Mở đầu 1a cuộc biéu tinh cua 3000 nông dân huyện Thanh Chương vào ngày 1-6, tiếp đến là nông dân huyện Anh Sơn, Nghi Lộc, Nam Đàn. Nông din huyện Can Lộc cũng đã nỏi dậy hướng ứng cao trào cổ vũ cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp và tay sai của nhân dân Nghệ Tĩnh. Đền Cách Mang Tháng 8 năm 1945, khi Nhật dau hàng đồng minh vô điều kiện (15/8/1945) thi ủy ban khởi nghĩa Ha Tĩnh được cử ra đã quyết định khởi nghĩa giảnh chính quyền trong cả tỉnh (16/8/1945). Ngay chiều hôm đó cuộc khởi nghĩa thắng lợi ở Can Lộc làm bản đạp dẫn đến thắng lợi lớn ở các huyện Thạch Hà, Cam Xuyén(17/8), Quỳnh Lưu, Ky Anh , Đức Thọ .Nhân dan Can Lộc - Hà Tĩnh với nhân dân cả nước nhất té đứng lên lật ach thống tri hơn 80 năm của thực dan phong kiến giải phóng quê hương mình.
Bước vào cuộc kháng chiến trường ky chống để quốc Mỹ xâm lược, nhân dan Can Lộc Ha Tĩnh đã kịp thời chuyển hướng hoạt động từ san xuất xây dựng là chinh sang sán xuất kết hợp với chiến đấu làm trỏn nhiệm vụ bảo vệ miền Bắc và chỉ viện cho miền Nam ruột thịt và cách mạng Lào anh em. Hình ảnh Ngã Ba Đồng Lộc là biểu tượng cho những anh hùng cách mạng, thể hiện một cách sâu sắc và đây đủ về sự cam go ác liệt của chiến tranh và sự hỉ sinh anh dũng thảm lặng của những con người nơi đây nói riêng va dân tộc ta nói chung. Ngã Ba Đồng Lộc-huyện Can Lộc là một địa danh ghi dẫu những kì tích oai hủng, những trang sử vang chói lọi của thời ki kháng chiến chống Mĩ cứu nước thắng lợi vẻ vang:. Các ngã ba khác trên đời làm bằng sông, bằng nước, bằng thủy triều lên xuống Hay bằng đả, bằng đất bằng xi măng cốt sắt Bằng vỏi trắng, gach nâu Bằng đèn xanh đèn đo đủ màu Hay bằng những chênh vénh vấp ngã SVTT: Nguyễn Thị Trang 18 Khóaluận tot nghiệp GVHD: TS.
Lê Văn Đạt Nhung Ngã Ba Đồng Lộc xây bằng xương bằng máu.2 Vị trí chiến lược của Ngã Ba Đảng Lộc : Trong kháng chiến chong Mỹ cứu nước. ngoài vị tri chiến lược quan trọng là ving trọng điểm trong lúa nước. trên địa bàn huyện Can Lộc có nhiều tuyển giao thông huyết mạch: Quốc lộ 1A chạy qua các xã Vượng Lộc, Khánh Lộc, Tiên Lộc: đường 15 chạy song song với đường số | qua các địa hình đổi núi xen kể rừng gia trên dai Trường Sơn. Đây là 2 con đường huyết mạch vận chuyển sức người, sức của vào Nam qua địa bàn quân khu IV.
Con đường số 15 vả số 1 cách nhau không xa. chỗ gần nhất chưa đầy 5km theo đường chim bay và cả 2 tuyến đường đều có những điểm yếu cơ bản: Trên đường quốc lộ 1A đoạn từ Hạ Vàng đến Cau Gia chi hơn 7km nhưng có tới 2 pha vượt sông là Nghèn và Gia. Bắc và Nam câu Nghèn có nhiều đoạn đi qua cánh đồng ngập nước, trống trải khó bó trí hỏa lực. khi địch đánh tập trung dé bị cat đứt, khó khắc phục.
Đoạn đường nảy nền yếu vì xe chạy qua vùng đồng ruộng trũng, mùa mưa nước ngấp ngé cả đoạn đường dai hàng trăm mét, khi bị địch đánh hết sức khó khăn. Đường 15 đoạn qua Đồng Lộc chi dài 6km nhưng mới được rải đá cấp phối, có hai ngã ba là Khiêm Ích và Trường Thành cách nhau 2km. phía Bắc có câu Tùng Cóc, ở giữa là cau Tối. Do vị trí xung yếu vẻ giao thông thủy-bộ trên đất Hà Tĩnh, huyện Can Lộc trở thành điểm đánh phá ác liệt của không quân, hải quân Mỹ trong cả hai lần tiến hành chiến tranh phá hoại(1964-1968) và 1972.
Đặc biệt là thời kỳ Mỹ tiến hành cái gọi là “ném bom hạn chế miền Bắc" tử tháng 4 đến tháng 10 năm 1968, huyện Can Lộc, trong đó trong điểm là Ngã ba Đông Lộc trở thành nơi đọ sức quyết liệt giữa ta và địch trên mặt trận giao thông vận tai ở địa bàn Quân khu 4 và miễn Bắc XHCN nói chung. Nhung tại sao Ngã Ba Đông Lộc - Một vùng đổi hoang tro trọi, không có suối lớn. địa hình phức tạp. một địa danh rất bình thường lại trở thành “tọa độ lửa”.
nơi mãi mãi ghi lại chứng tích tội ác hủy điệt của dé quốc Mỹ cũng là nơi ghi SVTT: Nguyễn Thị Trang [Hư vĩ | r9 Trưởng Dat-tlọc Si/-Phạm | TP. HO-CHI-MINH_ Khóa luận tắt nghiệp GVHD: TS. Lẻ Văn Đạt lại những trang sử hảo hùng của dan tộc.của quê hương những năm đánh Mỹ va thắng Mỹ? Ngã Ba Dong Lộc là một vùng đất hẹp nơi giao điểm giữa đường 15 và các tỉnh lộ: Lạc Thiện- Đồng Lộc, Khe Giao- Đồng Lộc. Ba Giang- Đồng Lộc.
Khi các tuyển đường giao thông quan trọng như đường số 1, đường 15 bị cắt đứt thì Ngã ba Đồng Lộc sẽ là nơi duy nhất tuyến đường vận tải chiến lược di qua. Đây cũng là nơi có địa hình phức tạp và hiểm yêu. Toàn bộ khu vực Ngã Ba Đông Lộc nằm trên một khu đổi hep, rộng khoảng 0.6 km” thuộc địa phận xã Đồng Lộc, huyện Can Lộc. Vùng đất được vây quanh bởi núi Trọ Voi ở phía Đông Bắc, núi Moi ở phía Đông, núi Mũi Mác ở phía Tây Nam, Do vậy, vị trí của Ngã Ba Đồng Lộc thấp hon và luôn được vi như là “long chảo”, địch rất dé đánh phá gây khó khăn cho ta.Với địa hình như vậy, ta rất khỏ mở các đường tránh và khó bé trí các trận địa pháo vì một bên là núi trọc, một bên là ruộng nước sinh lầy.
Tuyến đường qua ngã ba là tuyến đường độc đáo bám theo sườn nủi thoai thoải, mặt đường như lòng máng. Bom Mỹ ném xuống bên nao cũng có thé lan xuống lòng đường, gây cản trở ach tắc giao thông. Về mùa khô hạn đoạn đường này day bụi đỏ, mùa mua nước đọng, đường lay ngập bùn nước, đoạn đường này nếu bị địch đánh phá thi việc khắc phục rất khó khan, gian khô gap bội. Ngã Ba Ding Lộc còn được gọi là cửa ngõ chiến lược trên tuyển đường Hỗ Chí Minh- con đường quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ.
Chinh vi vậy mà Ngã Ba Đồng Lộc trở thành đầu mối giao thông quan trọng trong cuộc khang chiến chống Mỹ. Đến quốc Mỹ đã dùng mọi phương tiện chiến tranh hiện đại nhằm chặt đứt huyết mạch giao thông, chặt đứt sự chi viện của hậu phương miền Bắc đối với chiến trường miền Nam và chúng muốn biến Ngã Ba Dong Lộc thành một “vùng đất chết”. Tiểu kết chương!: Manh đất và con người Hà Tinh là nơi sinh thành nhiều anh hùng hảo kiệt. nhiều nhà thơ, nhà văn lớn của dân tộc.
Trong lịch sử cách mạng nước ta. Hà Tĩnh là một trong những địa phương cỏ truyền thông sớm nhất vả rạng rỡ nhất. Ha Tĩnh SVTT: Nguyên Thị Trang 20 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Văn Đạt đã củng với Nghệ An làm nên Xô Viết Nghệ Tinh nam 1930, trai qua 2 cuộc khang chiến chống Pháp vả chống Mỹ cho đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tỏ quốc XHCN ngày nay.
Hà Tinh đã góp phần xứng đáng nhất của minh cho dân tộc ngay tai địa phương, dong thời gửi biết bao con em minh những người chiến sĩ những người cán bộ trí thức đi khắp mọi miễn dat nước để phục vụ tổ quốc qué hương. Dé góp phản làm nên truyền thông đó, mảnh đất và con người Can Lộc cũng đã hỏa chung với người Ha Tinh vả ca nước trong sự nghiệp xây dựng và bao vệ tô quốc. Dù cho khí hậu va đất đai có cần cdi, đồng chua nước mặn phải đối phó với lũ lụt hạn hán, gió Lao khô nóng, thỉnh thoảng xuất hiện những cơn lốc bất ngờ, thiên nhiên luôn khắc nghiệt de doa đời cuộc sống, thách thức ý chí va nghị lực con người Can Lộc. Những con người Can Lộc sinh ra trén quê hương nước non hùng vĩ nhưng lắm thiên tai khắc nghiệt phái vật lộn với gian khổ, bên bí với thiên nhiên mới có bát cơm manh áo, có lúc phải ăn độn khoai, ngô, săn không mắy lúc đủ gạo ăn.
Cùng với thiên nhiên thi trong quá trình phân hóa xã hội nhất là dưới chế độ phong kiến suy tan và chế độ thực dan tay sai, tệ vua quan cường hảo áp bức bóc lột giai cấp va din tộc lại dé nặng lên vai người lao động và tăng thêm những thử thách đối với cuộc sông của nhân dân cuộc dau tranh với thiên nhiên lại gắn chặt với dau tranh xã hội đã tạo nên truyền thông đánh giặc giữ nước ,chéng áp bức bóc lột của người dân Hà Tĩnh nói chung và Can Lộc nói riêng. Tất ca những điều kiện lao động và đấu tranh của nhân dân Can Lộc đã rẻn luyện cho ho tinh than ben bi, gan góc, ý chí kiên cường sức chịu đựng và nghị lực cao, đức tính can, kiệm trong cuộc sóng. tinh yêu thương dim bọc trong hoạn nạn. Nhân dân Ha Tĩnh nói chung và Can Lộc nói riêng đã thé hiện được truyền thống yêu nước và ý chí kiên cường bất khuất góp phân tạo nên những trang sử vàng chống ngoại xâm của đản tộc.
Khi nhắc đến những trang sử vàng chống ngoại xâm của dan tộc ta thì mỗi người dân Việt Nam không ai khong biết đến cuộc kháng chiến chống Mỹ ctu nước vẻ vang, làm nên thẳng lợi lớn chan động địa cau. Thắng lợi đỏ đã ghi dấu SVTT: Nguyễn Thị Trang 21 Khỏa luận tắt nghiệp GVHD: TS. Lê Văn Dat biết bao anh hùng với những địa danh không phai mờ theo năm thang. Đối với nhân dân Ha Tĩnh biểu tượng Ngã Ba Đồng Lộc- Can Lộc là niềm tự hao, là lời nhắc nhử thé hệ hom nay phải làm sao cho xứng đáng với sự hi sinh của biết bao con người đã cong hiển tuổi xanh của minh cho đất nước.
họ đã vĩnh viễn nằm lại nơi đây. Không phải ngẫu nhiên Ngã Ba Đồng Lộc lại đi vào huyền thoại, là dấu tích của sự hi sinh mắt mát đau thương. được nhân dân trong nước và thế giới biết đến mà nó xuất phát từ ý định, âm mưu, thủ đoạn của dé quốc Mỹ. Dé quốc Mỳ đã nhận thấy vị trí chiến lược nơi đây cho nên chúng muốn biến Ngã Ba Đêng Lộc thành “vùng đất chết” - có thể nói địch đánh tắc Ngã Ba Đồng Lộc tức là mạch máu giao thông ngừng chảy, nguồn chi viện hậu phương từ miền Bắc vảo miền Nam bị chặn đứng.
Do vậy, địch tập trung đánh, ta kiên quyết giữ và bảo đảm giao thông vận tải chỉ viện kịp thời cho tiền tuyến lớn.