Luận văn thạc sĩ về hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và các đối tác thương mại - Trường Đại ...

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và các đối tác thương mại bằng phương pháp ARDL, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thành Việt
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Thị Thu Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Kiểm Định Hiệu Ứng Đường Cong J Giữa Việt Nam Và Các Đối Tác Thương Mại: Phương Pháp ARDL
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và đối tác

Hiệu ứng đường cong J là một khái niệm quan trọng trong kinh tế học, đặc biệt liên quan đến mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Nghiên cứu này sẽ phân tích sự tồn tại của hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và các đối tác thương mại chính. Đường cong J mô tả cách mà cán cân thương mại phản ứng với sự thay đổi tỷ giá hối đoái trong ngắn hạn và dài hạn. Việc hiểu rõ hiệu ứng này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có những quyết định đúng đắn hơn trong việc điều chỉnh tỷ giá hối đoái.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của hiệu ứng đường cong J

Hiệu ứng đường cong J mô tả hiện tượng cán cân thương mại xấu đi ngay sau khi giảm giá tiền tệ, sau đó mới cải thiện. Điều này có thể gây khó khăn cho các nhà hoạch định chính sách trong việc dự đoán tác động của các biện pháp tỷ giá hối đoái. Nghiên cứu này sẽ làm rõ hơn về khái niệm này và tầm quan trọng của nó trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

1.2. Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại

Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại là một trong những vấn đề quan trọng trong kinh tế học. Khi tỷ giá hối đoái giảm, xuất khẩu trở nên rẻ hơn và nhập khẩu đắt hơn, dẫn đến sự cải thiện cán cân thương mại. Tuy nhiên, hiệu ứng này không xảy ra ngay lập tức mà cần thời gian để điều chỉnh.

II. Thách thức trong việc kiểm định hiệu ứng đường cong J tại Việt Nam

Việc kiểm định hiệu ứng đường cong J tại Việt Nam gặp nhiều thách thức do sự biến động của tỷ giá hối đoái và các yếu tố kinh tế khác. Các nghiên cứu trước đây cho thấy rằng sự tồn tại của hiệu ứng này không nhất quán trong các nền kinh tế đang phát triển. Điều này đặt ra câu hỏi về tính khả thi của việc áp dụng các chính sách tỷ giá hối đoái tại Việt Nam.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu ứng đường cong J

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến hiệu ứng đường cong J, bao gồm độ co giãn của cầu xuất khẩu và nhập khẩu, cũng như các chính sách kinh tế vĩ mô. Sự biến động của tỷ giá hối đoái cũng có thể làm thay đổi cách mà cán cân thương mại phản ứng với các thay đổi trong tỷ giá.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập và phân tích dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ là một thách thức lớn trong nghiên cứu này. Dữ liệu về cán cân thương mại và tỷ giá hối đoái cần phải được phân tích một cách cẩn thận để đảm bảo tính chính xác của các kết quả nghiên cứu.

III. Phương pháp nghiên cứu hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và đối tác

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp ARDL để kiểm định hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và các đối tác thương mại. Phương pháp này cho phép phân tích tác động ngắn hạn và dài hạn của tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại. Việc áp dụng mô hình này sẽ giúp làm rõ hơn về mối quan hệ giữa các biến số trong nghiên cứu.

3.1. Mô hình ARDL và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình ARDL (Autoregressive Distributed Lag) là một công cụ mạnh mẽ trong phân tích kinh tế lượng. Mô hình này cho phép kiểm tra mối quan hệ giữa các biến trong ngắn hạn và dài hạn, từ đó giúp xác định sự tồn tại của hiệu ứng đường cong J.

3.2. Dữ liệu nghiên cứu và phương pháp phân tích

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ các nguồn chính thức và được phân tích bằng phần mềm thống kê. Phương pháp phân tích sẽ bao gồm kiểm định tính dừng và hồi quy để xác định mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại.

IV. Kết quả nghiên cứu về hiệu ứng đường cong J tại Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hiệu ứng đường cong J tồn tại trong mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại của Việt Nam. Cán cân thương mại có xu hướng xấu đi trong ngắn hạn sau khi giảm giá tiền tệ, nhưng sẽ cải thiện trong dài hạn. Điều này cho thấy rằng các nhà hoạch định chính sách cần phải cân nhắc kỹ lưỡng khi áp dụng các biện pháp tỷ giá hối đoái.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy ARDL

Kết quả hồi quy ARDL cho thấy rằng có sự tồn tại của hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và các đối tác thương mại. Cán cân thương mại phản ứng chậm với sự thay đổi tỷ giá hối đoái, cho thấy rằng các nhà xuất khẩu và nhập khẩu cần thời gian để điều chỉnh.

4.2. Ý nghĩa chính sách từ kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cung cấp những thông tin quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách. Việc hiểu rõ hiệu ứng đường cong J sẽ giúp họ thiết kế các chính sách tỷ giá hối đoái hiệu quả hơn, từ đó cải thiện cán cân thương mại của Việt Nam.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về hiệu ứng đường cong J

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng hiệu ứng đường cong J tồn tại trong mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại của Việt Nam. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu ứng này. Tương lai của nghiên cứu về hiệu ứng đường cong J sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của nền kinh tế và các chính sách tỷ giá hối đoái.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo về hiệu ứng đường cong J

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu ứng đường cong J, cũng như áp dụng các phương pháp phân tích mới để kiểm định hiệu ứng này trong các bối cảnh khác nhau.

5.2. Tác động của chính sách tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại

Việc điều chỉnh chính sách tỷ giá hối đoái cần phải được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo rằng cán cân thương mại được cải thiện trong dài hạn. Các nhà hoạch định chính sách cần phải theo dõi sát sao các biến động của tỷ giá hối đoái và tác động của nó đến cán cân thương mại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại là một chủ đề trọng yếu trong kinh tế học quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế sâu rộng. Theo ước tính, trong giai đoạn 1998Q4–2017Q1, thương mại song phương giữa Việt Nam và 9 đối tác lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Indonesia, Philippines, Singapore và Thái Lan đã có những biến động đáng kể, tạo điều kiện thuận lợi để nghiên cứu hiệu ứng đường cong J trong cán cân thương mại. Hiệu ứng này mô tả hiện tượng cán cân thương mại có thể xấu đi trong ngắn hạn sau khi đồng nội tệ mất giá, nhưng cải thiện trong dài hạn, phản ánh sự điều chỉnh chậm trễ của thị trường.

Mục tiêu nghiên cứu là kiểm định sự tồn tại của hiệu ứng đường cong J giữa Việt Nam và các đối tác thương mại chính, đồng thời phân tích tác động ngắn hạn và dài hạn của biến động tỷ giá hối đoái thực song phương và thu nhập thực tế lên cán cân thương mại song phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu thương mại quý trong khoảng thời gian gần 20 năm, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện và cập nhật về mối quan hệ này.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và thương mại Việt Nam thiết kế các chiến lược tỷ giá phù hợp, kiểm soát và dự báo dòng chảy thương mại, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết kinh tế trọng tâm: giả thuyết đường cong J và điều kiện Marshall-Lerner (ML). Giả thuyết đường cong J, được Magee (1973) đề xuất, giải thích rằng sau khi đồng nội tệ mất giá, cán cân thương mại có thể xấu đi trong ngắn hạn do các hợp đồng thương mại đã ký trước và sự chậm trễ trong điều chỉnh lượng hàng hóa xuất nhập khẩu, nhưng sẽ cải thiện trong dài hạn khi các yếu tố cung cầu điều chỉnh. Điều kiện Marshall-Lerner khẳng định rằng sự mất giá sẽ cải thiện cán cân thương mại nếu tổng độ co giãn cầu xuất khẩu và nhập khẩu lớn hơn một.

Mô hình nghiên cứu sử dụng mô hình cán cân thương mại thực, trong đó cán cân thương mại được xác định bằng tỷ số xuất khẩu trên nhập khẩu giữa Việt Nam và từng đối tác. Ba biến chính được phân tích gồm tỷ giá hối đoái thực song phương, thu nhập thực nội địa và thu nhập thực nước ngoài. Mô hình tự hồi quy phân phối trễ (ARDL) được áp dụng để phân tích cả tác động ngắn hạn và dài hạn, đồng thời kiểm định sự đồng liên kết giữa các biến.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là số liệu thương mại song phương theo quý giữa Việt Nam và 9 đối tác thương mại trong giai đoạn 1998Q4–2017Q1, thu thập từ cơ sở dữ liệu DOTS và các nguồn thống kê quốc gia. Dữ liệu tỷ giá hối đoái danh nghĩa song phương được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng để tính tỷ giá hối đoái thực song phương. Thu nhập thực nội địa và nước ngoài được đo bằng GDP thực tế của Việt Nam và các đối tác.

Phương pháp phân tích chính là mô hình ARDL kết hợp kiểm định đường bao (bound test) để xác định mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa các biến. Mô hình sai số hiệu chỉnh (ECM) được sử dụng để đánh giá tốc độ điều chỉnh về trạng thái cân bằng dài hạn. Cỡ mẫu gồm 74 quý, được chọn nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Các kiểm định ổn định mô hình như CUSUM và CUSUMSQ được thực hiện để đảm bảo tính ổn định của các hệ số ước lượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu ứng đường cong J tồn tại trong thương mại song phương giữa Việt Nam và một số đối tác chính: Kết quả mô hình ARDL cho thấy, trong ngắn hạn, cán cân thương mại có xu hướng xấu đi sau khi đồng VND mất giá, thể hiện qua các hệ số âm có ý nghĩa thống kê ở các biến trễ thấp. Tuy nhiên, ở các biến trễ cao hơn, hệ số chuyển sang dương, chứng tỏ cán cân thương mại cải thiện trong dài hạn. Ví dụ, với đối tác Mỹ và Nhật Bản, hiệu ứng này rõ ràng với mức cải thiện cán cân thương mại dài hạn tăng khoảng 15-20% so với mức thấp nhất trong ngắn hạn.

2. Tỷ giá hối đoái thực song phương có tác động tích cực đến cán cân thương mại dài hạn: Hệ số ước lượng cho biến tỷ giá thực song phương trong dài hạn đều mang dấu dương và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, cho thấy sự mất giá của VND làm tăng xuất khẩu và giảm nhập khẩu, cải thiện cán cân thương mại. Trung bình, sự mất giá 1% của VND dẫn đến cải thiện cán cân thương mại khoảng 0,8% trong dài hạn.

3. Thu nhập thực nội địa và nước ngoài ảnh hưởng đa chiều đến cán cân thương mại: Thu nhập thực nội địa của Việt Nam có tác động tiêu cực đến cán cân thương mại, với hệ số âm khoảng 0,5, phản ánh xu hướng tăng thu nhập thúc đẩy nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu. Ngược lại, thu nhập thực của các đối tác thương mại có tác động tích cực, với hệ số dương khoảng 0,6, cho thấy khi đối tác tăng thu nhập, nhu cầu nhập khẩu hàng Việt Nam tăng lên, cải thiện cán cân thương mại.

4. Mô hình có độ ổn định cao và phù hợp với dữ liệu thực tế: Các kiểm định CUSUM và CUSUMSQ cho thấy các hệ số ước lượng ổn định trong suốt giai đoạn nghiên cứu, đồng thời kiểm định đồng liên kết xác nhận mối quan hệ dài hạn giữa các biến với mức ý nghĩa 5%.

Thảo luận kết quả

Hiệu ứng đường cong J được xác nhận trong nghiên cứu này phù hợp với các kết quả thực nghiệm tại các nền kinh tế đang phát triển và phát triển, như nghiên cứu của Bahmani-Oskooee và cộng sự. Nguyên nhân của hiện tượng này được lý giải bởi sự chậm trễ trong điều chỉnh hợp đồng thương mại và sự không co giãn ngay lập tức của cung cầu hàng hóa xuất nhập khẩu. Kết quả cũng cho thấy vai trò quan trọng của thu nhập trong nước và nước ngoài trong việc điều chỉnh cán cân thương mại, phù hợp với lý thuyết kinh tế về cầu hàng hóa.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam, như Phan Thanh Hoan và Nguyễn Đăng Hào (2007), kết quả này củng cố quan điểm về mối quan hệ đồng liên kết giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại, đồng thời làm rõ hơn về hiệu ứng ngắn hạn và dài hạn. Dữ liệu được trình bày qua biểu đồ xu hướng cán cân thương mại song phương cho thấy rõ sự biến động theo thời gian, minh họa trực quan cho hiệu ứng đường cong J.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và điều chỉnh chính sách tỷ giá hối đoái theo chu kỳ ngắn hạn và dài hạn: Các nhà hoạch định chính sách cần nhận thức rõ về hiệu ứng đường cong J để tránh các phản ứng vội vàng khi cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn. Việc điều chỉnh tỷ giá nên được thực hiện theo lộ trình dài hạn, đảm bảo sự ổn định và dự báo được.

2. Phát triển các công cụ dự báo và giám sát biến động tỷ giá và cán cân thương mại: Sử dụng mô hình ARDL và các kỹ thuật kinh tế lượng hiện đại để dự báo tác động của biến động tỷ giá, giúp các cơ quan quản lý có kế hoạch ứng phó kịp thời, giảm thiểu rủi ro cho nền kinh tế.

3. Khuyến khích nâng cao năng lực sản xuất và xuất khẩu trong nước: Để tận dụng hiệu quả sự mất giá tiền tệ, cần đầu tư phát triển các ngành công nghiệp có khả năng tăng xuất khẩu nhanh chóng, giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu, từ đó cải thiện cán cân thương mại bền vững.

4. Tăng cường hợp tác thương mại với các đối tác có thu nhập thực tăng trưởng ổn định: Tập trung mở rộng thị trường xuất khẩu sang các đối tác có thu nhập thực tăng cao để tận dụng nhu cầu nhập khẩu tăng, góp phần cải thiện cán cân thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và thương mại: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế chính sách tỷ giá phù hợp, dự báo và điều chỉnh cán cân thương mại hiệu quả.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế quốc tế và tài chính: Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng về phương pháp ARDL và kiểm định hiệu ứng đường cong J trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các tổ chức tài chính: Hiểu rõ tác động của biến động tỷ giá đến cán cân thương mại giúp doanh nghiệp hoạch định chiến lược kinh doanh và quản lý rủi ro tỷ giá.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế, tài chính: Luận văn là nguồn tài liệu thực tiễn và lý thuyết phong phú, hỗ trợ học tập và nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế vĩ mô và thương mại quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu ứng đường cong J là gì và tại sao nó quan trọng?
   Hiệu ứng đường cong J mô tả hiện tượng cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn sau khi đồng nội tệ mất giá, nhưng cải thiện trong dài hạn. Hiệu ứng này quan trọng vì giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu được tác động thời gian của chính sách tỷ giá và tránh phản ứng sai lầm khi cán cân thương mại tạm thời xấu đi.

2. Tại sao sử dụng mô hình ARDL trong nghiên cứu này?
   Mô hình ARDL cho phép phân tích đồng thời tác động ngắn hạn và dài hạn giữa các biến, phù hợp với dữ liệu có biến trễ và không yêu cầu tất cả biến phải đồng nhất bậc dừng, giúp tăng độ tin cậy của kết quả trong nghiên cứu kinh tế vĩ mô.

3. Tỷ giá hối đoái thực song phương được tính như thế nào?
   Tỷ giá hối đoái thực song phương được tính bằng tỷ giá danh nghĩa song phương điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng của Việt Nam và đối tác, phản ánh sức mua tương đối giữa hai đồng tiền, giúp đánh giá chính xác hơn tác động của tỷ giá đến thương mại.

4. Thu nhập thực nội địa và nước ngoài ảnh hưởng thế nào đến cán cân thương mại?
   Thu nhập thực nội địa tăng có thể làm tăng nhập khẩu, gây áp lực xấu lên cán cân thương mại, trong khi thu nhập thực của đối tác tăng thúc đẩy nhu cầu nhập khẩu hàng Việt Nam, cải thiện cán cân thương mại. Tác động này thể hiện sự tương tác phức tạp giữa cung cầu trong thương mại quốc tế.

5. Làm thế nào để các nhà hoạch định chính sách ứng dụng kết quả nghiên cứu?
   Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng kết quả để thiết kế chính sách tỷ giá linh hoạt, dự báo tác động ngắn hạn và dài hạn của biến động tỷ giá, đồng thời phối hợp với các chính sách tài khóa và phát triển sản xuất nhằm ổn định và cải thiện cán cân thương mại.

Kết luận

• Hiệu ứng đường cong J tồn tại rõ ràng trong thương mại song phương giữa Việt Nam và một số đối tác lớn, với cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn và cải thiện trong dài hạn sau khi đồng VND mất giá.
• Tỷ giá hối đoái thực song phương có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến cán cân thương mại dài hạn, trong khi thu nhập thực nội địa và nước ngoài ảnh hưởng đa chiều.
• Mô hình ARDL và kiểm định đồng liên kết được áp dụng hiệu quả, đảm bảo tính ổn định và tin cậy của kết quả nghiên cứu.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc thiết kế và điều chỉnh chính sách tỷ giá phù hợp nhằm cải thiện cán cân thương mại.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với dữ liệu phân tách ngành và khu vực, đồng thời phát triển các mô hình dự báo nâng cao để hỗ trợ quản lý kinh tế vĩ mô hiệu quả hơn.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý và nghiên cứu kinh tế nên áp dụng kết quả này để xây dựng chiến lược tỷ giá và thương mại phù hợp, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ___________________________ Nguyễn Thành Việt KIỂM ĐỊNH HIỆU ỨNG ĐƯỜNG CONG J GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC ĐỐI TÁC THƯƠNG MẠI: PHƯƠNG PHÁP ARDL LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ___________________________ Nguyễn Thành Việt KIỂM ĐỊNH HIỆU ỨNG ĐƯỜNG CONG J GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC ĐỐI TÁC THƯƠNG MẠI: PHƯƠNG PHÁP ARDL Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 8340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Đinh Thị Thu Hồng TP. Hồ Chí Minh - 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT. Khung lý thuyết liên quan hiệu ứng đường cong J. Giả thiết đường cong J . Điều kiện Marshall-Lerner (ML) . Trình bày về mặt toán học của điều kiện Marshall-Lerner (ML) . Các bằng chứng thực nghiệm về hiện tượng đường cong J . Nghiên cứu thực nghiệm sử dụng dữ liệu tổng hợp . Nghiên cứu thực nghiệm sử dụng dữ liệu phân tách (Disaggregated Data) . Nghiên cứu thực nghiệm sử dụng dữ liệu ngành công nghiệp (Industry Level Data). Nghiên cứu thực nghiệm sử dụng dữ liệu ngành (Sectorial Data) . Một số nghiên cứu thực nghiệm tại các quốc gia châu Âu .28 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Mô hình cán cân thương mại . Dữ liệu nghiên cứu . Cán cân thương mại . Biến tỷ giá hối đoái thực song phương . Biến thu nhập trong nước (Việt Nam) và nước ngoài .45 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ . Kiểm định tính dừng .48 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Kiểm định đường cong J .60 CHƯƠNG 5 : KẾT LUẬN . 61 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Kỳ vọng dấu và nguồn của dữ liệu nghiên cứu.2: Thống kê mô tả cho biến cán cân thương mại song phương giữa Việt Nam và 9 đối tác thương mại.3: Thống kê mô tả cho biến tỷ giá thực song phương giữa Việt Nam và 9 đối tác thương mại.4: Thống kê mô tả cho biến thu nhập thực của Việt Nam và 9 đối tác thương mại.1: Kiểm định tính dừng.2: Kết quả hồi quy ARDL cho các đối tác Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Indonesia.3: Kết quả hồi quy ARDL cho các đối tác Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan.57 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ Hình 3. Xu hướng các biến cán cân thương mại song phương giữa Việt Nam và 9 đối tác thương mại. Xu hướng các biến tỷ giá thực song phương giữa Việt Nam và 9 đối tác thương mại. Xu hướng các biến thu nhập thực Việt Nam và 9 đối tác thương mại. 45 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại là một trong những mối quan hệ lý thuyết quan trọng trong kinh tế học. Người ta cho rằng việc định giá thấp hoặc phá giá nội tệ làm cho xuất khẩu rẻ hơn và nhập khẩu đắt hơn và do đó, dẫn đến sự cải thiện cán cân thương mại. Trên cơ sở đề xuất này, các quốc gia trên thế giới thường thực hiện chính sách thương mại tối ưu trong nỗ lực nhằm làm tình hình cán cân thương mại tốt hơn. Tuy nhiên, theo điều kiện Marshall-Learner (ML), sự thành công của chính sách phá giá hoàn toàn phụ thuộc vào độ lớn giá trị tuyệt đối của tổng độ co giãn cầu xuất và nhập khẩu lớn hơn một (đơn vị) hay không. Một lần nữa, rõ ràng từ các nghiên cứu thực nghiệm hiện nay, sự mất giá hoặc phá giá của đồng nội tệ không tác động ngay lên cán cân thương mại, thay vào đó, bước đi chính sách tỷ giá trên có thể làm xấu đi cán cân thương mại trong ngắn hạn trước khi cải thiện trong dài hạn. Magee (1973) gọi đó là hiện tượng đường cong J, vì trong trường hợp này, mẫu hình phản ứng của cán cân thương mại giống với chữ J. Người ta lập luận rằng trong vài tháng đầu sau khi giảm giá tiền tệ, cán cân thương mại của nước chủ nhà (nước phá giá nội tệ) có thể xấu đi nhanh chóng khi các đơn hàng xuất khẩu và nhập khẩu được đặt trước vài tháng và phản ứng ngắn hạn của cán cân thương mại được kiểm soát bởi các hợp đồng. Một số lượng lớn các nghiên cứu thực nghiệm đặt trọng tâm xoay quanh hiệu ứng đường cong J được thực hiện trong ba thập kỷ qua sử dụng nhiều cách tiếp cận khác nhau; hai phương pháp sử dụng phổ biến nhất là phương pháp cán cân thương mại tổng hợp và phương pháp cán cân thương mại song phương. Trong hai phương pháp tiếp cận này, phương pháp cán cân thương mại tổng hợp giải quyết dòng chảy thương mại giữa một quốc gia và phần còn lại của thế giới, trong khi phương pháp thứ hai xem xét dòng chảy thương mại giữa một quốc gia và các đối tác thương mại. Ngoài ra, còn có các phương pháp cán cân thương mại ngành và khu vực. Chi tiết các phương pháp được đề cập ở phần sau. Sự xuất hiện của nhiều phương pháp cán cân thương mại phân tách xuất phát từ những khiếm khuyết gặp phải của phương pháp tổng hợp: vấn đề thiên vị tập hợp (aggregation bias). Với thực tế trên, giới TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 nghiên cứu cố gắng phân tách dữ liệu thương mại của các quốc gia một cách chi tiết hơn, và với mục tiêu này, Rose và Yellen (1989) đã tìm kiếm bằng chứng về sự tồn tại của đường cong J giữa Mỹ và 6 đối tác thương mại chính của mình. Trong lĩnh vực kinh tế quốc tế, hiện tượng đường cong J đã được sử dụng rộng rãi để giải thích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Tuy nhiên, sự hiện diện của hiệu ứng đường cong J lại không nhất quán trong các nền kinh tế đang phát triển, nơi tỷ giá hối đoái được ngân hàng trung ương kiểm soát nhiều hơn bằng cách thực hiện tỷ giá hối đoái cố định hoặc thả nổi có kiểm soát. Do đó, quản lý tỷ giá hối đoái là một trong những vấn đề quan trọng đối với các nước đang phát triển. Theo cách tiếp cận thông thường, sự mất giá tiền tệ cải thiện cán cân thương mại trong dài hạn (Shahbaz và cộng sự, 2011, 2012a). Tuy nhiên, ban đầu, cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn và sau đó cải thiện, trường hợp này được gọi là mẫu hình đường cong J trong cán cân thương mại (Matesanz và Fugarolas, 2009). Những phát hiện trước đây về hiệu ứng đường cong J không nhất quán trong bối cảnh các nền kinh tế đang phát triển. Một số lượng lớn các nghiên cứu thực nghiệm tiến hành cho các nền kinh tế phát triển và tiên tiến, nơi ngân hàng trung ương có quyền tự chủ để thực hiện chính sách tiền tệ. Trong khi, sự tồn tại của đường cong J được xác nhận, bởi một số nhà nghiên cứu ở các quốc gia khác nhau, ví dụ; Gupta-Kappor và Ramakrishnan (1999) cho Nhật Bản; Bahnmani-Oskooee và Harvey (2006) cho Malaysia với các đối tác thương mại lớn; Wijeweera và Dollery (2013) cho Úc; Shahbaz và cộng sự (2011, 2012a) cho Pakistan; Bahmani - Oskooee và Harvey (2012) cho Singapore; Bahmani-Oskooee và Kutan (2009) cho Bulgaria, Croatia và Nga; Bahmani-Oskooee và Harvey (2009) cho Malaysia; Naranyan (2004) cho New Zealand; Bhmani-Oskooee và Wang (2006) cho Trung Quốc; và Wilson (2001) cho Singapore, Malaysia và Hàn Quốc, tuy nhiên không có bằng chứng về hiện tượng đường cong J. Các kết quả thực nghiệm về hiện tượng đường cong J nhạy cảm đối với việc xây dựng dữ liệu, phương pháp phân tích và cấu trúc kinh tế của các quốc gia (Halicioglu, 2008; Bahmani-Oskooee và Ratha, TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ở châu Á, cũng có một số nghiên cứu về hiện tượng đường cong J ở các nước đang phát triển (Arora và cộng sự, 2003 cho Ấn Độ; Onafowora, 2003 cho Thái Lan, Malaysia và Indonesia; Shahbaz và cộng sự, 2011, 2012a cho Pakistan; Bahmani- Oskooee và Wang, 2006 cho Trung Quốc, Narayan, 2006 cho Trung Quốc; và Bahmani-Oskooee và Harvey, 2009 cho Malaysia). Nghiên cứu này cố gắng thu hẹp khoảng cách để điều tra sự tồn tại của đường cong J song phương bằng cách phân tích cả tác động ngắn hạn và dài hạn của thay đổi tỷ giá đối với thương mại song phương giữa Việt Nam và 10 đối tác thương mại (Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Singapore, Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Philippines). Để đạt được mục đích này, tác giả ước tính mô hình cán cân thương mại, đề xuất bởi Rose và Yellen (1989), mô hình hóa cán cân thương mại thực với thu nhập thực tế trong nước, thu nhập thực tế nước ngoài và tỷ giá hối đoái thực. Nghiên cứu sử dụng mô hình tự hồi quy phân phối trễ (ARDL), phát triển bởi Pesaran và cộng sự (2001), cho dữ liệu thương mại song phương theo quý trong giai đoạn 1998Q4–2017Q1. Kết quả của nghiên cứu mang lại nhiều ý nghĩa chính sách quan trọng. Tác giả hy vọng nghiên cứu sẽ cải thiện sự hiểu biết về hiệu ứng động của thay đổi tỷ giá hối đoái lên cán cân thương mại của Việt Nam. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng giúp các nhà hoạch định chính sách biết mức độ thay đổi tỷ giá thực bao nhiêu để thiết kế, kiểm soát, dự báo và điều chỉnh dòng chảy thương mại ở Việt Nam và liệu tỷ giá có thể là một chỉ báo tốt cho chính sách tiền tệ và tỷ giá hối đoái hay không. Phần tiếp theo của nghiên cứu này gồm có 4 phần: phần 2 sẽ nói về Khung lý thuyết các vấn đề liên quan đến đường cong J, mối quan hệ giữa tỷ giá và cán cân thương mại đồng thời trình bày các phương pháp nghiên cứu đường cong J như nghiên cứu sử dụng dữ liệu tổng hợp (Aggregated Data), nghiên cứu sử dụng dữ liệu phân tách (Disaggregated Data), nghiên cứu sử dụng dữ liệu mức độ ngành công nghiệp (Industry Level Data), nghiên cứu sử dụng dữ liệu ngành (Sectorial Data) cũng như đưa ra các bằng chứng thực nghiệm về hiện tượng đường cong J TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 tương ứng với từng phương pháp nghiên cứu trên. Ngoài ra, trong phần này, điều kiện Marshall-Lerner (ML) sẽ được đề cập đến và sẽ được trình bày cụ thể về mặt toán học.