Khóa Luận Tốt Nghiệp Của Trương Thanh Tú Về Tài Nguyên Thực Vật Tại Khu Bảo Tồn Pù Luông

Chuyên khảo phân tích 2018 59 qltnr truong thanh tu, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Trương Thanh Tú
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Sâm
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng và môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Kiến Thức Bản Địa Của Người Dân Trong Sử Dụng Thực Vật Làm Thuốc Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Pù Luông Tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thanh Hóa

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khóa Luận Tốt Nghiệp Nghiên Cứu Tài Nguyên Thực Vật

Khóa luận tốt nghiệp về nghiên cứu tài nguyên thực vật tại Khu Bảo Tồn Pù Luông là một đề tài quan trọng, nhằm khám phá và bảo tồn các loài thực vật quý hiếm. Khu Bảo Tồn Pù Luông không chỉ nổi bật với sự đa dạng sinh học mà còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa và y học truyền thống. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao nhận thức về giá trị của thực vật mà còn góp phần vào công tác bảo tồn và phát triển bền vững.

1.1. Ý Nghĩa Của Nghiên Cứu Tài Nguyên Thực Vật

Nghiên cứu tài nguyên thực vật tại Khu Bảo Tồn Pù Luông giúp xác định các loài thực vật quý hiếm, từ đó đề xuất các biện pháp bảo tồn hiệu quả. Điều này không chỉ bảo vệ đa dạng sinh học mà còn hỗ trợ cộng đồng địa phương trong việc phát triển kinh tế bền vững.

1.2. Mục Tiêu Của Khóa Luận Tốt Nghiệp

Mục tiêu chính của khóa luận là phân tích và đánh giá tình hình sử dụng thực vật làm thuốc tại Khu Bảo Tồn Pù Luông. Khóa luận cũng nhằm tìm hiểu kiến thức bản địa của người dân về các loài thực vật và tác động của chúng đến sức khỏe cộng đồng.

II. Vấn Đề Bảo Tồn Tài Nguyên Thực Vật Tại Khu Bảo Tồn Pù Luông

Khu Bảo Tồn Pù Luông đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Sự khai thác quá mức và biến đổi khí hậu là những yếu tố chính đe dọa đến sự tồn tại của nhiều loài thực vật quý hiếm. Việc nhận thức và hành động kịp thời là rất cần thiết để bảo vệ tài nguyên này.

2.1. Thách Thức Trong Bảo Tồn Tài Nguyên Thực Vật

Sự gia tăng dân số và nhu cầu sử dụng tài nguyên thiên nhiên đã dẫn đến việc khai thác không bền vững. Nhiều loài thực vật quý hiếm đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng do mất môi trường sống và khai thác quá mức.

2.2. Tác Động Của Con Người Đến Tài Nguyên Thực Vật

Hoạt động của con người như khai thác gỗ, phát triển nông nghiệp và xây dựng cơ sở hạ tầng đã làm suy giảm đáng kể diện tích rừng và đa dạng sinh học tại Khu Bảo Tồn Pù Luông. Điều này cần được quản lý và kiểm soát chặt chẽ.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tài Nguyên Thực Vật Tại Pù Luông

Để thực hiện nghiên cứu về tài nguyên thực vật, các phương pháp khoa học hiện đại đã được áp dụng. Việc thu thập dữ liệu từ thực địa, phỏng vấn người dân địa phương và phân tích mẫu thực vật là những bước quan trọng trong quá trình nghiên cứu.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua các cuộc khảo sát và phỏng vấn người dân địa phương về kiến thức và kinh nghiệm sử dụng thực vật làm thuốc. Điều này giúp hiểu rõ hơn về vai trò của thực vật trong đời sống cộng đồng.

3.2. Phân Tích Mẫu Thực Vật

Mẫu thực vật được thu thập từ các khu vực khác nhau trong Khu Bảo Tồn Pù Luông để phân tích thành phần hóa học và công dụng y học. Phân tích này giúp xác định các loài thực vật có tiềm năng trong việc phát triển dược phẩm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Tài Nguyên Thực Vật

Kết quả nghiên cứu về tài nguyên thực vật tại Khu Bảo Tồn Pù Luông có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Từ việc bảo tồn đa dạng sinh học đến phát triển y học cổ truyền, nghiên cứu này mang lại nhiều giá trị thiết thực cho cộng đồng.

4.1. Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học

Nghiên cứu giúp xác định các loài thực vật cần được bảo tồn, từ đó đề xuất các biện pháp bảo vệ hiệu quả. Điều này không chỉ bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà còn duy trì cân bằng sinh thái.

4.2. Phát Triển Y Học Cổ Truyền

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong việc phát triển các sản phẩm y học cổ truyền, từ đó nâng cao sức khỏe cộng đồng và tạo ra nguồn thu nhập cho người dân địa phương.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Tài Nguyên Thực Vật Tại Pù Luông

Nghiên cứu tài nguyên thực vật tại Khu Bảo Tồn Pù Luông không chỉ mang lại những hiểu biết quý giá về đa dạng sinh học mà còn góp phần vào công tác bảo tồn và phát triển bền vững. Việc bảo vệ tài nguyên này là trách nhiệm của tất cả mọi người.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Tài Nguyên Thực Vật

Nghiên cứu tài nguyên thực vật cần được tiếp tục và mở rộng để đáp ứng nhu cầu bảo tồn và phát triển bền vững. Các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng là rất cần thiết.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Chính Sách Bảo Tồn

Cần có các chính sách bảo tồn hiệu quả hơn để bảo vệ tài nguyên thực vật tại Khu Bảo Tồn Pù Luông. Sự hợp tác giữa chính quyền, cộng đồng và các tổ chức phi chính phủ là rất quan trọng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trên thế giới nói chung và Khu vực Ch u Á nói riêng. Vùng Đông Nam Á (ĐNA) là Khu vực tập trung nhiều oài động thực vật nhất ( TS. Vũ Ngọc Long,2014) trong đấy nhiều oại thực vật có gi trị cao về mặt y học Việt Nam à một trong những quốc gia may mắn đƣợc thừa hƣởng điều iện tự nhiên vô cùng phong phú do thiên nhiên an tặng nên thu hút đƣợc sự sống của nhiều oài thực vật àm thuốc quý hiếm mà c c quốc gia h c hông có. Có thể nói ở Việt Nam sự đa dạng về c c oài thực vật với những nét đặc trƣng riêng iệt của từng oài ,từng họ.

Thực vật àm thuốc là một oài rất phổ iến ở Việt Nam nói riêng và ở c c nƣớc trên thế giới nói chung. hông chỉ có gi trị về mặt inh tế, mà còn có gi trị về mặt tinh thần. Thực vật àm thuốc ở Việt Nam rất phong phú, nhiều họ thuộc oài quí hiếm , nhiều oài à c c oài thuộc qúy hiếm chữa nhiều ênh nan y cần ảo vệ. Nơi tập trung nhiều oại thực vật àm thuốc nhất nƣớc ta hiện nay chủ yếu ở c c tỉnh miền núi phía ắc với những rừng nguyên sinh còn nguyên vẹn.

Thanh Hóa à một trong những tỉnh có diện tích rừng nguyên sinh tƣơng đối ớn so vơi cả nƣớc. Trong đó Khu ảo tồn thiên nhiên Pù Luông đƣợc iết đến à nơi ảo tồn đƣơc nhiều oài thực vật àm thuốc .Tại đ y cũng xuất hiện tƣơng đối nhiều oài thực vật àm thuốc quý hiếm. Thông thƣờng ngƣời ta chỉ chú trọng đến công dụng của vị thuốc hoặc ài thuốc mà ít hi iết đến c c hoạt chất chứa ên trong cũng nhƣ tìm ra một iện ph p thích hợp để chiết t ch một c ch có hiệu quả. Tuy nhiên hiện nay với công cuộc hiện đại ho đất nƣớc , nhu cầu của con ngƣời ngày càng cao , thực vật àm thuốc đang đứng trƣớc nguy cơ giảm số ƣợng và mất mật độ quần thể ,vì vậy cần có sự can thiệp của cơ quan ,chính quyền địa phƣơng và ngƣời d n nh m duy trì và ph t triển ền vững c c oài thực vật àm thuốc.

1 Vì vậy ,việc tiến hành nghiên cứu đề tài “ Nghiên cứu kiến thức bản địa của người dân trong sử dụng thực vật làm thuốc tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông tỉnh Thanh Hóa” nh m cung cấp những thông tin về thành phần oài ,vị trí ph n ố,hình th i,đặc điểm sinh học và những t c động ảnh hƣởng đến sinh trƣởng và ph t triển của c c oài thực vật àm thuốc ,từ đó đƣa ra c c giải ph p ,đề xuất để ảo tồn phù hợp. 2 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu và bảo tồn cây thuốc ở trên Thế giới: Sự ết hợp giữa con ngƣời và động vật với thực vật rõ ràng có nguồn gốc từ sự hởi đầu của sự sống trên tr i đất hi c y cỏ cung cấp nhiều nơi trú ẩn, oxy, thức ăn và thuốc men cần thiết cho c c dạng sống cao hơn. Ở giai đoạn hởi đầu của xã hội.

con ngƣời đã giành hết thời gian để học c ch nhận iết và ph n oại thực vật phù hợp để sử dụng trong việc đ p ứng nhu cầu thiết yếu của cuộc sống. Trong số những thứ cần thiết này, việc sử dụng thảo mộc và chiết xuất từ thảo dƣợc cho hả năng chữa ệnh của chúng có thể đƣợc truy nguồn từ huyền thoại, truyền thống và c c ài viết đƣợc sử dụng để mã ho c c c y trồng có thể giảm đau và điều trị ệnh. Sự ph t triển của c c hệ thống y tế trên cơ sở c y trồng, chủ yếu dựa trên thực vật trong một Khu vực địa phƣơng, đã tạo ra c c hệ thống y học cổ truyền nổi tiếng, Ayurvedic và Unani của tiểu ục địa Ấn Độ, Trung Quốc và T y Tạng của c c Khu vực h c của ch u Á, Bắc Mỹ, Amazonian ở Nam Mỹ và một số hệ thống địa phƣơng ở Ch u Phi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hoảng 70% d n số thế giới dựa vào c y trồng để chăm sóc sức hoẻ an đầu của họ và hoảng 35.000 oài đã đƣợc sử dụng àm thuốc trị iệu, tƣơng ứng với 14-28% trong số 250.000 oài thực vật đƣợc ƣớc tính có hả năng chữa ệnh trên hắp thế giới , và tƣơng đƣơng với 35-70% của tất cả c c oài đƣợc sử dụng trên toàn thế giới.

Trong thị trƣờng toàn cầu hiện nay, hơn 50 oại thuốc chính có nguồn gốc từ c y nhiệt đới.000 oài thực vật ậc cao trên thế giới, chỉ có 17% đã đƣợc nghiên cứu hoa học về tiềm năng y tế. Sự đa dạng hóa học và sinh học của thực vật đại diện cho một nguồn năng ƣợng vô tận tiềm tàng cho việc sử dụng trong việc ph t triển dƣợc phẩm mới. Hệ thực vật của Trung Quốc và Bắc Mỹ có cùng số ƣợng thực vật có hoa hoảng 35. Mặc dù vậy, sử dụng trong y học cổ truyền Trung Quốc mới có 5000 oài, và ngƣời Mỹ ản địa đã sử dụng hoảng 2564 oài.

3 Theo nhà sinh vật học ngƣời Mỹ Danie Moerman, ngƣời Mỹ ản địa sử dụng hoảng 9% tất cả c c oài thực vật có mạch cho mục đích y học. Tuy nhiên, chỉ một vài c y thuốc Bắc Mỹ đã từng đƣợc thực hiện nghiên cứu àm rõ, và phần ớn c c c y này vẫn còn chƣa đƣợc nghên cứu. Sự hiểu iết về thực vật đã tích tụ ởi ngƣời d n ản địa đã dẫn tới việc thành ập c c hệ thống y học truyền thống ao gồm Trung Quốc, Ayurvedic, Trung Đông, Ch u Âu, Ch u Phi và Mỹ. Theo dƣợc sĩ Mỹ Norman Farnsworth, 89 oại thuốc có nguồn gốc thực vật đƣợc sản xuất trong thế giới công nghiệp đã đƣợc ph t hiện ng c ch nghiên cứu việc sử dụng thảo dƣợc truyền thống, một c ch tiếp cận d n tộc học.

Tình hình nghiên cứu và bảo tồn cây thuốc ở Việt Nam Việt Nam có nền Y học cổ truyền giàu truyền thống, phong phú về các cây thuốc, bài thuốc và vị thuốc. Cùng với 4000 năm dựng nƣớc và giữ nƣớc, ngƣời Việt Nam đã phải đấu tranh với thiên nhiên, bệnh tật và chiến tranh, dần dần đã tích uỹ đƣợc kinh nghiệm và tri thức trong sử dụng cây thuốc. Nền Y học cổ truyền qua hàng nghìn năm Bắc thuộc nên chịu ảnh hƣởng rất lớn của Y học cổ truyền Trung Quốc. Ngay từ thời Vua Hùng dựng nƣớc (2900 năm TCN), qua c c văn tự Hán Nôm còn sót lại (Đại Việt sử ký ngoại ý, Lĩnh Nam chích qu i iệt truyện, Long Uý í thƣ.) và qua c c truyền thuyết, tổ tiên ta đã iết dùng cây cỏ làm gia vị kích thích sự ngon miệng và chữa bệnh.

Tài liệu sớm nhất về cây thuốc Việt Nam à “Nam Dƣợc Thần Hiệu” và “Hồng nghĩa gi c tƣ y thƣ” của Tuệ Tĩnh. Trong tài iệu này đã mô tả hơn 630 vị thuốc, 13 đơn thuốc chữa các loại bệnh và 37 đơn thuốc chữa bệnh thƣơng hàn. Ông đƣợc coi là một bậc kỳ tài trong lịch sử y học nƣớc ta, à “Vị thánh thuốc Nam”. Ông đã để lại nhiều bộ s ch quý cho đời sau nhƣ: “Tuệ Tĩnh y thƣ”, “Thập tam phƣơng gia giảm”, “Thƣơng hàn tam thập thất trùng ph p”.

Tới thế kỷ XVIII, Hải Thƣợng Lãn Ông Lê Hữu Tr c đã xuất bản bộ sách lớn thứ hai “Y tông T m tĩnh” cho nƣớc ta. Bộ sách gồm 28 tập, 66 quyển đã mô tả khá chi tiết về thực vật, c c đặc tính chữa bệnh. 4 Trong thời kỳ thực dân pháp xâm ƣợc có một số nhà thực vật học, dƣợc học ngƣời Ph p đã đến nƣớc ta nghiên cứu. Điển hình à c c nhà dƣợc học Crévost, Pété ot đã xuất bản bộ “Cata ogue des produit de L’Indochine” (1928- 1935), trong đó tập V (Produits medicinaux, 1928) đã mô tả 368 cây thuốc và vị thuốc là các loài thực vật có hoa.

Đến năm 1952, Pété ot ổ sung và xây dựng thành bộ “Les p antes médicina es du Cam odge, du Laos et du Vietnam”, gồm 4 tập đã thống kê 1482 vị thuốc thảo mộc trên a nƣớc Đông Dƣơng. Sau cách mạng Th ng T m năm 1945, nhất là sau khi miền Bắc đƣợc giải phóng năm 1954, c c nhà hoa học Việt Nam có nhiều thuận lợi trong việc sƣu tầm, nghiên cứu nguồn tài nguyên cây thuốc. Đỗ Tất Lợi- ngƣời đã dày công nghiên cứu trong nhiều năm và đã xuất bản đƣợc nhiều tài liệu về việc sử dụng cây, con làm thuốc của đồng bào dân tộc. Đ ng chú ý nhất à năm 1957, ông đã biên soạn bộ “Dƣợc liệu học và các vị thuốc Việt Nam” gồm 3 tập.

Năm 1961 tái bản in thành 2 tập, trong đó t c giả mô tả và nêu công dụng của hơn 100 c y thuốc nam. Từ năm 1962 - 1965, Đỗ Tất Lợi lại cho xuất bản bộ “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” gồm 6 tập. Đến năm 1969 t i ản thành 2 tập, trong đó giới thiệu hơn 500 vị thuốc có nguồn gốc thảo mộc, động vật và khoáng vật. Ông đã iên trì nghiên cứu, bổ sung liên tục các loài cây thuốc trong c c công trình đƣợc tái bản nhiều lần vào c c năm 1970, 1977, 1981, 1986, 1995, 1999, 2001, 2003.

Lần tái bản thứ 7 (1995) số cây thuốc của ông nghiên cứu đã ên tới 792 loài và gần đ y nhất là lần tái bản lần thứ 10 (2005); trong đó, ông đã mô tả tỉ mỉ tên khoa học, phân bố, công dụng, thành phần hoá học, chia tất cả các cây thuốc đó theo c c nhóm ệnh h c nhau. Đ y à một bộ sách có giá trị lớn về khoa học và thực tiễn, kết hợp giữa khoa học dân gian và khoa học hiện đại. Năm 1960, Phạm Hoàng Hộ và Nguyễn Văn Dƣơng cho xuất bản bộ “C y cỏ Việt Nam”. Tuy chƣa giới thiệu đƣợc hết hệ thực vật Việt Nam, nhƣng phần nào cũng đƣa ra đƣợc công dụng làm thuốc của nhiều loài thực vật.

Đỗ Tất Lợi (1965) đã xuất bản bộ s ch “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” và 5 đƣợc tái bản vào năm 2000. Công trình iệt kê gần 800 loài cây, con và vị thuốc, trong đó phần lớn mô tả về thực vật, phân bố, thu hái và chế biến, thành phần hoá học, công dụng và liều dùng.