Luận án kinh nghiệm điều hành chính sách tiền tệ của Thái Lan, Indonesia và hàm ý cho Việt Nam

Luận án tiến sĩ nghiên cứu kinh nghiệm điều hành chính sách tiền tệ của thái lan indonesia và hàm ý chính sách đối với việt nam, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết,

• Tác giả: Bùi Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: Tô Thị Ánh Dương
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Kinh tế Quốc tế
• Đề tài: Kinh Nghiệm Điều Hành Chính Sách Tiền Tệ Của Thái Lan, Indonesia Và Hàm Ý Chính Sách Đối Với Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
• 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
• 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
• 7. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 1.1. Các nghiên cứu về điều hành chính sách tiền tệ
• 1.2. Nghiên cứu về điều hành chính sách tiền tệ trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.3. Nghiên cứu về hiệu quả chính sách tiền tệ
• 1.4. Nghiên cứu về cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ
• 1.5. Nghiên cứu về các công cụ của chính sách tiền tệ
• 1.6. Nghiên cứu về khuôn khổ chính sách tiền tệ lạm phát lạm mục tiêu
• 1.7. Các nghiên cứu về điều hành chính sách tiền tệ của Thái Lan và Indonesia
• 1.8. Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• 1.9. Các kết quả luận án kế thừa
• 1.10. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.11. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 2.1. Khái niệm điều hành chính sách tiền tệ
• 2.2. Khái niệm chính sách tiền tệ
• 2.3. Khái niệm điều hành chính sách tiền tệ
• 2.4. Nội dung điều hành chính sách tiền tệ
• 2.5. Thiết lập hệ thống mục tiêu của chính sách tiền tệ
• 2.6. Lựa chọn công cụ chính sách tiền tệ
• 2.7. Lựa chọn kênh truyền tải chính sách tiền tệ
• 2.8. Tổ chức điều hành chính sách tiền tệ
• 2.9. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ
• 2.9.1. Nhân tố chủ quan
• 2.9.2. Nhân tố khách quan
• 2.10. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KINH NGHIỆM ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA THÁI LAN VÀ INDONESIA
• 3.1. Hoạt động điều hành chính sách tiền tệ của Thái Lan
• 3.2. Khái quát nền kinh tế vĩ mô của Thái Lan
• 3.3. Tiến trình điều hành chính sách tiền tệ của Thái Lan
• 3.4. Hoạt động điều hành chính sách tiền tệ của Thái Lan giai đoạn 2000 – 2020
• 3.5. Hoạt động điều hành chính sách tiền tệ của Indonesia
• 3.6. Khái quát nền kinh tế vĩ mô của Indonesia
• 3.7. Tiến trình điều hành chính sách tiền tệ của Indonesia
• 3.8. Hoạt động điều hành chính sách tiền tệ của Indonesia giai đoạn 1999 - 2020
• 3.9. Đánh giá kết quả điều hành chính sách tiền tệ của Thái Lan và Indonesia
• 3.9.1. Giai đoạn trước khi Thái Lan và Indonesia áp dụng chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu
• 3.9.2. Giai đoạn từ khi Thái Lan và Indonesia áp dụng CSTT lạm phát mục tiêu
• 3.10. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA VIỆT NAM
• 4.1. Thực trạng điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam
• 4.2. Xây dựng hệ thống mục tiêu của chính sách tiền tệ
• 4.3. Sử dụng công cụ chính sách tiền tệ
• 4.4. Lựa chọn kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ
• 4.5. Đánh giá chung về hoạt động điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam
• 4.6. Kết quả đạt được
• 4.7. Hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam
• 4.8. Tiểu kết chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA THÁI LAN, INDONESIA VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI VIỆT NAM
• 5.1. Bài học kinh nghiệm điều hành chính sách tiền tệ của Thái Lan và Indonesia
• 5.1.1. Cơ sở lựa chọn nghiên cứu học hỏi kinh nghiệm điều hành CSTTcủa Thái Lan và Indonesia
• 5.1.2. Bài học kinh nghiệm điều hành chính sách tiền tệ của Thái Lan và Indonesia
• 5.2. Hàm ý chính sách về điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam
• 5.2.1. Bối cảnh điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam
• 5.2.2. Hàm ý chính sách về điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam
• 5.3. Tiểu kết chương 5
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ (CSTT) đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý kinh tế vĩ mô của một quốc gia. CSTT được định nghĩa là tổng hòa các phương thức mà Ngân hàng Trung ương sử dụng để tác động đến lượng tiền cung ứng và lãi suất, nhằm đạt được các mục tiêu như ổn định giá cả và tăng trưởng kinh tế. Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn biến động kinh tế, đặc biệt là giai đoạn 2007-2011 với tỷ lệ lạm phát cao. Để khắc phục tình trạng này, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế. Tuy nhiên, việc điều hành CSTT vẫn gặp nhiều khó khăn do mục tiêu đa dạng và sự thiếu rõ ràng trong cơ chế truyền tải chính sách.

1.1. Tình hình nghiên cứu về CSTT

Nghiên cứu về CSTT đã được thực hiện rộng rãi, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Các nghiên cứu này tập trung vào hiệu quả của CSTT, cơ chế truyền dẫn và các công cụ chính sách. Thái Lan và Indonesia đã áp dụng chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu, điều này đã giúp họ vượt qua khủng hoảng tài chính và duy trì ổn định kinh tế. Việc tìm hiểu các nghiên cứu này sẽ giúp Việt Nam rút ra bài học kinh nghiệm trong việc điều hành CSTT.

II. Kinh nghiệm điều hành CSTT của Thái Lan và Indonesia

Thái Lan và Indonesia đã trải qua nhiều cải cách trong điều hành CSTT sau khủng hoảng tài chính Châu Á. Cả hai quốc gia này đã áp dụng chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu, điều này đã giúp họ kiểm soát lạm phát và đạt được ổn định kinh tế. Thái Lan đã thực hiện các biện pháp mạnh mẽ để điều chỉnh lãi suất và kiểm soát lượng tiền cung ứng, trong khi Indonesia tập trung vào việc cải thiện cơ chế truyền dẫn và tăng cường vai trò của Ngân hàng Trung ương. Những cải cách này không chỉ giúp họ vượt qua khủng hoảng mà còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

2.1. Hoạt động điều hành CSTT của Thái Lan

Thái Lan đã áp dụng chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu từ năm 2000, giúp kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá hối đoái. Ngân hàng Trung ương Thái Lan đã sử dụng các công cụ như lãi suất cơ bản và dự trữ bắt buộc để điều chỉnh lượng tiền cung ứng. Kết quả là, Thái Lan đã giảm tỷ lệ lạm phát từ mức cao vào những năm 1990 xuống mức ổn định hơn trong những năm tiếp theo.

2.2. Hoạt động điều hành CSTT của Indonesia

Indonesia cũng đã áp dụng chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu từ năm 1999, với mục tiêu chính là ổn định giá cả và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ngân hàng Trung ương Indonesia đã thực hiện các biện pháp như điều chỉnh lãi suất và quản lý tỷ giá hối đoái để đạt được các mục tiêu này. Những cải cách này đã giúp Indonesia vượt qua khủng hoảng tài chính và duy trì tăng trưởng kinh tế ổn định.

III. Hàm ý chính sách cho Việt Nam

Việt Nam có thể học hỏi nhiều từ kinh nghiệm điều hành CSTT của Thái Lan và Indonesia. Một trong những hàm ý quan trọng là cần thiết lập một cơ chế điều hành CSTT rõ ràng và hiệu quả hơn, tập trung vào việc kiểm soát lạm phát trong khi vẫn đảm bảo tăng trưởng kinh tế. Việc áp dụng chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu có thể là một hướng đi hợp lý cho Việt Nam trong bối cảnh hiện tại. Hơn nữa, cần cải thiện cơ chế truyền dẫn chính sách để đảm bảo rằng các quyết định của Ngân hàng Trung ương có thể tác động trực tiếp đến nền kinh tế.

3.1. Cải cách cơ chế điều hành CSTT

Việt Nam cần cải cách cơ chế điều hành CSTT để đảm bảo rằng các mục tiêu chính sách được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Điều này bao gồm việc xác định rõ ràng các mục tiêu chính sách, sử dụng các công cụ chính sách một cách linh hoạt và hiệu quả, và cải thiện khả năng truyền tải thông tin đến thị trường.

3.2. Tăng cường vai trò của Ngân hàng Trung ương

Ngân hàng Trung ương Việt Nam cần được tăng cường vai trò trong việc điều hành CSTT, bao gồm việc nâng cao tính độc lập và khả năng phản ứng nhanh với các biến động kinh tế. Điều này sẽ giúp Ngân hàng Trung ương thực hiện hiệu quả hơn các mục tiêu kinh tế vĩ mô, từ đó góp phần ổn định nền kinh tế quốc dân.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh kinh tế toàn cầu sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á (1997–1998) và khủng hoảng tài chính toàn cầu (2007–2008) đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tái cấu trúc khuôn khổ chính sách tiền tệ (CSTT) tại các nền kinh tế mới nổi. Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Kinh tế Quốc tế (Mã số: 9.06) của tác giả Bùi Thị Hạnh, thực hiện tại Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Tô Thị Ánh Dương và PGS.TS. Tô Kim Ngọc, mang tính tiên phong khi giải quyết trực tiếp điểm nghẽn thể chế và kỹ thuật trong điều hành tiền tệ tại Việt Nam thông qua lăng kính so sánh quốc tế.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng tâm xuất phát từ thực tế: Trong khi Thái Lan và Indonesia đã nhanh chóng chuyển đổi sang khuôn khổ chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu (Inflation Targeting - IT) sau khủng hoảng 1997–1998 và duy trì được sự ổn định vĩ mô vững chắc, Việt Nam trong giai đoạn trước năm 2012 vẫn duy trì cơ chế đa mục tiêu thiên lệch về tăng trưởng sản lượng. Hệ quả tất yếu là nền kinh tế Việt Nam phải trải qua những cú sốc lạm phát dữ dội: Theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank), lạm phát của Việt Nam đạt đỉnh 23,11% vào năm 2008, sụt giảm xuống 7,05% năm 2009, rồi tái bùng phát lên 18,67% vào năm 2011. Dù Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 đã giúp kiềm chế lạm phát xuống mức kỷ lục 0,87% vào năm 2015 và duy trì dưới 3,6% giai đoạn 2016–2020, cơ chế truyền dẫn và khung điều hành của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vẫn tồn tại xung đột giữa chỉ tiêu khối lượng (cung tiền M2, tín dụng) và chỉ tiêu giá cả (lãi suất).

Hệ thống câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu của luận án được cụ thể hóa:

• Câu hỏi 1 (Q1): Khuôn khổ, công cụ, kênh truyền tải và mô hình tổ chức điều hành CSTT của Thái Lan và Indonesia giai đoạn 1999–2020 đã vận hành như thế nào để hóa giải các cú sốc vĩ mô?
• Câu hỏi 2 (Q2): Đâu là những nút thắt căn bản trong thực trạng điều hành CSTT của Việt Nam giai đoạn 2009–2020 khi kết hợp giữa công cụ thị trường và biện pháp hành chính?
• Câu hỏi 3 (Q3): Những hàm ý chính sách mang tính khả thi nào có thể được chuyển giao có chọn lọc cho Việt Nam nhằm thiết lập khuôn khổ CSTT hiện đại với tầm nhìn đến năm 2030?

Khung lý thuyết của luận án được định vị trên nền tảng Mô hình Mundell–Fleming (Mundell, 1963; Fleming, 1962), Lý thuyết tiền tệ trường phái tiền tệ luận (Friedman, 1948) và hệ thống 6 mệnh đề điều hành tiền tệ hiện đại của Mishkin & Savastano (2000). Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thực nghiệm của Thái Lan (từ tháng 5/2000 đến 2020), Indonesia (từ tháng 5/1999 đến 2020) và Việt Nam (giai đoạn 2009–2020), đặt nền móng cho lộ trình tái định hình CSTT Việt Nam đến năm 2030.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước phản ánh sự phân hóa sâu sắc qua các dòng nghiên cứu chủ đạo:

Dòng nghiên cứu về hội nhập tài chính và quyền tự chủ tiền tệ: Marvin Goodfriend (2010) và Steven Kamin (2010) chứng minh rằng hội nhập tài chính quốc tế làm gia tăng tính tổn thương của các thị trường mới nổi trước các cú sốc ngoại biên, đòi hỏi NHTW phải nâng cao tính độc lập của lãi suất ngắn hạn. Michael Devereux & Alan Sutherland (2008) cùng Michael Woodford (2007) chỉ ra rằng toàn cầu hóa tài chính làm suy yếu khả năng kiểm soát lượng tiền truyền thống. Ngược lại, Duvvuri Subbarao (2010) mở rộng phạm vi tranh luận khi khẳng định NHTW hậu khủng hoảng không thể chỉ đơn thuần theo đuổi kiềm chế lạm phát mà bắt buộc phải tích hợp chức năng giám sát an toàn vĩ mô và ổn định hệ thống tài chính.

Dòng nghiên cứu về hiệu quả khuôn khổ lạm phát mục tiêu (IT): Carvalho Filho (2010), Laurence Ball & Niamh Sheridan (2010), Frederic S. Mishkin & Klaus Schmidt-Hebbel (2007), Marco Vega & Winkelried (2005) đồng thuận rằng các quốc gia áp dụng IT kiểm soát lạm phát kỳ vọng tốt hơn, giảm độ biến động sản lượng và vượt qua khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 linh hoạt hơn các quốc gia không áp dụng IT. Andrew Filardo & Hans Genberg (2012) khẳng định khu vực châu Á - Thái Bình Dương là hình mẫu điển hình cho việc áp dụng IT linh hoạt. Tại Việt Nam, Tô Thị Ánh Dương và các cộng sự (2012, 2015), Võ Trí Thành và cộng sự (2015), Nguyễn Thị Hiền (2015) và Khuất Duy Tuấn (2012) đã phân tích các điều kiện tiên quyết và đề xuất lộ trình áp dụng IT, nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển dịch dần từ kiểm soát khối tiền sang điều hành lãi suất.

Dòng nghiên cứu về cơ chế truyền dẫn và công cụ CSTT: Vũ Mai Chi (2019) và Bùi Quốc Dũng, Nguyễn Đức Trung & Hoàng Việt Phương (2017) xác nhận kênh lãi suất tại Việt Nam có tác động dài hạn mạnh mẽ, ủng hộ chuyển dịch sang IT linh hoạt. Ngược lại, Chu Khánh Lân (2013) và Phạm Thị Hà An (2020) chứng minh kênh tín dụng vẫn giữ vai trò khuếch đại chủ đạo trong ngắn hạn nhưng có xu hướng suy yếu khi năng lực cạnh tranh ngân hàng thay đổi. Georgy Ganev, Krisztina Molnar & Krzysztof Rybinski nghiên cứu trên 10 nền kinh tế chuyển đổi chỉ ra kênh tỷ giá có tính ổn định cao hơn kênh truyền thống. Nghiên cứu thực nghiệm tại Thái Lan của Charoenseang & Manakit (2006), Piti Disyatat et al. (2003) và tại Indonesia của Miranda Goeltom (2008), Halim Alamsyah et al. (2011) đều khẳng định quá trình dịch chuyển từ kênh tín dụng sang kênh lãi suất và tỷ giá sau khi chuyển sang IT.

Vị thế học thuật (Positioning): Luận án định vị mình tại giao điểm giữa kinh tế học thể chế so sánh và kinh tế học tiền tệ quốc tế. Điểm đột phá của công trình là khắc phục sự phân mảnh của các nghiên cứu đi trước (vốn chỉ khảo sát đơn lẻ từng công cụ hoặc từng quốc gia riêng biệt như Phan Nữ Thanh Thủy, 2007; Lê Văn Hải, 2013; Nguyễn Văn Hà, 2015), xây dựng một cấu trúc phân tích đa tầng, đối chiếu song song hai điển hình thành công nhất ASEAN là Thái Lan và Indonesia để giải bài toán thực tiễn cho Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án bổ sung và làm sâu sắc thêm hệ thống lý luận về kinh tế học tiền tệ tại các nền kinh tế đang chuyển đổi qua các khía cạnh:

1. Mở rộng lý thuyết "Bộ ba bất khả thi" (Impossible Trinity): Củng cố mô hình Mundell (1963) và Fleming (1962) bằng cách chỉ ra rằng trong điều kiện tự do hóa tài khoản vốn ngày càng tăng, nỗ lực đồng thời neo giữ tỷ giá danh nghĩa và duy trì quyền tự chủ tiền tệ sẽ dẫn đến sự tích tụ rủi ro thanh khoản hệ thống và bất ổn vĩ mô.
2. Phát triển lý thuyết lượng tiền tệ của Milton Friedman (1948): Chứng minh rằng trong môi trường tài chính hiện đại với sự phát triển của các công cụ phái sinh và định chế phi ngân hàng, hàm cầu tiền ($M_2$) mất tính ổn định nghiêm trọng, khiến việc lấy cung tiền làm neo danh nghĩa không còn duy trì được mối liên hệ tất định với mức giá chung.
3. Hiện thực hóa 6 nguyên lý của Frederic Mishkin & Savastano (2000): Cung cấp bằng chứng thực tiễn khẳng định: "Không có sự đánh đổi lâu dài giữa sản lượng (việc làm) và lạm phát" và "Cam kết mạnh mẽ của một neo danh nghĩa là chìa khóa để tạo ra các kết quả CSTT tốt".
4. Xác lập các mệnh đề lý thuyết cốt lõi:
   • Mệnh đề 1 ($P_1$): Hiệu lực của CSTT tỷ lệ thuận với mức độ độc lập và tính minh bạch của NHTW trong việc neo giữ kỳ vọng lạm phát của thị trường.
   • Mệnh đề 2 ($P_2$): Sự tồn tại song song giữa chỉ tiêu khối lượng (hạn mức tín dụng) và mục tiêu giá cả (lãi suất điều hành) sẽ triệt tiêu hiệu lực dẫn truyền qua kênh lãi suất liên ngân hàng.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án vượt qua cách tiếp cận truyền thống vốn chỉ nhìn nhận CSTT như một tập hợp các công cụ kỹ thuật thuần túy. Luận án thiết lập mô hình tích hợp 4 chiều kích cấu trúc:

$$\text{Khung điều hành CSTT toàn diện} = f(\text{Hệ thống mục tiêu}, \text{Công cụ can thiệp}, \text{Kênh truyền dẫn}, \text{Tổ chức thể chế})$$

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        KHUNG PHÂN TÍCH ĐIỀU HÀNH CSTT TOÀN DIỆN                   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
                                          |
         +--------------------------------+--------------------------------+
         |                                                                 |
+-----------------------+                                       +-----------------------+
|  KHUNG CHÍNH SÁCH     |                                       |   THỂ CHẾ TỔ CHỨC     |
|  - Mục tiêu cuối cùng |                                       |   - Vị trí pháp lý    |
|  - Mục tiêu trung gian|                                       |   - Quyền hạn phân cấp|
|  - Mục tiêu hoạt động |                                       |   - Trách nhiệm giải  |
|  - Hệ công cụ OMO,    |                                       |     trình & dự báo    |
|    tái cấp vốn, DTRBB |                                       |   - Tính minh bạch    |
+-----------------------+                                       +-----------------------+
         |                                                                 |
         +--------------------------------+--------------------------------+
                                          |
                                          v
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                           CƠ CHẾ TRUYỀN DẪN VĨ MÔ                                 |
|     Kênh Lãi suất  <--->  Kênh Tín dụng  <--->  Kênh Tỷ giá  <--->  Kênh Giá TS   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
                                          |
                                          v
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                       MỤC TIÊU VĨ MÔ CUỐI CÙNG                                    |
|             Ổn định giá cả (CPI)  <--->  Tăng trưởng bền vững (GDP)               |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Khung phân tích này chỉ rõ: Điều kiện biên (boundary conditions) để chuyển dịch sang khuôn khổ lạm phát mục tiêu thành công đòi hỏi sự phát triển đồng bộ của thị trường vốn thứ cấp, cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý linh hoạt, và sự triệt tiêu hoàn toàn hiện tượng "thống trị tài khóa" (fiscal dominance).

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

• Hệ hình nghiên cứu (Paradigm) và Bản thể luận: Luận án vận dụng hệ hình Thực chứng (Positivism) kết hợp với Chủ nghĩa hiện thực phê phán (Critical Realism) và phương pháp Kinh tế học thể chế so sánh (Comparative Institutional Analysis).
• Thiết kế đa cấp độ (Multi-level Design):
  • Cấp độ vĩ mô toàn cầu/khu vực: Đánh giá các cú sốc bên ngoài và tiến trình hội nhập tài chính quốc tế.
  • Cấp độ quốc gia: So sánh thể chế điều hành giữa Bank of Thailand (BOT), Bank Indonesia (BI) và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN).
  • Cấp độ thị trường: Đo lường các phản ứng liên ngân hàng, thị trường mở (OMO) và sự vận động của tổng phương tiện thanh toán.

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Thu thập dữ liệu thứ cấp chuẩn mực: Dữ liệu chuỗi thời gian vĩ mô được trích xuất từ các tổ chức tài chính quốc tế (IMF, WB, ADB) và hệ thống thống kê chính thống của BOT, BI, NHNN, Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính.
• Tam giác hóa (Triangulation):
  • Tam giác hóa dữ liệu: Kết hợp chuỗi số liệu định lượng (lãi suất, lạm phát, M2, GDP) với dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật (Luật NHNN 1997, Luật NHNN 2010, Luật Ngân hàng Thái Lan, Luật Ngân hàng Indonesia).
  • Tam giác hóa lý thuyết: Đối chiếu giữa lý thuyết trường phái tiền tệ, trường phái Keynes mới và lý thuyết thể chế.
• Độ tin cậy và giá trị: Kế thừa kết quả ước lượng từ các mô hình kinh tế lượng chuẩn mực trong y văn (VAR, DSGE, SGMM của Bùi Quốc Dũng et al., 2017; Nguyễn Thị Như Quỳnh, 2020; Filardo et al., 2018) để bảo đảm tính giá trị cấu trúc (construct validity) và giá trị nội tại (internal validity).

Data và phân tích

• Đặc tính mẫu nghiên cứu: Khảo sát toàn diện tiến trình lịch sử kinh tế kéo dài hơn 20 năm (1999–2020) tại Thái Lan, Indonesia và Việt Nam (tập trung phân tích sâu 2009–2020).
• Kỹ thuật phân tích: Kết hợp phân tích định tính quy nạp, phương pháp tổng hợp lịch sử - logic, phương pháp thống kê mô tả nâng cao và phân tích so sánh đối chuẩn (benchmarking analysis).
• Kiểm tra tính vững (Robustness checks): So sánh các giai đoạn trước và sau khi áp dụng IT tại Thái Lan và Indonesia để loại trừ các biến động ngoại sinh từ chu kỳ kinh tế toàn cầu.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Khuôn khổ lạm phát mục tiêu giúp triệt tiêu biến động vĩ mô mà không làm tổn hại tăng trưởng: Bằng chứng thực nghiệm từ Thái Lan (áp dụng IT từ tháng 5/2000) và Indonesia (áp dụng IT từ tháng 5/1999) chứng minh cơ chế IT linh hoạt giúp ghìm giữ lạm phát kỳ vọng ở mức thấp và ổn định. Kết quả nghiên cứu đồng thuận với kết luận của Carvalho Filho (2010) và Mishkin & Schmidt-Hebbel (2007): Không có bằng chứng cho thấy việc theo đuổi lạm phát mục tiêu buộc quốc gia phải đánh đổi bằng sự suy giảm hay bất ổn trong sản lượng thực tế dài hạn.
2. Sự suy thoái tất yếu của kênh tín dụng và sự trỗi dậy của kênh lãi suất - tỷ giá: Tại Thái Lan và Indonesia, sau khi chuyển sang IT, kênh lãi suất chính sách trở thành công cụ dẫn đường cho toàn bộ cấu trúc kỳ hạn của thị trường tiền tệ. Ngược lại, đúng như Tô Thị Ánh Dương và các cộng sự (2012) nhận định: "Kênh tín dụng là một cơ chế tăng cường, nó không phải là một kênh hoàn toàn độc lập hay song song với các kênh khác". Tại Việt Nam, sự phụ thuộc quá mức vào kênh tín dụng làm tăng rủi ro nợ xấu và hạn chế hiệu quả điều hành.
3. Sự đảo chiều vai trò của kênh tỷ giá sau khủng hoảng: Trích dẫn phát hiện của Miranda Goeltom (2008), luận án nhấn mạnh: Cơ chế dẫn truyền qua kênh tỷ giá tại Indonesia rất yếu trước khủng hoảng 1997 nhưng đã trở thành kênh truyền dẫn mạnh mẽ và nhạy bén nhất sau khi áp dụng chế độ tỷ giá thả nổi có quản lý.
4. Nút thắt xung đột công cụ tại Việt Nam: Giai đoạn 2009–2020, NHNN đã có bước tiến lớn khi chuyển từ thế bị động sang chủ động dẫn dắt thị trường, đưa lạm phát từ 23,11% (năm 2008) xuống 0,87% (năm 2015) và dưới 3,6% (2016–2020). Tuy nhiên, việc áp dụng đồng thời các biện pháp hành chính trực tiếp (giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng, trần lãi suất huy động và cho vay ngắn hạn) đã làm vô hiệu hóa tín hiệu của lãi suất tái cấp vốn và lãi suất tái chiết khấu trên thị trường liên ngân hàng.

+-----------------------------------------------------------------------------------------+
|                  SO SÁNH TIẾN TRÌNH VÀ ĐẶC TRƯNG ĐIỀU HÀNH CSTT                         |
+--------------------+------------------------+---------------------+---------------------+
| Tiêu chí           | Thái Lan (BOT)         | Indonesia (BI)      | Việt Nam (SBV)      |
+--------------------+------------------------+---------------------+---------------------+
| Thời điểm áp dụng  | Tháng 05/2000          | Tháng 05/1999       | Định hướng ngầm     |
| khuôn khổ IT       |                        |                     | định từ 2012        |
+--------------------+------------------------+---------------------+---------------------+
| Neo danh nghĩa     | Lạm phát lõi / Toàn bộ | Lạm phát toàn phần  | Đa mục tiêu (M2,    |
| (Nominal Anchor)   | (Core / Headline CPI)  | (Headline CPI)      | Tín dụng, Tỷ giá)   |
+--------------------+------------------------+---------------------+---------------------+
| Mục tiêu hoạt động | Lãi suất mua lại       | Lãi suất BI         | Kết hợp Lượng (M2)  |
| (Operating Target) | kỳ hạn 1 ngày (Repo)   | 7-Day Reverse Repo  | và Giá (Lãi suất)   |
+--------------------+------------------------+---------------------+---------------------+
| Công cụ can thiệp  | OMO gián tiếp,         | OMO gián tiếp,      | Kết hợp OMO và mệnh |
| chủ đạo            | Phát hành tín phiếu BOT| Phát hành chứng chỉ | lệnh hành chính     |
+--------------------+------------------------+---------------------+---------------------+
| Cơ chế tỷ giá      | Thả nổi có điều tiết   | Thả nổi có điều tiết| Tỷ giá trung tâm    |
|                    | linh hoạt              | linh hoạt           | neo biên độ hẹp     |
+--------------------+------------------------+---------------------+---------------------+
| Mức độ độc lập     | Rất cao theo Luật      | Rất cao theo Luật   | Trực thuộc Chính    |
| của NHTW           | Ngân hàng Trung ương   | Ngân hàng Trung ương| phủ (Luật NHNN 2010)|
+--------------------+------------------------+---------------------+---------------------+

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Khẳng định tính tương thích của mô hình New Keynesian tại các thị trường tài chính đang phát triển; cung cấp luận cứ chứng minh sự cần thiết phải từ bỏ kiểm soát cung tiền $M_2$ khi cấu trúc tài chính đạt độ sâu nhất định.
• Về mặt phương pháp luận: Thiết lập quy trình so sánh thể chế đối chuẩn (institutional benchmarking) giúp các nhà nghiên cứu chính sách giải mã tác động của các biến số phi lượng hóa.
• Về mặt thực tiễn và chính sách cho Việt Nam:
  • Giai đoạn 1 (Ngắn hạn đến 2023): Hoàn thiện cơ chế điều hành theo lãi suất liên ngân hàng, từng bước thu hẹp và xóa bỏ áp đặt trần lãi suất huy động và cho vay; chuyển từ giao chỉ tiêu hạn mức tín dụng hành chính sang điều tiết bằng tỷ lệ an toàn vốn (CAR theo Basel II/III).
  • Giai đoạn 2 (Trung hạn 2024–2027): Xác lập mục tiêu hoạt động duy nhất là lãi suất ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng thông qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO); mở rộng biên độ dao động tỷ giá linh hoạt hơn.
  • Giai đoạn 3 (Dài hạn đến 2030): Từng bước chuyển đổi sang khuôn khổ lạm phát mục tiêu linh hoạt (Flexible Inflation Targeting), công bố chỉ tiêu lạm phát mục tiêu trung hạn rõ ràng, nâng cao năng lực mô hình hóa dự báo kinh tế vĩ mô và tăng cường tính độc lập, minh bạch của NHNN.

Limitations và Future Research

• Hạn chế nghiên cứu: Luận án chủ yếu sử dụng phương pháp định tính và dữ liệu thứ cấp tổng hợp vĩ mô; chưa xây dựng mô hình kinh tế lượng lượng lượng giác ngẫu nhiên động đa quốc gia (Multi-country DSGE) độc lập có tính đến hành vi vi mô của hộ gia đình và doanh nghiệp Việt Nam.
• Điều kiện biên: Các bài học kinh nghiệm từ Thái Lan và Indonesia chỉ phát huy tối đa hiệu quả trong điều kiện hệ thống ngân hàng thương mại được tái cơ cấu triệt để và nợ xấu được kiểm soát dưới ngưỡng an toàn.
• Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Agenda):
  1. Xây dựng mô hình DSGE quy mô nhỏ để mô phỏng chính xác hàm phản ứng chính sách (Taylor rule) phù hợp với nền kinh tế Việt Nam.
  2. Đo lường tác động tràn (spillover effects) của chính sách tiền tệ phi truyền thống từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) và Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) đến thị trường tiền tệ ASEAN-3.
  3. Phân tích sự tương tác giữa chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu và các công cụ an toàn vĩ mô (Macroprudential Policy) trong việc kiểm soát bong bóng giá tài sản và bất động sản.
  4. Đánh giá tác động của tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương (CBDC) đối với cơ chế truyền dẫn tiền tệ trong kỷ nguyên kinh tế số.

Tác động và ảnh hưởng

• Giá trị học thuật: Đặt nền móng lý luận toàn diện cho các nghiên cứu chuyển đổi thể chế ngân hàng trung ương tại Việt Nam, dự kiến thu hút trích dẫn cao trong các công trình nghiên cứu về kinh tế vĩ mô và tài chính quốc tế.
• Chuyển đổi ngành ngân hàng: Định hướng cho các NHTM Việt Nam chủ động chuyển đổi mô hình kinh doanh từ phụ thuộc vào hạn mức tín dụng sang quản trị rủi ro thanh khoản theo lãi suất thị trường.
• Tác động chính sách quốc gia: Cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp cho Quốc hội và Chính phủ trong việc sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (nhất là Điều 3 về CSTT quốc gia), tạo hành lang pháp lý nâng cao vị thế và tính độc lập của cơ quan quản lý tiền tệ.
• Lợi ích xã hội: Giúp duy trì sự ổn định sức mua đồng nội tệ, bảo vệ tài sản tích lũy của người dân, triệt tiêu nguy cơ "bong bóng" tài sản đầu cơ do tăng trưởng tín dụng nóng gây ra.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Tiếp cận khung phân tích chuẩn mực về điều hành tiền tệ so sánh và hệ thống tài liệu tổng quan y văn toàn diện.
• Nhà hoạch định chính sách (NHNN, Bộ Tài chính, Ban Kinh tế Trung ương): Khai thác trực tiếp lộ trình chuyển đổi cơ chế điều hành từ lượng sang giá với các giải pháp khả thi đến năm 2030.
• Ban điều hành các Ngân hàng Thương mại: Dự báo chính xác xu hướng điều hành lãi suất và thanh khoản của NHNN để tối ưu hóa bảng cân đối tài sản và chiến lược huy động vốn.
• Các tổ chức tài chính quốc tế (IMF, WB, ADB): Có thêm nguồn tài liệu tham khảo chuẩn xác về thực trạng cấu trúc thị trường tiền tệ và định hướng cải cách thể chế của Việt Nam.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào? Trả lời: Luận án đã mở rộng Lý thuyết Bộ ba bất khả thi (Mundell, 1963; Fleming, 1962) và 6 mệnh đề của Mishkin & Savastano (2000) vào thực tiễn nền kinh tế chuyển đổi Việt Nam. Đóng góp độc đáo nhất là chứng minh rằng: Trong giai đoạn phát triển tài chính trung gian, việc duy trì "neo kép" (vừa kiểm soát lượng cung tiền M2 vừa cố định lãi suất) sẽ triệt tiêu hiệu lực của cả hai công cụ, bắt buộc phải thiết lập một "neo danh nghĩa duy nhất" là lạm phát thông qua mục tiêu điều hành lãi suất ngắn hạn.

2. Điểm đổi mới trong phương pháp nghiên cứu so với các nghiên cứu trước đây là gì? Trả lời: So với các nghiên cứu của Phan Nữ Thanh Thủy (2007) và Lê Văn Hải (2013) vốn chỉ mô tả sự kiện đơn lẻ hoặc thống kê công cụ rời rạc, luận án đã tích hợp phương pháp phân tích thể chế so sánh (Comparative Institutional Analysis) với mô hình cấu trúc 4 chiều (Mục tiêu - Công cụ - Kênh truyền dẫn - Tổ chức bộ máy), đối chiếu liên tục trên chuỗi dữ liệu lịch sử hơn 20 năm tại 3 quốc gia có cấu trúc kinh tế tương đồng.

3. Phát hiện nào trong luận án mang tính bất ngờ nhất dưới góc độ thực nghiệm? Trả lời: Phát hiện bất ngờ nhất là: Kênh truyền dẫn tỷ giá tại Indonesia - vốn được xem là rất yếu ớt trước năm 1997 - đã biến đổi thành kênh truyền dẫn nhạy bén và có xung lực mạnh nhất sau khi thả nổi tỷ giá và áp dụng IT (minh chứng qua nghiên cứu của Miranda Goeltom, 2008). Điều này bác bỏ định kiến cho rằng các nước đang phát triển không nên thả nổi tỷ giá vì sợ rủi ro truyền dẫn lạm phát nhập khẩu.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản/ứng dụng thực nghiệm (Replication protocol) không? Trả lời: Có. Luận án xây dựng quy trình đánh giá thực trạng điều hành CSTT chuẩn hóa gồm 4 bước: (1) Đánh giá tính ổn định của hàm cầu tiền; (2) Đo lường độ nhạy cảm của lãi suất liên ngân hàng đối với lãi suất điều hành; (3) Kiểm tra mức độ phân khúc của thị trường tài chính; (4) Đánh giá mức độ độc lập và năng lực dự báo lạm phát của NHTW.

5. Chương trình nghị sự 10 năm (2021–2030) được định hình như thế nào? Trả lời: Luận án vạch ra lộ trình chuyển đổi 3 bước rõ ràng: 2021–2023 hoàn thiện hành lang thị trường và dỡ bỏ trần lãi suất; 2024–2027 vận hành chính sách dựa hoàn toàn vào mục tiêu lãi suất liên ngân hàng qua OMO và bỏ hạn mức tín dụng; 2028–2030 chính thức áp dụng khuôn khổ lạm phát mục tiêu linh hoạt với cam kết pháp lý về tính độc lập của Ngân hàng Nhà nước.

Kết luận

Luận án "Kinh nghiệm điều hành chính sách tiền tệ của Thái Lan, Indonesia và hàm ý chính sách đối với Việt Nam" của tác giả Bùi Thị Hạnh đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 6 đóng góp học thuật và thực tiễn cốt lõi:

1. Hệ thống hóa và chuẩn hóa toàn diện khái niệm và khung lý luận về điều hành CSTT, tích hợp hữu cơ giữa thiết kế chính sách kỹ thuật và cấu trúc tổ chức thể chế.
2. Làm rõ căn nguyên lý thuyết và thực chứng về sự vượt trội của khuôn khổ lạm phát mục tiêu (IT) tại Thái Lan và Indonesia trong việc triệt tiêu biến động lạm phát và neo giữ kỳ vọng thị trường.
3. Chỉ rõ những nghịch lý và điểm nghẽn trong điều hành CSTT của Việt Nam giai đoạn 2009–2020, đặc biệt là sự xung đột giữa công cụ thị trường và mệnh lệnh hành chính trực tiếp.
4. Cung cấp bằng chứng thực tiễn khẳng định xu thế chuyển dịch tất yếu từ cơ chế truyền tải qua kênh tín dụng sang kênh lãi suất và kênh tỷ giá khi thị trường tài chính đạt độ sâu nhất định.
5. Xây dựng luận cứ khoa học vững chắc cho việc sửa đổi Luật NHNN 2010 theo hướng nâng cao tính độc lập, trách nhiệm giải trình và năng lực dự báo vĩ mô.
6. Thiết kế lộ trình 3 giai đoạn mang tính khả thi cao đưa Việt Nam chuyển dịch thành công sang khuôn khổ lạm phát mục tiêu linh hoạt với tầm nhìn chiến lược đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu về điều hành chính sách tiền tệ Chương 2: Cơ sở lý luận về điều hành chính sách tiền tệ Chương 3: Kinh nghiệm điều hành chính sách tiền tệ của Thái Lan và Indonesia Chương 4: Thực trạng điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam Chương 5: Hàm ý chính sách về điều hành chính sách tiền tệ đối với Việt Nam. Quy trình nghiên cứu của luận án được thể hiện trong Hình 1 sau. 9 Luận văn tiến sĩ Hình 1: Quy trình nghiên cứu của luận án Tổng quan các nghiên cứu về điều hành chính sách tiền tệ Kinh nghiệm điều hành CSTT của Thái Lan, Indonesia - Hàm ý chính sách đối với Việt Nam Cơ sở lý luận về điều hành về chính sách tiền tệ Điều hành chính sách tiền tệ Nhân tố ảnh hưởng Lựa Lựa Lựa Tổ Các Các chọn chọn chọn chức nhân nhân các công kênh hoạt tố chủ tố mục cụ truyền động quan khách tiêu CSTT dẫn điều quan Bài học CSTT CSTT hành kinh nghiệm về điều Hàm Kinh nghiệm điều hành CSTT của Thái Lan và Indonesia hành ý CSTT chính sách Khái quát nền Tiến trình điều CSTT từ khi áp trong kinh tế vĩ mô hành CSTT dụng CSTT lạm Thành điều phát mục tiêu tựu và hành hạn CSTT chế trong Thực trạng điều hành về chính sách tiền tệ của Việt Nam điều hành CSTT Bối cảnh điều hành CSTT (Nguồn: Tác giả xây dựng) 10 Luận văn tiến sĩ Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Trong việc điều hành chính sách tiền tệ (CSTT), các quốc gia luôn có sự điều chỉnh những nội dung điều hành trong các giai đoạn lịch sử nhất định để phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội của Quốc gia đó. Chính vì vậy, những nghiên cứu về CSTT cũng khá phong phú, đa dạng về những góc độ khác nhau của CSTT.

Có nhiều nghiên cứu về tổng thể CSTT hoặc nghiên cứu về một hay một số nội dung cụ thể của CSTT. Trong phần này, tác giả khái quát các nghiên cứu đáng chú ý trong và ngoài nước về CSTT, từ đó tìm ra khoảng trống nghiên cứu của luận án. Các nghiên cứu về điều hành chính sách tiền tệ 1. Nghiên cứu về điều hành chính sách tiền tệ trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế CSTT là một trong những chính sách kinh tế vĩ mô, do vậy, việc điều hành CSTT bị ảnh hưởng rất lớn bởi bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước.

Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, CSTT cần có sự điều hành phù hợp. Trong khoảng 15 năm trở lại đây, có một số nghiên cứu điển hình về việc xây dựng, điều hành, thực thi CSTT trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Các nghiên cứu đó đã có những đóng góp nhất định trong cơ sở lý luận và thực tiễn trong hoạt động điều hành CSTT, cụ thể. Phạm Thị Thư và các cộng sự (2010) trong đề tài “CSTT của Việt Nam sau khi gia nhập tổ chức thương mại thế giới” [67] tập trung làm rõ tác động của quá trình gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) đối với phương thức điều hành CSTT ở Việt Nam.

Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê, mô tả để chỉ ra những sự kiện và những phản ứng CSTT của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sau khi Việt Nam gia nhập WTO đồng thời đưa ra các dự báo trong điều hành CSTT của Việt Nam. Tuy vậy, nghiên cứu chưa phân tích, đánh giá các nội dung điều hành CSTT của Việt Nam theo các nội dung điều hành mà chỉ dừng lại ở việc mô tả và bình luận các phản ứng chính sách theo giai đoạn. Kết quả nghiên cứu này có tính thời sự đến năm 2010, với bối cảnh kinh tế hiện nay, một số kết quả nghiên cứu không còn phù hợp để ứng dụng trong điều hành CSTT. Trong bài viết “Clarifying Central Bank Responsibilities for Monetary Policy, Credit Policy, and Financial Stability” của mình, Marvin Goodfriend (2010) 11 Luận văn tiến sĩ [103] xem xét các lý do cho tính độc lập của CSTT, phác thảo các khía cạnh chính sách tín dụng và đề nghị làm rõ ranh giới trách nhiệm cho mỗi chính sách.

Nhưng trong nghiên cứu “Redefining Central Banking”, Duvvuri Subbarao (2010) [133] lại đặt ra một loạt vấn đề liên quan đến chức năng của NHTW, cụ thể là: Trước khủng hoảng, NHTW chỉ chú trọng đến mục tiêu kiềm chế lạm phát nhằm đảm bảo tăng trưởng, tạo việc làm và ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, sau khủng hoảng, nhiều ý kiến cho rằng ngoài mục tiêu kiềm chế lạm phát cần phải tăng cường chức năng điều tiết và giám sát hoạt động ngân hàng, ổn định tài chính và ngăn chặn bong bóng giá tài sản. Steven Kamin (2010) [110] trong bài viết “Financial Globalization and Monetary Policy” đã nghiên cứu về tác động của hội nhập tài chính quốc tế tới CSTT. Kết quả nghiên cứu của Kamin đã chỉ ra rằng NHTW của các quốc gia theo đuổi cơ chế tỷ giá thả nổi có khả năng quyết định mức lãi suất ngắn hạn một cách độc lập và vì thế có ảnh hưởng rộng hơn tới các điều kiện về tài chính cũng như diễn biến kinh tế vĩ mô của quốc gia đó.

Tuy nhiên, các điều kiện tài chính trong nước lại dễ bị ảnh hưởng bởi các cú sốc từ bên ngoài, gây khó khăn cho việc đưa ra các quyết định phù hợp của nhà hoạch định CSTT. Do vậy, những diễn biến trong hội nhập kinh tế tài chính quốc tế đã có tác động nhất định tới điều hành CSTT. "Financial globalization and monetary policy", Michael Devereux, Alan Sutherland (2008) [87] và “Globalization and Monetary Control” của Michael Woodford (2007) [141] đã nghiên cứu về tác động của hội nhập kinh tế đến CSTT đã chỉ ra rằng hội nhập có thể làm phức tạp và thậm chí là hạn chế khả năng CSTT có thể đạt được mục tiêu của mình theo rất nhiều cách. Nghiên cứu về hiệu quả chính sách tiền tệ Trong bài viết “On the Effectiveness of Monetary Policy and Fiscal Policy”, Philip Arestis và Malcolm Sawyer [76] đã chỉ ra rằng trong khuôn khổ chính sách kinh tế vĩ mô có sự thay đổi lớn trong mối tương quan giữa vai trò của CSTT và chính sách tài khóa trong việc thực hiện mục tiêu của nền kinh tế.

CSTT không còn tập trung vào nỗ lực kiểm soát mức cung tiền như đã làm trong nửa đầu thập niên 1980, mà thay vào đó tập trung vào việc thiết lập lãi suất là công cụ chính sách chủ chốt của CSTT. Nghiên cứu “Monetary policy spillovers, global commodity prices and cooperation" của Andrew Filardo, Jacopo Lombardi và Carlos Montoro (2018) [94] dựa trên mô hình đa quốc gia DSGE (multi-country DSGE model) để đưa ra những 12 Luận văn tiến sĩ nhân tố tác động làm sai lệch các quyết định CSTT trong việc kiểm soát giá cả hàng hóa. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng: (i) hiệu quả điều hành CSTT sẽ tốt hơn nếu có thể xác định chính xác nguồn gốc của các cú sốc, tức là các cú sốc cung và cú sốc cầu tác động đến giá cả hàng hóa; (ii) Khi các cú sốc cung và cầu khó xác định, để hạn chế việc giảm hiệu quả của CSTT cần nhằm vào lạm phát lõi. Các nghiên cứu trong nước những năm gần đây về nội dung này của CSTT có: Luận án tiến sĩ “Tác động của CSTT và chính sách an toàn vĩ mô đến ổn định tài chính: Nghiên cứu tại các nước có nền kinh tế mới nổi và dẫn dắt tăng trưởng kinh tế thế giới” của tác giả Nguyễn Trần Xuân Linh (2021) [22], luận án tiến sĩ “Tác động của CSTT và chính sách an toàn vĩ mô đến ổn định ngân hàng tại Việt Nam” của Nguyễn Thị Như Quỳnh (2020) [56] và luận án tiến sĩ “Tác động của CSTT đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các ngân hàng thương mại Việt Nam” của Mai Thị Phương Thúy (2019) [65].

Trong các nghiên cứu trên, cả ba tác giả đều sử dụng kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với định lượng để nghiên cứu tác động của CSTT đến việc ổn định tài chính của quốc gia theo các góc độ khác nhau. Nguyễn Trần Xuân Linh đã phát hiện lãi suất có tác động ngược chiều đến ổn định tài chính tại các quốc gia có nền kinh tế mới nổi và dẫn dắt tăng trưởng kinh tế thế giới, trong khi tác động của dự trữ bắt buộc đến ổn định tài chính là không rõ ràng. Nguyễn Thị Như Quỳnh dựa trên dữ liệu của 22 ngân hàng thương mại của Việt Nam, bằng phương pháp ước lượng SGMM, kết quả cho thấy khi NHNN tăng cung tiền M2 vào nền kinh tế (nghĩa là NHNN đang thực hiện CSTT mở rộng) hoặc tăng lãi suất tái chiết khấu (thực hiện CSTT thắt chặt), đều làm tăng nợ xấu và rủi ro phá sản ngân hàng. Mai Thị Phương Thúy đóng góp một bằng chứng thực nghiệm quan trọng cho thấy khi ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực thi CSTT mở rộng sẽ góp phần làm giảm rủi ro mất khả năng thanh toán của khu vực NHTM.

Kết quả nghiên cứu của cả ba tác giả đều cho thấy CSTT đều có tác động đến việc ổn định các mặt khác nhau trong hệ thống tài chính quốc gia. Nghiên cứu về cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ Khi nghiên cứu về cơ chế truyền dẫn của CSTTT, Phạm Thị Hà An (2020) trong luận án tiễn sĩ “ Tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng dưới ảnh hưởng năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam” [1] và Vũ Mai Chi (2019) trong luận án tiến sĩ “Điều hành CSTT theo mục tiêu lãi suất ở Việt Nam” [5] cùng cung cấp các bằng chứng thực nghiệm về tác động của kênh truyền dẫn trong điều 13 Luận văn tiến sĩ hành CSTT ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu của Phạm Thị Hà An khẳng định sự tồn tại tác động truyền dẫn CSTT qua kênh tín dụng tại Việt Nam trong ngắn hạn nhưng không tồn tại trong dài hạn. Năng lực cạnh tranh ngân hàng có tác động quan trọng đến việc truyền dẫn CSTT qua kênh tín dụng.

Việc truyền dẫn là kém hiệu quả hơn khi các ngân hàng có năng lực cạnh tranh cao hơn. Nghiên cứu chỉ ra rằng Việt Nam nên theo dõi chặt chẽ cơ cấu hệ thống ngân hàng không chỉ vì lý do ổn định tài chính, mà còn cho việc truyền dẫn CSTT đáp ứng những mục tiêu quan trọng của NHNN trong các năm tới.