PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do nghiên cứu của luận văn Thị trường chứng khoán Việt Nam là thị trường khá non trẻ so với các thị trường chứng khoán khác trên thế giới. Vì lẽ đó, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn được xem là một thị trường chưa phát triển hoàn chỉnh ở nhiều khía cạnh. Xét về mặt thông tin, thị trường chứng khoán Việt Nam được nhận định là một thị trường không hiệu quả.
Và chính sự không hiệu quả về mặt thông tin đã làm phát sinh những tiêu cực trên thị trường, góp phần không nhỏ gây nên tình trạng phát triển thiếu lành mạnh của thị trường trong thời gian qua. Đó là tình trạng thị trường phát triển quá nóng, thông tin truyền tải đến nhà đầu tư chậm, thiếu minh bạch, các cơ quan quản lý nhà nước chưa thực sự làm tốt vai trò của mình,… Những điều này đã khiến thị trường phát triển “quá nóng” ở giai đoạn đầu và cũng nhanh chóng chững lại. Thị trường đã không những không còn đủ hấp dẫn mà còn khiến các nhà đầu tư mất niềm tin khi thị trường chỉ tăng trưởng vượt bậc trong thời gian ngắn và phát triển nằm ngoài các quy luật kinh tế. Vấn đề chính ở đây là thị trường chứng khoán Việt Nam bao gồm tất cả các đối tượng tham gia thị trường cần nhìn nhận đúng nguyên nhân của thực trạng trên, hiểu rõ ưu nhược điểm của thị trường nhằm đảm bảo thị trường phát triển hiệu quả.
Một thị trường được xem là hiệu quả về mặt thông tin là một thị trường mà các thông tin được phản ánh nhanh chóng, ngay lập tức vào giá. Theo các nhà kinh tế học, để có thị trường hiệu quả một cách hoàn hảo là điều khó xảy ra trên thực tế. Tuy nhiên, xây dựng một thị trường hiệu quả ở mức độ nhất định là vô cùng ý nghĩa và là điều kiện cần thiết không thể thiếu cho sự phát triển chung của thị trường. Tại Việt Nam, đã có một số nghiên cứu về tính hiệu quả của thị trường chứng khoán nhưng chủ yếu chỉ ở mức kiểm định hiệu quả dạng yếu và số lượng cũng rất hạn chế, ngoài ra có rất ít nghiên cứu chính thức về mức độ hiệu quả dạng trung bình của thị trường chứng khoán.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 Để có thể xem xét và đánh giá tính hiệu quả dạng trung bình của thị trường chứng khoán, luận văn “Kiểm định lý thuyết hiệu quả dạng trung bình trên thị trường chứng khoán TP Hồ Chí Minh năm 2008” dựa trên lý thuyết thị trường hiệu quả và các phương pháp nghiên cứu khác nhau, thông qua kiểm định tác động của phát hành bổ sung đối với giá chứng khoán trên thị trường chứng khoán TP.HCM năm 2008, là một năm thị trường có rất nhiều biến động. Từ đó, luận văn sẽ kết luận thị trường chứng khoán TPHCM có đạt mức độ hiệu quả trung bình trong năm 2008, giải thích các nguyên nhân và đề xuất một số giải pháp có thể ứng dụng cho thị trường. Mục đích nghiên cứu của luận văn Luận văn tập trung trả lời các câu hỏi sau: - Thị trường chứng khoán TP. Hồ Chí Minh trong năm 2008 có thỏa mãn điều kiện thị trường hiệu quả dạng trung bình? - Nếu thị trường chứng khoán chưa hiệu quả, nguyên nhân cho mức độ chưa hiệu quả của thị trường là gì? Có thể có giải pháp giúp điều chỉnh thị trường hiệu quả hơn? 3.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu của luận văn: Luận văn tập trung nghiên cứu tính hiệu quả của thị trường về mặt thông tin, mà không xét đến tính hiệu quả của thị trường ở các khía cạnh khác. Đối tượng nghiên cứu của luận văn là cổ phiếu mà không xét đến các loại chứng khoán khác vì trên thị trường chứng khoán Việt Nam, cổ phiếu là chứng khoán được giao dịch nhiều nhất và có tính thanh khoản cao. - Phạm vi nghiên cứu: Kiểm định chỉ thực hiện với cổ phiếu của các công ty niêm yết có phát hành bổ sung, không xét đến cổ phiếu các công ty niêm yết lần đầu ra công chúng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 Nghiên cứu chỉ thực hiện trên thị trường chứng khoán TP.
Hồ Chí Minh (HoSE), không quan sát các cổ phiếu trên trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội. Nghiên cứu có mẫu quan sát chỉ riêng trong năm 2008. Phƣơng pháp nghiên cứu - Kết hợp phân tích định tính và định lượng: đánh giá bằng định tính, trực quan từ những quan sát về tính hiệu quả của thị trường kết hợp phương pháp định lượng, chủ yếu là phương pháp nghiên cứu sự kiện để kiểm định thị trường hiệu quả dạng trung bình. - Phương pháp thống kê, kinh tế lượng: được sử dụng chủ yếu trong chương 2 để đưa ra những phân tích, kết luận.
Bố cục của luận văn Luận văn có bố cục bao gồm 5 chương: - Chƣơng 1: Lý thuyết thị trường hiệu quả - Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu lý thuyết thị trường hiệu quả dạng trung bình. - Chƣơng 3: Tình hình thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2008 - Chƣơng 4: Kiểm định lý thuyết thị trường hiệu quả dạng trung bình của thị trường chứng khoán TP. Hồ Chí Minh năm 2008. - Chƣơng 5: Kiến nghị một số giải pháp nhằm nâng cao tính hiệu quả của thị trường chứng khoán TPHCM nói riêng và thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 CHƢƠNG 1: LÝ THUYẾT THỊ TRƢỜNG HIỆU QUẢ 1.1 Thị trƣờng hiệu quả Tính hiệu quả của thị trường vốn thường được định nghĩa và hiểu theo nhiều cách khác nhau như sau: - Hiệu quả phân phối: Thị trường hiệu quả hiểu theo nghĩa rộng liên quan đến việc phân bổ các nguồn lực kinh tế sao cho hiệu quả nhất với chi phí thấp nhất được gọi là hiệu quả phân phối. Một thị trường được xem là hiệu quả về mặt phân phối khi thị trường đó có khả năng đưa được các nguồn lực khan hiếm đến người sử dụng, sao cho trên cơ sở nguồn lực có được người ta sẽ tạo ra kết quả đầu ra lớn nhất, tức là họ sử dụng nguồn lực một cách tối ưu. Người sử dụng tốt nhất nguồn lực huy động được là người có khả năng trả giá cao nhất cho quyền được sử dụng nguồn lực đó. - Hiệu quả về tổ chức hoạt động: Một cách hiểu khác về hiệu quả là hiệu quả về tổ chức hoạt động của thị trường.
Đối với thị trường chứng khoán, tính hiệu quả trên phương diện tổ chức hoạt động thể hiện rõ bởi khả năng làm gia tăng khối lượng giao dịch trên một thị trường chứng khoán cụ thể. Việc tổ chức hoạt động của thị trường chứng khoán với mục tiêu trên phải dựa trên các nguyên tắc căn bản như ớ các thị trường khác là: mở rộng khả năng lựa chọn “hàng hoá-các loại chứng khoán” và lựa chọn “dịch vụ-các tổ chức trung gian” cho khách hàng; tạo thuận lợi cho khách hàng trong việc tham gia vào thị trường với chi phí thấp, từ đó thị trường đạt đến độ thanh khoản cao; có các biện pháp hữu hiệu chống lại các hoạt động đầu cơ gây phương hại đến đa số khách hàng… - Hiệu quả về mặt thông tin: một thị trường vốn hiệu quả về mặt thông tin là thị trường mà giá cả của loại hàng hoá giao dịch trên thị trường phản ánh đầy đủ và ngay tức thời với các thông tin có liên quan. Một thị trường hiệu quả là nơi có số lượng khổng lồ những nhà đầu tư tối đa hóa lợi nhuận một cách khôn ngoan đang cạnh tranh hết sức sôi nổi với nhau và luôn nỗ lực để dự đoán trước giá trị thị trường tương lai của từng loại chứng khoán. Đó là nơi các thông tin hiện có được đưa ra cho tất cả những người tham gia thị trường.
Trong thị trường hiệu TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 quả, tất cả những người tham gia thị trường đều có những phản ứng hợp lý và ngay lập tức đối với các thông tin tiếp nhận với giả định rằng trong thị trường hiệu quả không có chi phí mua bán thông tin nên không phát sinh chi phí giao dịch và cũng không có những hạn chế về mặt pháp lý. Trong thực tế, không có thị trường hiệu quả hoàn hảo cũng không có thị trường hoàn toàn không hiệu quả. Tất cả thị trường hầu như chỉ hiệu quả ở một chừng mực nào đó. Thị trường chứng khoán ở các nước đang phát triển được xem là kém hiệu quả vì đặc điểm của thị trường quy mô nhỏ, quy định của thị trường không chặt chẽ, chi phí giao dịch lớn, số lượng người tham gia thị trường nhỏ và chất lượng thông tin không tốt.
Thông tin Nhà đầu tư Giá cổ phiếu Hình 1.1: Thông tin và các yếu tố khác trên thị trường Tuy nhiên, trong phạm vi luận văn này, nghiên cứu chỉ đề cập đến tính hiệu quả thông tin của thị trường. Trên thực tế, các nghiên cứu cũng chỉ thường xem xét lý thuyết thị trường hiệu quả về mặt thông tin, đánh giá mức độ hiệu quả của thị trường mà ít đi sâu vào góc độ tìm hiểu về thị trường hiệu quả trên phương diện phân phối hay tổ chức của thị trường, bởi trên thị trường chứng khoán, tính hiệu quả về mặt thông tin có ý nghĩa quyết định đối với sự thành công của toàn thị trường.2 Lý thuyết thị trƣờng hiệu quả và một số lý thuyết tài chính khác bên cạnh lý thuyết thị trƣờng hiệu quả 1.1 Sự hình thành và phát triển của lý thuyết thị trƣờng hiệu quả Lý thuyết thị trường hiệu quả là một trong những lý thuyết chính thống, nền tảng của ngành tài chính. Cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán, lý thuyết này lại càng có ý nghĩa quan trọng, trở thành kim chỉ nam cho nhiều học giả phân TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 tích chứng khoán. Nhà kinh tế học Samuelson đã từng nhận xét: “Nếu kinh tế học tài chính được coi là các món phục sức của nhà vua trong các dịp lễ lộc thì lý thuyết thị trường hiệu quả sẽ chiếm một nửa các đồ trang sức đó”.
Lý thuyết thị trường hiệu quả chỉ đề cập đến tính hiệu quả của thông tin và tác động của thông tin đến giá. Bachelier là người đầu tiên đặt nền tảng cho lý thuyết bước ngẫu nhiên. Sau đó vào năm 1959, Osborne cũng đã góp phần làm rõ hơn lý thuyết này. Mô hình bước ngẫu nhiên do Bachelier và Osborne xây dựng dựa trên hai giả định cơ bản: 1.
Thông tin mà các nhà phân tích sử dụng để dự đoán giá trị thực của chứng khoán là độc lập và không có hệ thống theo thời gian.