Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại công ty cổ phần xây dựng tổng hợp ii quảng bình

Tài liệu nghiên cứu chi phí sản xuất và tính giá thành tại công ty cổ phần xây dựng tổng hợp ii quảng bình, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kinh

• Tác giả: Lê Thị Khánh Huyền
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Quốc Tú
• Trường học: Hue University
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Trong Doanh Nghiệp Xây Dựng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• I. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• I.1. Lý do chọn đề tài
• I.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• I.3. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
• I.4. Phạm vi nghiên cứu
• I.5. Phương pháp nghiên cứu
• I.6. Kết cấu khóa luận
• II. PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
• 1.1. Tổng quan về chi phí sản xuất
• 1.1.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 1.1.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.2.1. Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung kinh tế ban đầu
• 1.1.2.2. Phân loại theo mục đích và công dụng của chi phí
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG TỔNG HỢP II QUẢNG BÌNH
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG TỔNG HỢP II QUẢNG BÌNH
• III. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Xây Dựng Khái Niệm

Trong môi trường kinh tế hiện nay, các doanh nghiệp xây dựng phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Để tồn tại và phát triển, việc quản lý chi phí sản xuất một cách hiệu quả là vô cùng quan trọng. Kế toán chi phí sản xuất đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho các nhà quản lý, giúp họ đưa ra các quyết định đúng đắn. Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng bao gồm tất cả các chi phí phát sinh liên quan đến quá trình tạo ra sản phẩm xây dựng, từ nguyên vật liệu, nhân công đến các chi phí chung. Việc xác định đúng đắn và kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng khả năng cạnh tranh. Theo Phan Đức Dũng, chi phí sản xuất là "biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và một phần thu nhập thuần túy của xã hội mà doanh nghiệp bỏ ra để thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định”.

1.1. Chi Phí Sản Xuất Yếu Tố Ảnh Hưởng và Cách Đo Lường

Chi phí sản xuất chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm giá cả nguyên vật liệu, năng suất lao động, công nghệ sử dụng và hiệu quả quản lý. Để đo lường chi phí sản xuất, doanh nghiệp cần xác định rõ các yếu tố cấu thành chi phí và áp dụng các phương pháp kế toán phù hợp. Việc đo lường chính xác chi phí sản xuất là cơ sở để tính giá thành sản phẩm và đưa ra các quyết định về giá cả. Theo TS Huỳnh Lợi, việc phân loại chi phí giúp doanh nghiệp lập bảng thuyết minh báo cáo tài chính và phân tích tình hình thực hiện dự toán chi phí.

1.2. Tầm Quan Trọng của Quản Lý Chi Phí Sản Xuất Hiệu Quả

Quản lý chi phí sản xuất hiệu quả mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp xây dựng. Nó giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, nâng cao lợi nhuận, tăng khả năng cạnh tranh và đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác. Bên cạnh đó, quản lý chi phí hiệu quả còn giúp doanh nghiệp sử dụng tài nguyên một cách tối ưu và giảm thiểu lãng phí. Việc này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan trong doanh nghiệp và áp dụng các công cụ quản lý chi phí hiện đại.

II. Phân Loại Chi Phí Sản Xuất Bí Quyết Quản Lý Doanh Nghiệp

Việc phân loại chi phí sản xuất là một bước quan trọng trong công tác kế toán. Có nhiều tiêu chí để phân loại chi phí, mỗi tiêu chí cung cấp những thông tin hữu ích khác nhau cho việc quản lý. Hai cách phân loại phổ biến nhất là theo yếu tố chi phí và theo khoản mục chi phí. Phân loại theo yếu tố chi phí giúp doanh nghiệp nắm bắt được cơ cấu chi phí sản xuất, trong khi phân loại theo khoản mục chi phí giúp doanh nghiệp xác định chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp liên quan đến từng sản phẩm.Việc phân loại chi phí sản xuất giúp doanh nghiệp nắm bắt thông tin, kiểm soát chi phí. Thường các chi phí được phân loại dựa trên các tiêu thức phù hợp

2.1. Phân Loại Chi Phí Theo Yếu Tố Nguyên Vật Liệu Nhân Công ...

Theo yếu tố chi phí, chi phí sản xuất được chia thành các yếu tố như chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí bằng tiền khác. Việc phân loại này giúp doanh nghiệp đánh giá được tỷ trọng của từng yếu tố trong tổng chi phí sản xuất và xác định các yếu tố cần kiểm soát chặt chẽ. Ví dụ, nếu chi phí nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn, doanh nghiệp cần tập trung vào việc tìm kiếm nguồn cung ứng giá rẻ và quản lý chặt chẽ quá trình sử dụng vật tư.

2.2. Phân Loại Chi Phí Theo Khoản Mục Chi Phí Trực Tiếp Gián Tiếp

Theo khoản mục chi phí, chi phí sản xuất được chia thành chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp. Chi phí trực tiếp bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp, là những chi phí liên quan trực tiếp đến việc sản xuất sản phẩm. Chi phí gián tiếp bao gồm chi phí sản xuất chung và chi phí quản lý doanh nghiệp, là những chi phí không liên quan trực tiếp đến việc sản xuất sản phẩm nhưng cần thiết để duy trì hoạt động sản xuất. Việc phân loại này giúp doanh nghiệp tính giá thành sản phẩm chính xác hơn.

2.3. Chi Phí Sử Dụng Máy Thi Công Đặc Thù Ngành Xây Dựng

Trong ngành xây dựng, chi phí sử dụng máy thi công là một khoản mục chi phí quan trọng. Khoản mục này bao gồm chi phí nhiên liệu, chi phí bảo dưỡng sửa chữa, tiền lương công nhân vận hành và chi phí khấu hao máy móc. Việc quản lý hiệu quả chi phí này đòi hỏi doanh nghiệp phải có kế hoạch sử dụng máy móc hợp lý, bảo dưỡng định kỳ và lựa chọn các loại máy móc phù hợp với từng công trình. Điều này giúp giảm thiểu chi phí phát sinh và nâng cao hiệu quả sử dụng máy móc.

III. Kế Toán Chi Phí NVL Trực Tiếp Hướng Dẫn Chi Tiết Ví Dụ

Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (NVLTT) là một phần quan trọng của kế toán chi phí sản xuất. NVLTT là những vật liệu chính cấu thành sản phẩm và có giá trị lớn. Việc hạch toán chính xác chi phí NVLTT là cơ sở để tính giá thành sản phẩm và đưa ra các quyết định về giá cả. Quy trình kế toán chi phí NVLTT bao gồm việc theo dõi số lượng và giá trị NVL nhập kho, xuất kho và tồn kho, đồng thời phân bổ chi phí NVLTT cho từng sản phẩm. Chứng từ kế toán chi phí NVLTT, quy trình luân chuyển và hạch toán giúp ghi chép, phản ánh chính xác.

3.1. Chứng Từ và Tài Khoản Sử Dụng Trong Kế Toán NVLTT

Các chứng từ sử dụng trong kế toán NVLTT bao gồm phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, hóa đơn mua hàng và các chứng từ liên quan khác. Tài khoản sử dụng bao gồm tài khoản 152 (Nguyên vật liệu), tài khoản 621 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp) và các tài khoản liên quan khác. Việc sử dụng đúng chứng từ và tài khoản giúp đảm bảo tính chính xác của thông tin kế toán.

3.2. Quy Trình Luân Chuyển Chứng Từ và Hạch Toán Chi Phí NVLTT

Quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán chi phí NVLTT bao gồm các bước sau: lập phiếu nhập kho khi NVL nhập kho, lập phiếu xuất kho khi NVL xuất kho, hạch toán chi phí NVL vào tài khoản 621, và theo dõi số lượng và giá trị NVL tồn kho. Việc tuân thủ đúng quy trình giúp đảm bảo tính kịp thời và chính xác của thông tin kế toán. Ví dụ, việc lập phiếu nhập kho đầy đủ thông tin sẽ giúp kiểm soát số lượng và giá trị NVL nhập kho.

IV. Hạch Toán Chi Phí Nhân Công Trực Tiếp Cách Tính Lương BHXH

Chi phí nhân công trực tiếp (NCTT) là chi phí trả cho công nhân trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất sản phẩm. Chi phí NCTT bao gồm tiền lương, các khoản phụ cấp và các khoản trích theo lương như bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và kinh phí công đoàn (KPCĐ). Việc hạch toán chính xác chi phí NCTT là cơ sở để tính giá thành sản phẩm và đưa ra các quyết định về quản lý nhân sự.

4.1. Tính Lương và Các Khoản Trích Theo Lương Cho NCTT

Việc tính lương cho NCTT cần dựa trên các quy định của pháp luật và chính sách của doanh nghiệp. Các khoản trích theo lương như BHXH, BHYT và KPCĐ cũng cần được tính toán và hạch toán đúng quy định. Việc tính toán chính xác lương và các khoản trích theo lương giúp đảm bảo quyền lợi của người lao động và tuân thủ các quy định của pháp luật.

4.2. Chứng Từ và Tài Khoản Sử Dụng Trong Kế Toán NCTT

Các chứng từ sử dụng trong kế toán NCTT bao gồm bảng chấm công, bảng thanh toán lương, các chứng từ nộp BHXH, BHYT và KPCĐ. Tài khoản sử dụng bao gồm tài khoản 622 (Chi phí nhân công trực tiếp), tài khoản 334 (Phải trả người lao động) và các tài khoản liên quan khác.Việc đối chiếu các bảng này để đảm bảo tính chính xác

4.3. Quy Trình Luân Chuyển Chứng Từ Và Hạch Toán Chi Phí NCTT

Đầu tiên là chấm công và ghi nhận thời gian làm việc của công nhân. Sau đó, dựa trên bảng chấm công, tiến hành tính lương và các khoản phụ cấp. Cuối cùng, hạch toán chi phí lương vào tài khoản 622 và các tài khoản liên quan khác. Ví dụ, việc ghi nhận đầy đủ thời gian làm việc của công nhân sẽ giúp tính lương chính xác hơn.

V. Bí Quyết Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Chung Trong Xây Dựng

Chi phí sản xuất chung (SXC) là các chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lý quá trình sản xuất, nhưng không thể hạch toán trực tiếp cho từng sản phẩm. Chi phí SXC bao gồm chi phí vật liệu, chi phí nhân công, chi phí khấu hao tài sản cố định và các chi phí khác liên quan đến hoạt động sản xuất. Việc phân bổ chi phí SXC cho từng sản phẩm cần được thực hiện một cách hợp lý để đảm bảo tính chính xác của giá thành sản phẩm.

5.1. Các Khoản Mục Chi Phí SXC Thường Gặp Trong Xây Dựng

Các khoản mục chi phí SXC thường gặp trong xây dựng bao gồm chi phí thuê mặt bằng, chi phí điện nước, chi phí bảo trì sửa chữa nhà xưởng, chi phí quản lý phân xưởng và các chi phí khác. Việc xác định đầy đủ các khoản mục chi phí SXC giúp đảm bảo tính đầy đủ của thông tin kế toán.

5.2. Phương Pháp Phân Bổ Chi Phí SXC Cho Từng Sản Phẩm

Có nhiều phương pháp phân bổ chi phí SXC cho từng sản phẩm, như phương pháp phân bổ theo chi phí nhân công trực tiếp, phương pháp phân bổ theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và phương pháp phân bổ theo giờ máy chạy. Việc lựa chọn phương pháp phân bổ phù hợp cần dựa trên đặc điểm của từng doanh nghiệp và từng sản phẩm. Ví dụ, nếu chi phí nhân công trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn, phương pháp phân bổ theo chi phí nhân công trực tiếp có thể là lựa chọn phù hợp.

VI. Tính Giá Thành Sản Phẩm Phương Pháp Ứng Dụng Thực Tế

Tính giá thành sản phẩm là quá trình xác định tổng chi phí sản xuất để tạo ra một đơn vị sản phẩm. Giá thành sản phẩm là cơ sở để doanh nghiệp định giá bán sản phẩm và đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất. Có nhiều phương pháp tính giá thành sản phẩm, như phương pháp giá thành giản đơn, phương pháp giá thành theo công đoạn và phương pháp giá thành theo đơn hàng. Việc lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp cần dựa trên đặc điểm của từng doanh nghiệp và từng sản phẩm.

6.1. Các Phương Pháp Tính Giá Thành Sản Phẩm Phổ Biến

Các phương pháp tính giá thành sản phẩm phổ biến bao gồm phương pháp giá thành giản đơn (sử dụng khi sản xuất một loại sản phẩm duy nhất), phương pháp giá thành theo công đoạn (sử dụng khi sản xuất sản phẩm qua nhiều công đoạn) và phương pháp giá thành theo đơn hàng (sử dụng khi sản xuất sản phẩm theo yêu cầu riêng của khách hàng). Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, doanh nghiệp cần lựa chọn phương pháp phù hợp để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả.

6.2. Ứng Dụng Thực Tế Trong Doanh Nghiệp Xây Dựng

Trong doanh nghiệp xây dựng, việc tính giá thành sản phẩm (công trình xây dựng) thường sử dụng phương pháp giá thành theo đơn hàng hoặc phương pháp giá thành theo công đoạn. Doanh nghiệp cần theo dõi chi phí phát sinh cho từng công trình hoặc từng công đoạn và phân bổ chi phí một cách hợp lý để xác định giá thành công trình chính xác. Điều này giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định về giá thầu và quản lý chi phí hiệu quả.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong ngành xây dựng cơ bản (XDCB), công tác quản lý tài chính và hạch toán chi phí đóng vai trò quyết định đến sự sống còn và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê và Hiệp hội Các nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC), chi phí sản xuất xây lắp bình quân chiếm từ 85% đến 92% giá trị dự toán công trình; trong đó, biên lợi nhuận ròng toàn ngành thường duy trì ở mức mỏng (chỉ từ 3% đến 5%). Do đó, bất kỳ sai lệch nào trong khâu bóc tách dự toán, tập hợp chi phí và định giá thành đều có thể biến một dự án có lãi thành lỗ lũy kế.

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Kế toán tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế với đề tài: "Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Xây dựng tổng hợp II Quảng Bình" (thực hiện bởi SVTH Lê Thị Khánh Huyền, dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Quốc Tú) tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Tối ưu hóa chu trình hạch toán chi phí thực tế phát sinh tại các công trình hạ tầng giao thông trọng điểm, điển hình là dự án thi công Cầu Bản Cồn Cùng thuộc Hợp phần cầu - Dự án Đầu tư xây dựng cầu dân sinh và quản lý tài sản đường địa phương (LRAMP) trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.

Vấn đề thực tiễn và bài toán nghiên cứu (Problem Statement)

Các doanh nghiệp xây dựng công trình giao thông đặc thù phải đối mặt với các nút thắt lớn:

• Địa bàn thi công hiểm trở, phân tán: Địa hình thi công miền núi, vùng sâu vùng xa dẫn tới sự chậm trễ trong luân chuyển chứng từ kho, hóa đơn xăng dầu, bảng chấm công giữa Ban chỉ huy công trường và Phòng Tài vụ.
• Sai lệch phân bổ chi phí máy thi công (MTC) và sản xuất chung (SXC): Tỷ lệ phân bổ chi phí khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) máy móc, chi phí dịch vụ mua ngoài, nhân công điều khiển máy thường bị cào bằng cơ học, dẫn đến hiện tượng sai lệch giá thành từng hạng mục công trình.
• Rủi ro tài chính do dàn trải vốn: Nguồn vốn ngân sách rót theo tiến độ giải ngân chậm, doanh nghiệp phải gánh tỷ trọng chi phí lãi vay ngân hàng lớn nhưng chưa được vốn hóa hoặc phân bổ chính xác vào giá thành từng gói thầu.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận: Hoàn thiện khung lý thuyết chuẩn tắc về kế toán chi phí sản xuất (CPSX) và tính giá thành sản phẩm (GTSP) xây lắp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 15 (VAS 15 - Hợp đồng xây dựng).
2. Khảo sát thực trạng quy trình hạch toán: Đi sâu phân tích nghiệp vụ kế toán phát sinh từ thực tế thi công hạng mục Cầu Bản Cồn Cùng (dự án LRAMP) tại Công ty CP Xây dựng tổng hợp II Quảng Bình giai đoạn 2017–2018 và đầu năm 2019.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả: Đưa ra mô hình cải tiến phân bổ chi phí, hiện đại hóa hình thức sổ kế toán từ Nhật ký chứng từ sang phần mềm kế toán tự động hóa, kiểm soát chi phí dở dang cuối kỳ (DDCK) chính xác đến 98%.

Phạm vi và giới hạn đề tài

• Không gian: Phòng Kế toán và Ban chỉ huy công trường thuộc Công ty CP Xây dựng tổng hợp II Quảng Bình (Số 27 Lý Thường Kiệt, TP. Đồng Hới, Tỉnh Quảng Bình).
• Thời gian: Dữ liệu tài chính, sổ cái, báo cáo kiểm toán giai đoạn 2017–2018 và các chứng từ phát sinh thực tế đến tháng 01/2019.
• Nội dung: Chu trình kế toán tập hợp CPSX (TK 621, 622, 623, 627) và tính GTSP hoàn thành (TK 154) cho gói thầu Cầu Bản Cồn Cùng.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Doanh nghiệp xây lắp giao thông có chu kỳ sản xuất kéo dài, khối lượng thi công phụ thuộc lớn vào điều kiện thời tiết tự nhiên và thời gian nghiệm thu theo giai đoạn A-B (Chủ đầu tư - Nhà thầu).

Tiêu chí so sánh	Mô hình kế toán thủ công (Nhật ký chứng từ)	Mô hình Kế toán Excel bán tự động	Mô hình Kế toán ERP/Doanh nghiệp số hóa
Tính kịp thời	Rất chậm (Tổng hợp cuối tháng/quý)	Trung bình (Cập nhật 3–5 ngày sau phát sinh)	Thời gian thực (Real-time sync từ công trường)
Khả năng kiểm soát NVL	Dễ sai lệch định mức, chứng từ giấy dễ thất lạc	Khá tốt nhưng dễ lỗi công thức macro	Tự động đối soát định mức thiết kế với thực xuất
Phân bổ MTC & SXC	Phân bổ tỷ lệ thủ công, sai số tích lũy cao	Bán tự động theo bảng phân bổ cố định	Thuật toán phân bổ động đa tiêu thức chính xác
Chi phí triển khai	Rất thấp (Chỉ tốn văn phòng phẩm sổ sách)	Thấp (Sử dụng hạ tầng Office sẵn có)	Trung bình đến cao (Cần đầu tư phần mềm chuyên dụng)
Mức độ tuân thủ VAS	Phụ thuộc 100% vào kinh nghiệm kế toán viên	Trung bình, dễ can thiệp số liệu thủ công	Nghiêm ngặt theo chuẩn mực VAS 02, 15, TT 200

Đánh giá yêu cầu theo mô hình MoSCoW

• Must have (Bắt buộc phải có): Tập hợp chi tiết chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (NVLTT - TK 621), nhân công trực tiếp (NCTT - TK 622), máy thi công (MTC - TK 623), sản xuất chung (SXC - TK 627) gắn liền với mã dự án/công trình Cầu Bản Cồn Cùng; trích trọn gói các khoản phụ cấp lương và bảo hiểm tỷ lệ 23,5% (BHXH 17,5%, BHYT 3%, BHTN 1%, KPCĐ 2%).
• Should have (Nên có): Bảng phân bổ chi phí khấu hao TSCĐ chuyên dùng (máy ủi, máy xúc, máy đầm, ô tô ben) trực tiếp theo giờ máy hoạt động thực tế thay vì chia bình quân.
• Could have (Có thể có): Cơ chế số hóa phiếu xuất kho, giấy đề nghị vật tư từ ban chỉ huy công trường đẩy về phòng tài vụ qua nền tảng dữ liệu điện tử.
• Won't have (Chưa thực hiện kỳ này): Tích hợp phân hệ kế toán quản trị chuyên sâu dự báo giá thành nguyên vật liệu biến động theo thời gian thực (Real-time Commodity Price Hedging).

Thiết kế hệ thống luồng dữ liệu kế toán

Kiến trúc luồng xử lý thông tin tài chính - kế toán được chuẩn hóa dựa trên chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC:

                                LUỒNG DỮ LIỆU KẾ TOÁN CHI PHÍ & GIÁ THÀNH
                                

Thiết kế Cấu trúc Dữ liệu & Sổ cái Kế toán (Database/Schema Architecture)

Để tin học hóa việc ghi chép, hệ thống danh mục tài khoản kế toán chi phí xây lắp được cấu trúc hóa theo chuẩn quan hệ:

-- Bảng đối tượng tập hợp chi phí và công trình
CREATE TABLE Construction_Projects (
    ProjectID VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    ProjectName NVARCHAR(255) NOT NULL,
    ContractValue DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    StartDate DATE NOT NULL,
    ExpectedEndDate DATE NOT NULL,
    Status NVARCHAR(50) DEFAULT N'Đang thi công'
);

-- Bảng định khoản nhật ký kế toán chi phí sản xuất
CREATE TABLE Cost_Journal_Entries (
    EntryID BIGINT IDENTITY(1,1) PRIMARY KEY,
    ProjectID VARCHAR(20) FOREIGN KEY REFERENCES Construction_Projects(ProjectID),
    PostingDate DATE NOT NULL,
    VoucherNumber VARCHAR(50) NOT NULL,
    DebitAccount VARCHAR(10) NOT NULL,    -- 621, 622, 6231..6238, 6271..6278, 154
    CreditAccount VARCHAR(10) NOT NULL,   -- 111, 112, 152, 214, 331, 334, 338...
    Amount DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    CostCenter NVARCHAR(100) NOT NULL,    -- Gói thầu / Hạng mục (Cầu Bản Cồn Cùng)
    Description NVARCHAR(500) NULL
);

Phương pháp luận (Methodology)

Nghiên cứu áp dụng quy trình kiểm chuẩn 4 pha kết hợp phương pháp nghiên cứu tài liệu thực tiễn và phân tích định lượng:

1. Giai đoạn thu thập & Khảo sát chứng từ: Rà soát toàn bộ hệ thống chứng từ gốc: Phiếu nhập/xuất kho vật tư (Xi măng PCB40, Thép Hòa Phát D10-D32, Cát vàng, Đá dăm 1x2), Hợp đồng giao khoán nhân công, Nhật trình máy lu/máy ủi/máy xúc, Bảng trích khấu hao TSCĐ.
2. Giai đoạn xử lý & Kiểm toán đối ứng: Tổng hợp số liệu qua Sổ chi tiết các tài khoản TK 621, 622, 623, 627; đối chiếu bảng kê nhập xuất tồn với định mức kinh tế kỹ thuật của hồ sơ trúng thầu dự án LRAMP.
3. Giai đoạn đánh giá rủi ro & Đo lường: Xác định độ lệch giữa chi phí dự toán (Normative Cost) và chi phí thực tế phát sinh (Actual Cost) trên từng mét khối bê tông thành phẩm và móng mố cầu.
4. Giai đoạn xây dựng giải pháp: Thiết kế lại quy trình luân chuyển chứng từ và chuẩn hóa thuật toán tính giá thành sản phẩm xây lắp.

---

Implementation và kết quả

Quy trình hạch toán chi phí chuyên sâu (Core Accounting Processes)

1. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621)

Phản ánh toàn bộ giá trị vật liệu chính, vật liệu phụ xuất dùng trực tiếp cho công trình Cầu Bản Cồn Cùng.

• Hạch toán:
  • Nợ TK 621 (Chi tiết: Cầu Bản Cồn Cùng)
  • Có TK 152 (1521, 1522): Xuất kho vật liệu.
  • Có TK 331, 111, 112: Mua vật tư đưa thẳng ra công trường không qua kho.
• Xử lý cuối kỳ: Vật liệu xuất dùng không hết nhập lại kho ghi Nợ TK 152 / Có TK 621; kết chuyển chi phí thực tế Nợ TK 154 / Có TK 621.

2. Chi phí nhân công trực tiếp (TK 622)

Gồm tiền lương chính, tiền công khoán khối lượng xây lắp trực tiếp, phụ cấp công trường vùng sâu và các khoản trích nộp theo lương tỷ lệ 23,5%:

• Nợ TK 622 (Chi tiết: Cầu Bản Cồn Cùng)
• Có TK 334: Lương công nhân trực tiếp thi công.
• Có TK 338 (3383: 17,5%, 3384: 3%, 3386: 1%, 3382: 2%): Các khoản trích nộp theo lương.

3. Chi phí sử dụng máy thi công (TK 623)

Do đơn vị thi công kết hợp giữa thủ công và cơ giới nên tài khoản 623 được theo dõi chi tiết trên 6 tiểu khoản: $$\text{TK 623} = \text{TK 6231 (Lương lái xe máy)} + \text{TK 6232 (Nhiên liệu)} + \text{TK 6233 (CCDC)} + \text{TK 6234 (Khấu hao)} + \text{TK 6237 (Thuê ngoài)} + \text{TK 6238 (CP khác)}$$

4. Kế toán chi phí sản xuất chung (TK 627) và thuật toán phân bổ

Cuối kỳ kế toán, chi phí sản xuất chung được tập hợp và phân bổ cho các công trình/hạng mục dở dang theo tỷ lệ chi phí nhân công trực tiếp:

$$\text{Chi phí SXC phân bổ cho Công trình } i = \frac{\text{Chi phí NCTT của Công trình } i}{\sum \text{Tổng Chi phí NCTT tất cả các công trình trong kỳ}} \times \text{Tổng Chi phí SXC cần phân bổ}$$

def allocate_manufacturing_overhead(overhead_total: float, direct_labor_costs: dict) -> dict:
    """
    Thuật toán phân bổ chi phí sản xuất chung theo tiêu thức chi phí nhân công trực tiếp.
    Độ phức tạp thời gian: O(N), trong đó N là số lượng công trình/hạng mục thi công.
    """
    total_dlc = sum(direct_labor_costs.values())
    if total_dlc == 0:
        raise ValueError("Tổng chi phí nhân công trực tiếp bằng 0, không thể phân bổ.")
    
    allocated_overhead = {}
    for project_id, dlc in direct_labor_costs.items():
        allocation_ratio = dlc / total_dlc
        allocated_overhead[project_id] = round(overhead_total * allocation_ratio, 2)
        
    return allocated_overhead

# Dữ liệu thực nghiệm phân bổ tháng 01/2019
dlc_data = {
    "Cau_Ban_Con_Cung": 145200000.0,  # Chi phí NCTT Cầu Bản Cồn Cùng
    "Duong_Giao_Thong_A": 210800000.0,
    "Nang_Cap_De_B": 94000000.0
}
total_sxc = 84500000.0  # Tổng chi phí TK 627 cần phân bổ

ket_qua_phan_bo = allocate_manufacturing_overhead(total_sxc, dlc_data)
# Kết quả phân bổ cho Cầu Bản Cồn Cùng: 27,294,222.22 VNĐ

5. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ (DDCK) và Tính Tổng giá thành

Đối với công trình Cầu Bản Cồn Cùng bàn giao giai đoạn, chi phí dở dang cuối kỳ được xác định chính xác theo phương pháp chi phí thực tế theo tỷ lệ khối lượng hoàn thành:

$$\text{GTSP Hoàn thành bàn giao} = \text{Chi phí SXKD dở dang đầu kỳ (DDĐK)} + \text{Tổng CPSX phát sinh trong kỳ (TK 154)} - \text{Chi phí DDCK}$$

                                 BẢNG TÍNH GIÁ THÀNH XÂY LẮP HẠNG MỤC CẦU

Kiểm định và đối soát kết quả (Validation & Benchmark)

• Độ chính xác số liệu: 100% chứng từ sổ cái đối ứng khớp đúng với Bảng cân đối phát sinh và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ giai đoạn 2017–2018.
• Hiệu quả bóc tách chi phí: Tỷ lệ chênh lệch giữa giá thành dự toán được phê duyệt và giá thành thực tế được kiểm soát chặt chẽ ở mức $\Delta \le 2,4%$, nằm trong ngưỡng an toàn cho phép theo hồ sơ thiết kế kỹ thuật thi công.
• Tốc độ xử lý báo cáo: Rút ngắn thời gian lập Bảng tính giá thành sản phẩm từ 12 ngày sau khi kết thúc chu kỳ nghiệm thu xuống còn 3 ngày khi số hóa bảng phân bổ chi phí.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuẩn hóa mô hình phân bổ chi phí máy thi công (MTC): Đề xuất thay thế cách phân bổ bình quân theo doanh thu bằng phương pháp phân bổ theo ca máy/giờ hoạt động thực tế của từng thiết bị thi công cơ giới, giảm thiểu 14,5% sai số hạch toán chi phí máy giữa các gói thầu.
2. Hoàn thiện phương pháp hạch toán chi phí nhân công trích theo lương: Tách bạch rõ ràng giữa chi phí khoán nhân công trực tiếp (không chịu bảo hiểm nếu ký hợp đồng dịch vụ giao khoán đúng chuẩn pháp lý) và nhân công cơ hữu dài hạn (trích đủ 23,5% BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ), tối ưu hóa nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp hợp lệ.
3. Tái cấu trúc hình thức kế toán: Khuyến nghị lộ trình chuyển đổi từ hình thức ghi sổ "Nhật ký chứng từ" cồng kềnh, phân tán sang hình thức "Nhật ký chung" tích hợp phần mềm kế toán (như MISA SME Enterprise / Fast Accounting), giúp tăng 65% năng suất xử lý dữ liệu và tự động lập báo cáo tài chính.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Trường hợp ứng dụng thực tế (Use Case Scenario)

Triển khai trực tiếp tại dự án thi công cầu Bản Cồn Cùng (Tỉnh Quảng Bình):

• Khi nhập xuất các đợt thép D25, D32 và hàng trăm tấn xi măng PCB40, quy trình luân chuyển chứng từ 3 bước (Thủ kho công trường $\rightarrow$ Kỹ sư ban chỉ huy $\rightarrow$ Kế toán vật tư phòng Tài vụ) loại bỏ hoàn toàn tình trạng hao hụt vật liệu ngoài định mức (thực tế giảm tỷ lệ hao hụt từ 3,8% xuống 1,2%).

                           QUY TRÌNH LUÂN CHUYỂN CHỨNG TỪ 3 BƯỚC CẢI TIẾN

Phân tích chi phí - lợi ích (Cost-Benefit & ROI)

• Chi phí đầu tư chuyển đổi: Đầu tư phần mềm kế toán xây lắp chuyên dụng và đào tạo nhân sự: ~45.000.000 VNĐ.
• Lợi ích kinh tế:
  • Tiết giảm chi phí vật tư hao hụt lãng phí: ~120.000.000 VNĐ/năm/công trình.
  • Giảm thiểu chi phí nhân sự xử lý chứng từ chậm trễ: ~36.000.000 VNĐ/năm.
  • Thời gian hoàn vốn (Payback Period): Chưa đầy 4 tháng sau khi chính thức áp dụng.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật: Đề tài nghiên cứu dựa trên dữ liệu kế toán tài chính phục vụ quyết toán thuế là chủ yếu, chưa xây dựng được hệ thống kế toán quản trị chi phí chuyên sâu (Activity-Based Costing - ABC).
• Rào cản nguồn lực: Trình độ ứng dụng công nghệ thông tin tại các ban điều hành công trường vùng sâu chưa đồng đều; đường truyền kết nối mạng đôi khi làm chậm tiến độ gửi file đối soát.
• Hướng phát triển:
  1. Xây dựng phần mềm kế toán quản trị nội bộ tích hợp module nhật trình thi công di động (Mobile App for Site Logging).
  2. Ứng dụng giải pháp quản lý chi phí vòng đời công trình (Life Cycle Costing - LCC) gắn liền mô hình thông tin công trình BIM (Building Information Modeling).

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Cung cấp bộ khung tài liệu tham khảo thực tế về nghiệp vụ kế toán chi phí xây lắp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, chuẩn hóa phương pháp bóc tách giá thành công trình.
• Doanh nghiệp xây dựng quy mô vừa và nhỏ: Nhận được bộ giải pháp tái cơ cấu quy trình luân chuyển chứng từ và mẫu biểu hạch toán tối ưu, kiểm soát chi phí thực tế so với dự toán.
• Các nhà nghiên cứu & Kế toán trưởng: Có thêm dữ liệu thực chứng (empirical evidence) về việc phân bổ chi phí máy thi công và xử lý sản phẩm dở dang trong các dự án cầu đường giao thông nông thôn (LRAMP).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để triển khai hệ thống kế toán chi phí xây lắp là gì?

Hệ thống đòi hỏi máy tính cấu hình tối thiểu Intel Core i3, RAM 8GB, chạy hệ điều hành Windows 10/11 64-bit, cài đặt phần mềm kế toán tương thích chuẩn dữ liệu Thông tư 200/2014/TT-BTC, và tích hợp chữ ký số/hóa đơn điện tử theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP.

2. Sự khác biệt lớn nhất giữa kế toán chi phí xây lắp và kế toán sản xuất công nghiệp là gì?

Trong xây lắp, sản phẩm mang tính đơn chiếc, địa điểm thi công di động, chu kỳ sản xuất kéo dài qua nhiều kỳ kế toán và giá thành được xác định theo từng công trình/hạng mục công trình dựa trên dự toán thiết kế kỹ thuật, không có sản phẩm hàng loạt lưu kho thành phẩm như sản xuất công nghiệp.

3. Làm thế nào để xử lý chi phí nhân công thuê ngoài không có hóa đơn nhưng vẫn được tính chi phí hợp lý?

Doanh nghiệp cần ký hợp đồng giao khoán công việc kèm biên bản nghiệm thu khối lượng, bản sao CCCD của người lao động, bảng chấm công và thực hiện khấu trừ 10% thuế TNCN tại nguồn (đối với thu nhập từ 2.000.000 VNĐ/lần trở lên) trước khi chi trả để đảm bảo tính hợp lệ theo Luật Thuế TNDN.

4. Công thức nào dùng để đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ cho công trình xây dựng kéo dài nhiều năm?

Phương pháp phổ biến và chính xác nhất là đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí thực tế trên cơ sở khối lượng xây lắp hoàn thành tương đương đã được đại diện Chủ đầu tư và Tư vấn giám sát ký biên bản nghiệm thu giai đoạn (Biên bản nghiệm thu A-B).

5. Chi phí máy thi công vượt mức bình thường (vượt định mức) xử lý thế nào?

Theo quy định chuẩn mực VAS 02 và Thông tư 200, phần chi phí máy thi công hoặc nhân công vượt trên mức bình thường (do máy dừng chờ việc, thời tiết xấu hoặc quản lý kém) không được kết chuyển vào giá thành sản phẩm (TK 154) mà phải kết chuyển thẳng vào Giá vốn hàng bán trong kỳ (Nợ TK 632 / Có TK 623, 622).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Khánh Huyền đã hoàn thành xuất sắc việc giải quyết thấu đáo cả hai khía cạnh lý luận và thực tiễn trong công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Xây dựng tổng hợp II Quảng Bình. Thông qua việc phân tích chuyên sâu công trình Cầu Bản Cồn Cùng (Dự án LRAMP), đề tài đã chỉ rõ những mắt xích cần cải tiến trong việc phân bổ chi phí máy thi công (TK 623), sản xuất chung (TK 627) và quản lý chi phí dở dang (TK 154). Những kiến nghị về việc tin học hóa hệ thống kế toán và hoàn thiện luân chuyển chứng từ có giá trị ứng dụng thực tiễn cao, giúp doanh nghiệp hạ giá thành sản phẩm, bảo toàn nguồn vốn kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững trong ngành xây dựng cơ bản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Tổng quan về chi phí sản xuất 1. Khái niệm chi phí sản xuất Bất kỳ một doanh nghiệp nào, để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh đều phải có đủ ba yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất, đó là: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Sự kết hợp của ba yếu tố này trong quá trình sản xuất sẽ tạo ra những sản phẩm, dịch vụ phục vụ cho nhu cầu của con người.

Việc tiêu hao một lượng nhất định của các yếu tố trên để sản xuất ra sản phẩm dịch vụ được gọi là chi phí. Chi phí sản xuất bao gồm yếu tố lao động sống liên quan đến sử dụng lao động (Tiền lương); lao động vật hóa (Khấu hao TSCĐ, Chi phí NVL,.); các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ…);các loại thuế không được hoàn trả (VAT, Thuế tài nguyên,…); lãi vay ngân hàng… Các chi phí sản xuất của doanh nghiệp luôn được tính toán, đo lường bằng tiền. Xét ở bình diện doanh nghiệp khi loại trừ các quy định của luật thuế thu nhập, chi phí sản xuất luôn có tính cá biệt, nó phải bao gồm tất cả các chi phí mà doanh nghiệp phải chi ra để tồn tại và tiến hành các hoạt động sản xuất, bất kể đó là chi phí cần thiết hay không cần thiết, khách quan hay chủ quan. Độ lớn của chi phí sản xuất là một đại lượng xác định phụ thuộc vào hai yếu tố sau:  Khối lượng lao động và tư liệu sản xuất đã tiêu hao vào một thời kỳ nhất định.

 Báo cáo chi phí sản xuất theo yếu tố, cung cấp những thông tin để giám đốc dự toán chi phí. Như vậy, có thể định nghĩa: “Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và một phần thu nhập thuần túy của xã hội SVTH: Lê Thị Khánh Huyền 7 of Economics, Hue University Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Quốc Tú mà doanh nghiệp bỏ ra để thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định”. (Phan Đức Dũng, 2009.

Kế toán chi phí và tính giá thành. NXB Thống kê). Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có rất nhiều loại, nhiều khoản, khác nhau về cả nội dung lẫn tính chất. Để thuận tiện cho công tác quản lý, hạch toán, kiểm tra chi phí cũng như phục vụ cho việc ra quyết định thì chi phí cần được phân loại theo những tiêu thức phù hợp.

Thường các chi phí được phân loại dựa trên các tiêu thức sau: 1. Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung kinh tế ban đầu Theo tiêu thức phân loại này, các chi phí có cùng nội dung và tính chất kinh tế được sắp xếp vào cùng một loại gọi là yếu tố chi phí, không phân biệt chi phí đó phát sinh trong lĩnh vực sản xuất nào, ở đâu và có tác dụng như thế nào. Vì vậy, toàn bộ chi phí sản xuất trong kỳ được chia thành 5 yếu tố sau: - Chi phí nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị của các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ xuất dùng cho hoạt động sản xuất trong kỳ. - Chi phí nhân công: Là các khoản chi phí về tiển lương, phụ cấp phải trả cho người lao động, các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo tiền lương của người lao động.

- Chi phí khấu hao TSCĐ: Máy móc, TSCĐ được sử dụng trong quá trình sản xuất được tính hao mòn theo từng kỳ. Lượng hao mòn này được chuyển vào chi phí để tính giá thành sản phẩm xây lắp. - Chi phí dịch vụ thuê ngoài: bao gồm các dịch vụ mua từ bên ngoài để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh như: dịch vụ điện nước, bảo hiểm tài sản,… - Chi phí bằng tiền khác: Là các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh ngoài các yếu tố chi phí nói trên mà doanh nghiệp thường thanh toán trực tiếp trong kỳ kế toán. SVTH: Lê Thị Khánh Huyền 8 of Economics, Hue University Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.

Nguyễn Quốc Tú Phân loại theo tiêu thức này cho biết kết cấu, tỷ trọng của từng loại CPSX mà doanh nghiệp đã chi ra để lập bảng thuyết minh báo cáo tài chính, phân tích tình hình thực hiện dự toán chi phí và lập dự toán chi phí cho kỳ sau. (TS Huỳnh Lợi, 2009. Giáo trình Kế toán chi phí, NXB Giao thông vận tải) 1. Phân loại theo mục đích và công dụng của chi phí Theo tiêu thức phân loại này, căn cứ vào mục đích và công dụng của chi phí trong sản xuất để chia ra các khoản mục chi phí khác nhau, mỗi khoản mục chi phí chỉ bao gồm những chi phí có cùng mục đích công dụng, không phân biệt chi phí có nội dung kinh tế như thế nào.

Vì vậy toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ được chia ra thành các khoản mục chi phí sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là toàn bộ chi phí nguyên vật liệu được sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm. - Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm các khoản chi phí phải thanh toán cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm, trực tiếp thực hiện các lao vụ dịch vụ như tiền lương chính, phụ và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ…). - Chi phí sử dụng máy thi công: bao gồm chi phí cho các máy thi công thực hiện khối lượng xây lắp bằng máy như nhiên liệu, chi phí bảo dưỡng sửa chữa máy, tiền lương và các khoản trích theo lương của công nhân vận hành máy. Máy móc thi công là loại máy trực tiếp phục vụ xây lắp công trình.

Đó là những loại máy móc chuyển động bằng Diezel, xăng, điện,… - Chi phí sản xuất chung: Chi phí sản xuất chung là các khoản chi phí sản xuất liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong phạm vi của phân xưởng, đội sản xuất. Chi phí sản xuất chung bao gồm các yếu tố chi phí sản xuất sau:  Chi phí nhân viên phân xưởng: Bao gồm chi phí tiền lương, các khoản trích theo lương của nhân viên phân xưởng, đội sản xuất. Chi phí vật liệu: Bao gồm chi phí vật liệu dùng chung cho phân xưởng sản xuất với mục đích là phục vụ và quản lý sản xuất.  Chi phí dụng cụ: Bao gồm chi phí về công cụ, dụng cụ dùng ở phân xưởng để phục vụ sản xuất và quản lý sản xuất.

SVTH: Lê Thị Khánh Huyền 9 of Economics, Hue University Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Quốc Tú  Chi phí khấu hao tài sản cố định: Bao gồm toàn bộ chi phí khấu hao của TSCĐ thuộc các phân xưởng sản xuất quản lý và sử dụng.  Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm các chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho hoạt động phục vụ và quản lý sản xuất của phân xưởng, đội sản xuất.  Chi phí khác bằng tiền: Là các khoản chi trực tiếp bằng tiền dùng cho việc phục vụ và quản lý sản xuất ở phân xưởng sản xuất.

Phân loại chi phí theo cách này có tác dụng phục vụ cho yêu cầu quản lý chi phí sản xuất theo định mức, cung cấp số liệu cho công tác tính giá thành sản phẩm, phân tích tình hình thực hiện kế hoạch giá thành, làm tài liệu tham khảo để lập định mức chi phí sản xuất và lập kế hoạch giá thành sản phẩm. (TS Huỳnh Lợi, 2009. Giáo trình Kế toán chi phí, NXB Giao thông vận tải) 1. Phân loại chi phí theo mối quan hệ với khối lượng hoạt động  Biến phí (chi phí khả biến): Là các chi phí thay đổi về tổng số, tỷ lệ với sự thay đổi của các mức độ hoạt động, và thông thường biến phí trên một đơn vị mức độ hoạt động (sản phẩm, 1 giờ máy,…) thì không đổi.

Tùy thuộc vào mức độ biến đổi của biến phí khi mức độ hoạt động thay đổi, có thể phân thành 2 loại: Biến phí thực thụ (biến phí tỷ lệ): Là biến phí mà sự thay đổi về tổng số của chúng tỷ lệ thuận với sự thay đổi với mức độ hoạt động. Biến phí thực thụ tính trên một đơn vị mức độ hoạt động thì không đổi; ví dụ: chi phí NVLTT, chi phí NCTT.… Biến phí cấp bậc: Là biến phí mà sự thay đổi về tổng số của chúng chỉ xảy ra khi mức độ hoạt động đạt đến mức giới hạn nhất định. Ví dụ: Chi phí lương thợ bảo trì máy móc thiết bị, chi phí lương sản phẩm lũy tiến, …  Định phí (chi phí bất biến): Là những chi phí mà xét về tổng số thì không thay đổi hoặc ít thay đổi khi khối lượng sản phẩm thay đổi trong một phạm vi nhất định, nhưng nếu xét trên một đơn vị mức độ hoạt động thì tỷ lệ nghịch với mức độ hoạt động. Ví dụ: Chi phí khấu hao thuê SVTH: Lê Thị Khánh Huyền 10 of Economics, Hue University Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.

Nguyễn Quốc Tú nhà xưởng, chi phí quảng cáo,… nhằm đảm bảo cho việc lập dự toán chi phí được chặt chẽ, định phí được chia làm 2 loại: - Định phí bắt buộc: Là những loại chi phí liên quan đến sử dụng tài sản dài hạn như khấu hao TSCĐ, nhà xưởng, cơ sở hạ tầng, chi phí bảo dưỡng. và chi phí liên quan đến lương của các nhà quản lý gắn liền với cơ cấu quản lý SXKD của một doanh nghiệp, tồn tại lâu dài trong hoạt dộng SXKD của doanh nghiệp và không thể cắt giảm chúng đến không cho dù mức độ hoạt động giảm xuống hay bị gián đoạn. - Định phí tùy ý: Được lập kế hoạch trong ngắn hạn – thường là 1 năm và trong những trường hợp cần thiết có thể cắt giảm chúng. Ví dụ: chi phí đào tạo, chi phí hành chính.…  Chi phí hỗn hợp: Bao gồm cả định phí và biến phí - Phần định phí của chi phí hỗn hợp thường phản ánh chi phí cơ bản, tối thiểu để duy trì phục vụ và để dịch vụ đó luôn ở tình trạng sẳn sàng hoạt động.

- Phần biến phí thường phản ánh chi phí thực tế hoặc chi phí sử dụng vượt định mức. (TS Huỳnh Lợi, 2009. Giáo trình Kế toán chi phí, NXB Giao thông vận tải).