Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Kiểm Soát Chất Lượng Hoạt Động Kiểm Toán Tại KPMG Việt Nam

Khóa luận phân tích kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại công ty TNHH KPMG Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Nhật Quang
• Người hướng dẫn: Th.S Lê Thị Thanh Xuân
• Trường học: Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán - Kiểm toán
• Đề tài: Kiểm Soát Chất Lượng Hoạt Động Kiểm Toán Tại Công Ty TNHH KPMG Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng, phạm vi
• 1.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Kết cấu của bài báo cáo thực tập
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN
• 2.1. Khái niệm về chất lượng kiểm toán
• 2.1.1. Khái niệm về chất lượng
• 2.1.2. Khái niệm về chất lượng hoạt động kiểm toán
• 2.2. Khái niệm kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán
• 2.2.1. Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán
• 2.2.2. Các cấp độ quản lý đối với kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán
• 2.3. Ý nghĩa của kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán
• 2.4. Mục tiêu của kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán
• 2.5. Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán đối với tổng thể công ty
• 2.6. Kiểm soát chất lượng đối với từng cuộc kiểm toán cụ thể
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN TẠI CÔNG TY TNHH KPMG VIỆT NAM VÀ CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP KHÁC
• 3.1. Khái quát tình hình kiểm toán độc lập tại Việt Nam
• 3.2. Giới thiệu KPMG Việt Nam
• 3.2.1. Giới thiệu về KPMG Việt Nam
• 3.2.2. Sự phát triển của KPMG Việt Nam
• 3.2.3. Giới thiệu các quy trình kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán (KAM và RMM)
• 3.3. Thực trạng thực hiện việc kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại KPMG Việt Nam
• 3.3.1. Kiểm soát trên từng hợp đồng kiểm toán
• 3.3.2. Hệ thống tin học bổ trợ cho việc kiểm toán
• 3.4. So sánh hoạt động kiểm soát chất lượng kiểm toán giữa KPMG Việt Nam và các công ty kiểm toán độc lập khác
• 3.4.1. Các công ty thuộc nhóm Big4 Việt Nam
• 3.4.2. Các công ty kiểm toán lớn ở Việt Nam
• 3.4.3. Các công ty kiểm toán độc lập có quy mô nhỏ
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ THỰC HIỆN VÀ NHỮNG KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN TẠI KPMG VIỆT NAM
• 4.1. Đánh giá mức độ thực hiện của hoạt động kiểm soát chất lượng kiểm toán tại KPMG Việt Nam
• 4.1.1. Nhược điểm
• 4.2. Kiến nghị giúp hoàn thiện hệ thống kiểm soát chất lượng tại KPMG Việt Nam
• 4.2.1. Xây dựng chương trình kiểm toán phù hợp với tình hình kinh doanh tại Việt Nam
• 4.2.2. Xúc tiến việc thực hiện quy trình đánh giá, chấp nhận và duy trì khách hàng
• 4.2.3. Nâng cao chất lượng nhân viên, chú trọng đến chính sách đãi ngộ nhân viên, giữ chân người tài
• 4.2.4. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả của công tác kiểm tra, soát xét lại
• 4.2.5. Xây dựng chương trình đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng sau khi hoàn tất kiểm toán
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Chất Lượng Kiểm Toán Tại KPMG Việt Nam

Kiểm soát chất lượng kiểm toán là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của báo cáo tài chính. Tại KPMG Việt Nam, quy trình này được thực hiện một cách nghiêm ngặt nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm toán quốc tế và yêu cầu của khách hàng. Việc kiểm soát chất lượng không chỉ giúp nâng cao uy tín của công ty mà còn bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

1.1. Khái Niệm Kiểm Soát Chất Lượng Kiểm Toán

Kiểm soát chất lượng kiểm toán được định nghĩa là các quy trình và tiêu chuẩn mà công ty kiểm toán áp dụng để đảm bảo rằng các cuộc kiểm toán được thực hiện một cách chính xác và đáng tin cậy. Điều này bao gồm việc tuân thủ các quy định của Bộ Tài chính và các chuẩn mực kiểm toán quốc tế.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Kiểm Soát Chất Lượng

Kiểm soát chất lượng không chỉ giúp nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính mà còn tạo dựng niềm tin từ phía khách hàng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các công ty kiểm toán tại Việt Nam.

II. Những Thách Thức Trong Kiểm Soát Chất Lượng Kiểm Toán Tại KPMG

Mặc dù KPMG Việt Nam đã có những bước tiến lớn trong việc kiểm soát chất lượng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như sự thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh, yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng và sự cạnh tranh từ các công ty kiểm toán khác là những yếu tố cần được xem xét.

2.1. Áp Lực Từ Khách Hàng

Khách hàng ngày càng yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ kiểm toán. Họ mong muốn nhận được những báo cáo chính xác và kịp thời, điều này tạo ra áp lực lớn cho các kiểm toán viên.

2.2. Cạnh Tranh Từ Các Công Ty Khác

Sự cạnh tranh từ các công ty kiểm toán khác, đặc biệt là các công ty quốc tế, đã tạo ra một môi trường khó khăn cho KPMG trong việc duy trì và nâng cao chất lượng dịch vụ.

III. Phương Pháp Kiểm Soát Chất Lượng Tại KPMG Việt Nam

KPMG Việt Nam áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để kiểm soát chất lượng trong hoạt động kiểm toán. Những phương pháp này không chỉ giúp đảm bảo tính chính xác mà còn nâng cao hiệu quả công việc.

3.1. Quy Trình Kiểm Soát Chất Lượng

Quy trình kiểm soát chất lượng tại KPMG bao gồm nhiều bước từ lập kế hoạch, thực hiện kiểm toán đến việc đánh giá kết quả. Mỗi bước đều được giám sát chặt chẽ để đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn đã đề ra.

3.2. Đào Tạo Nhân Viên Kiểm Toán

Đào tạo nhân viên là một phần quan trọng trong việc kiểm soát chất lượng. KPMG thường xuyên tổ chức các khóa đào tạo để nâng cao kỹ năng và kiến thức cho nhân viên, giúp họ đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của khách hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kiểm Soát Chất Lượng Tại KPMG

Việc áp dụng các quy trình kiểm soát chất lượng tại KPMG không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tạo ra những giá trị thực tiễn cho khách hàng. Các báo cáo kiểm toán được thực hiện một cách chính xác và kịp thời, từ đó giúp khách hàng đưa ra các quyết định kinh doanh đúng đắn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Các Cuộc Kiểm Toán

Các cuộc kiểm toán tại KPMG đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chất lượng dịch vụ. Khách hàng đánh giá cao tính chính xác và độ tin cậy của các báo cáo kiểm toán.

4.2. Phản Hồi Từ Khách Hàng

Phản hồi từ khách hàng là một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá chất lượng dịch vụ. KPMG thường xuyên thu thập ý kiến từ khách hàng để cải thiện quy trình và nâng cao chất lượng dịch vụ.

V. Kết Luận Về Kiểm Soát Chất Lượng Kiểm Toán Tại KPMG Việt Nam

Kiểm soát chất lượng kiểm toán tại KPMG Việt Nam là một quy trình quan trọng giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của báo cáo tài chính. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng với các phương pháp và quy trình hiện có, KPMG đang từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ của mình.

5.1. Tương Lai Của Kiểm Soát Chất Lượng

Trong tương lai, KPMG sẽ tiếp tục cải tiến quy trình kiểm soát chất lượng để đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của khách hàng và thị trường.

5.2. Định Hướng Phát Triển

KPMG sẽ tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ thông qua việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên, từ đó tạo ra những giá trị bền vững cho khách hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự phát triển của nền kinh tế thị trường tại Việt Nam đã thúc đẩy nhu cầu bức thiết về tính minh bạch, khách quan của các thông tin tài chính từ phía nhà đầu tư và các bên liên quan. Hoạt động kiểm toán độc lập đóng vai trò then chốt trong việc gia tăng độ tin cậy của các báo cáo tài chính. Tuy nhiên, thực tiễn thị trường tồn tại khoảng cách đáng kể giữa kỳ vọng của người sử dụng thông tin (đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối) và khả năng cung cấp dịch vụ của các doanh nghiệp kiểm toán (bị giới hạn bởi thời gian, chi phí và nguồn lực).

Những vụ việc tiêu cực chấn động trong và ngoài nước, điển hình như sự sụp đổ của tập đoàn kiểm toán Arthur Andersen năm 2001 và sai phạm tại Công ty Cổ phần Bông Bạch Tuyết năm 2008, đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự lỏng lẻo trong hệ thống kiểm soát chất lượng kiểm toán. Nhằm kiểm soát rủi ro và chuẩn hóa hoạt động nghề nghiệp, Bộ Tài chính Việt Nam đã ban hành Chuẩn mực kiểm soát chất lượng số 1 (VSQC1) và Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 220 (VSA 220). Xuất phát từ bối cảnh đó, đề tài tập trung nghiên cứu thực tiễn kiểm soát chất lượng tại Công ty TNHH KPMG Việt Nam – một trong những đơn vị thuộc nhóm bốn công ty kiểm toán hàng đầu thế giới (Big4).

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm:

1. Nghiên cứu quy trình kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại Công ty TNHH KPMG Việt Nam nhằm xác định mức độ tuân thủ của công ty đối với hướng dẫn của các chuẩn mực có liên quan (VSQC1, VSA 220).
2. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán của công ty ở các giai đoạn khác nhau của cuộc kiểm toán và trên bình diện tổng thể.
3. Tiến hành khảo sát một số công ty kiểm toán khác ở phạm vi Việt Nam trong các nhóm quy mô khác nhau (quy mô lớn, trung bình và nhỏ), từ đó đưa ra các nhận định liên quan tới kết quả nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là toàn bộ quy trình kiểm soát chất lượng và các hoạt động quản trị rủi ro liên quan trong cung cấp dịch vụ kiểm toán. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động thực tế tại Công ty TNHH KPMG Việt Nam trong giai đoạn 2010–2013 và đối chiếu với dữ liệu chung của thị trường kiểm toán độc lập Việt Nam đến thời điểm nghiên cứu năm 2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống lý luận dựa trên việc đối chiếu các khái niệm, chuẩn mực chuyên ngành và văn bản quy phạm pháp luật hiện hành:

• Khái niệm và chuẩn mực áp dụng: Định nghĩa chất lượng theo TCVN 5200-ISO 9000, ISO DIS 9000:2000; Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA 220 ("Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán"); Chuẩn mực kiểm soát chất lượng VSQC1; Chuẩn mực kiểm toán quốc tế ISA 220 và nguyên tắc chỉ đạo kiểm toán quốc tế số 7 của INTOSAI (2004).
• Văn bản pháp lý liên quan: Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 ngày 29/03/2011; Nghị định số 105/2004/NĐ-CP (quy định về luân chuyển kiểm toán viên tại Điều 6 và tính độc lập tại Điều 18); Thông tư số 183/TT-BTC về điều kiện thành lập và hoạt động kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng.
• Khung phương pháp luận kiểm toán: Phương pháp luận kiểm toán nội bộ của KPMG (KPMG Audit Methodology - KAM) và Sổ tay Quản lý Rủi ro (Risk Management Manual - RMM).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm:

• Phương pháp quan sát và tổng hợp: Thu thập dữ liệu thực tế trong quá trình thực tập, làm việc trực tiếp tại các nhóm kiểm toán của KPMG Việt Nam.
• Phương pháp phân tích và so sánh: Phân tích quy trình nội bộ của KPMG Việt Nam; so sánh quy trình kiểm soát chất lượng giữa KPMG và các công ty Big4 khác (Deloitte với quy trình AS/2, Ernst & Young với quy trình GAM) cũng như nhóm công ty quy mô vừa và nhỏ.
• Phương pháp khảo sát: Xây dựng bảng câu hỏi đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chất lượng, khảo sát nhân sự nội bộ và thu thập số liệu ngành.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm: dữ liệu nội bộ và các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của KPMG Việt Nam; báo cáo tổng kết tình hình thị trường kiểm toán giai đoạn 2010–2012 do Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) công bố; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội và Bộ Tài chính.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu

Chương mở đầu trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh thị trường tài chính hội nhập, xác định mục tiêu nghiên cứu 3 trọng tâm, phạm vi và phương pháp nghiên cứu, cùng cấu trúc 4 chương của khóa luận. Tác giả nhấn mạnh vai trò của việc tuân thủ các chuẩn mực kiểm soát chất lượng VSQC1 và VSA 220 đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp kiểm toán.

Chương 2: Cơ sở lý luận về kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán

Chương này phân tích toàn diện các vấn đề lý luận về chất lượng và kiểm soát chất lượng kiểm toán:

• Bản chất chất lượng kiểm toán: Được xem xét dưới 3 góc độ theo VSA 220: mức độ thỏa mãn của người sử dụng báo cáo về tính khách quan/tin cậy; mức độ thỏa mãn của đơn vị được kiểm toán về các tư vấn nâng cao hiệu quả hoạt động; việc phát hành báo cáo đúng thời hạn với chi phí hợp lý.
• Hai cấp độ kiểm soát: Kiểm soát từ bên ngoài (do VACPA, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thực hiện qua quy trình 4 bước: Chuẩn bị, thực hiện, phát hành báo cáo, theo dõi sau kiểm soát) và Kiểm soát từ bên trong của chính doanh nghiệp.
• Kiểm soát trên tổng thể công ty: Gồm 6 yếu tố cốt lõi: tuân thủ đạo đức nghề nghiệp (độc lập, chính trực, khách quan, thận trọng, bảo mật); duy trì năng lực chuyên môn; phân công giao việc; hướng dẫn - giám sát - kiểm tra; tham khảo ý kiến chuyên gia; chính sách chấp nhận và duy trì khách hàng.
• Kiểm soát trong từng cuộc kiểm toán cụ thể: Trách nhiệm của chủ phần hùn (Partner) và các cấp quản lý trong việc lập kế hoạch, giám sát thực hiện và tổ chức soát xét toàn diện hồ sơ trước khi phát hành ý kiến kiểm toán.

Chương 3: Thực trạng hoạt động kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại Công ty TNHH KPMG Việt Nam và các công ty kiểm toán độc lập khác

Chương 3 là phần trọng tâm chứa đựng các dữ liệu thực chứng về thị trường kiểm toán Việt Nam và thực tế triển khai tại KPMG:

Bảng 1: Các chỉ tiêu cơ bản của ngành kiểm toán độc lập Việt Nam (2010–2012)

Chỉ tiêu	Năm 2010	Năm 2011	Năm 2012
Số lượng công ty nước ngoài	5	5	4
Công ty có vốn đầu tư nước ngoài	3	3	5
Công ty TNHH và công ty hợp danh	144	144	146
Số lượng khách hàng	29.023	31.184	32.702
Số lượng nhân viên toàn ngành	8.621	9.445	10.070
Số lượng kiểm toán viên hành nghề	1.247	1.421	1.582
Doanh thu toàn ngành (Tỷ đồng)	2.743	3.047	3.799

(Nguồn: Báo cáo tổng kết của VACPA)

Về thực trạng tại KPMG Việt Nam:

• Quy mô và tổ chức: Thành lập từ năm 1994 (100% vốn nước ngoài), tính đến cuối năm 2013, KPMG Việt Nam quản lý 1.680 khách hàng với 710 nhân viên (31 KTV có chứng chỉ hành nghề), đặt trụ sở tại 5 văn phòng (Hà Nội, 2 văn phòng tại TP.HCM, Thanh Hóa và Phnom Penh - Campuchia).
• Tuyển dụng và đào tạo: Tuyển dụng 2 đợt/năm (tháng 3 và tháng 9), tỷ lệ chọn lọc khắt khe (~40 người trúng tuyển trên ~1.500 hồ sơ qua 4–5 vòng thi). Mô hình đào tạo kết hợp 10% lớp học truyền thống, 20% lớp học ảo và 70% thực hành qua các cuộc kiểm toán thực tế; duy trì tối thiểu 40 giờ đào tạo tại chỗ/năm cho nhân viên chính thức; triển khai chương trình luân chuyển quốc tế "Global Opportunity" sau 2 năm công tác.
• Phân loại khách hàng và bố trí nhân sự:

Bảng 2: Cơ cấu bố trí nhân sự theo nhóm khách hàng tại KPMG Việt Nam

Loại khách hàng	Đặc điểm	Cơ cấu nhóm kiểm toán bố trí
Loại A (FSA)	Doanh nghiệp lớn, độ phức tạp cao, đóng góp doanh thu lớn	Trưởng nhóm (Senior in charge), 02 Trợ lý cấp 1 (A1), 03–04 Trợ lý cấp 2 (A2), có thể có Trợ lý Chủ nhiệm (Assistant Manager)
Loại B (SE)	Doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ	Trưởng nhóm (Senior in charge), 01 Trợ lý cấp 1 (A1), 02 Trợ lý cấp 2 (A2)
Loại C (VSE)	Doanh nghiệp quy mô rất nhỏ	Trưởng nhóm (Senior in charge), 01–02 Trợ lý cấp 2 (A2)

• Hệ thống soát xét 4 cấp: Phân cấp theo chiều dọc: Trợ lý kiểm toán (Assistant) $\rightarrow$ Trưởng nhóm (Senior) $\rightarrow$ Chủ nhiệm kiểm toán (Manager) $\rightarrow$ Chủ phần hùn (Partner). Quy trình soát xét điện tử thông qua lệnh "Mark as prepared", tạo các "Queries/Review notes" và bắt buộc người thực hiện phải "Clear Review Notes". Áp dụng cơ chế soát xét trước phát hành và soát xét độc lập sau phát hành; kiểm tra chéo định kỳ hàng năm từ KPMG toàn cầu với thang điểm đánh giá từ A đến F.
• Ứng dụng hạ tầng công nghệ thông tin: Vận hành phần mềm kiểm toán máy chủ eAudIt; bảo mật qua mạng có dây nội bộ, Cisco AnyConnect, thiết bị bảo mật Token (mã 6 số đổi mỗi 30 giây); phần mềm quản trị nguồn nhân lực và chấm công IBS Management; phần mềm điều phối lịch trình kiểm toán Retain Management.
• So sánh với các công ty cùng ngành: Deloitte áp dụng quy trình AS/2 (6 bước); Ernst & Young áp dụng quy trình GAM (4 bước); các công ty Big4 đều ưu tiên phát triển nguồn lực con người nhưng KPMG có điểm đặc thù khi đưa tiêu chí hỗ trợ phát triển nhân viên vào đánh giá thăng tiến.

Chương 4: Đánh giá mức độ thực hiện và những kiến nghị hoàn thiện hệ thống kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại KPMG Việt Nam

Chương cuối chỉ ra các điểm nghẽn thực tế:

• Tồn tại: Áp lực mùa kiểm toán cao điểm (tháng 11 đến tháng 4 năm sau) dẫn đến tình trạng quá tải, thiếu nhân lực; trợ lý A2 phải đảm nhận phần hành phức tạp của A1 (doanh thu, giá vốn); tỷ lệ thôi việc cao ở nhóm nhân viên 4–5 năm kinh nghiệm do áp lực doanh số tìm khách hàng mới; phần mềm eAudIt dung lượng nặng, hoạt động chậm trên các máy tính cấu hình cũ.
• 5 nhóm kiến nghị tác giả đề xuất:
  1. Xây dựng và điều chỉnh chương trình kiểm toán linh hoạt theo đặc thù môi trường kinh doanh tại Việt Nam.
  2. Tăng cường hiệu quả quy trình đánh giá rủi ro, chấp nhận và duy trì khách hàng.
  3. Cải tiến chính sách đãi ngộ, giảm tải áp lực mùa bận nhằm giữ chân nhân sự có kinh nghiệm.
  4. Nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, soát xét chéo hồ sơ giấy tờ làm việc.
  5. Thiết lập chương trình khảo sát chuẩn hóa mức độ hài lòng của khách hàng sau khi hoàn tất kiểm toán.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được những kết quả cụ thể sau:

• Dữ liệu thực chứng về mô hình Big4: Hệ thống hóa toàn bộ quy trình vận hành và kiểm soát chất lượng thực tế tại KPMG Việt Nam giai đoạn 2010–2013 với các con số cụ thể (1.680 khách hàng, 710 nhân sự, 31 KTV hành nghề).
• Minh họa quy trình kiểm soát đa tầng kết hợp công nghệ: Mô tả chi tiết việc tích hợp hệ thống phần mềm quản lý chuyên dụng (eAudIt, IBS, Retain) vào chu trình kiểm soát chất lượng từ phân bổ nhân sự, quản trị rủi ro hồ sơ đến cơ chế soát xét 4 cấp.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Khóa luận làm rõ tính tương thích giữa quy trình thực tế của doanh nghiệp kiểm toán quốc tế với Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA 220) và Chuẩn mực kiểm soát chất lượng (VSQC1); đồng thời đề xuất 5 nhóm giải pháp thiết thực xuất phát từ bất cập thực tiễn về nhân sự và áp lực mùa bận.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do giới hạn thời gian thực tập và tính bảo mật thông tin nội bộ của các doanh nghiệp kiểm toán, dữ liệu khảo sát tổng quan thị trường mới dừng lại ở các báo cáo công bố giai đoạn 2010–2012 (dữ liệu KPMG đến 2013); phạm vi so sánh sâu chủ yếu diễn ra giữa các hãng trong nhóm Big4, chưa thu thập được đầy đủ số liệu vận hành chi tiết từ nhóm các doanh nghiệp kiểm toán nhỏ nội địa.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng phạm vi khảo sát định lượng đến nhiều doanh nghiệp kiểm toán vừa và nhỏ tại Việt Nam; phân tích định lượng tác động của việc áp dụng phần mềm kiểm toán chuyên dụng đến tỷ lệ phát hiện sai sót trọng yếu và thời gian hoàn thành hợp đồng kiểm toán.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Tài liệu hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Kế toán – Kiểm toán nghiên cứu về kiểm soát chất lượng và quy trình kiểm toán độc lập; các kiểm toán viên mới vào nghề cần nắm bắt quy trình làm việc chuẩn mực; các nhà quản lý doanh nghiệp kiểm toán nội địa muốn học hỏi mô hình quản trị của Big4.
• Phần nội dung đáng tham khảo:
  • Chương 2: Hệ thống hóa đầy đủ khung lý luận VSA 220 và VSQC1.
  • Chương 3: Mô tả chi tiết cơ chế phân nhóm khách hàng (A, B, C), quy trình soát xét hồ sơ giấy tờ làm việc nhiều cấp và cơ chế vận hành của các công cụ phần mềm bổ trợ (eAudIt, Retain, IBS).

---

Câu hỏi thường gặp

1. KPMG Việt Nam phân loại khách hàng kiểm toán thành những nhóm nào và bố trí nhân sự ra sao? KPMG phân thành 3 nhóm: Khách hàng loại A (FSA - doanh nghiệp lớn, rủi ro cao) bố trí Trưởng nhóm, 2 Trợ lý A1, 3–4 Trợ lý A2 và có thể có Trợ lý Chủ nhiệm; Khách hàng loại B (SE - doanh nghiệp vừa và nhỏ) bố trí Trưởng nhóm, 1 A1, 2 A2; Khách hàng loại C (VSE - doanh nghiệp rất nhỏ) bố trí Trưởng nhóm và 1–2 A2.

2. Hệ thống soát xét giấy tờ làm việc tại KPMG Việt Nam được thực hiện qua những cấp độ nào? Hồ sơ kiểm toán được soát xét theo chiều dọc qua 4 cấp: Trợ lý kiểm toán lập hồ sơ và ấn nút "Mark as prepared", sau đó lần lượt chuyển qua Trưởng nhóm (Senior), Chủ nhiệm kiểm toán (Manager) và phê duyệt cuối cùng bởi Chủ phần hùn (Partner). Các cấp quản lý sẽ đưa ra các "Queries/Review notes" buộc người lập phải giải trình và xử lý ("Clear").

3. Cơ chế kiểm tra chất lượng từ mạng lưới KPMG toàn cầu diễn ra như thế nào? Hàng năm, KPMG toàn cầu tổ chức kiểm tra chéo độc lập giữa các công ty thành viên trong cùng một nước, giữa các vùng và trên toàn mạng lưới. Đoàn kiểm tra tiến hành chấm điểm hồ sơ theo bảng đánh giá chuẩn mực chung với các mức xếp hạng từ cao xuống thấp (A, B, C, D, E, F) và gửi thư đánh giá kèm khuyến nghị khắc phục tồn tại.

4. Những hệ thống tin học nào đóng vai trò hỗ trợ trực tiếp công tác kiểm toán tại KPMG Việt Nam? Bao gồm: Phần mềm kiểm toán máy chủ eAudIt (lưu trữ và soát xét hồ sơ điện tử), hệ thống mạng bảo mật với Cisco AnyConnect và khóa Token xác thực, phần mềm quản trị thông tin nhân sự và chi phí IBS Management, cùng hệ thống điều phối lịch trình kiểm toán Retain Management.

5. Vì sao tỷ lệ thôi việc tại KPMG Việt Nam có xu hướng tăng cao ở nhóm nhân sự làm việc từ 4–5 năm? Theo phản ánh trong văn bản, sau 4–5 năm làm việc, khi thăng tiến lên các cấp bậc cao hơn (từ năm thứ 6 trở đi), nhân viên không chỉ phụ trách chuyên môn mà còn phải gánh vác chỉ tiêu tìm kiếm khách hàng mới. Áp lực doanh số cộng với cường độ làm việc quá tải trong mùa cao điểm khiến nhiều nhân sự lựa chọn chuyển sang các công việc khác ổn định và ít áp lực hơn.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Nhật Quang đã phân tích một cách chi tiết và toàn diện thực trạng kiểm soát chất lượng kiểm toán tại Công ty TNHH KPMG Việt Nam dưới góc độ đối chiếu với Chuẩn mực VSA 220 và VSQC1. Công trình làm nổi bật mô hình quản lý hiện đại của một doanh nghiệp Big4 thông qua quy trình phân cấp soát xét chặt chẽ, chính sách đào tạo đa dạng và việc ứng dụng sâu rộng hệ thống tin học chuyên dụng. Đồng thời, tác giả đã chỉ ra những hạn chế thực tế về áp lực nhân sự mùa cao điểm và đề xuất 5 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng cao nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát chất lượng tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Tổng quan lý thuyết về kiểm soát chất lượng trong công ty kiểm toán Chương 3: Thực trạng hoạt động kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán của công ty TNHH KPMG Việt Nam và các công ty kiểm toán độc lập khác tại Việt Nam Chương 4: Nhận xét và đề ra các kiến nghị cần thiết Dù đã cố gắng hoàn thiện nhưng do những hạn chế nhất định về thời gian cũng như kiến thức nên bài báo cáo không thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự góp ý của các thầy cô giáo, ban lãnh đạo công ty TNHH KPMG Việt Nam. Cuối cùng tôi chân thành cảm ơn ThS. Lê Thị Thanh Xuân, Ban lãnh đạo công ty TNHH KPMG Việt Nam cùng các anh chị trong công ty đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành báo cáo của mình.

Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại công ty TNHH KPMG Việt Nam 3 Sinh viên thực hiện: Phạm Nhật Quang GVHD: ThS Lê Thị Thanh Xuân CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN 2.1 KHÁI NIỆM VỀ CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN: 2. Khái niệm về chất lượng: Chất lượng là một khái niệm rất khó để định nghĩa vì đối với mỗi người có mỗi nhận thức khác nhau về chất lượng. Bên cạnh đó, chất lượng còn biến chuyển theo thời gian, không gian và tùy thuộc vào thời điểm của nền kinh tế. Ta có thể đưa ra một số khái niệm về chất lượng như sau: Theo từ điển Tiếng Việt (1994) thì “Chất lượng là một phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự vật để phân biệt nó với các sự vật khác.

Chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật. chất lượng biểu hiện ra bên ngoài qua các thuộc tính. Nó có cái liên kết các thuộc tính của sự vật lại làm một, gắn bó với sự vật như một thể tổng thể, bao quát toàn bộ sự vật và không tách khỏi sự vật. Sự vật trong khi vẫn còn là bản thân nó thì không thể mất chất lượng của nó.

Sự thay đổi chất lượng kéo theo sự thay đổi của sự vật về căn bản. Chất lượng của sự vật bao giờ cũng gắn liền với tính quy định về số lượng của nó và không thể tồn tại ngoài tính quy định ấy. Mỗi sự vật bao giờ cũng là sự thống nhất của chất lượng và số lượng.” Theo định nghĩa của TCVN 5200-ISO9000 của Tổng Cục Tiêu Chuẩn Đo Lường Chất Lượng thì “Chất lượng là mức phù hợp của sản phẩm hoặc dịch vụ thoả mãn các yêu cầu đề ra hoặc định trước của người mua”. Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hóa ISO, trong dự thảo DIS 9000:2000, cũng đã đưa ra định nghĩa sau: “Chất lượng là khả năng của tập hợp các đặc tính của một sản phẩm, hệ thống hay quá trình để đáp ứng các yêu cầu của Công ty được kiểm toán và các bên có liên quan".

Vậy các định nghĩa trên của chất lượng là thước đo giá trị của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ,… Chất lượng là vấn đề được đặt ra đối với mọi nền kinh tế sản xuất và mọi loại hình hoạt động kinh doanh. Chất lượng phản ánh giá trị về mặt lợi ích của sản phẩm hàng hóa dịch vụ là khái niệm phức tạp, tùy thuộc vào trình độ của nền kinh tế và tùy thuộc vào cảm quan của mỗi cá nhân. Có nhiều tổ chức, cá nhân khác nhau đưa ra nhiều định nghĩa về chất lượng nhưng tựu chung các định nghĩa này đều nêu nổi bật cái cuối cùng mà cả người sản xuất và người tiêu dùng đều muốn đạt tới là sự thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng với các điều kiện nhất định. Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại công ty TNHH KPMG Việt Nam 4 Sinh viên thực hiện: Phạm Nhật Quang GVHD: ThS Lê Thị Thanh Xuân 2.2 KHÁI NIỆM VỀ CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN: Theo như chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA 220- Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán: “Chất lượng hoạt động kiểm toán mức độ thỏa mãn của các đối tượng sử dụng kết quả kiểm toán về tính khách quan và độ tin cậy vào ý kiến kiểm toán của kiểm toán viên; đồng thời thỏa mãn mong muốn của đơn vị được kiểm toán về những ý kiến đóng góp của kiểm toán viên, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, trong thời gian định trước với giá phí hợp lý”.

Như vậy, chất lượng hoạt động kiểm toán có thể được xem xét dưới ba góc độ:  Mức độ người sử dụng thông tin thỏa mãn đối với tính khách quan và độ tin cậy của kết quả kiểm toán.  Mức độ đơn vị được kiểm toán thỏa mãn về ý kiến đóng góp nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.  Báo cáo kiểm toán được lập và phát hành theo đúng thời gian đề ra trong hợp đồng kiểm toán và chi phí dịch vụ kiểm toán ở mức độ hợp lý. Việc kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán không chỉ được thực hiện bởi doanh nghiệp kiểm toán, mà cần phải có sự giám sát chặt chẽ của các hội nghề nghiệp và các cơ quan có thẩm quyền đối với ngành nghề này.

Kiểm soát chất lượng từ bên ngoài là thực hiện việc đánh giá đối với doanh nghiệp kiểm toán trong việc cung cấp dịch vụ được thực hiện bởi một hội đồng, ủy ban,… Còn kiểm soát chất lượng từ bên trong được thể hiện qua các quy trình, các thủ tục mà doanh nghiệp kiểm toán đề ra để thực hiện mục tiêu của chính mình. Như vậy, có thể thấy, khái niệm chất lượng hoạt động kiểm toán là một trong những khái niệm mang tính vô hình, trừu tượng, phụ thuộc vào đặc điểm của từng khách hàng, từng công ty và từng quốc gia khác nhau. Chất lượng hoạt động kiểm toán có thể được nhìn nhận bởi công ty kiểm toán và đơn vị được kiểm toán:  Công ty kiểm toán: Xét cho cùng, công ty kiểm toán vẫn là một đơn vị hoạt động kinh doanh chuyên cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp phục vụ cho khách hàng. Vì thế, công ty kiểm toán ngoài việc cung cấp các dịch vụ với chất lượng cao còn phải đảm bảo được lợi nhuận.

Nhưng trong xu thế phát triển của nền kinh tế biến động như hiện nay, việc phải cắt giảm chi phí tối đa đã phần nào ảnh hưởng tới hoạt động của các công ty kiểm toán. Các công ty kiểm toán phải chào mời các hợp đồng với giá phí thấp, điều này đồng nghĩa với việc phải cắt giảm thời gian cũng như các thủ tục kiểm toán cần thiết. Bên cạnh đó, muốn đảm bảo được chất lượng kiểm toán thì điều đầu tiên là phải tuân thủ các chuẩn mực của Bộ Tài chính ban hành, các quy định của hội nghề nghiệp. Những Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại công ty TNHH KPMG Việt Nam 5 Sinh viên thực hiện: Phạm Nhật Quang GVHD: ThS Lê Thị Thanh Xuân chuẩn mực, quy định này là giúp cho quy trình kiểm toán đảm bảo chất lượng, giúp hạn chế tới mức tối đa các rủi ro mà kiểm toán viên có thể gặp phải.

Vì vậy, công ty kiểm toán cần phải cân bằng được lợi ích nhận được và các chi phí bỏ ra để có thể tồn tại và phát triển.  Đơn vị được kiểm toán: Đơn vị được kiểm toán có mong đợi rất cao từ kiểm toán viên. Họ muốn sau mỗi cuộc kiểm toán, báo cáo tài chính của họ phải được trình bày một cách hợp lý, tránh được sai phạm không đáng có, tuân thủ đúng pháp luật quy định. Chính vì vậy, họ yêu cầu kiểm toán viên phải xác định được tất cả mọi sai phạm liên quan tới báo cáo tài chính cũng như các gian lận, rủi ro mà các kế toán viên phải đối mặt.

Tùy theo mỗi loại hình công ty, mỗi mục đích kiểm toán mà khách hàng sẽ có những mong đợi về chất lượng kiểm toán khác nhau. Như công ty con ở Việt Nam lập báo cáo tài chính để hợp nhất với công ty mẹ cần phải tuân thủ ngoài theo pháp luật Việt Nam còn cần phải tuân thủ theo các quy định mà công ty mẹ đặt ra. Hay một trường hợp khác là kiểm toán với mục đích niêm yết lần đầu trên sàn hoặc đi vay ngân hàng, kiểm toán lần này ngoài việc phải đưa ra ý kiến đánh giá trung thực tình hình tài chính, mà còn phải đảm bảo được các chỉ số tài chính phải phản ánh được tốt nhất tình hình của công ty.  Đối với một bên thứ ba nhìn nhận về chất lượng hoạt động kiểm toán: Đây có thể nói là quan tâm nhất tới chất lượng của một cuộc kiểm toán vì họ chính là những người sử dụng báo cáo tài chính để được kiểm toán để tiến hành đầu tư vào đơn vị được kiểm toán.

Vì đây chính là tài sản của họ nên họ mong muốn có một bên độc lập là đơn vị kiểm toán xác minh và đưa ra ý kiến trung thực về tình hình tài chính hiện nay của doanh nghiệp được kiểm toán.3 KHÁI NIỆM KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN 2. Kiểm soát: Kiểm soát được định nghĩa là so sánh giữa công việc thực tế so với kế hoạch, có sự chênh lệch và đưa ra các phương hướng điều chỉnh cần thiết. Ta hiểu kiểm soát là tổng hợp những phương sách để nắm lấy và điều hành đối tượng hoặc khách thể quản lý. Kiểm soát có thể hiểu theo nhiều chiều: cấp trên kiểm soát cấp dưới thông qua chính sách hoặc biện pháp cụ thể, đơn vị này kiểm soát đơn vị khác thông qua việc chi phối đáng kể về quyền sở hữu và lợi ích tương ứng, nội bộ đơn vị kiểm soát lẫn nhau thông qua quy chế và thủ tục quản lý.

Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán tại công ty TNHH KPMG Việt Nam 6 Sinh viên thực hiện: Phạm Nhật Quang GVHD: ThS Lê Thị Thanh Xuân 2. Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán: Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán là những quy trình, quy định chung của công ty được đặt ra để có thể đạt được mục tiêu kiểm toán ban đầu. Quy trình này tùy thuộc vào nhiều yếu tố để công ty có thể đặt ra. Như những công ty nhỏ việc này có thể được “truyền miệng” vì số lượng nhân viên không nhiều.

Nhưng đối với những công ty quy mô lớn thì cần phải được ban hành cụ thể bằng văn bản để có thể phổ cập tới toàn thể nhân viên và cũng như là một hình thức khen thưởng, kỷ luật phù hợp.