Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Phổ Yên

Luận văn thạc sĩ kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Phổ Yên

• Tác giả: Phùng Thúy Nga
• Người hướng dẫn: TS. Lê Ngọc Nương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Phổ Yên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Chi thường xuyên ngân sách nhà nước giữ vai trò thiết yếu trong việc duy trì hoạt động thường xuyên của bộ máy chính quyền. Công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước bảo đảm kỷ cương tài chính công. Kho bạc Nhà nước Phổ Yên thực hiện nhiệm vụ kiểm soát các khoản chi trả trên địa bàn thành phố Phổ Yên. Hoạt động kiểm soát diễn ra từ khâu tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra tính hợp pháp đến việc phê duyệt giải ngân. Cơ chế quản lý tài chính đòi hỏi mọi khoản chi phải có trong dự toán được cấp có thẩm quyền phê chuẩn. Hồ sơ thanh toán cần đầy đủ chứng từ theo quy chuẩn pháp luật hiện hành. Kho bạc Nhà nước cấp huyện trực tiếp hướng dẫn và đôn đốc các cơ quan sử dụng ngân sách tuân thủ quy trình. Hoạt động này hạn chế rủi ro thất thoát nguồn lực công. Hệ thống kế toán kho bạc ghi nhận chuẩn xác từng giao dịch phát sinh. Sự phối hợp giữa kho bạc và cơ quan tài chính địa phương tạo nên mạng lưới giám sát chặt chẽ. Hiệu quả kiểm soát chi phản ánh chất lượng điều hành kinh tế tại địa phương.

1.1. Khái niệm và mục tiêu kiểm soát chi thường xuyên

Kiểm soát chi thường xuyên là quá trình kiểm tra tính hợp lệ của các khoản chi từ ngân sách nhà nước. Mục tiêu hàng đầu là bảo vệ nguồn tài chính công. Kho bạc ngăn chặn kịp thời các hành vi lãng phí và vi phạm chế độ tài chính. Hoạt động kiểm soát bảo đảm kinh phí chi trả đúng mục đích và đúng đối tượng thụ hưởng. Quá trình kiểm soát diễn ra trước, trong và sau khi xuất quỹ ngân sách. Đơn vị kho bạc đối chiếu chặt chẽ từng danh mục chi với dự toán được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Việc kiểm soát chi thường xuyên duy trì sự ổn định của hệ thống hành chính cơ sở. Nguồn lực ngân sách nhờ đó được điều phối chính xác và minh bạch.

1.2. Nguyên tắc và công cụ kiểm soát chi ngân sách

Kiểm soát chi ngân sách tuân thủ nguyên tắc quản lý chặt chẽ theo dự toán được giao. Kho bạc chỉ xuất quỹ khi khoản chi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước. Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách chịu trách nhiệm về tính pháp lý của hồ sơ chứng từ. Công cụ kiểm soát chủ yếu gồm hệ thống định mức chi tiêu công và chỉ tiêu dự toán năm. Ngoài ra, Kho bạc Nhà nước ứng dụng hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS). Hệ thống TABMIS giúp kiểm tra tự động số dư hạn mức kinh phí. Cán bộ nghiệp vụ sử dụng phần mềm dịch vụ công trực tuyến để tiếp nhận chứng từ điện tử. Các công cụ công nghệ giúp chuẩn hóa quy trình phê duyệt thanh toán.

II. Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Kho bạc Nhà nước Phổ Yên quản lý khối lượng hồ sơ chi thường xuyên lớn từ các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp và xã, phường. Giai đoạn 2020-2022 ghi nhận nỗ lực số hóa các bước kiểm soát qua dịch vụ công trực tuyến. Tỷ lệ thanh toán qua hệ thống dịch vụ công đạt mức cao. Cán bộ nghiệp vụ kiểm soát đúng thời hạn quy định, không để hồ sơ tồn đọng kéo dài. Tuy nhiên, thực tế vẫn phát sinh nhiều bất cập trong quá trình tiếp nhận và đối chiếu. Một số đơn vị dự toán lập hồ sơ thanh toán chưa chuẩn xác về mẫu biểu. Chứng từ đính kèm hóa đơn dịch vụ đôi khi thiếu thông tin chi tiết. Việc chấp hành định mức mua sắm tài sản công tại một vài đơn vị cơ sở chưa thật sự triệt để. Tình trạng dồn hồ sơ thanh toán vào dịp cuối năm tạo áp lực lớn cho cán bộ kho bạc. Ngoài ra, hệ thống đường truyền công nghệ thông tin có thời điểm gặp sự cố kỹ thuật. Những rào cản này làm giảm tốc độ xử lý chứng từ thanh toán ngân sách.

2.1. Kết quả kiểm soát chi tại Kho bạc Nhà nước Phổ Yên

Kho bạc Nhà nước Phổ Yên thực hiện nghiêm túc quy trình kiểm soát chi theo quy định tài chính. Đơn vị chủ động phối hợp với các cơ quan chuyên môn trên địa bàn thành phố Phổ Yên. Tỷ lệ giải ngân vốn chi thường xuyên các năm đều đạt kế hoạch đề ra. Kho bạc kiên quyết từ chối thanh toán các khoản chi sai đối tượng hoặc thiếu hồ sơ gốc hợp lệ. Đội ngũ kế toán viên kiểm tra tính hợp lệ của từng bảng kê chứng từ và hợp đồng kinh tế. Việc áp dụng chữ ký số bảo đảm an toàn dữ liệu thanh toán. Đơn vị tổ chức đối chiếu số liệu định kỳ theo tháng và quý. Các khoản chi cho hoạt động giáo dục, y tế và quản lý hành chính luôn được ưu tiên giải quyết nhanh chóng.

2.2. Những hạn chế và nguyên nhân trong công tác kiểm soát

Công tác kiểm soát chi thường xuyên tại Kho bạc Nhà nước Phổ Yên vẫn bộc lộ hạn chế nhất định. Phương thức kiểm soát hồ sơ chứng từ chủ yếu vẫn mang tính chất hậu kiểm hoặc kiểm tra hình thức. Kế toán viên khó có thể thẩm tra tính xác thực thực tế của từng nghiệp vụ mua sắm tại cơ sở. Trình độ năng lực của kế toán một số đơn vị thụ hưởng ngân sách chưa đồng đều. Quy định pháp lý về định mức tiêu chuẩn chi tiêu thường thay đổi nhanh chóng. Sự phối hợp chia sẻ dữ liệu liên ngành đôi lúc thiếu đồng bộ. Một số đơn vị chậm hoàn thiện hồ sơ quyết toán tạm ứng theo quý. Cơ sở vật chất kỹ thuật của kho bạc chịu tải lớn khi khối lượng giao dịch điện tử gia tăng liên tục.

III. Giải pháp kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ và quyết liệt. Kho bạc Nhà nước Phổ Yên cần tiếp tục chuẩn hóa quy trình tiếp nhận hồ sơ qua dịch vụ công trực tuyến. Đơn vị phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng cán bộ kiểm soát viên theo lĩnh vực chuyên môn. Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu định mức chi giúp đối chiếu tự động, giảm thời gian xử lý thủ công. Các cấp lãnh đạo cần đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra đột xuất đối với đơn vị sử dụng ngân sách. Sự minh bạch trong công bố dự toán ngân sách tạo điều kiện cho nhân dân giám sát. Ngoài ra, Kho bạc Nhà nước Phổ Yên cần phối hợp với Phòng Tài chính Kế hoạch rà soát dự toán thường xuyên. Việc loại bỏ các khoản chi trùng lặp giúp tiết kiệm nguồn kinh phí công. Tinh thần trách nhiệm của cán bộ công chức là yếu tố then chốt tạo nên thành công.

3.1. Đẩy mạnh hiện đại hóa công nghệ và quy trình nghiệp vụ

Hiện đại hóa công nghệ thông tin là giải pháp đột phá trong kiểm soát chi ngân sách. Kho bạc Nhà nước Phổ Yên cần nâng cấp hạ tầng mạng và bảo mật cơ sở dữ liệu. Việc liên thông dữ liệu giữa kho bạc, cơ quan thuế và đơn vị dự toán cần hoàn thiện sớm. Quy trình xử lý chứng từ điện tử phải tiến hành nhanh chóng và an toàn tuyệt đối. Cán bộ kho bạc có thể phát hiện sai lệch số liệu tự động nhờ phần mềm nghiệp vụ hiện đại. Phương thức thanh toán không dùng tiền mặt cần áp dụng đồng bộ cho mọi khoản chi công. Nỗ lực chuyển đổi số giúp giảm chi phí hành chính và hạn chế tối đa rủi ro phát sinh từ hồ sơ giấy.

3.2. Nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ kiểm soát

Đội ngũ cán bộ là nhân tố trực tiếp quyết định chất lượng kiểm soát chi ngân sách. Kho bạc Nhà nước Phổ Yên cần chú trọng đào tạo chuyên sâu về luật ngân sách và chuẩn mực kế toán. Các khóa bồi dưỡng kỹ năng tin học và an toàn thông tin cần tổ chức định kỳ. Cán bộ nghiệp vụ cần rèn luyện bản lĩnh chính trị vững vàng và đạo đức nghề nghiệp liêm chính. Đơn vị cần xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc rõ ràng theo định lượng. Đồng thời, kho bạc thường xuyên mở lớp tập huấn cho kế toán các đơn vị dự toán trên địa bàn. Sự hiểu biết chung về pháp luật giúp hạn chế sai sót chứng từ ngay từ khâu lập hồ sơ ban đầu.

IV. Kết luận về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước là nhiệm vụ trọng tâm bảo đảm an ninh tài chính công. Tại thành phố Phổ Yên, công tác này góp phần ổn định hoạt động của bộ máy nhà nước và phát triển kinh tế xã hội. Việc thực thi nghiêm ngặt các nguyên tắc chi tiêu ngăn chặn tình trạng thất thoát quỹ ngân sách. Đổi mới phương thức quản lý theo hướng số hóa chứng từ mang lại hiệu quả rõ rệt. Đơn vị kho bạc khẳng định vai trò là chốt chặn tin cậy trong chu trình quản trị ngân quỹ. Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn Phổ Yên mang giá trị tham khảo thiết thực cho các địa bàn cấp huyện lân cận. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan giúp tăng cường kỷ luật tài khóa. Việc ứng dụng giải pháp công nghệ thông tin mở ra giai đoạn quản lý minh bạch và hiện đại hơn. Tương lai của hệ thống kho bạc gắn liền với mô hình kho bạc số thông minh và tinh gọn.

4.1. Khẳng định vai trò của Kho bạc Nhà nước Phổ Yên

Kho bạc Nhà nước Phổ Yên đóng vai trò trụ cột trong việc quản lý ngân quỹ địa phương. Cơ quan thực thi kiểm soát chi chặt chẽ giúp nguồn vốn nhà nước luân chuyển an toàn và đúng mục đích. Mọi khoản chi mua sắm, sửa chữa và trả lương đều qua đối chiếu nghiêm ngặt. Sự kiểm tra thường xuyên của kho bạc góp phần ngăn chặn tiêu cực trong chi tiêu công. Uy tín và kỷ luật tài chính tại thành phố Phổ Yên được củng cố vững chắc. Bộ máy hành chính địa phương vận hành ổn định nhờ nguồn kinh phí phân bổ kịp thời. Kho bạc tiếp tục là cầu nối bảo đảm dòng tiền ngân sách minh bạch.

4.2. Khả năng ứng dụng nghiên cứu vào quản lý ngân sách

Nội dung nghiên cứu cung cấp cơ sở thực tiễn giá trị cho công tác quản lý tài chính công. Các giải pháp đề xuất có khả năng áp dụng trực tiếp tại các đơn vị kho bạc cấp huyện khác. Quy trình kiểm soát được tối ưu hóa giúp giảm thiểu thủ tục rườm rà cho các đơn vị sử dụng ngân sách. Lãnh đạo chính quyền địa phương có thêm tài liệu tham khảo để điều hành dự toán ngân sách hiệu quả hơn. Nghiên cứu thúc đẩy việc ứng dụng chuyển đổi số toàn diện vào quản trị tài chính. Đơn vị cơ sở nâng cao ý thức tự giác tuân thủ định mức chi tiêu. Hiệu quả kiểm soát chi ngân sách nhờ vậy ngày càng được nâng cao bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước là trụ cột cốt lõi trong hệ thống tài chính công, trực tiếp bảo đảm sự vận hành của bộ máy hành chính và các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội. Tại thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, yêu cầu quản lý quỹ ngân sách đặt ra những đòi hỏi cấp thiết sau khi địa phương chính thức trở thành thành phố trực thuộc tỉnh vào đầu năm 2022. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế cùng sự hiện diện của các tổ hợp công nghiệp quy mô lớn như Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên tại Khu công nghiệp Yên Bình đã thúc đẩy tổng giá trị sản xuất tăng trưởng đột biến từ 5.283,78 tỷ đồng năm 2020 lên 333.109,9 tỷ đồng năm 2022. Đồng thời, dân số địa bàn đạt mức 172.307 người vào năm 2022 với tốc độ tăng trưởng bình quân 10,30% mỗi năm, trong đó dân số đô thị tăng trưởng nhảy vọt 69,22% mỗi năm, đạt 37.118 người năm 2022.

Sự phát triển nhanh chóng về quy mô đô thị hóa kéo theo áp lực gia tăng khối lượng giao dịch chi thường xuyên, đòi hỏi Kho bạc Nhà nước Phổ Yên phải nâng cao năng lực thẩm tra, phân bổ và thanh toán vốn ngân sách. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm tập trung vào việc nhận diện những bất cập trong quy trình kiểm soát chi, hiện tượng phân bổ dự toán chưa sát nhu cầu thực tế và cơ chế thẩm định giá mua sắm tài sản công còn phân tán. Mục tiêu nghiên cứu hướng tới việc hệ thống hóa thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Phổ Yên giai đoạn 3 năm 2020 - 2022, từ đó kiến nghị hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị đến năm 2025. Về mặt định lượng, nghiên cứu hướng đến mục tiêu giảm thiểu tỷ lệ hồ sơ phát sinh sai sót kỹ thuật xuống dưới 1%, bảo đảm 100% khoản chi được kiểm soát đúng mục đích, góp phần nâng cao kỷ luật tài khóa và tối ưu hóa nguồn lực địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Lý thuyết quản trị tài chính công hiện đại và Lý thuyết đại diện trong quản trị chi tiêu chính phủ. Quản lý chi ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc quản lý theo dự toán, nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả và nguyên tắc thanh toán trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước. Mô hình kiểm soát chi thường xuyên cấp huyện được vận hành khép kín qua 3 chu trình trọng yếu: kiểm soát lập dự toán, kiểm soát chấp hành dự toán và kiểm soát quyết toán ngân sách.

Trong cơ chế vận hành, 4 khái niệm trung tâm chi phối toàn bộ tiến trình phân tích gồm: Chi thường xuyên ngân sách nhà nước, Kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước, Định mức phân bổ dự toán và Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS). Căn cứ theo Nghị định số 60/2021/NĐ-CP của Chính phủ về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập, quy định kiểm soát thu nhập tăng thêm được giới hạn chặt chẽ: mức chi trả thu nhập tăng thêm tối đa không quá 02 lần quỹ tiền lương cấp bậc, chức vụ đối với đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động và không quá 01 lần đối với đơn vị do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra chọn mẫu kết hợp phân tích dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm bảo đảm tính khách quan khoa học:

• Quy mô mẫu và đối tượng khảo sát: Nhóm đối tượng thứ nhất là toàn bộ 13 cán bộ, chuyên viên đang công tác chuyên môn tại Kho bạc Nhà nước Phổ Yên, áp dụng phương pháp điều tra tổng thể với tỷ lệ phản hồi đạt 100%. Nhóm đối tượng thứ hai là 30 đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn thành phố Phổ Yên, bao gồm đại diện các cơ quan quản lý hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp y tế, giáo dục và ủy ban nhân dân các xã, phường.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng kỹ thuật lấy mẫu phi ngẫu nhiên kết hợp phân tầng có chủ đích, bảo đảm bao quát các loại hình đơn vị dự toán có quy mô chi thường xuyên khác nhau trên địa bàn.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Sử dụng phương pháp tổng hợp thống kê và so sánh chuỗi thời gian đối với số liệu 3 năm 2020 - 2022. Phương pháp so sánh số tuyệt đối và tương đối giúp làm rõ biên độ biến động giữa số dự toán giao đầu năm và số thực chi, từ đó xác định chính xác nguyên nhân chênh lệch tài chính tại từng nhóm mục chi cụ thể.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực tiễn công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Phổ Yên giai đoạn 2020 - 2022 phản ánh 4 kết quả cụ thể:

• Thứ nhất, cơ cấu chi thường xuyên phản ánh sự ưu tiên tuyệt đối cho nguồn lực con người. Chi thanh toán cho cá nhân bao gồm lương, phụ cấp và các khoản đóng góp theo lương chiếm tỷ trọng áp đảo từ 65% đến 70% tổng chi thường xuyên ngân sách địa phương. Nhóm chi nghiệp vụ chuyên môn chiếm tỷ trọng khoảng 18% đến 22%, trong khi chi mua sắm, sửa chữa tài sản và chi khác dao động từ 10% đến 15%.
• Thứ hai, hiệu lực phát hiện và ngăn chặn vi phạm tài chính được giữ vững. Thông qua kiểm soát hồ sơ chứng từ, Kho bạc Nhà nước Phổ Yên đã từ chối thanh toán và yêu cầu bổ sung thủ tục cho hàng trăm khoản chi chưa đúng chế độ định mức, bảo toàn hàng trăm triệu đồng cho ngân sách mỗi năm. Đồng thời, 100% giao dịch chi thường xuyên được kiểm soát đối chiếu số dư dự toán trên hệ thống TABMIS.
• Thứ ba, tiến trình hiện đại hóa qua dịch vụ công trực tuyến ghi nhận bước nhảy vọt. Tỷ lệ tiếp nhận và xử lý hồ sơ chi ngân sách qua hệ thống Dịch vụ công trực tuyến của Kho bạc đạt mức xấp xỉ 98% vào cuối năm 2022. Thời gian xử lý bình quân một bộ hồ sơ chứng từ giảm từ 24 - 48 giờ xuống dưới 8 giờ làm việc.
• Thứ tư, năng lực hoàn thiện chứng từ ở cơ sở còn bộc lộ hạn chế. Kết quả khảo sát 30 đơn vị thụ hưởng ngân sách cho thấy 36,7% đơn vị từng gặp vướng mắc trong khâu hoàn thiện thủ tục thanh toán tạm ứng, và 25% cán bộ kế toán tại cấp xã, phường chưa cập nhật kịp thời các thay đổi của hệ thống mục lục ngân sách nhà nước.

Thảo luận kết quả

Sự biến động chi ngân sách tại Phổ Yên bắt nguồn từ áp lực đô thị hóa và phát triển công nghiệp cực nhanh. Số lượng lao động địa phương năm 2022 đạt 108.531 người, chiếm 63,35% tổng dân số; trong đó lao động công nghiệp và xây dựng tăng trưởng bình quân 33,58% mỗi năm. Khối lượng hồ sơ chứng từ giao dịch phát sinh qua Kho bạc tăng trên 25% mỗi năm, trong khi định biên nhân sự của đơn vị giữ nguyên ở mức 13 biên chế. Điều này tạo áp lực rất lớn lên công tác kiểm tra chi tiết hồ sơ chứng từ.

So sánh với các nghiên cứu điển hình tại Kho bạc Nhà nước Thạch Thất và Kho bạc Nhà nước Sa Pa, Kho bạc Nhà nước Phổ Yên có điểm chung là đã phát huy tốt vai trò người gác cổng ngân sách thông qua việc siết chặt kỷ luật lập dự toán và đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất tại Phổ Yên nằm ở việc kiểm soát giá mua sắm hàng hóa dịch vụ công, do thị trường vật tư thiết bị biến động mạnh và thiếu cơ sở dữ liệu giá tập trung.

Các dữ liệu này có thể được trình bày hiệu quả thông qua biểu đồ cột chồng ba năm biểu thị tỷ trọng các nhóm chi thường xuyên, kết hợp với bảng số liệu so sánh tốc độ tăng trưởng của số lượt giao dịch điện tử và tỷ lệ từ chối thanh toán. Việc trực quan hóa này giúp các nhà quản lý thấy rõ xu hướng dịch chuyển chi tiêu công từ phương thức tiền mặt truyền thống sang quản trị dữ liệu số.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể cần được triển khai đồng bộ đến năm 2025:

• Tăng cường kiểm soát dự toán và phối hợp liên ngành: Thiết lập quy chế đối soát dữ liệu điện tử định kỳ hàng quý giữa Kho bạc Nhà nước Phổ Yên, Phòng Tài chính - Kế hoạch thành phố và 30 đơn vị sử dụng ngân sách trọng điểm. Mục tiêu đặt ra là kiểm soát 100% khoản chi ngay từ khâu cam kết chi, kéo giảm tỷ lệ chênh lệch phân bổ dự toán xuống dưới 2% trước quý 4 năm 2024.
• Đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và chi trả trực tiếp: Thực hiện chi trả lương và phụ cấp qua tài khoản ngân hàng đạt tỷ lệ 100% đối với toàn bộ cán bộ công chức, viên chức trên địa bàn. Nâng tỷ trọng thanh toán chuyển khoản các khoản chi mua sắm, dịch vụ công lên mức 95% tổng doanh số chi thường xuyên trước ngày 31 tháng 12 năm 2025 dưới sự điều phối trực tiếp của Bộ phận Kế toán và Kiểm soát chi.
• Tối ưu hóa quy trình một cửa điện tử và kiểm soát theo mức độ rủi ro: Tái cấu trúc quy trình xử lý hồ sơ trên cổng Dịch vụ công trực tuyến, cam kết giải quyết 100% hồ sơ hợp lệ trong thời hạn từ 4 đến 8 giờ làm việc. Xây dựng danh mục phân loại rủi ro chứng từ chi, áp dụng quy trình hậu kiểm đối với các khoản chi định kỳ có độ rủi ro thấp nhằm giảm tải áp lực cho cán bộ kho bạc trong giai đoạn 2024 - 2025.
• Nâng cao năng lực nghiệp vụ và trình độ công nghệ: Tổ chức định kỳ tối thiểu 02 đợt tập huấn nghiệp vụ mỗi năm cho 100% cán bộ kiểm soát chi Kho bạc Nhà nước Phổ Yên và đội ngũ kế toán trưởng tại các đơn vị cơ sở. Đảm bảo đến năm 2025, toàn bộ đội ngũ cán bộ hoàn thành các khóa bồi dưỡng chuẩn hóa về quản trị cơ sở dữ liệu số và quy trình vận hành Kho bạc số.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Ban Giám đốc và cán bộ chuyên môn tại hệ thống Kho bạc Nhà nước cấp huyện: Cung cấp khung tham chiếu về mô hình quản lý một cửa, phương pháp thẩm định hồ sơ điện tử và kinh nghiệm giải quyết tình trạng quá tải giao dịch khi địa bàn đô thị hóa nhanh, hướng tới mục tiêu giảm trên 30% tỷ lệ chứng từ hoàn trả.
• Kế toán trưởng và thủ trưởng các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước: Giúp nắm vững các tiêu chuẩn, định mức và điều kiện thanh toán theo Luật Ngân sách Nhà nước, từ đó nâng tỷ lệ hồ sơ đạt chuẩn ngay trong lần trình nộp đầu tiên lên mức trên 95%, rút ngắn thời gian giải ngân kinh phí hoạt động.
• Cơ quan tham mưu tài chính địa phương như Phòng Tài chính - Kế hoạch thành phố: Cung cấp các luận cứ thực tiễn để xây dựng dự toán chi thường xuyên bám sát thực tế, khắc phục tình trạng phân bổ dàn trải và tối ưu hóa 100% nguồn thu ngân sách địa phương.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý kinh tế và Tài chính công: Tài liệu mang lại nguồn dữ liệu thực nghiệm phong phú thu thập từ 13 cán bộ nghiệp vụ và 30 đơn vị sử dụng ngân sách, là case study thực tiễn phục vụ đào tạo và nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

• Mục tiêu cốt lõi của kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước cấp huyện là gì? Mục tiêu cốt lõi là bảo đảm 100% các khoản chi được thực hiện đúng dự toán phê duyệt, đúng chế độ, tiêu chuẩn và định mức do pháp luật quy định. Quy trình này giúp ngăn chặn tình trạng lãng phí, thất thoát quỹ ngân sách nhà nước và giữ vững kỷ luật tài chính tại địa phương.

• Vì sao chi thanh toán cho cá nhân chiếm tới 65% - 70% tổng chi thường xuyên tại Phổ Yên? Do Phổ Yên là địa bàn phát triển năng động với quy mô dân số 172.307 người năm 2022, kéo theo sự mở rộng mạng lưới trường học, cơ sở y tế và cơ quan hành chính. Chi lương và phụ cấp bắt buộc phải bảo đảm đầy đủ, kịp thời để duy trì bộ máy phục vụ người dân.

• Hệ thống TABMIS mang lại lợi ích định lượng cụ thể nào cho công tác kiểm soát chi? Hệ thống TABMIS tự động hóa đối soát số dư dự toán trên 100% giao dịch, loại trừ hoàn toàn nguy cơ chi vượt dự toán được duyệt. Nền tảng này giúp rút ngắn thời gian kiểm soát thanh toán từ 24 - 48 giờ xuống dưới 8 giờ làm việc cho mỗi bộ hồ sơ.

• Đơn vị sử dụng ngân sách cần làm gì để tránh việc hồ sơ thanh toán bị từ chối? Các đơn vị cần bảo đảm tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ, lập bảng kê thanh toán tạm ứng chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng kế tiếp và tuân thủ đúng định mức chi theo quy chế chi tiêu nội bộ, giúp đạt tỷ lệ phê duyệt hồ sơ trên 95%.

• Lộ trình hiện đại hóa kiểm soát chi tại Kho bạc Nhà nước Phổ Yên đặt ra mục tiêu gì đến năm 2025? Mục tiêu trọng tâm đến năm 2025 là hoàn thiện mô hình Kho bạc số, đạt tỷ lệ 100% hồ sơ thanh toán qua dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4 và tỷ trọng thanh toán không dùng tiền mặt trong mua sắm công đạt trên 95% tổng doanh số.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
• Khảo sát thực chứng sâu rộng với dữ liệu từ 13 cán bộ Kho bạc Nhà nước Phổ Yên và 30 đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn.
• Phân tích rõ nét áp lực của tốc độ đô thị hóa nhanh khi dân số thành thị tăng 69,22% mỗi năm và giá trị sản xuất vượt mốc 333.109,9 tỷ đồng năm 2022 đối với công tác kho bạc.
• Đánh giá vai trò trụ cột của hệ thống TABMIS và dịch vụ công trực tuyến khi đưa tỷ lệ xử lý hồ sơ điện tử đạt mức xấp xỉ 98%.
• Xác lập hệ thống 4 giải pháp đồng bộ và khả thi với lộ trình hành động cụ thể đến năm 2025, phấn đấu hoàn thành mục tiêu 100% thanh toán chi trả cá nhân qua tài khoản ngân hàng.

Công trình nghiên cứu đóng góp nguồn tài liệu giá trị cho công tác quản trị tài chính công tại các đô thị công nghiệp đang phát triển. Để tối ưu hóa hiệu quả giải ngân và bảo đảm an toàn quỹ ngân sách, các cơ quan ban ngành và đơn vị dự toán cần chủ động phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước Phổ Yên ngay từ khâu lập dự toán, hướng tới xây dựng nền tài chính công minh bạch, hiệu quả và hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Một số vấn đề cơ bản về chi ngân sách thường xuyên 1. Khái niệm và đặc điểm chi ngân sách thường xuyên 1. Khái niệm ngân sách Nhà nước “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.

Theo đó: Thu NSNN bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí; các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước; các khoản đóng góp của các tổ chức và cá nhân, các khoản viện trợ, các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Khái niệm chi ngân sách thường xuyên “Chi ngân sách thường xuyên là quá trình phân phối, sử dụng nguồn lực tài chính của Nhà nước nhằm trang trải những nhu cầu của các cơ quan Nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội thuộc khu vực công, qua đó thực hiện nghĩa vụ quản lý Nhà nước ở các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hoá thông tin, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ môi trường và các hoạt động sự nghiệp khác”. Chi ngân sách thường xuyên bao gồm: Chi đảm bảo kinh phí cho các hoạt động sự nghiệp giáo dục - đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, các sự nghiệp xã hội khác; quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội; hoạt động của các cơ quan nhà nước; hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam, các đoàn thể; trợ giá theo chính sách 5 của Nhà nước; cho các chương trình mục tiêu quốc gia; trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội và các khoản chi thường xuyên khác.

Đặc điểm của chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước Chi thường xuyên NSNN có một số đặc điểm cơ bản như sau: Thứ nhất, đại bộ phận các khoản chi đều mang tính ổn định khá rõ nét bởi: Những chức năng vốn có của Nhà nước đó là tổ chức quản lý các hoạt động kinh tế - xã hội đòi hỏi phải thực chi cho dù có sự thay đổi về thể chế chính trị. Để đảm bảo cho Nhà nước thực hiện các chức năng đó tất yếu phải cung cấp vốn từ NSNN cho nó. Mặt khác hoạt động cụ thể trong từng bộ phận cấu thành bộ máy Nhà nước cũng ít có sự biến động chính vì vậy chi thường xuyên NSNN ít có sự biến động. Thứ hai, nếu xét chi NSNN ở từng niên độ ngân sách và mục đích sử dụng cuối cùng của vốn cấp phát thì đại bộ phận của các khoản chi thường xuyên của NSNN có thời gian ngắn và mang tính chất tiêu dùng xã hội bởi nó đáp ứng cho các nhu cầu chi cho các nhiệm vụ của Nhà nước về quản lý kinh tế, xã hội trong năm ngân sách hiện tại.

Các khoản chi này hầu như không trực tiếp tạo ra của cải vật chất hoặc không gắn trực tiếp với việc tạo ra của cải vật chất cho xã hội của mỗi năm đó song nó không làm mất đi ý nghĩa chiến lược của một số khoản chi thường xuyên. Chính vì vậy mà coi chi thường xuyên NSNN mang tính chất tiêu dùng xã hội.