ĐẶT VẤN ĐỀ Theo thống kê cho thấy khoảng 40% tỷ lệ dân số thế giới gặp phải tình trạng rụng tóc khi họ bắt đầu bƣớc sang tuổi 35 và tỷ lệ này tiếp tục tăng theo sự tăng của độ tuổi. Thống kê cho thấy rằng, 65% nam giới bị rụng tóc đáng kể ở độ tuổi 60 và 80% ở độ tuổi 80, còn với nữ giới ở độ tuổi 50 là khoảng 50% và tỷ lệ tăng có thể đạt đến 80% khi sang độ tuổi 60. Ngoài ra, phụ nữ sau sinh hay những ngƣời đã hoặc đang dƣơng tính với Covid 19 cũng gặp tình trạng rụng tóc này (theo nhƣ ghi nhận ở thời điểm hiện tại có đến 20%). Hiện nay, Việt Nam vẫn chƣa có số liệu thống kê cụ thể về tình trạng rụng tóc trên từng độ tuổi.
Y học chỉ ra rõ nguyên nhân gây rụng tóc nhiều thƣờng là do di truyền, thay đổi nội tiết tố, bệnh lý hoặc tác dụng không mong muốn của thuốc. Kết quả của một nghiên cứu cho biết có đến 52% phụ nữ cảm thấy rất mất tự tin khi tóc rụng nhiều, trong khi đó thì ở nam giới chỉ chiếm 28%. Tại một cuộc khảo sát khác, 70% phụ nữ đã cho rằng việc rụng tóc ảnh hƣởng rất lớn đến chất lƣợng cuộc sống, hôn nhân và cả sự nghiệp. Từ những số liệu tìm đƣợc cho thấy rằng, rụng tóc có thể không đƣợc coi là rối loạn đe dọa tính mạng, nhƣng tình trạng này kéo dài sẽ gây ảnh hƣởng lớn đến tâm lý, sức khỏe tinh thần và chất lƣợng cuộc sống của một ngƣời.
Hiện nay những phƣơng pháp giúp hạn chế hoặc điều trị rụng tóc trở nên đa dạng và phổ biến hơn nhƣ cấy tóc, sử dụng mỹ phẩm hoặc dùng thuốc. Một trong những phƣơng pháp cho thấy khả năng vƣợt trội trong việc cải thiện sự phát triển của tóc là điều trị nội khoa. Nhiều loại thuốc ngăn ngừa chứng rụng tóc bằng các cơ chế tác dụng khác nhau, nhƣng những thuốc này lại có một số tác dụng phụ không mong muốn. Thực tế để điều trị tình trạng rụng tóc cần một thời gian dài, do vậy việc giảm thiểu tác dụng không mong muốn của thuốc đối với ngƣời bệnh là một vấn đề quan trọng, cấp thiết đối với quá trình phát triển thuốc.
Do đó, các sản phẩm mới đƣợc sản xuất 1 từ các nguyên liệu tự nhiên đã đáp ứng giải quyết đƣợc một phần yêu cầu trên. Ngoài ra các sản phẩm tự nhiên luôn thể hiện đƣợc những ƣu điểm độc đáo trong việc điều trị rụng tóc. Sử dụng thực vật để kích thích mọc tóc đã xuất hiện từ thời cổ đại theo nhƣ các báo cáo trong các hệ thống y học của Ayurveda, Trung Quốc và Unani. Các cây thuốc truyền thống trong y học cổ truyền tiếp tục đƣợc ƣa chuộng cho đến ngày nay chủ yếu do ít tác dụng phụ và các sản phẩm chiết xuất từ tự nhiên cũng đem lại hiệu quả tốt trong điều trị.
Với sự phát triển của các ngành nghiên cứu khoa học nhƣ ngày nay, đã có nhiều tài liệu, báo cáo phân tích, đƣa ra các số liệu cụ thể về công dụng kích thích mọc tóc của các loại thảo dƣợc. Một trong số dƣợc liệu đó là: bƣởi, cỏ mực, bạch quả, nha đam, dâm bụt, … Trong các bài thuốc dân gian đƣợc lƣu truyền cho đến ngày nay: vỏ bƣởi thƣờng đƣợc tận dụng để đun nƣớc gội đầu hay chiết tách tinh dầu hoặc gel nha đam xay nhuyễn làm sản phẩm ủ tóc phơi khô. Trong nội dung của bài tiểu luận này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan mô tả về các dƣợc liệu bao gồm thông tin về nhiều loại thảo mộc, cây thuốc khác nhau, công thức và tác dụng sinh học của các thảo dƣợc đƣợc cho là có thể làm giảm tỷ lệ rụng tóc và đồng thời kích thích mọc tóc mới. 2 PHẦN II: NỘI DUNG A.
TÓC VÀ SỰ MỌC TÓC 1. Sự phát triển của nang tóc. Một chu kỳ phát triển của tóc chia thành 3 giai đoạn: 1. Anagen: Giai đoạn phát triển: 85% số tóc ở giai đoạn này.
Đây là pha kéo dài nhất khoảng từ 2 – 6 năm. Tuy nhiên ở những ngƣời tóc mọc chậm thì giai đoạn này thƣờng dài hơn so với bình thƣờng. Catagen: Giai đoạn chuyển tiếp: khi tóc phát triển đạt đến độ dài tối đa, tóc sẽ chuyển sang giai đoạn chuyển tiếp kéo dài 1 – 2 tuần. Ở pha này, nang tóc co lại khoảng 1/6 đƣờng kính so với bình thƣờng.
Telogen: Giai đoạn nghỉ: sau pha chuyển tiếp, tóc chuyển sang pha nghỉ kéo dài khoảng 3 tháng. Khoảng 10 – 15% tóc ở pha nghỉ. Cuối pha nghỉ, các nang tóc sẽ tiếp tục một chu kì phát triển tóc mới và có khoảng 100 sợi tóc rụng ở giai đoạn này mỗi này. Do đó nếu số tóc rụng mỗi ngày nhiều hơn 100 sợi thì đƣợc gọi là rụng tóc bệnh lý.
Khi nhổ tóc trong giai đoạn này sẽ làm thấy ở chân tóc có một chất màu trắng, cứng. Đây là hiện tƣợng tóc sắp rụng và là hiện tƣợng sinh lý bình thƣờng. Một số thuốc điều trị rụng tóc và kích thích mọc tóc. Thuốc Minoxidil Redensyl Betamethasone Sodermix 3 - Điều trị tăng - Thúc đẩy trực Dùng trong các Dùng trong các huyết áp nghiêm tiếp vào tế bào trƣờng hợp trƣờng hợp rụng trọng.
nhú bì nơi hình rụng tóc cả tóc cả mảng có - Điều trị rụng thành nang tóc. mảng có thể thể gây ra bởi tóc, kích thích - Kích thích gây ra bởi miễn miễn dịch. mọc tóc ở bệnh hình hành dịch. nhân tăng tiết keratin.
- Cho tác dụng Tác tƣơng tự dụng minoxidil nhƣng khắc phục đƣợc nhƣợc điểm rụng tóc tạm thời ở minoxidil. Dạng Dung dịch dùng Dạng ngoài da Dạng bôi. dùng ngoài - Rụng nhiều tóc Chƣa đƣợc Dùng trong Ít tác dụng phụ hơn ở giai đoạn FDA chấp một thời gian hơn Tác đầu (1-2 tháng). dài sẽ gây các Betamethasone dụng - Ngứa, có vảy tác dụng phụ phụ trên da đầu.
Kích thích mọc lông. 4 - Minoxidil kích Công nghệ Ức chế miễn Ức chế miễn thích các tế bào lidosome. gốc nang tóc Redensyl kích chuyển từ giai hoạt sự phân đoạn telogen chia ORSc, nhanh chóng tăng tái tạo và sang giai đoạn tăng trƣởng anagen. tóc, ức chế Cơ chế Minoxidil làm DHT ngăn tăng yếu tố tăng chặn teo nang trƣởng nội mạch lông, giảm gãy (VEGF), kích rụng tóc và thích tăng sản kích thích mọc xuất Pg E2 làm tóc.
tăng sinh nang tóc, kéo dài giai đoạn anagen. TLTK https://go.drugba https://go.drug https://go.com/drugs/D bank.com/drugs/DB0 B00350 s/DB00443 0443 Poonkiat Suchonwanit, 2019, Minoxidil and Its Use in Hair Disorders: A Review, Drug Des Devel Ther, 5 9;13:2777-2786. Có thể thấy các thuốc kích thích mọc tóc thƣờng mang những tác dụng không mong muốn điển hình, dùng trong thời gian dài sẽ ảnh hƣởng đến bản thân ngƣời dùng. Do đó việc sử dụng các cây thuốc thay thế có tác dụng kích thích mọc tóc là một lựa chọn an toàn.
CÂY THUỐC CÓ TÁC DỤNG KÍCH THÍCH MỌC TÓC. CÂY BƯỞI Từ xƣa, ngƣời phụ nữ Việt Nam đã biết cách sử dụng vỏ bƣởi nhƣ một phƣơng thuốc dân gian để làm sạch da đầu, nuôi dƣỡng và kích thích mọc tóc. Ngày nay, với sự phát triển hiện đại của công nghệ, để tiết kiệm thời gian đun vỏ bƣởi gội đầu và dƣỡng tóc, trên thị trƣờng đã xuất hiện rất nhiều các sản phẩm chăm sóc tóc đƣợc chiết xuất từ tinh dầu vỏ bƣởi giúp kích thích mọc tóc, nuôi dƣỡng và làm mềm mƣợt tóc. Tinh dầu bƣởi đƣợc chiết xuất từ vỏ của quả bƣởi.
Vỏ bƣởi nguyên chất chứa các thành phần hóa học nhƣ pectin, naringin, vitamin A, vitamin C,. không chỉ giúp tóc nhanh dài mà còn giúp nuôi dƣỡng tóc từ sâu bên trong, kích thích mọc tóc, cải thiện tình trạng thƣa tóc, hói đầu của cả nam và nữ. Ngoài ra, tinh dầu bƣởi còn có tác dụng lƣu thông máu, thƣ giãn da đầu, do đó giúp các dƣỡng chất dễ dàng thẩm thấu và nuôi dƣỡng các nang tóc. Đây là một trong những cách giúp mọc tóc nhanh, an toàn và hiệu quả.
Về thực vật 1. Tên gọi ● Tên khoa học: Citrus maxima, Citrus grandis + Giới: Thực vật (Plantae) + Bộ: Bồ hòn (Sapindales) + Họ: Cửu Lý hƣơng (Rutaceae) + Chi: Cam chanh (Citrus) + Loài: Citrus maxima ● Tên thƣờng gọi: + Tiếng anh: Pummelo, grapefruit + Tiếng việt: Bƣởi ● Tên địa phƣơng: Bƣởi da xanh, bƣởi Diễn, bƣởi năm roi, bƣởi Đoan Hùng, bƣởi Tân Triều,. Đặc điểm thực vật [2] 7 Hình 1: toàn diện cây bưởi ● Cây thân gỗ nhỡ cao 5 - 10 m, chồi non có lông mềm, cành có gai nhỏ dài đến 7cm mọc ở kẽ lá. ● Lá rộng, mọc so le, hình trái xoan, tròn ở gốc, mép nguyên, mặt trên nhẵn bóng, mặt dƣới nhạt, có khớp trên cuống lá, cuống lá có cánh rộng.
Lá và vỏ quả có tinh dầu thơm. ● Hoa mọc thành chùm ở nách lá, gồm 7 - 10 hoa to, có nhiều nhị vàng, cuống hoa có lông, màu trắng, rất thơm. ● Quả to tròn hoặc trái xoan, đƣờng kính 10 - 30 cm, khi non màu xanh, héo sẽ ngả vàng, vỏ dày hoặc mỏng tùy loại quả, có 1 lớp cùi dày. Quả gồm nhiều múi có ruột màu vàng nhạt hay hồng với vị chua hoặc ngọt tùy loại; hạt to, màu vàng trắng.
8 ● Cây ra hoa hầu nhƣ quanh năm, chủ yếu từ tháng 3 - 5 và mùa quả từ tháng 8 - 11. Hình 2,3: Hoa bưởi và quả bưởi 1. Phân bố, số loài cây thuộc chi. ● Chi Citrus (cam chanh) bao gồm các loại cây quả có múi nhƣ cam, bƣởi, chanh, quýt, quất, phật thủ, thanh yên → Có khoảng 2000 loài cây thuộc chi này.
Ở Việt Nam đã phát hiện đƣợc khoảng 105 loài thuộc chi Citrus, một số đƣợc sử dụng làm dƣợc liệu, tinh dầu và một số làm cây cảnh, cây cho quả. ● Cây bƣởi thƣờng đƣợc trồng ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, có nguồn gốc ở vùng Ấn Độ, Malaysia; ngoài ra đƣợc trồng ở nhiều nƣớc châu Á khác. Ở Việt Nam, bƣởi là cây trồng từ lâu đời, bao gồm nhiều giống, khó phân biệt về mặt phân loại thực vật. Bộ phận dùng ● Hầu hết các bộ phận cây bƣởi đều đƣợc dùng làm thuốc: Vỏ quả, lá cây, hạt, ruột quả.
Thời điểm thu hái, chế biến tạo dƣợc liệu 9 ● Cây bƣởi từ khi ra hoa đến thu hoạch khoảng 7 - 8 tháng, tùy theo mùa vụ, tuổi cây, tình trạng sinh trƣởng… Khi quả chín, túi tinh dầu nở to, vỏ căng và chuyển màu, đáy quả hơi bằng và khi ấn thì mềm, quả nặng thì có thể thu hoạch.
