ch biªn so¹n lÇn ®Çu, cßn cã nhiÒu ®iÓm cÇn ®Ò cËp vμ bæ sung.

RÊt mong b¹n ®äc ®ãng gãp ý kiÕn cho cuèn s¸ch ngμy mét hoμn thiÖn vμ thùc sù cã Ých cho ng−êi lμm v−ên. T¸C GI¶ 8 Ch−¬ng IV NH¢N GIèNG Tõ TH¢N C¢Y I. TH¢N BIÕN D¹NG Chåi ngän Ng−êi ta gäi th©n biÕn d¹ng lμ mét c¬ quan tÝch Chåi hoa tr÷ chÊt nu«i d−ìng ®Ó dïng cho c©y trong thêi kú ngñ. C¸c th©n nμy còng cã thÓ ®−îc nh©n gièng ®Ó Lãng t¹o c©y míi.

Lo¹i th©n nμy Chåi bªn tõ n¸ch l¸ kh«ng n»m trªn mÆt ®Êt mμ ë d−íi mÆt ®Êt. Chóng mäc ngang vμ th−êng cã vai trß lμ c¬ quan dù tr÷ chÊt dinh d−ìng. Th©n ngÇm, bao gåm Cæ rÔ 6 lo¹i: 1. Th©n cñ RÔ Th©n cñ mang c¸c CÊu t¹o th©n b×nh th−êng m¾t s¾p xÕp xo¾n èc, xen kÏ hay ®èi nhau.

Mét sè c©y s¶n sinh ra tõ th©n cñ, nh−: artis« (Cynata), c©y cóc vó (Helianthus), khoai l¸ ®á (Caladium), sen (Nymphaea), khoai t©y (Solanum), sen c¹n (Tropaeolum), c©y cñ ®Ëu (Lathyrus), 9 hoa d· yªn (Achimenes), thu h¶i ®−êng (Begonia), cñ n©u (Dioscorea). Tªn gäi th©n cñ ®−îc dïng, nhÊt lμ trong nghÒ trång rõng ®Ó chØ c¬ quan n»m ë d−íi ®Êt, dù tr÷ chÊt dinh d−ìng cho c©y. Th©n cñ lμ mét lo¹i th©n biÕn d¹ng n»m d−íi ®Êt cã vai trß dù tr÷ chÊt dinh d−ìng. Nã th−êng cã d¹ng trßn vμ lμ lo¹i c©y hμng n¨m.

L¸ cña chóng cã d¹ng v¶y vμ mμng, c¸c chåi phô sÏ h×nh thμnh chåi cho c¸c n¨m sau. D¹ng th©n cñ ®iÓn h×nh lμ c©y khoai t©y. L¸ mäc ®èi xøng, s¶n sinh th©n cñ. Mét vμi lo¹i sen, h×nh thμnh mét cÊu tróc bÐ c¸c d¹ng cñ ph¸t triÓn tõ rÔ chÝnh ë vμo cuèi thêi kú sinh tr−ëng.

Th©n cñ d¹ng tiªu gi¶m C©y khoai t©y 10 Th©n cñ d¹ng tiªu gi¶m s¶n sinh tõ c¸c chåi phô, sau ®ã chuyÓn ho¸ thμnh th©n cñ t¸ch khái th©n mÑ. C©y khoai t©y sinh c¸c th©n cñ víi sè l−îng nhiÒu vμ nhanh chãng (b×nh th−êng th× c©y th©n cñ chØ s¶n sinh mét sè l−îng Ýt). Sù t¨ng nhanh sè l−îng th©n cñ chØ thùc hiÖn ®−îc mét c¸ch nh©n t¹o. Sau thêi kú ngñ, sù ph©n chia nh©n t¹o gióp cho nh©n gièng ngay khi b¾t ®Çu sù sinh tr−ëng lμ lóc xu©n vÒ: c¾t cñ khoai t©y thμnh nhiÒu miÕng b»ng mét con dao s¾c.

Mçi miÕng khoai c¾t ra cã Ýt nhÊt mét "m¾t". Nhóng mÆt c¾t c¸c miÕng khoai vμo bét chèng nÊm (nh− captan). §Æt c¸c miÕng c¾t ®ã trªn sμng d©y s¾t/thÐp vμ ®Ó n¬i Êm (21oC), tho¸ng khÝ trong 2 ngμy. Trªn vá cñ khoai t©y cã líp bÇn lμm cho m¶nh c¾t ®−îc dai bÒn.

Kh«ng ®Ó l©u n¬i kh« v× sÏ lμm hÐo kh« th©n cñ. Sau 2 ngμy ®em trång ë ®Êt Èm. Mçi lç M¾t vµ chåi bªn trång cã chiÒu Lãng s©u gÊp 2-3 lÇn bÒ dμy cña Chåi ngän m¶nh c¾t cñ khoai t©y. RÔ Cñ khoai t©y (th©n cñ) 11 (1) C¾t cñ (2) Nhóng mÆt c¾t (3) Trång c¸c khoai t©y cña miÕng khoai miÕng khoai thµnh miÕng vµo bét chÊt diÖt t©y trªn ®Êt cã Ýt nhÊt nÊm, ®Æt trªn trång, ®Ó líp mét m¾t sµng d©y thÐp ë vá bÇn lªn trªn.

trªn ®ã n¬i Êm (21oC) vµ LÊp ®Êt vµ tho¸ng khÝ ®¸nh dÊu 2. Th©n rÔ Mét sè c©y cã th©n rÔ, nh−: c©y ch©n bª (Arum), c©y m¨ng t©y (Asparragus), thu h¶i ®−êng (Begonia), c©y chuèi hoa (Canna), c©y cá b¨ng (Agropyrum), d−¬ng xØ ®ùc (Driopteris), c©y c¬m ch¸y (Sambucus), c©y huÖ chu«ng (Convollaria), c©y b¹c hμ (Mentha), mÉu ®¬n (Paeonia), c©y ®¹i hoμng (Rheum), c©y ®u«i hæ (Sanseviera), c©y kÕ (Cirsium), c©y cËm cang (Smilax), c©y hoμng tinh (Polygonatum). Th©n rÔ lμ mét th©n mäc song song víi mÆt ®Êt, s¸t ngay trªn hay d−íi mÆt ®Êt (cßn gäi lμ c¨n hμnh). Th©n rÔ còng gièng c¸c lo¹i th©n biÕn d¹ng kh¸c, chøa nhiÒu chÊt dù tr÷.

C¸c loμi kh¸c nhau vÒ d¹ng th©n rÔ. 12 Th©n rÔ ph©n Chåi ngän thμnh tõng ®o¹n t¹o L¸ c¸c m¾t vμ c¸c lãng. M¾t vµ chåi ngän C¸c chåi l¸ vμ chåi Lãng hoa ph¸t triÓn tõ c¸c chåi ngän vμ chåi bªn, n»m trªn th©n. Tõ c¸c ®iÓm ®ã ph¸t Th©n rÔ triÓn rÔ vμ chåi bªn.

Th©n rÔ cã thÓ lμ lo¹i hμng n¨m hay l©u n¨m. Cã thÓ nh©n gièng nh©n t¹o b»ng sù ph©n chia ë mét thêi ®iÓm thÝch hîp trong n¨m. §èi víi ®a sè c©y ®ã lμ thêi kú sau në hoa khi c©y sinh tr−ëng rÔ míi. Mét th©n rÔ cã thÓ ph¸t triÓn theo 2 tr−êng hîp:  Tr−êng hîp 1: C©y ®u«i diÒu (Iris): mét chåi tËn cïng ph¸t triÓn vμ në hoa.

C©y nμy ®−îc nh©n gièng b»ng sù më réng cña mét chåi bªn. Vμo mïa sau chåi tËn cïng ph¸t triÓn, në hoa vμ c©y tiÕp tôc ph¸t triÓn b»ng chåi bªn.  Tr−êng hîp 2: C©y b¹c hμ (Mentha) vμ c©y cá b¨ng (Agropyrum): sù më réng cña c©y ®−îc diÔn ra liªn tôc tõ chåi ngän vμ chØ t¹m thêi tõ chåi bªn, nã cho b«ng hoa. C¸c lo¹i th©n rÔ kh¸c nhau ë kiÓu sinh tr−ëng.

VÝ dô: c©y m¨ng t©y sù sinh tr−ëng më réng diÔn ra trong 1 n¨m, ph¸t triÓn thμnh d¹ng "t¸n" trong khi c¸c d¹ng th©n rÔ kh¸c (b¹c hμ, cá b¨ng, cá ch©n nhÖn (Digitaria)), ph¸t triÓn nhanh, liªn tôc, më réng trªn diÖn tÝch ®Êt réng trong mét thêi gian ng¾n. 13 (1) Ph©n t¸ch c¸c (2) Rò ®Êt hÖ rÔ (3) Lo¹i bá th©n rÔ sau khi në b»ng c¸i chÜa, c¸c phÇn hoa, khi c¸c rÔ cò l¾c cho ®Êt cña rÔ cò dÇn chÕt rêi ra (4) C¾t ng¾n c¸c (5) Trång l¹i mçi (6) LÊp ®Êt l¸, c¾t rÔ ng¾n th©n rÔ trªn mét trªn c¸c rÔ. l¹i cßn kho¶ng m« ®Êt ®Ó c¸c rÔ §¸nh dÊu, 5-7 cm n»m 2 bªn luèng t−íi n−íc Sù ph©n chia th©n rÔ thÝch hîp nhÊt lμ vμo thêi ®iÓm sau khi në hoa, khi mμ c¸c rÔ cò bÞ kh« hÐo ®i vμ c¸c rÔ míi ®ang ®−îc ph¸t triÓn. 14 Dïng mét chiÕc chÜa (xiªn) n©ng khèi ®Êt chøa c©y, rò ®Êt ë hÖ th©n rÔ ®ã.

T¸ch phÇn rÔ cò vμ chØ ®Ó n¶y mÇm ë mïa gieo cÊy. C¾t ng¾n rÔ chØ ®Ó cßn 5-7 cm, c¾t ng¾n l¸ ®Ó tr¸nh mÊt n−íc cña c©y, chuÈn bÞ ®Ó trång. C¸c th©n rÔ "cã mÊu" (mãc): C¸c th©n rÔ cã mÊu (nh− c©y mÉu ®¬n (Paeonia) hay m¨ng t©y (Asparragus)) dÔ nh©n gièng. C¸c th©n rÔ nμy th−êng cã ë lo¹i c©y th©n th¶o, ph¶i chuÈn bÞ mét sè l−îng lín ®Ó lùa chän c¸c mÉu nguyªn chñng ®Ó nh©n gièng, bëi mçi ®o¹n th©n chØ mang mét chåi kh¸ ph¸t triÓn.

Vμo mïa ®«ng khi c¸c mÇm kh«ng qu¸ lín, rÔ míi ch−a xuÊt hiÖn. C¾t mét sè ®o¹n t−¬ng ®èi lín, nhóng mÆt c¾t vμo chÊt diÖt nÊm ®Ó tr¸nh sù thèi r÷a vμ sù ph¸ ho¹i cña vi khuÈn. C¾t c¸c phÇn th©n o rÔ, xö lý b»ng chÊt diÖt nÊm bÖnh. §Ó n¬i Êm (21 C) trong m«i tr−êng kh« vμ ®em trång.