Giáo Trình Kỹ Năng và Phương Pháp Dạy Học Nghề Phần 2

Giáo trình giáo dục về kỹ năng và phương pháp dạy học nghề phần 2, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Giáo Dục Nghề Nghiệp
• Đề tài: Kỹ Năng Dạy Học Nghề: Phương Pháp và Đánh Giá Hiệu Quả
• Loại tài liệu: Bài Giảng
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. BÀI 3: ĐÁNH GIÁ NGƯỜI HỌC
• 1.1. MỤC TIÊU CỦA BÀI
• 1.2. NỘI DUNG CỦA BÀI
• 1.2.1. XÂY DỰNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC
• 1.2.2. SOẠN TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN
• 1.2.2.1. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn - MCQ (đa phương án)
• 1.2.2.2. Trắc nghiệm điền khuyết - trả lời ngắn
• 1.2.2.3. Trắc nghiệm ghép đôi
• 1.2.2.4. Trắc nghiệm đúng sai
• 1.2.2.5. Trắc nghiệm trả lời ngắn
• 1.2.3. Yêu cầu của bài trắc nghiệm khách quan
• 1.2.3.1. Độ khó
• 1.2.3.2. Độ phân biệt
• 1.2.3.3. Độ giá trị
• 1.2.3.4. Độ tin cậy
• 1.2.4. TIẾN HÀNH ĐÁNH GIÁ SỰ THỰC HIỆN

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kỹ Năng Dạy Học Nghề Phương Pháp và Đánh Giá

Kỹ năng dạy học nghề là một yếu tố quan trọng trong việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiệu quả không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng thực hành cần thiết cho nghề nghiệp tương lai. Đánh giá hiệu quả của các phương pháp dạy học cũng là một phần không thể thiếu trong quá trình này.

1.1. Định nghĩa Kỹ Năng Dạy Học Nghề

Kỹ năng dạy học nghề bao gồm các phương pháp và kỹ thuật mà giáo viên sử dụng để truyền đạt kiến thức và kỹ năng cho học sinh. Điều này bao gồm việc thiết kế bài giảng, tổ chức hoạt động học tập và đánh giá kết quả học tập.

1.2. Tầm quan trọng của Kỹ Năng Dạy Học Nghề

Kỹ năng dạy học nghề không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Điều này rất cần thiết trong môi trường làm việc hiện đại.

II. Những Thách Thức trong Dạy Học Nghề và Đánh Giá Hiệu Quả

Dạy học nghề đối mặt với nhiều thách thức, từ việc thiết kế chương trình học đến việc đánh giá kết quả học tập. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và sự phát triển của học sinh.

2.1. Thiếu Tài Nguyên và Cơ Sở Vật Chất

Nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp gặp khó khăn trong việc cung cấp đủ tài nguyên và cơ sở vật chất cần thiết cho việc dạy học. Điều này có thể làm giảm chất lượng đào tạo và ảnh hưởng đến sự tiếp thu của học sinh.

2.2. Khó Khăn trong Đánh Giá Kết Quả Học Tập

Việc đánh giá kết quả học tập của học sinh trong môi trường dạy nghề thường gặp khó khăn do tính chất thực hành của các môn học. Cần có các tiêu chí đánh giá rõ ràng và công bằng để đảm bảo tính chính xác.

III. Phương Pháp Dạy Học Nghề Hiệu Quả Bí Quyết Thành Công

Áp dụng các phương pháp dạy học hiệu quả là chìa khóa để nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành.

3.1. Phương Pháp Học Tập Tích Cực

Phương pháp học tập tích cực khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập thông qua các hoạt động nhóm, thảo luận và thực hành. Điều này giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học

Công nghệ có thể được sử dụng để nâng cao trải nghiệm học tập. Việc áp dụng các công cụ trực tuyến và phần mềm mô phỏng giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả hơn.

IV. Đánh Giá Hiệu Quả Dạy Học Nghề Tiêu Chí và Phương Pháp

Đánh giá hiệu quả dạy học nghề là một phần quan trọng trong quá trình đào tạo. Việc xác định các tiêu chí đánh giá rõ ràng giúp đảm bảo rằng học sinh đạt được các mục tiêu học tập.

4.1. Tiêu Chí Đánh Giá Kết Quả Học Tập

Tiêu chí đánh giá cần được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn nghề quốc gia và yêu cầu cụ thể của từng chương trình đào tạo. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác và công bằng trong đánh giá.

4.2. Phương Pháp Đánh Giá Đa Dạng

Sử dụng nhiều phương pháp đánh giá khác nhau như trắc nghiệm, bài tập thực hành và dự án nhóm giúp đánh giá toàn diện năng lực của học sinh. Điều này cũng giúp phát hiện ra những điểm mạnh và điểm yếu của từng học sinh.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu trong Dạy Học Nghề

Việc áp dụng các phương pháp dạy học và đánh giá hiệu quả trong thực tiễn là rất quan trọng. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng đúng phương pháp có thể nâng cao chất lượng đào tạo nghề.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phương Pháp Dạy Học

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng phương pháp học tập tích cực có thể cải thiện đáng kể kết quả học tập của học sinh. Học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập thường có kết quả tốt hơn.

5.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Đánh Giá

Công nghệ không chỉ hỗ trợ trong việc dạy học mà còn trong việc đánh giá. Việc sử dụng phần mềm đánh giá trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác trong đánh giá kết quả học tập.

VI. Kết Luận và Tương Lai của Kỹ Năng Dạy Học Nghề

Kỹ năng dạy học nghề sẽ tiếp tục phát triển và thay đổi theo thời gian. Việc áp dụng các phương pháp dạy học và đánh giá hiệu quả là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

6.1. Xu Hướng Tương Lai Trong Dạy Học Nghề

Xu hướng hiện nay là tích hợp công nghệ vào dạy học nghề, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả hơn. Điều này cũng giúp nâng cao chất lượng đào tạo.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Liên Tục

Đánh giá liên tục trong quá trình học tập giúp theo dõi sự tiến bộ của học sinh và điều chỉnh phương pháp dạy học kịp thời. Điều này rất quan trọng để đảm bảo rằng học sinh đạt được các mục tiêu học tập.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHUYÊN NGÀNH VÀ SƯ PHẠM KỸ THUẬT NGHỀ NGHIỆP

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình thuộc khối kiến thức chuyên ngành trong chương trình đào tạo Cử nhân Sư phạm Kỹ thuật và các chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm giảng dạy trình độ trung cấp, cao đẳng và đại học kỹ thuật. Giáo trình trang bị cho người học hệ thống lý luận và kỹ năng sư phạm ứng dụng để tổ chức dạy học chuyên ngành công nghệ - kỹ thuật theo định hướng tiếp cận năng lực thực hiện (Competency-Based Training).

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng tới việc phát triển các năng lực chuyên biệt cho giảng viên kỹ thuật, bao gồm:

1. Xây dựng tiêu chí, chỉ số đo lường và thiết kế công cụ đánh giá năng lực người học theo tiêu chuẩn thực hiện;
2. Thiết kế và tổ chức các dạng bài dạy lý thuyết nghề (khái niệm, cấu tạo, nguyên lý, vật liệu);
3. Thiết kế và thực hiện các dạng bài dạy thực hành nghề (thiết kế/chế tạo, kiểm tra/giám định, lắp ráp/vận hành, bảo dưỡng/sửa chữa);
4. Xây dựng và triển khai bài dạy tích hợp dựa trên kết quả phân tích nghề DACUM (Developing A Curriculum).

Cấu trúc giáo trình được tổ chức theo tiến trình logic từ đánh giá kết quả học tập đến phương pháp giảng dạy các loại hình bài học đặc thù trong đào tạo nghề. Điểm đặc thù của tài liệu là sự chuẩn hóa các quy trình sư phạm thông qua hệ thống sơ đồ, bảng mẫu phân tích, bảng kiểm định tính (checklist), thang đo định lượng (rating scale) và các công thức phân tích trắc nghiệm học thuật.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

• Bài 3: Đánh giá người học (Thời lượng: 6 giờ): Tập trung vào phương pháp đánh giá theo tiêu chí (Criteria Referenced Assessment - CRA). Nội dung hướng dẫn kỹ thuật xây dựng tiêu chí từ tiêu chuẩn nghề quốc gia; kỹ thuật soạn thảo các dạng trắc nghiệm khách quan (đa phương án MCQ, điền khuyết, ghép đôi, đúng/sai, trả lời ngắn); đo lường đại lượng trắc nghiệm (độ khó $DV$, độ phân biệt $DI$, độ giá trị, độ tin cậy); thiết kế bảng kiểm tra quá trình và thang điểm đánh giá sản phẩm (thang đồ thị, thang đồ thị mô tả); phân tích định lượng kết quả kiểm tra để loại bỏ câu hỏi ngờ vực và điều chỉnh phổ điểm chuẩn 75%.
• Bài 4: Dạy học lý thuyết nghề (Thời lượng: 8 giờ): Trình bày đặc trưng, yêu cầu và tiến trình thiết kế 4 loại bài dạy lý thuyết kỹ thuật:
  • Bài khái niệm: Phương pháp quy nạp (4 bước) và phương pháp diễn dịch/suy diễn (4 bước) dựa trên phân tích dấu hiệu bản chất, sử dụng ví dụ và phản ví dụ.
  • Bài cấu tạo thiết bị kỹ thuật: Phương pháp trực quan hóa, phân tích 5 cấp độ đối tượng (chi tiết, cơ cấu máy, linh kiện, thiết bị, hệ thống); ví dụ cấu tạo máy biến áp một pha.
  • Bài nguyên lý kỹ thuật: 4 phương thức tổ chức dạy học và tiến trình 6 bước bám sát cơ sở khoa học (định luật Bernoulli, cảm ứng điện từ, định luật Joule-Lenz).
  • Bài vật liệu kỹ thuật: Tiến trình 4 bước xác định thành phần hóa học, tính chất cơ lý và phương thức biểu đạt grap hóa thông tin.
• Bài 5: Dạy học thực hành nghề (Thời lượng: 8 giờ): Cung cấp cấu trúc giảng dạy 4 nhóm bài thực hành:
  • Bài thiết kế/chế tạo: Phân loại theo 3 mức độ tự lực của người học và quy trình thiết kế bài dạy dự án.
  • Bài kiểm tra/giám định thiết bị: 5 bước hướng dẫn thao tác, xác định thông số kỹ thuật và tuân thủ an toàn.
  • Bài lắp đặt và vận hành: Nguyên tắc tháo - lắp ngược chiều, đánh dấu chi tiết, an toàn vận hành máy móc.
  • Bài sửa chữa và bảo dưỡng: Tiến trình giải quyết vấn đề 4 giai đoạn (Nêu vấn đề $\rightarrow$ Phát biểu vấn đề $\rightarrow$ Giải quyết vấn đề $\rightarrow$ Kết thúc vấn đề và đánh giá chéo).
• Bài 6: Dạy học tích hợp (Thời lượng: 14 giờ): Phân tích bản chất sư phạm tích hợp với hai thuộc tính: tính liên kết và tính toàn vẹn. Hướng dẫn kỹ thuật chuyển đổi từ hồ sơ phân tích nghề DACUM sang mô-đun năng lực thực hiện; phương pháp thiết kế bài học tích hợp kết hợp lý thuyết và thực hành tại cùng không gian, thời gian; kỹ thuật thiết kế phần mở đầu bài giảng theo mô hình dẫn nhập GLOSS.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết đo lường giáo dục và CRA: Đo lường thành tích cá nhân dựa trên việc so sánh với tiêu chuẩn nghề nghiệp tối thiểu, không so sánh tương quan giữa các người học với nhau.
• Phương pháp luận phân tích nghề nghiệp DACUM: Cấu trúc phân tích hệ thống việc làm của một nghề thành 6–15 nhiệm vụ (Duties), mỗi nhiệm vụ gồm 5–20 công việc (Tasks), tổng hợp thành 70–130 công việc trong một nghề hoàn chỉnh.
• Lý thuyết Sư phạm tích hợp (Integrative Pedagogy): Tiếp cận dạy học dựa trên việc huy động phối hợp nội lực (kiến thức, kỹ năng, thái độ) và ngoại lực để giải quyết tình huống nghề nghiệp phức hợp.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Soạn thảo ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm; xây dựng bảng kiểm tra (checklist); lập thang điểm đánh giá sản phẩm 5 mức độ; lập ma trận chấm điểm đục lỗ; lập hồ sơ phân tích công việc nghề.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Tính toán và phân tích các chỉ số thống kê trắc nghiệm (độ khó $DV = \frac{N_g + N_k}{2n}$, độ phân biệt $DI = \frac{N_g - N_k}{n}$); phân tích cấu trúc - chức năng chi tiết cơ khí/hệ thống điện; chẩn đoán sai hỏng và nguyên nhân sự cố thiết bị.
• Kỹ năng thực hành sư phạm (Practical competencies): Trình diễn thị phạm (làm mẫu thao tác); điều hành thảo luận nhóm và kỹ thuật công não; thiết kế phiếu giao bài tập và phiếu hướng dẫn công nghệ; tổ chức đánh giá chéo và tự đánh giá trong xưởng thực hành.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình triển khai theo mô hình sư phạm định hướng hành động (Action-oriented learning), lấy người học làm trung tâm. Lý thuyết chuyên môn được tinh giản ở mức vừa đủ để hỗ trợ trực tiếp cho các thao tác thực hành, loại bỏ tính hàn lâm thuần túy.

Hệ thống bài tập tình huống và case studies được xây dựng trực tiếp từ môi trường kỹ thuật và dịch vụ:

• Đánh giá kỹ năng "Cắt 1m vải nhung" của nghề bán hàng để minh họa cho quy trình xây dựng bảng kiểm tra quá trình và thang điểm đánh giá sản phẩm;
• Phân tích cấu tạo máy biến áp một pha (dây quấn và lõi thép) trong bài học cấu tạo;
• Ứng dụng định luật Bernoulli trong động cơ đốt trong và định luật Joule-Lenz trong thiết bị đốt nóng cho bài học nguyên lý;
• Xử lý chốt gài lò xo, chi tiết có đệm lót trong quy trình tháo lắp và vận hành máy tiện.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập tuân thủ đánh giá theo tiêu chí với 3 nhóm tiêu chí bắt buộc: (1) thời gian thực hiện công việc, (2) hiệu quả thực hiện, và (3) an toàn lao động. Dữ liệu đánh giá được thu thập qua 3 nguồn chứng cứ: chứng cứ trực tiếp (quan sát thao tác, sản phẩm tạo ra), chứng cứ gián tiếp (nhận xét từ giám sát), và chứng cứ bổ trợ (hỏi vấn đáp, bài kiểm tra viết, hồ sơ lưu trữ).

Người học tự nghiên cứu thông qua việc phân tích tài liệu kỹ thuật từ nhà sản xuất, sử dụng phiếu hướng dẫn thực hiện thao tác độc lập hoặc luyện tập theo nhóm đôi (một người thực hiện, một người đối chiếu bảng kiểm).

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       ĐỐI CHIẾU TIÊU CHUẨN ĐÀO TẠO VÀ CÔNG NGHIỆP             |
|                               (Theo Hình 8 giáo trình)                        |
|                                                                               |
|   [Tiêu chuẩn Nghề nghiệp] -------------------> Đầu vào của thị trường LĐ     |
|              ^                                              ^                 |
|              | (Đối sánh & Chuyển đổi qua DACUM)            |                 |
|              v                                              v                 |
|   [Tiêu chuẩn trong Đào tạo] -----------------> Đầu ra của đào tạo            |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Nội dung giáo trình cập nhật các phương thức tổ chức đào tạo nghề hiện đại:

• Tích hợp phương pháp phân tích nghề nghiệp DACUM: Chuyển đổi trực tiếp các yêu cầu của thị trường lao động thành hồ sơ năng lực và các mô-đun đào tạo nghề nghiệp, khắc phục tình trạng tách rời giữa chương trình đào tạo và thực tiễn công nghiệp.
• Toán học hóa công tác đo lường học thuật: Chuẩn hóa các công thức tính toán độ khó của câu trắc nghiệm ($ĐK_i = \frac{SD}{n} \times 100%$), độ khó trung bình lý tưởng của bài trắc nghiệm ($\frac{100% + 1/n}{2}$), công thức phân tích nhóm giỏi/kém ($27%$) để tính chỉ số độ khó ($D.V$) và chỉ số độ phân biệt ($D.I$). Mức phân loại độ khó được xác định rõ: $D.V \in [0% - 24%]$ (rất khó), $D.V \in [25% - 75%]$ (trung bình), $D.V \in [76% - 100%]$ (dễ); chỉ số phân biệt đạt chuẩn sử dụng khi $D.I > 32%$.
• Mô hình hóa quy trình dạy học tích hợp: Chuẩn hóa không gian dạy học tích hợp kết hợp giữa xưởng thực hành và phòng học lý thuyết. Áp dụng quy chuẩn thiết kế mở đầu bài giảng theo cấu trúc GLOSS:
  • G (Get attention): Thu hút sự chú ý bằng tình huống, số liệu hoặc hình ảnh;
  • L (Link with experiences): Liên kết kiến thức/kinh nghiệm đã có;
  • O (Outcomes): Công bố mục tiêu và kết quả đầu ra;
  • S (Structure): Trình bày cấu trúc và tiến trình bài dạy;
  • S (Stimulation): Kích thích động cơ học tập của người học.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên đại học và học viên cao học: Sinh viên các ngành Sư phạm Kỹ thuật (Sư phạm Kỹ thuật Công nghiệp, Sư phạm Kỹ thuật Nông nghiệp, Sư phạm Kinh tế), học viên theo học chương trình bồi dưỡng Nghiệp vụ Sư phạm Dạy nghề trình độ Sơ cấp, Trung cấp và Cao đẳng.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần: Tâm lý học nghề nghiệp, Giáo dục học đại cương, Lý luận dạy học cơ sở và nắm vững kiến thức chuyên môn kỹ thuật thuộc ngành đào tạo (Cơ khí, Điện tử, Ô tô, May mặc, Công nghệ thông tin).
• Giảng viên và cán bộ quản lý đào tạo: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy học phần Phương pháp Dạy học Chuyên ngành; làm khung tham chiếu để hướng dẫn thực tập sư phạm, đánh giá giáo án tích hợp và thiết kế ngân hàng đề thi trắc nghiệm khách quan chuẩn hóa.
• Kỹ sư, chuyên gia kỹ thuật doanh nghiệp: Dùng làm tài liệu tham khảo cho cán bộ phụ trách đào tạo nội bộ tại các xí nghiệp, nhà máy có tổ chức đào tạo nghề tại nơi làm việc.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phục vụ sinh viên khối sư phạm kỹ thuật, giảng viên các trường cao đẳng nghề, trung cấp nghề, và chuyên gia kỹ thuật tại doanh nghiệp tham gia công tác đào tạo thực hành hoặc tích hợp.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần có kiến thức kỹ thuật chuyên ngành tương ứng (đọc bản vẽ kỹ thuật, hiểu cấu tạo - nguyên lý thiết bị) và các nguyên lý giáo dục học cơ bản trước khi tiếp cận các phương pháp tổ chức bài dạy.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với tài liệu lý luận dạy học truyền thống?

Tài liệu phân loại chi tiết từng dạng bài học kỹ thuật đặc thù (khái niệm, cấu tạo, nguyên lý, vật liệu, thiết kế, kiểm tra, lắp đặt, bảo dưỡng), đồng thời cung cấp biểu mẫu và công thức định lượng để phân tích bài thi trắc nghiệm và đánh giá năng lực thực hiện theo chuẩn DACUM.

4. Làm sao để tự học và ứng dụng giáo trình hiệu quả?

Người học nghiên cứu quy trình từng bước của từng dạng bài, sau đó thực hiện các bài tập thực hành ở cuối mỗi bài học (biên soạn câu hỏi trắc nghiệm, lập bảng kiểm checklist, thiết kế giáo án thực hành hoặc giáo án tích hợp theo cấu trúc GLOSS) dựa trên một chủ đề chuyên môn cụ thể.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình cung cấp hệ thống mẫu phiếu đánh giá quy trình, thang điểm đánh giá sản phẩm (5 mức độ), bảng phân tích dữ liệu trắc nghiệm ma trận 30 câu/15 học sinh, sơ đồ phân tích nghề và bảng mô tả nhiệm vụ - công việc.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Phương pháp Dạy học Chuyên ngành và Sư phạm Kỹ thuật Nghề nghiệp cung cấp một hệ thống phương pháp luận hoàn chỉnh, gắn kết giữa lý thuyết sư phạm và thực tiễn kỹ thuật công nghiệp. Giá trị học thuật của tài liệu nằm ở việc chuẩn hóa các tiến trình dạy học lý thuyết nghề, thực hành nghề và dạy học tích hợp theo tiếp cận năng lực thực hiện.

Tiến trình học tập đề xuất:

1. Tiếp cận Bài 3 để làm chủ kỹ thuật đo lường, xây dựng công cụ đánh giá (CRA, checklist, rating scale) và xử lý dữ liệu trắc nghiệm ($DV, DI$);
2. Nghiên cứu Bài 4 và Bài 5 để nắm vững phương pháp tổ chức các bài học lý thuyết và bài học thực hành kỹ thuật chuyên biệt;
3. Hoàn thiện năng lực tại Bài 6 thông qua việc thiết kế và thực hiện bài dạy tích hợp dựa trên phân tích nghề DACUM và mô hình dẫn nhập GLOSS.

Nguồn lực bổ trợ bao gồm các hồ sơ phân tích nghề mẫu, hệ thống tiêu chuẩn nghề quốc gia và các công cụ bảng kiểm chuẩn hóa được tích hợp trực tiếp trong văn bản giáo trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu một bài giảng 2. Thiết kế và thực hiện DH một nội dung chuyên môn có sử dụng phương pháp vấn đáp và nói có minh họa 3. Thiết kế và trình diễn kỹ năng quản lý HĐ nhóm nhỏ và kỹ thuật công não 4. Trình diễn kỹ năng đưa và nhận thông dụng tin phản hồi 5.

Trình diễn kỹ năng dạy nghề Bài 3: ĐÁNH GIÁ NƯỜI HỌC Thời gian: 6 giờ I. MỤC TIÊU CỦA BÀI: Sau khi học xong bài này NH có khả năng: - Xây dựng các tiêu chí, chỉ số và thu thập bằng chứng tốt nhất để đánh giá NH theo yêu cầu chương trình đào tạo. - Soạn được bộ đề thi trắc nghiệm khách quan để đánh giá một nội dung chuyên môn - Đánh giá năng lực NH theo các tiêu chuẩn năng lực thực hiện II. NỘI DUNG CỦA BÀI: 1.

XÂY DỰNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC 1. Định nghĩa Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập chứng cứ và đưa ra những lượng giá về bản chất và phạm vi của kết quả học tập hay thành tích đạt được so với mục tiêu đã đề ra. Việc đánh giá năng lực NH phải được thực hiện theo tiêu chí (Criteria Referenced Assessment), nghĩa là nó đo sự thực hiện hay thành tích của một cá nhân NH trong mối liên hệ so sánh với các tiêu chí, tiêu chuẩn chứ không có liên hệ so sánh gì với sự thực hiện hay thành tích của người khác. Tiêu chí thực hiện là một mô tả về các yêu 60 cầu chất lượng của các kết quả thu được trong HĐ lao động.

Chúng cho phép xác định liệu người học có thể đạt kết quả được mô tả bởi cho các thành tố năng lực hay không. Các tiêu chí đánh giá năng lực NH được xác định từ các tiêu chuẩn nghề quốc gia và một số quy định, tiêu chuẩn riêng khác. Vì không thể quan sát trực tiếp được năng lực nên cần phải có một số chỉ dấu hay chỉ số gián tiếp có thể hàm ý hay biểu hiện được năng lực đó. Chỉ dấu và chỉ số là những dấu hiệu hay số liệu cụ thể phản ánh chất lượng của kết quả thực hiện.

Muốn sử dụng được tiêu chí đánh giá thì tiêu chí phải kèm theo các chỉ dấu hoặc chỉ số và bằng chứng tốt nhất - Tiêu chí đánh giá được xác định bằng các câu hỏi: + Các kết quả chính của hành động là gì? + Chất lượng của các kết quả đó như thế nào? + Mong đợi đối với việc tổ chức thực hiện, đảm bảo an toàn tại nơi làm việc là gì? Trong quá trình đánh giá năng lực, sự thông thạo của NH được đánh giá và xác nhận theo các quan điểm sau: - NH phải thực hiện các công việc theo cách thức giống như của người lao động thực hiện trong thực tế lao động nghề nghiệp - Đánh giá riêng rẽ từng cá nhân NH khi họ hoàn thành công việc - Kiến thức liên quan và thái độ cần có đều là những bộ phận cấu thành cần được kiểm tra đánh giá - Các tiêu chí và chỉ số dùng cho đánh giá được công bố cho NH biết trước khi kiểm tra đánh giá. - Các tiêu chuẩn dùng trong việc đánh giá là những yêu cầu đặt ra ở mức độ tối thiểu để đảm bảo rằng sau khi học xong thì NH bước vào làm việc được chứ không phải là để đem so sánh với những NH khác. Trên cơ sở đó, người ta có thể công nhận các kỹ năng hoặc các kiến thức đã được thông thạo trước đó. Tiªu chuẩn nghÒ nghiÖp Tiªu chuÈn trong ®µo t¹o §Çu ra Đầu vào của thị cña ®µo trường LĐ 61 Hình 8.

So sánh tiêu chí trong đào tạo và tiêu chí trong công nghiệp. Kỹ thuật xác định tiêu chí đánh giá - Tiêu chí được viết bắt đầu bằng danh từ (kết quả) + dấu hiệu phản ánh chất lượng của kết quả + chỉ số hoặc chỉ dấu. - Các tiêu chí bắt buộc sử dụng trong đánh giá năng lực NH là: (1)tiêu chí về thời gian thực hiện công việc, (2) tiêu chí về hiệu quả thực hiên và (3)các tiêu chí về đảm bảo an toàn trong quá trình thực hiện. - Tiêu chí được viết dưới thể bị động để mô tả kết quả được làm và đạt chất lượng như thế nào? Ví dụ 1: “Cắt 1m vải nhung” Tấm vải được cắt đúng kích thước 1m, đường cắt viền mượt, thẳng, phẳng, không rách viền, không lệch nống vải.

Ví dụ 2: “Quấn cuộn dây máy biến áp” Cuộn dây được quấn đúng số vòng, các vòng dây song song và cách đều trên lõi thép, không bị sây sước, có bọc cách điện Phiếu đánh giá Ngày…….tháng……năm……… Tên thành tố năng lực:…………………………………………………………. Tên được đánh giá:………………………………………………………………. Tên người đánh giá:……………………………………………………………… TT Thành tố năng lực Tiêu chí, chỉ số Bằng chứng tốt Đạt Chưa N/A nhất đạt 62 1 2 3 2. SOẠN TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN 2.

Định nghĩa Trắc nghiệm khách quan là phương pháp đo lường mức độ đạt được mục tiêu DH về kiến thức, kỹ năng, thái độ ở NH thông qua nhiều câu hỏi và mỗi câu hỏi được trả lời bằng những dấu hiệu đơn giản hay bằng một từ hoặc cụm từ. Các loại trắc nghiệm khách quan và kỹ thuật soạn thảo 2. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn - MCQ (đa phương án) Trắc nghiệm khách quan: Đề thi gồm nhiều câu hỏi, mỗi câu hỏi nêu ra một vấn đề cùng những thông tin cần thiết sao cho thí sinh phải trả lời vắn tắt cho từng câu. Cấu trúc: 2 phần - Phần cốt lõi (câu dẫn): Có thể là một cụm từ, một mệnh đề, một câu hoàn chỉnh hoặc một sự kiện.

Nếu bài thi có nhiều câu hỏi lựa chọn thì phần thân của câu này không được gợi ý câu trả lời cho các câu hỏi khác - Phần lựa chọn (trả lời): Gồm 4 hoặc 5 câu trả lời trong đó cần viết sao cho để chỉ có 1 câu đúng nhất. Các câu trả lời còn lại đều là câu “nhiễu”, “đánh lạc hướng” có vẻ như hợp lý để buộc học sinh phải cân nhắc, lựa chọn. Các câu trả lời thường được đánh dấu thứ tự bằng các chữ in hoa (A, B, C, D, E) hoặc chữ thường (a, b, c, d, e). Khi các câu trả lời có các yếu tố chung thì phải đặt các yếu tố chung này vào phần thân của câu hỏi.

Câu hỏi trắc nghiệm lựa chọn đa phương án dùng để đánh giá các mức độ nhận thức khác nhau. Kiến thức (K) được phân loại theo nhiều cách nhưng người ta thường chia kiến thức làm hai bậc trình độ: K1: Nhớ lại hoặc nhận biết K2: áp dụng Ví dụ: Một hình phẳng có 4 cạnh và 4 góc được gọi là: a. Hình lập phương. 63 Kỹ thuật soạn thảo: Để xây dựng các câu hỏi lựa chọn đa phương án tốt đòi hỏi không những phải hiểu biết chuyên môn mà cần phải đảm bảo những yêu cầu sau: - Phần câu dẫn là một câu hỏi hay một câu bỏ lửng để tạo cơ sở lựa chọn - Phần lựa chọn là các câu trả lời (chỉ nên dùng 4-5 phương án) - Đảm bảo cho câu dẫn nối liền với mọi câu trả lời theo đúng ngữ pháp - Chỉ có một phương án đúng duy nhất, các phương án còn lại là phương án gây nhiễu và đều có vẻ đúng - Tránh dùng câu phủ định, đặc biệt là phủ định 2 lần - Tránh việc tạo phương án đúng khác biệt so với phương án khác (câu dài hơn hoặc ngắn hơn, mô tả tỉ mỉ hơn, …) - Tránh lạm dụng kiểu “không phương án nào trên đây là đúng” hay “mọi phương án trên đây đều đúng” - Sắp xếp phương án đúng theo thứ tự ngẫu nhiên - Không để lộ ý trả lời câu hỏi này trong câu hỏi khác: Ví dụ: Máy vi tính siêu nhỏ được phát minh năm1976 bởi…và máy vi tính siêu nhỏ được phát minh năm… Cách cho điểm: Với mỗi câu chọn trong 5 hoặc trong 4, nếu chọn đúng như đáp án thì được số điểm quy định (Thông thường là 1 điểm cho mỗi câu chọn đúng), nếu chọn sai thì 0 điểm 2.

Trắc nghiệm điền khuyết - trả lời ngắn Là loại câu hỏi cung cấp không đầy đủ thông tin, được trình bày dưới dạng một câu phát biểu chưa đầy đủ và yêu cầu HS phải bổ sung, điền thông tin vào những chỗ còn thiếu một từ, một cụm từ, số liệu hay ký hiệu,. Ví dụ: Người đầu tiên phát minh ra đèn sợi đốt là… Các dạng điền khuyết hay trả lời ngắn: - Một câu có để trống một hoặc vài từ, HS tự điền từ thích hợp - Một câu để trống một vài chỗ, GV cho trước 2 hoặc 3 từ hoặc cụm từ viết trong ngoặc để HS chọn điền vào chỗ trống - Một hình vẽ không chú thích hoặc chú thích thiếu, HS điền chú thích vào vị trí phù hợp - Hình vẽ, sơ đồ bỏ sót vài nét, yêu cầu HS vẽ thêm cho hoàn chỉnh - Một câu hỏi xác định cụ thể số ý phải trả lời, HS phải viết các ý đó - Bắt đầu bằng một câu mệnh lệnh thức nói rõ yêu cầu đối với HS 64 Kỹ thuật soạn thảo: - Không nên để nhiều chỗ trống trong một câu (chỉ tối đa 3-4 chỗ) - Độ dài của các chỗ trống nên để bằng nhau tránh để HS hiểu nhầm - Cung cấp đủ thông tin để HS chọn phương án trả lời - Phần trống chỉ có một đáp án đúng - Tránh lấy nguyên văn các câu trích dẫn từ sách giáo khoa để tránh khuyến khích học sinh học thuộc. Trắc nghiệm ghép đôi Cấu trúc: 2 phần với 2 dãy thông tin - Phần tiền đề (Phần câu dẫn): Thường ở bên trái, là các câu, các mệnh đề nêu thuật ngữ, nội dung, định nghĩa, … - Phần trả lời (phần lựa chọn): Thường ở bên phải, cũng gồm các câu, mệnh đề, … mà nếu được ghép đúng vào mệnh đề dẫn bên trái thì sẽ trở thành một ý hoàn chỉnh, một phương án đúng. HS có nhiệm vụ ghép mệnh đề ở phần trả lời với mệnh đề tương ứng ở phần tiền đề Đối với GV các câu trắc nghiệm ghép đôi đưa ra nhiều khả năng trắc nghiệm phong phú phù hợp để đo những mức độ thấp, cao của nhận thức.

Các câu trắc nghiệm ghép đôi có thể được xây dựng với các đồ vật có thực, các bức tranh, bản vẽ hoặc các mô hình. Kỹ thuật soạn thảo: Các câu trắc nghiệm ghép đôi cần được xây dựng cẩn trọng để sử dụng vào việc đánh giá kiến thức của học sinh.