Khóa luận kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại Công ty AAC

Khóa luận phân tích kiểm toán doanh thu bán hàng và dịch vụ tại công ty TNHH kiểm toán và kế toán AAC, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quy trình kiểm toán.

• Tác giả: Tôn Nữ Thục Nhi
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Phan Khánh Trang
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kiểm toán
• Đề tài: Kiểm Toán Doanh Thu Bán Hàng Và Cung Cấp Dịch Vụ Tại Công Ty AAC
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ
• Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu
• Mục tiêu của đề tài nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu khoá luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN CÁC KHOẢN MỤC DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
• 1.1. Khái niệm về Doanh thu
• 1.2. Đo lường Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 1.3. Mục tiêu kiểm toán
• 1.4. Quy trình kiểm toán
• 1.4.1. Chuẩn bị kế hoạch kiểm toán
• 1.4.1.1. Thu thập thông tin
• 1.4.1.2. Thực hiện các thủ tục phân tích
• 1.4.1.3. Phân tích sơ bộ
• 1.4.1.4. Xác định mức trọng yếu và đánh giá rủi ro kiểm toán
• 1.4.1.5. Xác định cách chọn mẫu - cỡ mẫu
• 1.4.1.6. Nghiên cứu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng và đánh giá sơ bộ rủi ro kiểm soát
• 1.4.2. Thực hiện Kiểm toán
• 1.4.2.1. Thử nghiệm kiểm soát
• 1.4.2.2. Thủ tục phân tích
• 1.4.2.3. Thủ tục kiểm tra chi tiết
• 1.4.3. Hoàn thành kiểm toán và đưa ý kiến của kiểm toán viên
• 1.5. Các rủi ro thường gặp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN AAC
• 2.1. Khái quát về công ty Trách nhiệm hữu hạn Kiểm toán và Kế toán AAC
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Phương châm và mục tiêu hoạt động
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.4. Các dịch vụ chuyên ngành
• 2.1.5. Kết quả hoạt động của công ty
• 2.2. Quy trình Kiểm toán tại công ty
• 2.2.1. Qui trình kiểm toán chung tại công ty
• 2.2.1.1. Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán
• 2.2.1.2. Thực hiện kiểm toán
• 2.2.1.3. Kết thúc kiểm toán
• 2.2.2. Cách thức tổ chức hồ sơ kiểm toán tại công ty
• 2.3. Thực trạng công tác Kiểm toán Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại công ty ABC do công ty Trách nhiệm hữu hạn Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện
• 2.3.1. Lập kế hoạch kiểm toán (phụ lục 2)
• 2.3.1.1. Hợp đồng kiểm toán, kế hoạch kiểm toán và nhóm kiểm toán (A200)
• 2.3.1.2. Tìm hiểu về hoạt động kinh doanh của khách hàng (A300)
• 2.3.1.3. Tìm hiểu chính sách kế toán và chu trình kinh doanh quan trọng (A400)
• 2.3.1.4. Phân tích sơ bộ Báo cáo tài chính (A500)
• 2.3.1.5. Đánh giá chung về hệ thống kiểm soát nội bộ và rủi ro gian lận (A600)
• 2.3.1.6. Xác lập mức trọng yếu và đánh giá rủi ro kiểm toán (A700)
• 2.3.1.7. Tổng hợp kế hoạch kiểm toán (A900)
• 2.3.1.8. Lập kế hoạch kiểm toán chi tiết
• 2.3.2. Thực hiện kiểm toán (phụ lục 3)
• 2.3.2.1. Thủ tục phân tích
• 2.3.2.2. Thử nghiệm chi tiết
• 2.3.2.2.1. Tổng hợp số liệu, phân tích tổng quát (G110)
• 2.3.2.2.2. Kiểm tra chính sách kế toán áp dụng (G140)
• 2.3.2.2.3. Phân tích doanh thu theo hoạt động hoặc sản phẩm; Đối chiếu hạch toán kế toán với phần hành liên quan (G141)
• 2.3.2.2.4. Đối chiếu doanh thu hạch toán với kê khai thuế GTGT (G143)
• 2.3.2.2.5. Kiểm tra ghi nhận doanh thu, giảm trừ doanh thu (G144)
• 2.3.2.2.6. Kiểm tra giao dịch với các bên liên quan (G146)
• 2.3.2.2.7. Kiểm tra phân loại và trình bày trên BCTC (G148)
• 2.3.3. Kết thúc kiểm toán (phụ lục 4)
• 2.3.3.1. Kiểm tra các nội dung khác (H100)
• 2.3.3.2. Kiểm tra lại giấy làm việc của kiểm toán viên, viết biên bản trao đổi
• 2.3.3.3. Tổng hợp, kết luận và lập báo cáo
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM TOÁN DOANH THU TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN AAC THỰC HIỆN
• 3.1. Những nhận xét chung về công tác kiểm toán doanh thu trong kiểm toán Báo cáo tài chính do công ty Trách nhiệm hữu hạn Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện
• 3.1.1. Về bộ máy quản lý
• 3.1.2. Về đội ngũ nhân viên
• 3.1.3. Về công tác tổ chức kiểm toán
• 3.1.4. Về công tác kiểm toán khoản mục doanh thu
• 3.2. Những vấn đề còn tồn tại
• 3.2.1. Tìm hiểu và đánh giá về hệ thống kiểm soát nội bộ
• 3.2.2. Các thử nghiệm kiểm soát
• 3.2.3. Thủ tục phân tích
• 3.2.4. Phương pháp chọn mẫu
• 3.2.5. Kiểm tra sự đầy đủ của doanh thu
• 3.3. Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kiểm toán doanh thu trong kiểm toán Báo cáo tài chính do công ty Trách nhiệm hữu hạn Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện
• 3.3.1. Hoàn thiện tìm hiểu và đánh giá về hệ thống kiểm soát nội bộ
• 3.3.2. Hoàn thiện công tác thực hiện các thử nghiệm kiểm soát
• 3.3.3. Hoàn thiện thủ tục phân tích doanh thu
• 3.3.4. Bổ sung kiểm tra tính đầy đủ của doanh thu
• 3.3.5. Bổ sung kiểm tra sự phù hợp giữa doanh thu và giá vốn
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Hướng nghiên cứu tiếp tục của đề tài
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm toán doanh thu bán hàng tại công ty AAC

Kiểm toán doanh thu bán hàng và dịch vụ là một phần quan trọng trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính. Tại công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC, việc kiểm toán này không chỉ giúp đảm bảo tính chính xác của thông tin tài chính mà còn nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính đối với các bên liên quan. Doanh thu bán hàng là chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lời và hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Việc kiểm toán doanh thu giúp phát hiện các sai sót và gian lận có thể xảy ra trong quá trình ghi nhận doanh thu.

1.1. Khái niệm và vai trò của doanh thu trong kiểm toán

Doanh thu là tổng giá trị lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được từ hoạt động sản xuất và kinh doanh. Trong kiểm toán, doanh thu đóng vai trò quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và tình hình tài chính của doanh nghiệp. Việc kiểm toán doanh thu giúp đảm bảo rằng các thông tin tài chính được trình bày một cách trung thực và hợp lý.

1.2. Quy trình kiểm toán doanh thu tại công ty AAC

Quy trình kiểm toán doanh thu tại công ty AAC bao gồm các bước như lập kế hoạch kiểm toán, thu thập thông tin, thực hiện các thủ tục phân tích và kiểm tra chi tiết. Mỗi bước đều được thực hiện cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của thông tin doanh thu.

II. Thách thức trong kiểm toán doanh thu bán hàng tại công ty AAC

Trong quá trình kiểm toán doanh thu bán hàng, công ty AAC gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như rủi ro gian lận, sai sót trong ghi nhận doanh thu và sự phức tạp trong các giao dịch thương mại là những yếu tố cần được chú ý. Đặc biệt, doanh thu thường là khoản mục có rủi ro cao, do đó việc kiểm soát và phát hiện kịp thời các sai sót là rất quan trọng.

2.1. Rủi ro gian lận trong doanh thu

Rủi ro gian lận trong doanh thu có thể xảy ra khi doanh nghiệp cố tình ghi nhận doanh thu không hợp lệ hoặc không chính xác. Điều này có thể dẫn đến việc báo cáo tài chính không phản ánh đúng tình hình tài chính của doanh nghiệp, gây ảnh hưởng đến quyết định của các nhà đầu tư.

2.2. Sai sót trong ghi nhận doanh thu

Sai sót trong ghi nhận doanh thu có thể do nhiều nguyên nhân như lỗi trong quy trình kế toán, thiếu sót trong chứng từ hoặc sự không nhất quán trong chính sách kế toán. Những sai sót này cần được phát hiện và khắc phục kịp thời để đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính.

III. Phương pháp kiểm toán doanh thu hiệu quả tại công ty AAC

Để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của doanh thu, công ty AAC áp dụng nhiều phương pháp kiểm toán khác nhau. Các phương pháp này bao gồm thử nghiệm kiểm soát, phân tích tỷ lệ và kiểm tra chi tiết. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm riêng, giúp kiểm toán viên phát hiện các sai sót và gian lận trong doanh thu.

3.1. Thử nghiệm kiểm soát trong doanh thu

Thử nghiệm kiểm soát là một phương pháp quan trọng trong kiểm toán doanh thu. Nó giúp kiểm tra tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ và phát hiện các điểm yếu trong quy trình ghi nhận doanh thu.

3.2. Phân tích tỷ lệ doanh thu

Phân tích tỷ lệ doanh thu giúp kiểm toán viên đánh giá sự biến động của doanh thu qua các kỳ. Phương pháp này cho phép phát hiện các bất thường trong doanh thu, từ đó đưa ra các khuyến nghị cải thiện.

IV. Ứng dụng thực tiễn của kiểm toán doanh thu tại công ty AAC

Việc kiểm toán doanh thu không chỉ giúp công ty AAC nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính mà còn giúp cải thiện quy trình quản lý doanh thu. Các kết quả từ kiểm toán doanh thu có thể được sử dụng để điều chỉnh các chính sách kế toán và quy trình hoạt động của doanh nghiệp.

4.1. Kết quả kiểm toán doanh thu tại công ty AAC

Kết quả kiểm toán doanh thu tại công ty AAC cho thấy nhiều điểm mạnh trong quy trình ghi nhận doanh thu, nhưng cũng phát hiện một số sai sót cần khắc phục. Những kết quả này sẽ giúp công ty cải thiện quy trình kiểm toán trong tương lai.

4.2. Đề xuất cải tiến quy trình kiểm toán doanh thu

Để nâng cao hiệu quả kiểm toán doanh thu, công ty AAC cần cải tiến quy trình kiểm toán bằng cách áp dụng công nghệ thông tin và đào tạo nhân viên. Việc này sẽ giúp giảm thiểu sai sót và nâng cao độ chính xác của báo cáo tài chính.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của kiểm toán doanh thu tại công ty AAC

Kiểm toán doanh thu bán hàng và dịch vụ tại công ty AAC đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính. Trong tương lai, công ty cần tiếp tục cải tiến quy trình kiểm toán để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ thị trường và các bên liên quan.

5.1. Tầm quan trọng của kiểm toán doanh thu

Kiểm toán doanh thu không chỉ giúp phát hiện sai sót mà còn nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng.

5.2. Hướng phát triển trong tương lai

Công ty AAC cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao hiệu quả kiểm toán doanh thu. Việc này sẽ giúp công ty duy trì vị thế cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2015–2019 chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng doanh nghiệp thuộc nhiều loại hình khác nhau, nhu cầu minh bạch hóa thông tin tài chính ngày càng trở nên cấp thiết. Thông tin tài chính không chỉ phục vụ cơ quan quản lý nhà nước mà còn được nhiều đối tượng trong và ngoài doanh nghiệp khai thác để đưa ra quyết định kinh tế. Tác giả đặt vấn đề trong bối cảnh các vụ gian lận kế toán lớn trên thế giới như Worldcom và bê bối giữa công ty kiểm toán Arthur Andersen với Enron đã khiến người sử dụng Báo cáo tài chính (BCTC) đặt mối quan tâm cao hơn vào tính trung thực và hợp lý của các thông tin được trình bày.

Trong số các khoản mục trên BCTC, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (DTBH&CCDV) được xác định là khoản mục có rủi ro tiềm tàng cao, có tính trọng yếu, phản ánh khả năng sinh lời của doanh nghiệp và ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều chỉ tiêu phân tích tài chính. Chính vì tầm quan trọng này mà doanh thu cũng là khoản mục chứa đựng nhiều nguy cơ gian lận và sai sót, có tác động không nhỏ đến sự công bằng và hiệu quả kinh tế - xã hội nếu không được kiểm soát kịp thời.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài bao gồm ba nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quy trình kiểm toán các khoản mục DTBH&CCDV trong kiểm toán BCTC.
2. Tìm hiểu thực trạng quy trình kiểm toán các khoản mục DTBH&CCDV trong kiểm toán BCTC do Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện.
3. Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện quy trình kiểm toán DTBH&CCDV tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC.

Đối tượng nghiên cứu là quy trình kiểm toán các khoản mục DTBH&CCDV tại đơn vị khách hàng do Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện.

Phạm vi không gian: Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC, phòng Kiểm toán Báo cáo tài chính số 5.

Phạm vi thời gian: Từ ngày 24/12/2018 đến 31/03/2019. Số liệu phân tích được thu thập từ cuộc kiểm toán BCTC năm 2017 của Công ty Cổ phần ABC (tên khách hàng được ẩn danh).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và văn bản pháp luật

Khóa luận xây dựng cơ sở lý luận dựa trên các tài liệu chuẩn mực và pháp lý sau:

• Chuẩn mực kế toán số 14 "Doanh thu và thu nhập khác" — định nghĩa và đo lường doanh thu trên cơ sở giá gốc, giá trị hợp lý.
• Chuẩn mực kiểm toán số 300 "Lập kế hoạch kiểm toán BCTC" — quy định về chiến lược kiểm toán tổng thể và lập kế hoạch kiểm toán.
• Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 315 "Xác định và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu thông qua hiểu biết về đơn vị được kiểm toán và môi trường của đơn vị" — cơ sở đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB).
• Chuẩn mực kiểm toán số 700 "Hình thành ý kiến kiểm toán và báo cáo kiểm toán về BCTC" — quy định các loại ý kiến kiểm toán.
• Thông tư 200/2014/TT-BTC — hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, quy định về điều kiện ghi nhận doanh thu bất động sản, doanh thu chưa thực hiện và chiết khấu thương mại.
• Chương trình kiểm toán mẫu của VACPA (Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam) — bộ thủ tục kiểm toán chuẩn được áp dụng làm cơ sở so sánh thực tiễn.
• Giáo trình Kiểm toán BCTC của TS. Nguyễn Viết Lợi – ThS. Đậu Ngọc Châu (NXB Tài chính, 2014) — mô hình rủi ro kiểm toán AR = IR × CR × DR và bảng quan hệ rủi ro – bằng chứng kiểm toán.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài kết hợp nhiều phương pháp thu thập và xử lý thông tin:

• Nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu giáo trình kiểm toán, văn bản pháp luật, chuẩn mực kiểm toán, chương trình kiểm toán mẫu của VACPA và các quyết định liên quan.
• Thu thập số liệu thực địa: Tải tài liệu quy trình mẫu và hồ sơ kiểm toán tại AAC; chụp ảnh, photo số liệu, sổ sách tại Công ty Cổ phần ABC; scan giấy làm việc (GLV) và báo cáo kiểm toán do kiểm toán viên (KTV) của AAC thực hiện; phỏng vấn trực tiếp KTV và trợ lý KTV; quan sát thực tế và trực tiếp tham gia quy trình kiểm toán với vai trò trợ lý KTV.
• Thực hiện lại thủ tục kiểm toán: Tự thực hiện lại các thủ tục mà KTV đã tiến hành để nắm bắt cụ thể phương pháp và quy trình.
• Xử lý số liệu: Dùng Microsoft Office để tính toán, phân tích BCTC khách hàng; áp dụng phương pháp đối chiếu so sánh để chỉ ra điểm khác biệt giữa thực tiễn tại AAC và lý thuyết chuẩn mực.

Nguồn dữ liệu

Dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp từ hồ sơ kiểm toán BCTC năm 2017 của Công ty Cổ phần ABC do AAC thực hiện; dữ liệu thứ cấp bao gồm BCTC của AAC giai đoạn 2016–2018 và các tài liệu pháp lý đã liệt kê ở trên.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán các khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong kiểm toán Báo cáo tài chính

Chương này xây dựng khung lý thuyết toàn diện cho kiểm toán DTBH&CCDV, bao gồm:

Khái niệm và đo lường doanh thu: Doanh thu được định nghĩa theo Chuẩn mực kế toán số 14, đo lường theo giá gốc và giá trị hợp lý. Chương trình bày công thức xác định doanh thu trong các trường hợp đặc thù — bán hàng trả góp, trao đổi hàng hóa dịch vụ không tương tự, hàng hóa tiêu dùng nội bộ — và công thức tính doanh thu thuần sau khi trừ các khoản giảm trừ.

Mục tiêu kiểm toán doanh thu: Trình bày qua Bảng 1.1, tổng hợp mối liên hệ giữa mục tiêu kiểm toán (phát sinh, đầy đủ, ghi chép chính xác, đánh giá và phân bổ, trình bày và công bố) với thủ tục phân tích cơ bản và kiểm tra chi tiết tương ứng.

Quy trình kiểm toán ba giai đoạn được trình bày qua Sơ đồ 1.1: (1) Lập kế hoạch kiểm toán; (2) Thực hiện kiểm toán; (3) Hoàn thành kiểm toán.

Giai đoạn lập kế hoạch bao gồm sáu bước: thu thập thông tin cơ sở từ bên ngoài, từ KTV khác, từ kiểm toán nội bộ và từ chuyên gia; thực hiện thủ tục phân tích sơ bộ với các hệ số thanh toán, hệ số hiệu quả hoạt động và hệ số khả năng sinh lời; xác định mức trọng yếu và đánh giá rủi ro kiểm toán theo mô hình AR = IR × CR × DR; nghiên cứu hệ thống KSNB theo Bảng 1.3 (bảng câu hỏi "Có/Không"); xác định cỡ mẫu; lập kế hoạch kiểm toán và soạn thảo chương trình kiểm toán.

Mức trọng yếu thực hiện thông thường chiếm 50%–75% mức trọng yếu tổng thể; ngưỡng sai sót có thể bỏ qua chiếm 4% mức trọng yếu thực hiện. Khoản mục doanh thu được xem là chắc chắn trọng yếu khi chiếm trên 15% tổng tài sản. Mối quan hệ giữa rủi ro kiểm toán và số lượng bằng chứng được hệ thống hóa qua Bảng 1.2 với năm trường hợp điển hình.

Giai đoạn thực hiện kiểm toán bao gồm thử nghiệm kiểm soát (với bốn bước đánh giá KSNB và kỹ thuật kiểm tra từ đầu đến cuối — Walk through), thủ tục phân tích (phân tích ngang theo xu hướng tháng/quý và phân tích dọc theo tỷ suất lợi nhuận gộp, tỷ suất hiệu quả kinh doanh), và thủ tục kiểm tra chi tiết gồm 15 bước theo Bảng 1.5, trong đó có đối chiếu với tờ khai thuế GTGT, kiểm tra tính đúng kỳ và kiểm tra giao dịch với bên liên quan.

Chương cũng phân tích các rủi ro thường gặp: doanh thu phản ánh trên sổ sách cao hơn hoặc thấp hơn thực tế, ghi nhận doanh thu không đúng thời điểm chuyển giao quyền sở hữu, các điều khoản bất thường trong hợp đồng bán hàng, và tình trạng "thổi phồng" doanh thu vào thời điểm giáp danh cuối năm.

Chương 2: Thực trạng quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC

Tổng quan về AAC: Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC (tên tiếng Anh: Auditing and Accounting Co, Ltd AAC) thành lập từ năm 1993, tái cơ cấu năm 1995, chuyển sang mô hình TNHH năm 2007 với vốn điều lệ 2,1 tỷ đồng. Trụ sở chính đặt tại Lô 78–80, đường 30 tháng 4, Quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng, với chi nhánh tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội. Năm 2008, AAC gia nhập tổ chức kiểm toán quốc tế Polaris International (sau đổi tên thành PrimeGlobal). Phương châm hoạt động: "Chất lượng trong từng hoạt động". Kết quả tài chính giai đoạn 2016–2018 được trình bày qua Bảng 2.1 và Biểu đồ 2.1.

Quy trình kiểm toán chung tại AAC gồm ba giai đoạn: chuẩn bị kiểm toán, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán. Hồ sơ kiểm toán được tổ chức theo chỉ mục thể hiện qua Sơ đồ 2.3.

Thực trạng kiểm toán DTBH&CCDV tại Công ty Cổ phần ABC được phân tích theo ba giai đoạn:

Lập kế hoạch kiểm toán bao gồm: ký hợp đồng và lập kế hoạch kiểm toán theo hồ sơ A200; tìm hiểu hoạt động kinh doanh của khách hàng (A300); tìm hiểu chính sách kế toán và chu trình kinh doanh quan trọng (A400); phân tích sơ bộ BCTC (A500) qua Bảng 2.4 về các hệ số tài chính; đánh giá hệ thống KSNB và rủi ro gian lận (A600) thông qua Bảng 2.2 về soát xét thiết kế các kiểm soát chính; xác lập mức trọng yếu và đánh giá rủi ro kiểm toán (A700) theo Bảng 2.5 và Bảng 2.6; và tổng hợp kế hoạch kiểm toán (A900).

Thực hiện kiểm toán gồm thủ tục phân tích dựa trên dữ liệu doanh thu tại Công ty ABC (Bảng 2.7, Biểu đồ 2.2) và các thử nghiệm chi tiết theo các giấy làm việc có ký hiệu từ G110 đến G148: tổng hợp số liệu và phân tích tổng quát (G110), kiểm tra chính sách kế toán (G140), phân tích doanh thu theo hoạt động/sản phẩm và đối chiếu hạch toán với phần hành liên quan (G141), đối chiếu doanh thu hạch toán với kê khai thuế GTGT (G143), kiểm tra ghi nhận doanh thu và giảm trừ doanh thu (G144), kiểm tra giao dịch với bên liên quan (G146), kiểm tra phân loại và trình bày trên BCTC (G148). Tóm tắt giấy làm việc và thủ tục kiểm toán được hệ thống qua Bảng 2.8.

Kết thúc kiểm toán bao gồm kiểm tra các nội dung khác (H100), kiểm tra lại giấy làm việc của KTV, viết biên bản trao đổi, tổng hợp, kết luận và lập báo cáo kiểm toán.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kiểm toán doanh thu trong kiểm toán Báo cáo tài chính do Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện

Chương tổng hợp nhận xét chung và chỉ ra các vấn đề còn tồn tại, từ đó đề xuất giải pháp cụ thể.

Đánh giá tích cực: Bộ máy quản lý được tổ chức hợp lý, đội ngũ nhân viên có chuyên môn tốt, công tác tổ chức kiểm toán được thực hiện bài bản.

Những tồn tại được xác định:

• Tìm hiểu và đánh giá hệ thống KSNB chưa đầy đủ.
• Các thử nghiệm kiểm soát chưa được thực hiện triệt để.
• Thủ tục phân tích chưa được khai thác toàn diện.
• Phương pháp chọn mẫu còn hạn chế.
• Kiểm tra tính đầy đủ của doanh thu chưa được chú trọng.

Giải pháp đề xuất gồm năm nhóm:

1. Hoàn thiện tìm hiểu và đánh giá hệ thống KSNB.
2. Hoàn thiện công tác thực hiện các thử nghiệm kiểm soát.
3. Hoàn thiện thủ tục phân tích doanh thu.
4. Bổ sung kiểm tra tính đầy đủ của doanh thu.
5. Bổ sung kiểm tra sự phù hợp giữa doanh thu và giá vốn.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả lý luận: Khóa luận hệ thống hóa hoàn chỉnh quy trình kiểm toán DTBH&CCDV theo ba giai đoạn chuẩn, tổng hợp 15 thủ tục kiểm tra chi tiết theo chương trình kiểm toán mẫu VACPA và trình bày mô hình rủi ro kiểm toán AR = IR × CR × DR với bảng minh họa năm trường hợp điển hình. Mức trọng yếu thực hiện được xác định trong khoảng 50%–75% mức trọng yếu tổng thể, với ngưỡng sai sót có thể bỏ qua là 4% mức trọng yếu thực hiện.

Kết quả thực tiễn: Khóa luận mô tả chi tiết cuộc kiểm toán BCTC năm 2017 của Công ty Cổ phần ABC, bao gồm toàn bộ hồ sơ từ A200 đến H100 và các giấy làm việc G110–G148, phản ánh đúng thực trạng quy trình AAC đang áp dụng. Phân tích hệ số tài chính (Bảng 2.4), mức trọng yếu (Bảng 2.5) và rủi ro sai sót trọng yếu (Bảng 2.6) được trình bày cụ thể dựa trên số liệu thực tế.

Giải pháp/kiến nghị: Tác giả đề xuất năm nhóm giải pháp tập trung vào các điểm yếu được xác định, đặc biệt là bổ sung kiểm tra sự phù hợp giữa doanh thu và giá vốn — một thủ tục chưa được AAC thực hiện theo chương trình kiểm toán hiện tại.

Đóng góp so với nghiên cứu trước: Khóa luận cung cấp tài liệu khảo sát thực địa chi tiết tại một công ty kiểm toán độc lập có quy mô khu vực (AAC), bổ sung minh chứng thực tiễn cho lý thuyết chuẩn mực, đồng thời chỉ ra khoảng cách cụ thể giữa quy trình thực tế tại AAC và quy trình chuẩn của VACPA.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Tác giả thừa nhận những hạn chế về thời gian thực tập (từ 24/12/2018 đến 31/03/2019), khả năng và kiến thức chuyên môn còn ở giai đoạn học tập, dẫn đến khả năng có thiếu sót trong phân tích. Phạm vi nghiên cứu chỉ dừng lại ở một phòng kiểm toán (phòng BCTC 5) và một cuộc kiểm toán cụ thể tại Công ty Cổ phần ABC, do đó kết quả có tính đại diện giới hạn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả nêu tại phần Kết luận và kiến nghị: mở rộng phạm vi nghiên cứu sang nhiều cuộc kiểm toán khác nhau tại AAC hoặc so sánh quy trình kiểm toán DTBH&CCDV giữa AAC với các công ty kiểm toán khác trong cùng phân khúc thị trường, nhằm có cái nhìn tổng quát hơn về thực trạng ngành kiểm toán độc lập tại Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận phù hợp làm tài liệu tham khảo cho các đối tượng sau:

• Sinh viên ngành Kế toán – Kiểm toán đang học phần Kiểm toán BCTC hoặc chuẩn bị thực tập tại công ty kiểm toán độc lập, đặc biệt phần Chương 1 về khung lý thuyết và Bảng 1.5 tóm tắt 15 thủ tục kiểm toán doanh thu.
• Sinh viên đang làm khóa luận về kiểm toán khoản mục cụ thể có thể tham khảo cấu trúc phân tích ba giai đoạn và cách trình bày hồ sơ kiểm toán theo ký hiệu A200–H100.
• Trợ lý kiểm toán mới vào nghề có thể sử dụng phần Chương 2 như một minh họa thực tế về cách lập và tra cứu hồ sơ kiểm toán, cách lập bảng câu hỏi KSNB, cách thực hiện thủ tục phân tích và thử nghiệm chi tiết đối với khoản mục doanh thu.
• Người nghiên cứu về đặc thù các công ty kiểm toán khu vực miền Trung Việt Nam có thể tham khảo thông tin về lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức và phương châm hoạt động của AAC.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần ABC sử dụng kỳ kế toán nào và số liệu doanh thu được phân tích trong giai đoạn nào? Cuộc kiểm toán phân tích BCTC của Công ty Cổ phần ABC cho năm tài chính 2017. Số liệu được thu thập trong thời gian tác giả thực tập từ ngày 24/12/2018 đến 31/03/2019.

2. AAC sử dụng ký hiệu hồ sơ kiểm toán nào để tra cứu các bước trong quy trình kiểm toán doanh thu? Quy trình kiểm toán doanh thu tại AAC được tổ chức theo ký hiệu hồ sơ: giai đoạn lập kế hoạch từ A200 đến A900; giai đoạn thực hiện kiểm toán doanh thu sử dụng các giấy làm việc G110, G140, G141, G143, G144, G146, G148; giai đoạn kết thúc kiểm toán theo ký hiệu H100.

3. Mức trọng yếu thực hiện được xác định như thế nào trong lý thuyết trình bày tại Chương 1? Mức trọng yếu thực hiện thông thường chiếm 50%–75% mức trọng yếu tổng thể. Ngưỡng sai sót có thể bỏ qua chiếm 4% mức trọng yếu thực hiện. Việc lựa chọn tỷ lệ cụ thể phụ thuộc vào xét đoán chuyên môn của KTV và đánh giá hệ thống KSNB.

4. Những thử nghiệm kiểm soát cụ thể nào được thực hiện đối với khoản mục doanh thu theo Bảng 1.4? Theo Bảng 1.4, các thử nghiệm kiểm soát đối với doanh thu bao gồm: chọn dãy số liên tục hóa đơn bán hàng và đối chiếu với các chương trình về bán hàng (mục tiêu: doanh thu ghi sổ có hiệu lực); xem xét bảng kê chi tiết bán hàng đối chiếu với lệnh bán hàng và hóa đơn vận chuyển (mục tiêu: phê chuẩn đúng đắn); chọn dãy liên tục hóa đơn vận chuyển và xem xét việc ghi sổ (mục tiêu: đầy đủ); đối chiếu giá trên hóa đơn với bảng giá được phê duyệt và kiểm soát quy đổi ngoại tệ (mục tiêu: đánh giá đúng); kiểm tra phân loại theo mức thuế và chương trình giao hàng chưa ghi sổ (mục tiêu: phân loại đúng và ghi sổ đúng kỳ).

5. Những tồn tại nào trong quy trình kiểm toán doanh thu của AAC được tác giả chỉ ra và đề xuất khắc phục? Tác giả xác định năm tồn tại: (1) tìm hiểu và đánh giá KSNB chưa đầy đủ, (2) các thử nghiệm kiểm soát chưa triệt để, (3) thủ tục phân tích chưa toàn diện, (4) phương pháp chọn mẫu còn hạn chế, (5) chưa kiểm tra tính đầy đủ của doanh thu. Giải pháp bổ sung đáng chú ý nhất là đề xuất kiểm tra sự phù hợp giữa doanh thu và giá vốn — một thủ tục vắng mặt trong quy trình hiện tại của AAC.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Tôn Nữ Thục Nhi (K49C Kiểm toán, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế, 2019) cung cấp một nghiên cứu thực tiễn có hệ thống về quy trình kiểm toán DTBH&CCDV tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC, kết hợp giữa khung lý thuyết dựa trên chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và chương trình kiểm toán mẫu VACPA với quan sát thực địa trong cuộc kiểm toán BCTC năm 2017 của Công ty Cổ phần ABC. Thông qua phân tích đối chiếu, đề tài chỉ ra năm điểm tồn tại cụ thể trong quy trình hiện tại của AAC và đề xuất năm nhóm giải pháp khắc phục, trong đó nổi bật là bổ sung kiểm tra sự phù hợp giữa doanh thu và giá vốn. Đây là tài liệu tham chiếu phù hợp cho sinh viên ngành Kế toán – Kiểm toán muốn hiểu cách thức triển khai thực tế các thủ tục kiểm toán khoản mục doanh thu trong môi trường kiểm toán độc lập tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN CÁC KHOẢN MỤC DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1.Khái niệm về Doanh thu Theo Chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” thì “Doanh thu: Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế DN thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, KD thông thường của DN, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu (VCSH).Đo lường Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ DT được đo lường trên cơ sở giá gốc. DT được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được. Trong thực tế, đó là giá trị đã thỏa thuận giữa DN với người mua dưới hình thức giá bán sản phẩm, hàng hóa, DV được thể hiện trên hóa đơn.

Tại thời điểm ghi nhận, DT được xác định theo công thức sau: = ố ượ ả ℎẩ đã ê ℎụ × Đơ á á ê ℎó đơ Trường hợp sản phẩm, hàng hóa, DV thuộc đối tượng chịu thuế GTGT và DN tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thì đơn giá bán trên hóa đơn trong công thức trên là đơn giá bán chưa có thuế GTGT do thuế GTGT là thuế DN thu hộ nhà nước nên không được tính vào DT của DN. Trường hợp DN bán sản phẩm, hàng hóa, DV thu ngoại tệ thì DT được xác định bằng cách quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam theo tỷ giá hối đoái bình quân trên thị trường liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại ngày giao dịch. Theo định nghĩa về DT, DT là giá trị các lợi ích kinh tế làm tăng VCSH của DN. Do đó, các khoản giảm trừ ngoài hóa đơn như: các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại làm giảm lợi ích kinh tế của đơn vị nên được loại trừ khi đo lường DT.

Các loại thuế phát sinh khi tiêu thụ như thuế GTGT (trường hợp tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp), thuế Xuất khẩu, thuế Tiêu thụ đặc biệt không phải là lợi ích kinh tế của DN nên không được tính vào DT. Giá trị lợi ích SVTH: TÔN NỮ THỤC NHI | NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 5 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: THS. TRẦN PHAN KHÁNH TRANG kinh tế cuối cùng DN thu được từ giao dịch bán hàng và cung cấp DV được gọi là DT thuần và được xác định theo công thức sau: ℎầ = − á ℎả ả ừ Tuy nhiên, trong một số trường hợp DT không phải đơn thuần là giá bán trên hóa đơn. Chẳng hạn như: - Trường hợp bán hàng trả góp: DT bán hàng được ghi nhận tại thời điểm sản phẩm, hàng hóa được xác định tiêu thụ là giá trị hiện tại của các khoản tiền DN sẽ nhận được trong tương lai.

Hay nói cách khác DT bán hàng được xác định trong trường hợp này giá bán thông thường không bao gồm lãi trả chậm. Phần lãi trả chậm được ghi nhận là DT hoạt động tài chính tương ứng với số tiền lãi thực tế phát sinh trong từng kỳ kế toán. - Trường hợp sản phẩm, hàng hóa, DV được trao đổi để lấy sản phẩm, hàng hóa, DV khác không tương tự thì việc trao đổi đó được coi là một giao dịch tạo ra DT. DT được xác định bằng giá trị hợp lý của sản phẩm, hàng hóa, DV nhận về sau khi điều chỉnh các khoản tiền hoặc tương đương tiền trả thêm hoặc thu thêm.