Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ TIỀM NĂNG DU LỊCH XÃ ĐẠI DỰC, HUYỆN TIÊN YÊN, TỈNH QUẢNG NINH 1. Khái quát chung về xã Đại Dực, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh 1. Vị trí địa lý xã Đại Dực Nằm ở phía đông bắc huyện Tiên Yên, xã Đại Dực có vị trí địa lý: Phía đông giáp huyện Đầm Hà Phía tây giáp xã Phong Dụ Phía nam giáp xã Đông Ngũ và xã Yên Than Phía bắc giáp huyện Bình Liêu. Qua vị trí tiếp giáp như trên, có thể thấy xã Đại Dực có vị trí khá thuận lợi về mặt tự nhiên cũng như tiếp giáp với các điểm du lịch hấp dẫn.
Huyện Đầm Hà chủ yếu giáp biển với nguồn hải sản rất phong phú. Xã Yên Than có thác Pạc sủi có độ cao đại hình gần 300m với 16 tầng thác rất đẹp và hấp dẫn du khách đến trải nghiệm khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, không khí trong lành mát mẻ nơi núi rừng. Huyện Bình Liêu nơi xã Đại Dực tiếp giáp cũng là điểm du lịch hấp dẫn với nhiều cảnh sắc thiên nhiên, văn hóa độc đáo như: Bản làng cổ, thác nước Khe Vằn và Khe tiền, đỉnh Cao Xiêm, đường lau trắng muốt, sống lưng khủng long và cột mốc 1305. Kinh tế - xã hội Ngày 12 tháng 6 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định số 58/2006/NĐ- CP.
Theo đó, thành lập xã Đại Thành trên cơ sở điều chỉnh 2.058,60 ha diện tích tự nhiên và 1.193 người của xã Đại Dực. Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Đại Dực còn lại 2.560,70 ha diện tích tự nhiên và 1. 6 Đến năm 2018, xã Đại Thành có diện tích 19, 20 km², dân số là 1.057 người, mật độ dân số đạt 55 người/km². Xã Đại Dực có diện tích 27, 09 km², dân số là 1.545 người, mật độ dân số đạt 57 người/km².
Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 837/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Quảng Ninh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Đại Thành trở lại xã Đại Dực. Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính giữa xã Đại Dực và xã Đại Thành thì xã Đại Dực có tổng diện tích của toàn xã là 46,29 km², tổng số dân là 2.602 người (2018) và mật độ dân số 56 người/km² (2018) [11] Xã Đại Dực có 4 dân tộc anh em chủ yếu cùng sinh sống gồm: Sán Chỉ, Kinh, Tày, Thái đen [10] trong đó người Sán Chỉ chiếm số lượng lớn và giữ gìn được nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc mình như trang phục, nhà ở và dân ca Soóng cọ. Xã Đại Dực như một Tiên Yên thu nhỏ khi mà có cả đất rừng, đất nông nghiệp, đất rừng phòng hộ.
Riêng về đất lâm nghiệp có một diện tích đáng kể trồng quế, thông, dổi, lát và các cây dược liệu quý. Xã Đại Dực tiếp giáp với nhiều xã ven biển thuộc Tiên Yên có đường bờ biển 35km, có vụng kín được án ngữ bởi các đảo Cái Bầu, Vạn Vược.Trong vụng có trữ lượng hải sản lớn, nhiều loại ốc biển, tôm, mực, hà, cua, ghẹ có giá trị kinh tế cao, có khả năng cho phép khai thác ổn định khoảng 3. Theo định hướng chung trong phát triển kinh tế huyện Tiên Yên tầm nhìn 2020 - 2030: Xã Đại Dực đã và đang đẩy mạnh thực hiện chương tình xây dựng nông thôn mới trong toàn huyện. Trọng tâm là chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp; phát triển sản xuất hàng hóa tập trung có chất lượng tốt, gắn với nhu cầu thị trường; chủ động liên kết các doanh nghiệp đầu tư sản xuất nông nghiệp; phát triển chăn nuôi gia súc gia cầm tập trung; nuôi trồng hải sản theo hướng nuôi 7 công nghiệp gắn với khai thác tiềm năng du lịch sinh thái và rừng ngập mặn, phát huy tiềm năng thế mạnh của xã Đại Dực, từng bước thực hiện chuyển đổi cơ cấu từng trồng, dần thay thế cây Keo bằng cây gỗ lớn, cây bản địa của địa phương như thông, dổi, lát.đem lại hiệu quả kinh tế cao.
Đồng thời tiếp tục đầu tư xây mới, nâng cấp hạ tầng kinh tế - xã hội đáp ứng yêu cầu phát triển [1]. Về mặt xã hội, trong định hướng tiếp tục nâng cấp đô thị Tiên Yên, xã Đại Dực đang mở rộng không gian đô thị đến các xã tiếp giáp; từng bước nâng cấp hệ thống điện nước, cây xanh, vỉa hè; phát huy các nguồn vốn để thay đổi cơ cấu kinh tế theo hướng thương mại – dịch vụ chiếm tỉ trọng cao, biến Tiên Yên nói chung và xã Đại Dực nói riêng trở thành cửa ngõ giao thương quan trọng khu vực miền Đông của tỉnh, là khu vực có chức năng tổng hợp kết nối với các tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng. Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, đẩy mạnh các hoạt động văn hóa, thể thao, văn học nghệ thuật, giao lưu kết nói văn hóa với xã, huyện và vùng lân cận. Khái quát về tài nguyên du lịch tự nhiên của xã Đại Dực 1.
Tài nguyên địa hình, địa chất 1. Hệ thống ruộng bậc thang Được ưu đãi bởi thiên nhiên với khí hậu hài hòa, Đại Dực quanh năm luôn có không khí trong lành và mát mẻ. Với kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, người dân chủ yếu là trồng lúa đặc biệt trên những thửa ruộng bậc thang. Từ đó tạo nên cảnh quan rất hùng vĩ nhưng cũng đầy thơ mộng.
Tháng 10 hàng năm, khi lúa chín vàng tạo nên một cảnh đẹp không nơi đâu có cho riêng xã Đại Dực. Đến với Đại Dực, du khách sẽ cảm nhận được sự hoang sơ và không khí trong lành của tự nhiên hòa quyện với nét đẹp của những người nông dân Sán Chỉ trong bộ trang phục truyền thống trên những thửa ruộng bậc thang tạo cho nơi đây một cảnh sắc nên thơ và đầy chất riêng không thể trộn lẫn. Theo lãnh đạo huyện Tiên Yên, đa số diện tích lúa vụ mùa của các xã vùng cao huyện Tiên Yên được bà con canh tác trên những thửa ruộng bậc thang, cao 8 thấp khác nhau, hình thành cảnh quan đặc trưng tại các xã vùng cao như Phong Dụ, Đại Thành, Đại Dực… Mùa gặt thường xuyên đón đông đảo các đoàn du khách đến chiêm ngưỡng, chụp ảnh. Kể từ năm 2020 khi bắt đầu tổ chức lễ hội mùa vàng Tiên Yên, xã Đại Dực nói riêng và các xã khác nói chung rất được chính quyền huyện, tỉnh quan tâm đầu tư phát triển du lịch.
Trong đó ruộng bậc thang tại khu vực xã Đại Dực cũng được định hướng là trọng tâm để du khách tham quan chụp cảnh và tận hưởng không khí cảnh quan nơi đây. Bên cạnh những lợi thế về phát triển văn hóa của đồng bào Sán Chỉ phục vụ cho du lịch văn hóa thì cảnh quan ruộng bậc thang cùng với các tài nguyên thiên nhiên khác cũng là một tiềm năng rất lớn cho việc phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái. Hiện nay, xã Đại Dực đang định hướng thay đổi, không chỉ là cho du khách chiêm ngưỡng cảnh sắc ruộng bậc thang thay vào đó tập trung vào trải nghiệm. Du khách đến với Đại Dực sẽ được tận tay gặt lúa tại những thửa ruộng bậc thang cùng với đồng bào Sán Chỉ.
Đây cũng là một định hướng phát triển du lịch độc đáo hứa hẹn sẽ thu hút đông đảo du khách đến với Đai Dưc trong thời gian sắp tới. “Đồi Tình” Cùng với hệ thống ruộng bạc thang, xã Đại Dực còn nhiều núi, đồi nổi tiếng. Nằm cách thác Nặm Văm khoảng 200m ở độ cao hơn 400m so với mực nước biển, đồi Tình là một quần thể gồm hơn 200 ha rừng thông, đây là nơi trai, gái Sán Chỉ thường hẹn hò, hát giao duyên soóng cọ. Đồi Tình thuộc xã Đại Dực (Tiên Yên) và xã Húc Động (Bình Liêu).
Đồi Tình một thời được coi như “Ông Tơ, bà Nguyệt” đã se duyên cho nhiều đôi trai gái nên vợ, nên chồng sống hạnh phúc. Thời điểm chưa có chương trình “Xây dựng nông thôn mới” thì các xã như Đại Dực và Bình Liêu nằm ở khá xa so với trung tâm huyện, người dân tại đây khó khăn hơn so với những khu vực khác. Mặc dù vậy, người dân nơi đây vẫn có 9 một nơi hẹn hò rất lãng mạn đó chính là Đồi Tình – nơi gắn liền với kí ức của biết bao cặp đôi thế hệ trước. Ngày nay, cuộc sống hiện đại, đường giao thông từ xã đến thị trấn đã thuận lợi hơn nhiều, lớp trẻ có nhiều chỗ hẹn hò nên không mấy ai còn hẹn nhau lên đồi Tình mỗi tối nữa.
Thế nhưng, đồi Tình vẫn thu hút nhiều người vào ban ngày, nhất là về mùa hè, bởi khí hậu nơi đó trong lành, gió vi vu thổi. Ban ngày, ánh mặt trời chiếu sáng những thảm cỏ xanh non, những đồi hoa sim nở tím cả một vùng. Người trẻ lên đồi Tình chụp ảnh với hoa sim, người cao tuổi bên gốc sim rồi thầm nhớ một thời lãng mạn của mình. Tuy chưa có số liệu cụ thể, nhưng theo ước tính của các cán bộ xã Đại Dực và Húc Động thì diện tích các rừng sim trên đồi Tình vào khoảng 50 ha.
Hoa nở cả một vùng đồi, hoa mọc xen kẽ với các gốc thông, hoa bên khe suối, cạnh thác nước… tạo cho đồi Tình một vẻ đẹp thơ mộng, lãng mạn. Cây cối trên đồi Tình quanh năm xanh tốt vì luôn có gió thổi, lại có thác Khe Lục Mỉ, mùa hạ nước chảy tung bọt trắng xóa, về mùa đông, mùa thu dòng thác êm dịu hơn tạo cảm giác thơ mộng. Dòng thác giống như nguồn sữa nuôi sống các cánh rừng. Thỉnh thoảng trên không trung những cánh diều hâu chao đảo, tạo thêm sự hoang dã và gần gũi của thiên nhiên với cuộc sống.
Tới đồi Tình ngắm hoa Sim, thưởng thức không khí trong lành và được lắng nghe người dân nơi đây kể về những câu chuyện tình yêu giản dị nhưng cũng đầy lãng mạn sẽ là những trải nghiệm đặc biệt khó quên với du khách. Tài nguyên khí hậu Mặc dù thuộc tỉnh Quảng Ninh tuy nhiên do là một xã miền núi nên khí hậu của Đại Dực sẽ có khá nhiều sự khác biệt so với nền khí hậu chung trên toàn tỉnh. Mùa hè, thời tiết khá mát mẻ nên Đại Dực đôi khi còn được ví von như một Sapa thu nhỏ của Quảng Ninh, mùa đông nhiệt độ đôi khi xuống khá thấp, không kém gì các vùng vốn nổi tiếng về lạnh như Mẫu Sơn hay Sapa.