MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: Hiện nay, cho vay tiêu dùng là hình thức rất phổ biến ở các quốc gia, đặc biệt là ở các nƣớc phát triển. Tại Việt Nam, hầu hết các ngân hàng thƣơng mại (NHTM) và Công ty tài chính đều có các sản phẩm cho vay tiêu dùng, từ các khoản vay lớn nhƣ: mua nhà, mua ô tô… cho đến các khoản vay nhỏ nhƣ: vay mua đồ gia dụng, điện thoại, xe máy, khám chữa bệnh, du lịch… Hơn nữa, với cơ cấu dân số trẻ, thu nhập tăng nhanh, xu hƣớng tiêu dùng của ngƣời dân Việt Nam đang dần thay đổi, đã hình thành thói quen mua trƣớc trả sau thì nhu cầu tín dụng tiêu dùng của ngƣời dân Việt Nam sẽ ngày càng gia tăng. Dự báo thị trƣờng tài chính tiêu dùng sẽ tiếp tục tăng trƣởng nhanh và trở thành cơ cấu tín dụng quan trọng của chiến lƣợc ngân hàng bán lẻ tại Việt Nam.
Tiềm năng là rất lớn, song rủi ro đối với hoạt động cho vay tiêu dùng cũng không dễ kiểm soát. Vì vậy, việc kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng đối với NHTM là rất quan trọng, nhằm đảm bảo an toàn vốn, nâng cao sức cạnh tranh, gia tăng thị phần của các NHTM trên thị trƣờng. Đối với Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng, trong những năm gần đây, cho vay tiêu dùng ngày càng phát triển, chiếm tỷ trọng cao trong tổng dƣ nợ của chi nhánh, và với chiến lƣợc phát triển đẩy mạnh hoạt động bán lẻ của chi nhánh thì cho vay tiêu dùng là sản phẩm vô cùng quan trọng, đƣợc chi nhánh đặc biệt chú trọng. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu trong hoạt động cho vay tiêu dùng tại chi nhánh vẫn còn khá cao.
Vậy làm thế nào để kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay tiêu dùng góp phần giúp chi nhánh tăng trƣởng an toàn, nâng cao cạnh tranh, mở rộng thị phần bán lẻ trên địa bàn. Đây là vấn đề chi nhánh đặc biệt quan tâm. Luan van 2 Nhận thức đƣợc tính cấp thiết của việc kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng, tôi chọn đề tài “ Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Đà Nẵng” để nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu: - Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về các vấn đề liên quan đến kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng của các NHTM.
- Phân tích và đánh giá thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Đà Nẵng. - Đề xuất những khuyến nghị nhằm kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Đà Nẵng. Từ các mục tiêu trên đi vào thực hiện cụ thể luận văn sẽ giải quyết các câu hỏi nghiên cứu đặt ra nhƣ sau: - Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng của NHTM bao gồm những nội dung gì? Có thể sử dụng những chỉ tiêu chí gì để đánh giá kết quả kiểm soát RRTD trong cho vay tiêu dùng? - Công tác kiểm soát RRTD trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng đã đạt đƣợc những kết quả gì, còn những hạn chế nào cần đƣợc khắc phục? - Để hoàn thiện đƣợc công tác kiểm soát RRTD trong cho vay tiêu dùng chi nhánh cần thực hiện những giải pháp nào? 3. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu: a.
Đối tượng nghiên cứu: Để thực hiện đề tài, luận văn tập trung nghiên cứu: - Các vấn đề lý luận liên quan đến kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng. Luan van 3 - Thực tiễn kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng. Phạm vi nghiên cứu: - Về nội dung: Đề tài nghiên cứu về kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay tiêu dùng. Tuy nhiên hoạt động cho vay tiêu dùng ở đây không bao gồm cho vay tiêu dùng qua thẻ.
- Về không gian: Đề tài nghiên cứu kiểm soát rỉu ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng. - Về thời gian: Đề tài nghiên cứu về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu cơ sở khảo sát thực trạng với dữ liệu từ năm 2014 đến năm 2016. Phƣơng pháp nghiên cứu: - Phần cơ sở lý luận: Sử dụng phƣơng pháp thu thập, tổng hợp các tài liệu, các nguồn thông tin để chuẩn bị nội dung cơ sở lý luận về công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại các Ngân hàng thƣơng mại. - Phần khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - CN Đà Nẵng: Nguồn dữ liệu đƣợc thu thập chủ yếu bằng cách: + Thu thập thông tin, số liệu và các tài liệu liên quan từ Phòng Tổng hợp nhƣ dƣ nợ cho vay tiêu dùng theo từng mục đích, ngành nghề, kỳ hạn cho vay, loại đồng tiền, loại tài sản bảo đảm, kết quả phân loại nợ của dƣ nợ cho vay tiêu dùng, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể, tỷ lệ xóa nợ ròng… năm 2014, 2015, 2016.
Thu thập thông tin, số liệu và các tài liệu liên quan từ Phòng Kiểm tra kiếm soát nội bộ khu vực 15, Phòng Quản lý rủi ro tín dụng Trụ sở chính nhƣ số lƣợng khách hàng tiêu dùng nhóm 1 cảnh báo rủi ro qua Luan van 4 kết quả kiểm tra, kiểm toán; các vấn đề tồn tại cần lƣu ý trong công tác kiểm soát rủi ro trong cho vay tiêu dùng… + Trên cơ sở nguồn dữ liệu thứ cấp, tác giả sử dụng phƣơng pháp so sánh, thống kê mô tả, phân tích dữ liệu số liệu các năm thuộc thời gian nghiên cứu để thấy rõ đƣợc thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - CN Đà Nẵng. + Phỏng vấn chuyên sâu: Tác giả sẽ thực hiện phỏng vấn chuyên sâu các đối tƣợng, bao gồm cán bộ Phòng Khách hàng bán lẻ, các Phòng giao dịch; Phòng Hỗ trợ tín dụng tại chi nhánh, Phòng Kiểm tra kiếm soát nội bộ khu vực 15, Phòng Quản lý rủi ro tín dụng Trụ sở chính liên quan đến công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng nhằm nhận diện các vấn đề thực tại trong công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - CN Đà Nẵng. - Phần khuyến nghị: Sử dụng phƣơng pháp tổng hợp, phân tích, suy luận logic, tổng kết để kiểm chứng thực tiễn, thể hiện tính nhất quán giữa kiến thức lý luận, kiến thức thực tiễn và các khuyến nghị đề xuất. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng của NHTM.
Đề tài giúp đánh giá thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng hiện nay của ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Đà Nẵng, những thành công, những hạn chế trong hoạt động này, đồng thời có những khuyến nghị giúp cho công tác này đƣợc hoàn thiện hơn. Bố cục của luận văn: Để giải quyết các vấn đề trên, luận văn đƣợc chia làm ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thƣơng mại. Luan van 5 Chƣơng 2: Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng. Chƣơng 3: Các khuyến nghị kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam-Chi nhánh Đà Nẵng.
Tổng quan tình hình nghiên cứu: Trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài “Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam chi nhánh Đà Nẵng”, tôi đã tiến hành nghiên cứu tham khảo và kế thừa một số đề tài luận văn thạc sỹ đã bảo vệ có nội dung liên quan đến đề tài nhƣ sau: - Đề tài “Giải pháp mở rộng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thƣơng Tín Chi Nhánh Đà Nẵng” tác giả Lê Vĩnh Thạch (2014), Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng. Đề tài khái quát những vấn đề cơ sở lý luận về cho vay tiêu dùng và mở rộng cho vay tiêu dùng, phân tích đánh giá thực trạng mở rộng cho vay tiêu dùng tại Sacombank Đà Nẵng và đƣa ra một số giải pháp để mở rộng phát triển cho vay tiêu dùng. Tuy nhiên đề tài chỉ tập trung nghiên cứu giải pháp để mở rộng cho vay tiêu dùng, chƣa nghiên cứu về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng, bởi vì cùng với việc phát triển mở rộng cũng cần phải chú trọng kiểm soát rủi ro trong cho vay tiêu dùng. Hơn nữa phạm vi nghiên cứu không trùng với đề tài nghiên cứu.
- Đề tài “Quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Quảng Nam” của tác giả Nguyễn Thị Hồng Hải (2015), Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng. Đề tài đã khái quát về những vấn đề cơ sở lý luận rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng, phân tích đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại Agribank Quảng Nam đồng thời tác giả đã đƣa ra một số giải pháp về công tác quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại đơn vị. Tuy nhiên, đề tài đề cập khá rộng cả quá trình quản trị rủi ro do đó Luan van 6 mỗi bƣớc trong quá trình chƣa trình bày cụ thể, chƣa đi sâu vào nghiên cứu kiểm soát rủi ro trong cho vay tiêu dùng. Về không gian: nghiên cứu quá trình quản trị rủi ro tại Agribank Quảng Nam, thời gian từ 2011-2013, không trùng với đề tài nghiên cứu.
- Đề tài “ Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP VBP Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Trần Việt Cƣờng (2016), Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng.