CHƯƠNG 1: Ý TƯỞNG HOA HỒNG: 1. Nguồn gốc hoa hồng: Nguồn gốc khoa học: Cây hoa hồng có tên khoa học là Rosa SP.Hồng hay hường là tên gọi chung cho các loài thực vật có hoa dạng cây bụi hoặc cây leo lâu năm thuộc chi Rosa, họ Rosaceae, với hơn 100 loài với màu hoa đa dạng, phân bố từ miền ôn đới đến nhiệt đới.Nói chung đa phần chúng có nguồn gốc bản địa châu Á, số ít còn lại có nguồn gốc bản địa châu Âu, Bắc Mỹ, và Tây Bắc Phi. Các loài bản địa, giống cây trồng và cây lai ghép đều được trồng làm cảnh và lấy hương thơm. Đôi khi các loài này được gọi theo tiếng Trung là tường vi.
Có nhiều giống có nguồn gốc địa phương và có nguồn gốc từ Trung Quốc như Rosa sinensis jacq, có nguồn gốc Ở Châu Âu như Rosa damascena Mill. Hoa hồng có một lịch sử lâu đời và đầy màu sắc, chúng là biểu tượng của tình yêu, sắc đẹp, chiến tranh và chính trị. Theo các mẫu hóa thạch thì hoa hồng đã có mặt cách đây 35 triệu năm. Vào khoảng 3000 năm trước công nguyên, người Sumerian, nay thuộc Irap, đã có những ghi nhận đầu tiên về hồng, khoảng 600 năm trước công nguyên , những bài thơ ca về hoa hồng đã ra đời, chúng ca ngợi vẻ đẹp hoa hồng như là nữ hoàng của các loài hoa.
Trung Quốc có thể là nơi đầu tiên thuần hóa hoa hồng, cách đây khoảng 5000 năm. Dưới đế chế La Mã, hoa hồng được trồng rộng rãi ở vùng Trung Đông. Chúng được dùng trang trí các buổi tiệc, hay được dùng làm thảo dược và nước hoa. Sau sự sụp đổ của đế chế La Mã, sự phổ biến của hoa hồng tùy thuộc vào các giai đoạn khác nhau.
Nhưng mãi đến thế kỷ XVIII thì những giống hồng từ Trung Quốc mới được giới thiệu ở châu Âu, hầu hết những giống hồng ngày nay đều có nguồn gốc từ nó. Kể từ đây, bắt đầu một thời kỳ lịch sử mới của hoa hồng, với ngày càng nhiều giống hoa hồng lai tạo đã được ra đời. 2: Phân loại: Hoa hồng trồng hiện nay có nguồn gốc rất phức tạp, nó là kết quả tạp giao của tầm xuân (Rosa multiflora) và Mai Khôi(Rosa Rugosa) và hoa hồng (Rosa indica). Vì vậy nên chúng cũng rất đa dạng về chủng loại: Các loại hồng cổ nhất trên thế giới: -Rosa foetida bicolor 1590: centifolia parvifolia /Burgunderroschen, 1664: đỏ tươi.
De Meaux /1637: màu hồng nhạt: damascena Trigintipetala, Rose từKasanlik (1689): màu hồng: -Rosa centifolia muscosa,1724:màu hồng: alba suaveolens (1750): màu trắng sữa. Các nhóm hồng: -Rosa damascena bifera ( nở mùa thu): -Rosa alba maxima ( 1450) trắng đục,Jakobiter Rose: alba semiplana (1473) trắng màu sữa: Rosa damascena versicolor, York and Lancaster: màu trắng có sọc: gallica versicolor,Rosa mundi, 1581: -Rosa gallica francofortana,Frankfurt 1583, đỏ , màu huyết dụ: Rosa foetida, Clusius đưa loại này đến Hà Lan và Anh Quốc vào năm 1583,hoa hồng Thỗ Nhĩ Kỳ, màu vàng. Dưới đây là một số loài hồng tiêu biểu: Rosa beauvaisii: hồng Beauvais. Rosa californica: hồng California.
Rosa canina: tầm xuân. Rosa chinensis: hồng, hường, nguyệt quý hoa. Rosa cymosa: hồng roi, tầm xuân. Rosa gallica: hồng Pháp.
Rosa glauca (đồng nghĩa R. laevigata (đồng nghĩa R. sinica): hồng vụng, kim anh. Rosa leschenaultiana: hồng Leschenault.
Rosa longicuspis: hồng mũi dài. Rosa multiflora: tầm xuân nhiều hoa. Rosa pimpinellifolia: hồng Scotch. Rosa rubus: hồng đum.
Rosa rugosa: hồng Nhật, hồng Rugosa Rose. Rosa transmorissonensis: hồng choắt. Rosa tunquinensis:tầm xuân Bắc, quầng quầng. Rosa virginiana (đồng nghĩa R.
lucida): hồng Virginia. Rosa yunnanensis: hồng Vân Nam. 3 Đặc trưng của hoa hồng: Đây là các cây bụi mọc đứng hoặc mọc leo, thân và cành có gai. Lá kép lông chim lẻ, lá chét khía răng, có lá kèm.
Hoa thơm, màu sắc đa dạng: hồng, trắng, vàng hay đỏ. Hoa thường có nhiều cánh do nhị đực biến thành. Đế hoa hình chén. Quả bế, tụ nhau trong đế hoa dày lên thành quả.
Hoa hồng cỏ thì cây nhỏ , hoa nho, ít cánh, màu đỏ, trồng trong chậu. Hồng cứng màu đỏ thẫm , nhiều cánh, sai hoa, cây thấp bé, chủ yếu lấy hoa gói bày dĩa để cúng. Hoa hồng bạch tuyền, cây trung bình, hoa ít và ít cánh, thường được dùng làm thuốc ho trẻ con. Hoa hồng bạch văn khôi màu hoa trắng hồng, cây trung bình, sai hoa, chịu đựng khỏe.
Hoa hồng quế cây cao to, hoa màu hồng, sai hoa và chóng tàn. Hoa hồng bạch cánh xếp, sai hoa, hoa to nhiều cánh, cánh xếp không thử tự, màu trắng hồng. Hông cánh sen hoa to, sai hon, màu hồng cánh sen. Hồng nhung hoa ít thường ra từng chiếc đơn độc, ít khi thấy ra chùm, màu đỏ thẫm, bông hoa và cánh hoa to, ít cánh.
Hoa hồng vàng, hoa màu vàng, nhiều cánh, cây vươn dài, có thể làm dàn đỡ. Các giống của Đà Lạt có màu hoa đào, màu da cam. rất đẹp mắt và phần lớn ra hoa đơn lẻ. Ngoài ra, còn giống hoa hồng tiểu muội hay hồng nhài , cây bé lá nhỏ, hoa chỉ to bằng bông hoa nhài cũng có giống hoa màu trắng hay đỏ được thấy nhiều ở Đà Lạt, chủ yếu để trồng trong chậu.
Có giống hồng dại gọi là tầm xuân - hoa chỉ ra mỗi năm một đợt vào tháng 2 ta. Mùa ra hoa rất tập trung, hoa sai, thân bò dài mọc dại ở nhiều nơi. Cũng được trồng phủ hàng rào, phủ nóc tường và trồng làm cảnh, phải có dàn dỡ, màu hoa hồng đào, bông hoa nhỏ, dáng đều đặn, tên khoa học là Rosa Muitiflora Thung. Ý nghĩa hoa hồng: 4.
Ý nghĩa văn hóa: -Hoa hồng là một trong những loài hoa được ưa chuộng nhất trên thế giới, với đặc tính hoa to vừa phải, màu sắc đẹp mắt, hương thơm dịu dàng, hoa hồng được coi là” Hoàng hậu của các loài hoa”. Hoa hồng biểu hiện cho hòa bình, tươi trẻ, là hoa của tình yêu, tình hữu nghị của niềm vui và sự tốt lành. -Hoa hồng là biểu tượng cho tình yêu và sắc đẹp của người phụ nữ. -Và hoa hồng đỏ chính là hoa hồng của thần thoại và truyền thuyết.
Vào thời trung cổ, những người Công giáo đã chọn hoa hồng làm biểu tượng cho máu của những người tử vì đạo. Hoa hồng còn được dành riêng để dâng tặng cho Đức Mẹ Đồng Trinh. Các hạt của chuỗi tràng hạt đầu tiên, do thánh St.Dominic nghĩ ra, đã được làm từ những cánh hồng thơm ngát được nén chặt lại. -Hoa hồng là hoa biểu trưng hay được dùng nhất ở phương Tây, tương ứng trong tổng thể với hình tượng hoa sen ở Châu Á, cả hai đều gần gũi với biểu tượng bánh xe.
-Trong văn hóa Ấn Độ bông hồng vũ trụ Triparasundari được dùng làm vật đối chiếu với vẻ đẹp của người Mẹ thánh thần, biểu thị một sự hoàn mĩ trọn vẹn và có thiếu sót. Bên cạnh đó, hoa hồng còn tượng trưng cho phần thưởng cuộc sống, tâm hồn, trái tim, tình yêu. -Trong hệ tranh tượng Kitô giáo, hoa hồng hoặc là cái chén hứng máu của Chúa Kitô, hoặc là sự hóa thân của những giọt máu này và thậm chí, là chính vết thương của Chúa. -Hình hoa hồng Gothic và hoa hồng hướng gió (hình hoa hồng 32 cánh ứng với 32 hướng gió) đánh dấu bước chuyển của xu hướng biểu trưng của hoa hồng sang xu hướng biểu trưng bánh xe.
-Trong văn hóa phương Tây, hoa hồng, bởi sự tương hợp với màu máu chảy, thường xuất hiện như là biểu tượng của sự phục sinh huyền bí. Abd Ui Kadir Gilani so sánh hoa hồng với những vết sẹo trên cơ thể sống, trong khi đó F. Portal quan niệm hoa hồng vào màu hồng hợp thành một biểu tượng của sự tái sinh do có quan hệ gần gũi ngữ nghĩa của từ latinh rosa (hoa hồng) với ros (mưa, sương). -Với người Hy Lạp,hoa hồng vốn là một loài hoa màu trắng, nhưng khi Adonis bị tử thương, nữ thần Aphorodite chạy đến cứu chàng đã bị đâm phải một cái gai và máu đã nhuộm thẫm những bông hồng dưới chân nàng.
Chính ý nghĩa biểu trưng về sự tái sinh đã khiến con người, từ thời cổ đại, đặt những bông hồng lên các nấm mộ, và Hecate, nữ thần Âm phủ,đôi khi được thể hiện với hình ảnh đầu quấn một vòng hoa hồng có 5 lá. -Ở thế kỷ VII mộ của Chúa Giêxu được sơn một màu pha lẫn trắng và đỏ. Hai yếu tố tạo thành màu của hoa hồng này, màu trắng và màu đỏ, với giá trị biểu trưng truyền thống của chúng phản ánh các bình diện từ trần tục đến thiêng liêng,ứng với sự dâng tặng những bông hồng trắng hay đỏ. Hoa hồng đã trở thành biểu tượng của tình yêu và còn hơn thế, của sự dâng hiến tình yêu, của tình yêu trong trắng, tương tự ý nghĩa của hoa sen Ai Cập và cây thủy tiên Hy Lạp.
-Ở Việt Nam có nghi thức Hoa hồng cài áo. Nghi thức "Bông Hồng Cài Áo"thường được tổ chức trong ngày Lễ Vu Lan ở các ngôi chùa Việt Nam hằng năm để tưởng nhớ những bà mẹ đã khuất và vinh danh những bà mẹ còn tại thế với con cháu. Trong nghi thức đó, các em Phật Tử, với hai giỏ hoa hồng màu đỏ và màu trắng, sẽ đến cài hoa lên áo từng người dự lễ. Nếu ai còn mẹ, họ sẽ được cài một bông hoa màu hồng trên áo.Còn nếu những ai không may mất mẹ thì sẽ được cài trên áo một bông hoa trắng.
Đây là 1 nghi thức thật dễ thương, nhiều ý nghĩa và rất hữu hiệu trong việc giáo dục đại chúng về lòng hiếu thảo và tình người. hồng chính là hoa hồng của thần thoại và truyền thuyết: Có rất nhiều truyền thuyết về hoa hồng,hầu hết là của nước ngoài,nơi mà hoa hồng được xem là quốc hoa và có những con người yêu chuộng nét đẹp huyền bí của hoa cũng như thông điệp về tình yêu và hòa bình mà chúng mang lại. Hoa hồng có nguồn gốc ở phương Đông, nhưng ngày nay nó đã nở hoa trên khắp địa cầu, là biểu tượng cho tình yêu và sắc đẹp của người phụ nữ. Thần thoại Hy Lạp: Chuyện kể rằng, khi Apphrodite (Venus), nữ thần tình yêu, được sinh ra từ biển cả, những bọt sóng bao phủ lấy thân trần của nàng đã hóa thành những bông hoa hồng trắng khi rơi xuống đất.
Theo truyền thuyết, cũng chính nàng Apphrodite đã tạo ra hoa hồng đỏ. Chuyện xảy ra khi Adonis, chàng thanh niên đẹp trai mà nàng yêu, bị một con lợn lòi tấn công. Khi chạy đến cứu chàng, nàng đã bị gai của một cây hoa hồng cào xước, máu nàng đã làm cho hoa chuyển từ màu trắng sang màu đỏ. Có một lý giải tương tự: Người La Mã tin rằng hồng trắng mọc ở bất cứ nơi nào giọt nước mắt của thần Vệ Nữ rơi xuống khi nàng khóc vì cái chết của Adonis.