CHƯƠNG I. KIỀM SOÁT 6 NHIEM MOI TRƯỜNG BIEN DO RAC THAI Y TE SAU ĐẠI DỊCH COVID-19 THEO QUY ĐỊNH CUA LUAT QUÓC TE 1. Mot so khái niệm lien quan 1. Khái niệm môi trường biển, ô nhiễm môi trường biển 1.
Môitrường biên Tại Công ước Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), môi trường biển không được định nghia cụ thể ma được xem xét thông qua khát tiêm “NMTBˆ°®, có thê hiểu môi trường biển bao gom các bộ phân là “các cửa sông”, “nguồn lợi sinh vat, và đến hệ đồng vật và hệ thực vật biển”, “chất hượng nước biển” và “giá trị mỹ cảm của biên”. Tuy nhiên, vì định ngiĩa này dé cập dén cả khía canh “6 nhiém”, vậy nên các bộ phận của môi trưởng biên chỉ ra ở đây là các đố: tương sẽ chiu sư tác đông của ONMTB, chứ không dé cập dén các bộ phận khác. Tai Chương trình hành động 21 (Agenda 21), môi trường biển được định ngiĩa là “ving bao gôn các dai chương và các biển và các ving ven biển tạo thành một tổng thé, một thành phần cơ bẩn của hệ thống chy trì cude sống toàn cẩu và là tài sản hữm ích tạo cơ hội cho sự phát triển bên vững"? V ci &nhà ng†ấa này, cách hiểu về môi trường biển được mở rộng thêm ở khía cạnh vai trò của môi trường biển dén sự phát trién của con người và xã hội. Ngoài re, pham vi của môi trường biển cũng được mở rộng thêm với các bộ phận mang tính tang quát hơn.
Luật BV MT 2020 của ViệtNam không đưa ra dinh nghĩa về môi trường biển mà chỉ có đính ng†ĩa chung vệ môi trường tại khoản 1, Điêu 3: “Mới trường là hệ thống các yêu tô vật chất tự nhién và nhãn tạo có tác động đổi với sự tổn tại và phát triển của con người và sinh vật”. Điểm khác biệt của đính nghiia nay so với các Ginh ng]a trước là đưa vào thêm cả “vật chất nhân tao”. Từ quy đính này, môi trường biển chi được xem xét trong mét tổng thé môi trường nói chung Kết hợp các quan điểm trên về môi trường biển, xác định khái niém môi trường biển nlur sau: Mỗi trường biên bao gồm các đại đương và các ving biển tạo thành mốt tông thé chứadimgnguén lợi sinh vat, và hệ động vat, thực vat biển có tác động đến đời sống kinh té xã hội và sự tổn vong phát triển của cơn người và sinh vattư nhiên trên trái đất Như vậy, ta có thé xác định khái niém môi trường biến cân đáp ứng một số nội dung sau đây: That nhất, các thành phan caus tạo nên mỗi trường biển: Môi trường tiễn được hinh thán bởi nluêu yêu tô khác nhau nhu lon dat đưới đáy biển, nước biến, không khí, hệ động thực vật tiển,. Đây được coi là các bô phận của môi trường biển, tuy nhiên khi xem xét môi trường biển cân phải xem xét tổng thé các yêu tổ, không nên xem xét riêng rế tùng yêu tô.
Bởi giữa các yêu tố ° Khoản4 Đều 1, Công ước Luật Bun 1982 12 Đầu 17.1, Agenda 21 đó có méi quan hệ liên kết với nhau và có mdi liên hệ với các thành phan khác của môi trường nói chung nhu môi trường ở bầu khí quyền hoặc môi trường lục địa. That hai, mai trường biên có nhiều loại tài nguyên: Theo POLICY BRIEE/H calth, the global ocean and marine resources của WHO công bồ nam 2019 thi tai nguyên biển là các tực thé vật lý va sinh học được tim thay trong các vũng biển và đại dương có lợi cho con người, Cu thé, tai nguyên biển được chia làm hai loại chính gồm tài nguyên sinh vật biên và tài nguyên phi sinh vật biển, trong đó tải nguyên sinh vật biên gôm các dạng sông thuộc thê giới hữu sinh nly tôm, cá, mur, cua,. còn tai nguyên phi sinh vật biên gam các dạng vật chất thuộc thé giới vô sinh như quảng kim loại, dat đá,. Ngoài ra, tai nguyên ién còn chia ra là tai nguyên có thé tái tao được và tài nguyên không thé tái tao được.
Thứ ba, các giá trị kinh tế, khoa học cũamôi trường biển: Đại đương chiêm hơn 70% bê mat trai đất, vì vậy môi trường biên có giá trị kinh tế, khoa học vô cùng to lớn đổi với đời sông con người. Điêu này được chứng minh qua sự da dang sinh học với khoảng 6 000 loài động vật đáy, 2.038 loài cá, trên 100 loài cá kinh tê, hon 300 loài san hô cứng, 653 loài rong bién, 657 loài động vật phủ du, 537 loài thực vật plu du, 94 loài thực vật ngập man, 225 loài tôm biên, 14 loài cỏ biển, 15 loài rắn biên, 12 loài thủ biến và 5 loài rùa bién!?. Theo OECD, giá trị gia tăng hàng năm cho nén kinh tế nới chưng ma các đại đương đóng góp là 1,5 nghìn ty USD và con số này có thé lên tới 3 nghìn ty USD vào ném 20304. Ô nhiễm mdi trường bien ONMTB được đính nghiia theo GESAMP niu sau: ONMTB làviệc con người trực tiếp hoặc gián tiếp diza các chất liệu hoặc năng lương vào môi trường bién (bao gém cả các cửa sống) gay ra những tác hại nhu: gây tốn hai đến nguồn loi sinh vật.
gập nguy hiém cho sức khỏe cơn người, gay trở ngại cho các hoạt động ở biên kế cả việc đánh bắt hãi sản, làm biến đổi chất lương nước biển vềphương tiện sử dụng nó và làm giảm sút các giá trĩ mi cẩm biển. Dinh nghĩa này tập trung khai thác các tác nhân dan đền hiện tượng ONMTB gôm và một số hệ quả tiêu cực của hiện tượng nay. Nguyên nhân xuất phát từ việc con người dua các chất liêu hoặc nắng lượng vào môi trường biển, từ đó hệ quảlà có sự gây tôn hại dén nguén lợi sinh vật, sức khỏe con người, hoạt động trên triểnvà chất lượng nước biển. “WHO 2019), POLICY BRIEF/Heath, the global ocean and marine resources, page 01.
1? Hoàng Vin Thing, 1998. Bio tan đa ding smh học ving ven bien Việt Nam. Tuyên tậpbao cáo tại Hoi thio về bão ton da dang si học ving ven biện Việt Nam.N3 IESD tại Ha Noi, tr. 11 The World Bank (2022), Oceans, fisheries an coastal economies, l ưtps./ávww worldbank org/entopic /oceans-fisheries-and-coastal-economies (truy cập lân cuối 6/12/2023) “ Heath of our Oceans - A Status Report on anadan Mare Exwirormental Quality, Conservation and Protection Exwrorment Canada, Darmouth and Ottawa, March 1991 page 05.
Ngoài ra, UNCLOS 1982 cũng đề cập tương tự vìÔNMTB: “ONMTB (Pullution mien marin): làviệc cơn người trực tiếp hoặc gián tiếpca các cht liên hoặcnăng lượng vào mỗi rường biển, bao gồm cả các cửa sông Idi việc dé gây ra hoặc có thé gập ra những tác hại như gay tốn hại đến nguồn lot sinh vat, và đến hệ đồng vật và hệ thực vat bién gay nguy hiểm cho sức khée con người, gay trở ngại cho các hoạt động ở biển ké cả việc đánh bắt hải sản và các việc sử mg biển một cách hợp pháp khác, làm biển đổi chất lượng nước biển về phương điên sử ding nó và làm giảm sit các giá tri mỹ cảm của biên l5. Định nghĩa này vẫn tập trung và nguyên nhân và hệ quả của ONMTB, tuy nhiên có tính chất mở rộng hơnmột số điểm so với định ng]ĩa của GESAMP, cụ thé: - Định nghiia không chi dừng lai ở việc “gay ra” ma con đề cập thêm những tác hại khác chưa thé lường trước được ở cum từ “có thé gay ra” - Định ngiĩa không chi đừng lại ở các đôi trong chiu tan tương từ ONMTB nila đã ké ma còn nhắc đến “viée sir chơng biển một cách hop pháp kde” Cả hai khát niệm đều thê biện tương dai day đỏ các đặc điểm quan trong nhật của hién trong ÔNMTB, tuy thiên vẫn cluza thực toàn điện và vẫn con một số điểm chưa thỏa mãn sau: Các khái tiệm đề cập đến nguyên nhan gây ra ONMTB là do con người, nung lại chưa đề cập đến các nguyên khác xuất phát từ tự nhiên rinư bão lũ, sóng thân, mii lửa,., các khái niém mới chỉ đề cập đến phạm vi các kim vực có thê gây nên ONMTB là ở biển hoặc ving duyên hãi, nhung trên thre tê, hiện tương ÔNMTB có thé bắt nguén từ đất liên, trên không trung. Đặc biệt, khóa luận di sâu nghiên cửu về hién tương ÔNMTB do rác thai y tế - tức xuất phát tir dat liên. Luật BVMT Việt Nam năm 2020 không có khát tiệm trực tiếp ve ONMTB mà chỉ dinh ngiĩa chung về ô nhiém môi trường “Tả sie biến đổi tinh chất vật If, hóa học, sinh học của thành phan môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường tiêu chuẩn môi trường gây ảnh Tưởng xâu đến sức khỏe con người, sinh vật và tư nhiên "15.
Đây là định nghĩa ding chung cho cả hiện tượng ô nhiễm môi trường trên đất liền và trên biển, mà hiện tượng ô nhiễm môi trường diễn ta trên dat liên và trên biển sẽ mang những tính chất khác biệt, vi vậy định ng†ấa clura đáp ứng được việc 16 hién tương ONMTB. Từ những phân tích trên, định nghiia ONMTB được xác đính theo đính ngliia được nêu trong Luận án Tiên ấ của tác gã Lưu Ngọc Tô Tâm như sau “ONMTB là sự biến đổi thành phần mỗi trường biên có nguyên nhân từ những biến đôi bắt thường của hự nhiên hoặcÁsà từ việc cơn người trực tấp hoặc gián tiép đưa các chất liéwhode năng lượng vào môi trường biển, bao gồm từ các 1Š Khoản 4, Đầều 1, Công ước Luật Biển 1982. ‘© Khoin 13, Điều 3, Luật BVMT năm 2020 cửa sông đất liên trên không mung đáy biển từ đó gập ra hoặc có thé gay ra những tác hai như suy giảm chức năng và tính hinsich của môi trường biên, gập tốn hại đến nguồn lợi sinh vat và đến hệ động vật và hệ thục vật biển. gây nguy Hiểm cho sức khỏe cơn người.
gây trở ngại cho các hoat động ở biên, kế cả việc đánh bắthat sản và các việc sir đụng bién một cách hop pháp khác, làm biển đôi chất lượng nước biên về phương điện sử dung nó và làm sut giản các giá trị mỹ cân của biển”! 1. Khái tiệm kiêm soát ô nhiễm xuôi trrờng biểu Trước tiên, ta cân làm rõ khái niệm của hoạt động “aểm soát”, đây là hành động thé hiện sự “xem xét dé phát, găn chặn những gi trái với guy đình”. Từ cách giải thích thuật ngữ rhnư trên, ta có thé xác đính hai mục đích chính của việc kiểm soát 6nhiém diénra ở hai thời điểm, gồm: - Khi sự ô nhiém chưa xảy ra: Việc kiểm soát ô nhiễm môi trường chính là việc phòng ngừa, ngăn chan các tác động tiêu cực đến môi trường và cô gang đề ô nhiém môi trường xây ra.