Chương 1: Cơ sở lí luận của việc sử dụng thí nghiệm có kết nối với MVT trong dạy học vật lý dé tạo sự hứng thú và phát huy tính tích cực trong học tập của HS. Tống quan đề tài Vật lý là mén khoa học thực nghiệm, do 46 để hình thành quan niệm đúng din về thé giới vật chất cho HS khi day học thì việc tiến hảnh thí nghiệm rất quan trong, đặc biệt là các thí nghiệm minh họa. kiểm chứng các định luật vật lý; vì hau hết các định luật được xảy dựng tử thực nghiệm hay khi chúng được chứng mình từ lí thuyết nhưng chúng vẫn phải dam bao tính đúng dan khi ta dùng thi nghiệm dé kiểm nghiệm. Vì vậy các định luật vật lý luôn dam bảo tính chan lí và HS sẽ tin tưởng vào những kiến thức được truyền dat.
Tuy nhiên cùng có nhiều thí nghiệm khỏ lam, mat nhiều thời gian, không thé thực hiện được trong điểu kiện lớp học, trong một tiết day vả khi thí nghiệm thi kết quả thu được có độ chính xác chưa cao do phương tiện chưa đảm bao hoặc các yếu tỏ bên ngoài ma ta chưa loại bỏ hét. Ngảy nay cùng với sự phát triển như vũ bảo của khoa học ki thuật, sự bing nổ về công nghệ thông tin mà các phương tiện day học cũng đã được hiện đại hóa đẻ nang cao hiệu quả va chất lượng day học, hỗ trợ hoạt động day học của GV va đáp ứng yêu cẩu định hướng giáo dục ma bộ giáo dục dao tạo đã nêu ra trong những năm học gan đây: + 2008-2009: “Năm học đây mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới quản lí tài chính vả triển khai phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực". + 2009-2010: “Tích cực đổi mới phương pháp day học, đôi mới kiểm tra, đánh gia, thi; chủ trọng ứng dụng công nghệ thông tin trong day học va quản lí. + Theo Quyết định số 698/OD-TTg ngày 01/6/2009 của Thủ tướng Chính phủ da nêu: “Day mạnh việc ứng dụng CNTT trong trưởng phé thông nhằm đổi mới phương pháp day và học theo hướng giao viên tự tích hợp CNTT vào từng môn học thay vì học trong món tin học.
Giáo viền các bộ môn chủ động tự soạn và tự chọn tài liệu và phan mém (ma nguồn mở) dé giảng day ứng dụng CNTT” Tóm lại, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của giáo đục hiện nay la: "Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ đổi mới phương pháp dạy và học”. Bên cạnh đó, việc sử dụng các phương tiện va phan mềm trong day học vật lý đã được một số tác giả trình bảy trong các công trình nghiên cứu của mình: + Phạm Xuân Qué (9/1999) sử dụng MVT hỗ trợ TN trong day học vật lý ở phé thông, tạp chí nghiên cứu khoa học. Nguyễn Văn Biển (2010), thiết kế chế tạo thiết bị danh dau vị tri của vật chuyển động bằng đèn Led để sử dụng trong day học phẩn cơ học, tạp chi nghiên cứu khoa học. Nguyễn Xuân Thành (2007), mô phỏng thí nghiệm trên máy tính để sử dụng phối hợp với thí nghiệm thật trong day học vật lý ở trường phổ thông, tạp chi nghiên cứu khoa học.
Mai Văn Trinh (2001), nâng cao hiệu quả dạy học vật lý ở trường THPT nhờ việc sử dụng MVT và phương tiện dạy học hiện đại, luận án tiến sĩ giáo dục Vinh. Phạm Xuân Qué (4/2002), đổi mới nội dung và phương pháp day học vat lý phổ thông với sự hỗ trợ của MVT và phần mềm day học, tạp chi giáo dục số 21. Tran Huy Hoàng (12/2005) sử dụng MVT hỗ trg Định luật bảo toàn động lượng, tạp chỉ giáo dục số 127. Lê Hoàng Anh Linh (2013), thiết kế bộ thí nghiệm cơ học dùng cảm biến Sonar và sử dụng trong dạy học chương “Cac định luật bảo toàn" lớp 10 THPT.
Qua việc tìm hiểu các tài liệu trên, tác giá nhận thấy việc nghiên cứu sử đụng thi nghiệm kết noi với MVT vả các phần mém day hỗ trợ đã thu hút được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, nhất là trong những năm gắn đây. Hau hết, trong các nghiên cửu trên, các tác giả tự xây dựng phần mềm để mô phỏng các thi nghiệm thật hé trợ cho việc day học hay xảy dựng dung cụ thi nghiệm dé xác định vị trí va vận tốc của vật. Tuy nhiên trong các nghiên cứu trên vẫn còn những hạn chế về mặt chương trình, công cụ hỗ trợ tính toán. + Tác giả Nguyễn Văn Biển đã xây dựng được thiết bị đánh dấu vị trí của vật bằng đèn Led sử dung trong day phan cơ học lớp 10.
Thiết kế của tác giả có nhiều ưu điểm va ta có thể nhờ thiết bị nảy để xác định được tinh chất chuyển động của vật bằng cách cho thiết bị đánh dấu gắn trên vật, dùng máy ảnh chụp lại và phân tích thì sẽ biết được tính chất chuyển động của vật. Tuy nhiên ta vẫn phải mat thời gian để tinh toán để biết được vị trí và vận tốc của vật va chi áp đụng được với chuyển động đơn giản. + Tac giả Nguyễn Xuân Thanh đã mô phỏng các thi nghiệm thật và hỗ trợ việc vẽ 46 thị thực nghiệm so với 46 thị chuẩn đẻ rút ra kết luận cho bài học. Tuy nhiên phần mềm vẽ 46 thị ta điều chỉnh các thông số để vẽ ra đồ thị chử không vẽ được trực tiếp từ thí nghiệm.
+ Tác giả Lê Hoàng Anh Linh đã thiết kế một số thí nghiệm cơ học dựa trên cảm biến chuyển động và hoạt động đạy học phát huy tính sáng tạo của HS. Tuy nhiên các nghiên cửu sử đụng dụng cụ hiện đại với những ưu điểm vượt trội hỗ trợ việc đo, hiển thị số liệu như cảm biến vẫn hạn chế trong dạy học ở Việt Nam. Mặc dù hiện nay trên thế giới người ta sử dụng chúng khá nhiều trong day học. Hiện nay, có nhiều loại cảm biến khác nhau sẽ hỗ trợ việc đo đạc các đại lượng vật lý như: cảm biển nhiệt, cảm biến quang, cảm biến lực, cảm biến chuyển động.
của các hằng khác nhau trên thế giới: Cassy, Comex, Cobra, Vernier (CHLB Đức), Pasco (Mỹ), Addestation (Singapore),. Trong phạm vi nghiên cứu để tai này, tác giả sẽ sử dung cảm biến chuyển động của hãng Vernier và phần mềm hỗ trợ Logger Pro 3.0 để xây dựng các thí nghiệm cơ học trong chương “Déng học chất điểm” và chương “Các định luật bảo toàn” để phát triển kỹ năng đọc 44 thị và phát huy tính tích cực cho HS trong quá trình học tập. Những định hướng chung trong việc đối mới phương pháp dey học vật lý ở trường phổ thông 1. Mục tiêu giáo đục môn học vật lý ở Việt Nam hiện nay Mục tiêu giáo đục là hệ thống những chuẩn mực của mẫu hình nhân cách can hình thành ở một đổi tượng người được giáo dục nhất định.
Dé chính là một hệ thống cụ thể các yêu cầu xã hội trong mỗi thời đại, trong từng giai đoạn xác định đối với nhân cách một loại đổi tượng giáo dục. Mục tiêu dạy học thay đổi theo từng giai đoạn của lịch sử phát triển xã hội nên mục tiêu giáo đục của nha trưởng va mục tiêu của hoạt động dạy học vat lý cũng phải bám sát vả có những điều chỉnh, sửa đôi thích hợp. Mục tiêu dạy học môn vật lý THPT ở Việt Nam hiện nay được cụ thể hỏa như sau: d4 Mục tiêu kiến thức Đạt được một hệ thống kiến thức vật lý phd thông cơ bản và phù hợp với quan điểm hiện đại, bao gồm: - _ Các khái niệm về sự vật, hiện tượng va quá trình vật lý thường gặp trong đời sống và sản xuất. - _ Các đại lượng, các định luật và nguyên lí vật lý cơ ban, - _ Nội dung chính của một số thuyết vật lý quan trọng nhất.
- _ Những ứng dụng phé biến của vật lý trong đời sống và trong sản xuất. - Cac phương pháp chung của nhận thức khoa học va những phương pháp đặc thù của vật lý, trước hết là phương pháp thực nghiệm và phương pháp mô hình. + Myc tiêu kỹ năng Biết quan sát các hiện tượng và các quá trình vật lý trong tự nhiên, trong đời sống hằng ngày hoặc trong các thí nghiệm; biết diéu tra, sưu tâm, tra cứu tài liệu từ các nguồn khác nhau dé thu thập thông tin can thiết cho việc học tập môn vật lý. - Sử dụng được các đụng cụ đo phỏ biến của vật lý, có kỹ năng lắp ráp và tiến hành các thí nghiệm vật lý đơn giản.
- Biết phản tích, tổng hợp và xử lí các thông tin thu được dé rút ra kết luận, đẻ ra các dự đoán đơn giản về các mối quan hệ hay về bản chất của các hiện tượng hoặc quá trình vật lý, cũng như dé xuat phương án thí nghiệm dé kiểm tra dự đoán đã đề ra. - Vận dụng được kiến thức để mô tả vả giải thích các hiện tượng vả quá trình vật lý, giải các bài tập vật ly và gidi quyết các vấn để đơn gián trong sản xuất và đời sốngở mức phỏ thông. - Sir dụng được các thuật ngữ vật ly, các bảng biểu, đỏ thị dé trình bày rd rằng, chính xác những hiểu biết, cũng như những kết quả thu được qua thu thập và xử lí thông tin. + Mục tiêu thái độ - _ Có hứng thi học vật lý, yêu thích tìm tòi khoa học; tran trọng đối với những đóng góp của vật lý học cho sự tiến bộ của xã hội và đối với công lao của nhà khoa học.
- _ Có thái độ khách quan, trung thực; có tác phong tỉ mi, cẩn thận, chính xác và có tinh than hợp tác trong việc học tập môn vật lý, cũng như trong việc áp dụng các hiểu biết đã đạt được. - _ Cỏ ý thức vận dụng những hiểu biết vật lý vào đời sống nhằm cải thiện điều kiện sống, học tập cũng như báo vệ và giữ gìn môi trường sống tự nhiên. Những khó khăn gặp phải trong quá trình đổi mới PPDH vật ly THPT Để thực hiện được mục tiêu đổi mới giáo dục cẳn phải giải quyết đồng bộ rất nhiều mặt.