Khóa Luận: Tương Quan Lá, Trái & Vai Trò Citokinin Trong Rụng Trái Non Xoài Cát Hòa Lộc

Khóa luận sinh học: Nghiên cứu tương tác lá và trái, vai trò citokinin trong rụng trái non xoài cát Hòa Lộc. Giải pháp tăng năng suất xoài.

• Tác giả: Văn Giang Linh
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Bùi Trang Việt
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Sinh Học
• Đề tài: Sự tương quan giữa lá và trái và vai trò của citokinin trong sự rụng trái non ở xoài cát Hòa Lộc (Mangifera indica L.)
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2092
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM OW
• 1. PHẨN 1S MÔ ĐH U
• 2. PHAN 2: TONG QUAN TÀI LIỆU. VAI NET VE ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI.
• 2.1. VAI NET VE CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CUA CHAT DIEU HÒA TANG TRƯỞNG THUC VẬTT.
• 2.2. ANH HUGNG CUA CAC CHAT DIEU HOA LEN SỰ PHAT TRIE NTRAI KhY
• 2.3. Vàt:nết về sự phat triển tral
• 2.4. Anh hưởng của các chất diéu hòa tăng trưởng thực vật trên sự phát triển ORGAN St
• 2.5. ANH HUGNG CUA CHAT DIEU HOA TANG TRƯỞNG TREN SU HN
• 2.5.1. Anh hưởng của các chất điều hòa trên sự rung
• 2.6. SỰ TƯƠNG QUAN GIƯA TOR VÀ THTu
• 3. PHAN 3: VAT LIEU VÀ PHƯƠNG PHAP.
• 3.1. PHƯƠNG PRIA B
• 3.2. Theo đối hiện tui
• 3.3. Tốc độ rụng của khúc cất vùng rụng.3 Các biến đổi hình thái giải phẫu của vùng rụng. It
• 3.4. Bò HONS HVA: GRAN NOD
• 3.4.1. Do cường độ quang hợp và hô hấp của lá ở bốn giai đoạn.2 Do hô hấp khúc cắt vùng rụng đậu
• 3.4.2. Do chat diéu hòa tăng trưởng trong lá xoài ở bốn giai đoạn khác nhau của phát hoa bằng phương pháp sinh trắc nghiện
• 3.5. Cách xác định vị trí citokinin trên bản sắc kí
• 3.6. Sinh trắc nghiệm tử diép dưa chuột để đo hoạt tinh của citokinin. Anh hưởng của các chất trích từ lá xoài trên sự rụng của khúc cất vùng
• 3.7. Do hàm lượng đường tổng số — tình bột trong lá xoài ở bốn giải đoạn.20 SU Ebay hănh linh AUT Na FIN SỐ
• 3.8. Hz DE TR TIONS 0(|| Ảnh. Do hàm lượng điệp lục tố tổng số của lá xoài ở bốn giai đoạn.22
• 3.9. PRIA do KẾT TA no
• 3.10. Hiện tượng rụng trái non của xoài cát Hòa Lộc trong thiên nhiên. Tốc độ rụng của khúc cắt vùng rụng đậu đỏ do xử lý các chất trích từ lá xoài:ð bon gial don
• 3.11. Hình thái giải phẫu của các khúc cất vùng rụng đâu đỏ. Do hé hấp khúc cất vùng rụng đầu đỏ
• 3.12. Do cường độ hô hấp và hàm lượng đường tổng số của lá xoài ở hốn giai
• 3.13. Do cường độ quang hợp và hàm lượng tinh bột của lá xoài ở bốn giai đoạn
• 3.14. Do ham lượng citokinin bằng phương pháp sinh tric nghiệm tử diép dưa chuột từ chất trích lá xoài ở bốn giai đoạn
• 3.14.1. Sai biệt trọng lượng tử điệp dưa chuột trong sinh trắc nghiệm
• 3.14.2. Hoạt tính của citokinin trong sinh trắc nghiệm tử diệp dưa chuột
• 3.15. Đo hàm lượng diệp lục tố tổng số trong lá xoài ở bốn giai đoạn của phát
• 4. PHAN 5: THÁO EU
• 5. PHẨN 6: SECT LUẬN VÀ ĐỂ UIT Lá các
• ĐỀ NV k
• 6. Phan | : Mở đầu Luận án tốt nghiệp
• 6.1. PHAN MO ĐẤU Đề tài “Sự tương quan giữa lá và trái va vai trò của citokinin trong sự rụng trái non ở xoài cát Hòa Lộc,Mangera indica L .” được thực hiện với các li do sau :
• 6.1.1. Các chất điều hòa tăng trưởng thực vật như citokinin có khả năng kiểm soát các hiện tượng sinh lý thực vật
• 6.1.2. Đối với các loại thực vật mà tỉ lệ rụng trái non cao như xoài, việc tìm hiểu sự tương quan giữa lá và trái (các quá trình sinh lý diễn ra bên trong lá và trái ) có thể giúp hạn chế phan nào tỉ lệ rụng trái non
• 6.1.3. Xoài cát Hòa Lộc rất được ưa chuộng trên thị trường các nước hiện nay
• 7. Phin 2 : Tổng quan tài liệu Luận văn tốt nghiệp
• 7.1. TONG QUAN TALLIEU Hiện tượng rụng ở thực vật, chịu ảnh hưởng bởi các chất diéu hòa tăng trưởng ở thực vật (Leopold, 1972). Môi trường có ảnh hưởng trên hiện tượng này bằng cách tác động trên các phản ứng biến dưỡng trung gian bên trong thực vật,bao gồm sự biến đổi hàm lượng các chất điều hòa tăng trưởng thực vật (Addicott, 1968). Do đó phần tổng quan tài liệu này bao gồm :
• 7.1.1. Vài nét về đặc điểm hình thái
• 7.1.2. Vài nét vé cơ chế hoạt động của các chất diéu hoà tăng trưởng thực vật
• 7.1.3. Anh hưởng của chúng lên sự tăng trưởng và phát triển của trái
• 7.1.4. Ánh hưởng của chúng đến sự rụng
• 7.1.5. Sự tương quan giữa lá và trái
• 7.2. I. Vài nét về đặc điểm hình thái :
• 7.2.1. _Xoài cát Hòa Lộc .
• 7.3. II. Vài nét về cơ chế hoạt động của các chất điều hòa tăng trưởng thực vật :
• 7.3.1. Lịch sử :
• 7.4. Anh hưởng của các chất điều hòa trên sự phát triển trái:
• 7.4.1. Vài nét về sự phát triển trái:
• 7.5. Ảnh hưởng của các chất điều hòa tăng trưởng thực vật trên sự phát triển trái:
• 7.5.1. Trên sự tạo sơ khởi hoa:
• 7.5.2. Trên sự thụ phấn, thụ tỉnh , và tăng trưởng trái:
• 7.5.3. Trên sự chín trái :
• 7.6. Ảnh hưởng của các chất điều hòa tăng trưởng thực vật trên sự rụng :
• 7.6.1. Định nghĩa sự rụng :
• 7.6.2. Anh hưởng của các chất điều hòa trên sự rụng :
• 7.7. V. Sự tương quan giữa lá và trai:

Tóm tắt

I. Rụng trái non xoài Cát Hòa Lộc Hiểu đúng vai trò Citokinin

Hiện tượng rụng trái non là một trong những thách thức lớn nhất trong kỹ thuật canh tác xoài Cát Hòa Lộc, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế. Nguyên nhân của hiện tượng này rất phức tạp, bao gồm cả yếu tố sinh lý và môi trường. Trong đó, sự mất cân bằng của các hormone thực vật nội sinh đóng vai trò quyết định. Citokinin, một chất điều hòa sinh trưởng quan trọng, được xác định là nhân tố then chốt có khả năng kiểm soát và hạn chế tình trạng rụng trái hàng loạt. Bài viết này sẽ phân tích sâu về cơ chế tác động của Citokinin, dựa trên các nghiên cứu khoa học, và đưa ra những hướng dẫn ứng dụng thực tiễn để bà con nông dân có thể tăng đậu trái xoài, bảo vệ thành quả của mình một cách hiệu quả nhất.

1.1. Thực trạng rụng trái non trên xoài Cát Hòa Lộc hiện nay

Xoài Cát Hòa Lộc (Mangifera indica L.) là giống cây ăn trái có giá trị kinh tế cao, nhưng rất nhạy cảm trong giai đoạn ra hoa và đậu trái. Tỷ lệ rụng trái non có thể lên tới 80-90% nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời. Quá trình rụng diễn ra mạnh mẽ nhất ở hai giai đoạn: ngay sau khi hoa tàn và khi trái đạt kích thước bằng đầu ngón tay. Đây là giai đoạn cạnh tranh dinh dưỡng cây xoài diễn ra khốc liệt nhất. Các trái non yếu thế sẽ không nhận đủ dưỡng chất và hormone cần thiết, dẫn đến sự hình thành tầng rời cuống trái và rụng đi. Việc hiểu rõ các giai đoạn rụng đỉnh điểm giúp xác định thời điểm vàng để áp dụng các biện pháp kỹ thuật, đặc biệt là việc sử dụng các chất điều hòa sinh trưởng.

1.2. Tổng quan về vai trò của các hormone thực vật chính

Sự phát triển của cây trồng được điều khiển bởi năm nhóm hormone chính: Auxin, Gibberellin, Citokinin, Axit Abscisic (ABA) và Ethylene. Trong đó, Auxin và Citokinin thường có vai trò thúc đẩy sinh trưởng và cản trở sự lão hóa, qua đó giúp giữ trái. Ngược lại, Axit Abscisic và Ethylene được xem là các hormone gây "stress" và thúc đẩy quá trình rụng. Một tỷ lệ cân bằng giữa các nhóm hormone này là điều kiện tiên quyết để duy trì tỷ lệ đậu trái cao. Khi cây gặp điều kiện bất lợi như sốc nhiệt, sốc nước hoặc bị sâu bệnh hại xoài tấn công, sự cân bằng này bị phá vỡ, hàm lượng ABA và Ethylene tăng đột biến, kích hoạt cơ chế rụng trái hàng loạt. Do đó, việc bổ sung các hormone có lợi như Citokinin từ bên ngoài là một giải pháp hữu hiệu.

II. Top 4 nguyên nhân chính gây rụng trái non xoài Cát Hòa Lộc

Để khắc phục hiệu quả hiện tượng rụng trái non, trước hết cần xác định chính xác các nguyên nhân gây ra nó. Vấn đề này không xuất phát từ một yếu tố đơn lẻ mà là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa các quá trình sinh lý bên trong cây và các điều kiện môi trường bên ngoài. Việc phân tích kỹ lưỡng từng nguyên nhân sẽ là cơ sở để xây dựng một quy trình chăm sóc xoài ra hoa và nuôi trái non một cách khoa học, giảm thiểu tối đa thiệt hại. Dưới đây là bốn nguyên nhân phổ biến và quan trọng nhất được ghi nhận trong kỹ thuật canh tác xoài Cát Hòa Lộc.

2.1. Hiện tượng rụng trái sinh lý do cạnh tranh dinh dưỡng

Rụng trái sinh lý là cơ chế tự điều chỉnh của cây. Sau khi thụ phấn, một phát hoa có thể đậu hàng trăm trái non. Tuy nhiên, cây không đủ nguồn lực để nuôi lớn tất cả. Do đó, một cuộc cạnh tranh khốc liệt về dinh dưỡng (từ phân bón NPK, vi lượng) và nước sẽ diễn ra. Các trái non có vị trí thuận lợi, cuống to, khỏe mạnh sẽ hút được nhiều dưỡng chất hơn và phát triển. Những trái còn lại sẽ yếu dần, tín hiệu hormone suy giảm và bị cây chủ động loại bỏ để tập trung tài nguyên cho các trái ưu tú. Quá trình này là tự nhiên nhưng có thể trở nên nghiêm trọng nếu cây bị thiếu dinh dưỡng hoặc bộ lá quang hợp kém hiệu quả, không cung cấp đủ năng lượng cho quá trình nuôi trái non.

2.2. Mất cân bằng hormone và sự hình thành tầng rời cuống trái

Đây là nguyên nhân cốt lõi ở cấp độ tế bào. Tầng rời cuống trái là một lớp tế bào chuyên biệt ở gốc cuống. Khi hàm lượng Auxin và Citokinin trong trái non và cuống trái giảm xuống dưới ngưỡng tới hạn, các tế bào tại tầng rời sẽ bắt đầu quá trình lão hóa và sản sinh Ethylene. Ethylene kích hoạt các enzyme phân hủy thành tế bào, làm cho các liên kết giữa các tế bào yếu đi. Kết quả là cuống trái không còn bám chắc vào cành và trái sẽ rụng chỉ với một tác động nhẹ từ gió hoặc mưa. Sự mất cân bằng hormone này là điểm mấu chốt mà các loại thuốc chống rụng trái non nhắm đến để can thiệp.

2.3. Tác động bất lợi từ thời tiết sốc nhiệt sốc nước

Xoài Cát Hòa Lộc đặc biệt nhạy cảm với sự thay đổi đột ngột của thời tiết. Nắng nóng gay gắt kéo dài gây ra sốc nhiệt, làm giảm khả năng quang hợp và tăng cường hô hấp, tiêu hao năng lượng dự trữ. Mưa lớn đột ngột sau một thời gian khô hạn có thể gây sốc nước, làm rối loạn quá trình vận chuyển dinh dưỡng. Cả hai hiện tượng này đều gây stress nặng cho cây, thúc đẩy sản sinh hormone lão hóa (Axit Abscisic) và làm tăng tốc độ rụng trái non. Quản lý nước tưới và sử dụng các biện pháp che chắn, phun các chất chống stress như amino acid, vi lượng là rất cần thiết trong giai đoạn này.

III. Citokinin Bí quyết vàng hạn chế rụng trái non hiệu quả

Citokinin là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất để can thiệp vào quá trình rụng trái. Không chỉ đơn thuần là một chất bổ sung, hormone thực vật này tác động trực tiếp vào cơ chế sinh lý của cây, giúp ổn định các quá trình tế bào và trì hoãn sự lão hóa. Hiểu rõ cơ chế hoạt động của Citokinin giúp người trồng xoài sử dụng nó một cách chủ động và chính xác, thay vì chỉ phun theo kinh nghiệm. Đây là giải pháp khoa học giúp nâng cao tỷ lệ đậu trái và chất lượng quả sau này, mang lại giá trị bền vững cho nhà vườn.

3.1. Tìm hiểu Citokinin chất điều hòa sinh trưởng thiết yếu

Citokinin là một nhóm chất điều hòa sinh trưởng có vai trò trung tâm trong việc kích thích sự phân chia tế bào (cytokinesis), làm chậm quá trình già hóa của lá và các cơ quan khác. Trong tự nhiên, Citokinin được tổng hợp chủ yếu ở chóp rễ và được vận chuyển lên các bộ phận phía trên. Đối với việc nuôi trái non, Citokinin giúp duy trì sức sống của tế bào ở cuống trái, tăng khả năng huy động và thu hút dinh dưỡng về phía trái. Sự hiện diện đầy đủ của Citokinin là tín hiệu cho cây rằng trái non đang phát triển khỏe mạnh và cần được giữ lại.

3.2. Cơ chế Citokinin cản sự lão hóa và ngăn hình thành tầng rời

Cơ chế chính của Citokinin trong việc chống rụng trái là khả năng đối kháng với Ethylene và Axit Abscisic tại tầng rời cuống trái. Citokinin giúp duy trì màng tế bào vững chắc, làm chậm quá trình phân hủy diệp lục và protein, qua đó "trẻ hóa" các tế bào ở cuống. Theo nghiên cứu của Abeles (1967), Citokinin có khả năng cản trở sự lão hóa tế bào, một trạng thái cần thiết để Ethylene hoạt động kích thích sự rụng. Bằng cách giữ cho các tế bào tại tầng rời luôn khỏe mạnh và trẻ trung, Citokinin đã ngăn chặn hiệu quả quá trình hình thành lớp cắt, giúp cuống trái bám chắc vào cành, từ đó giảm đáng kể hiện tượng rụng trái sinh lý.

IV. Hướng dẫn kỹ thuật dùng Citokinin cho xoài Cát Hòa Lộc

Việc ứng dụng Citokinin để tăng đậu trái xoài không chỉ đơn giản là phun thuốc. Để đạt hiệu quả tối ưu, cần tuân thủ nghiêm ngặt về thời điểm, liều lượng và kỹ thuật phun. Sử dụng sai cách không những không mang lại kết quả mà còn có thể gây lãng phí hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến cây trồng. Phần này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết, dựa trên các khuyến cáo khoa học và kinh nghiệm thực tiễn, giúp bà con nông dân áp dụng thành công phương pháp chống rụng trái non bằng Citokinin cho vườn xoài Cát Hòa Lộc của mình.

4.1. Thời điểm vàng để phun Citokinin chống rụng trái non

Thời điểm phun quyết định hơn 50% sự thành công. Có hai giai đoạn quan trọng cần can thiệp:

1. Giai đoạn sổ nhụy (hoa nở rộ): Phun một lần để tăng sức sống hạt phấn, tăng khả năng thụ tinh và hình thành hợp tử khỏe mạnh.
2. Giai đoạn đậu trái non (trái bằng hạt đậu xanh đến đầu ngón tay): Đây là thời điểm quyết định. Cần phun định kỳ 7-10 ngày/lần, khoảng 2-3 lần. Giai đoạn này sự cạnh tranh dinh dưỡng diễn ra mạnh nhất, và việc bổ sung Citokinin sẽ giúp củng cố cuống trái, giúp trái non vượt qua giai đoạn rụng sinh lý khắc nghiệt nhất. Tuyệt đối không phun khi hoa chưa nở hoặc khi trái đã lớn, vì hiệu quả sẽ rất thấp.

4.2. Liều lượng và cách kết hợp Citokinin với vi lượng khác

Liều lượng Citokinin cần tuân thủ theo khuyến cáo của nhà sản xuất trên bao bì sản phẩm. Việc lạm dụng có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn. Để tăng cường hiệu quả, nên kết hợp Citokinin với các loại phân bón lá cho xoài chứa vi lượng thiết yếu. Đặc biệt, Canxi Bo chống rụng trái là một bộ đôi hoàn hảo. Canxi giúp thành tế bào vững chắc, cuống dai khỏe. Bo tăng khả năng vận chuyển đường và dinh dưỡng, tăng sức sống hạt phấn. Việc kết hợp ba yếu tố: Citokinin, Canxi và Bo sẽ tạo ra một tác động hiệp lực, giúp chống rụng trái non một cách toàn diện và bền vững.

V. Nghiên cứu thực tiễn về Citokinin và rụng trái xoài

Để khẳng định vai trò của Citokinin, nhiều nghiên cứu khoa học đã được thực hiện. Một trong những nghiên cứu tiêu biểu tại Việt Nam là luận văn "Sự tương quan giữa lá và trái và vai trò của citokinin trong sự rụng trái non ở xoài Cát Hòa Lộc" của tác giả Văn Giang Linh (2002). Nghiên cứu này cung cấp những bằng chứng thực nghiệm quý giá, làm sáng tỏ mối liên hệ giữa hàm lượng Citokinin nội sinh trong lá và hiện tượng rụng trái, củng cố cơ sở khoa học cho việc ứng dụng hormone thực vật này trong canh tác.

5.1. Kết quả từ thí nghiệm sinh trắc nghiệm trên mô thực vật

Nghiên cứu đã tiến hành ly trích các chất điều hòa sinh trưởng từ lá xoài Cát Hòa Lộc ở các giai đoạn phát triển khác nhau của phát hoa. Dịch trích này sau đó được thử nghiệm trên các khúc cắt vùng rụng của lá đậu (sinh trắc nghiệm). Kết quả cho thấy, dịch trích từ lá xoài (chứa Citokinin tự nhiên) có tác dụng làm chậm đáng kể thời gian rụng của các khúc cắt so với mẫu đối chứng (dùng nước cất). Cụ thể, thời gian để 50% mẫu rụng (t50) được kéo dài hơn, chứng tỏ hoạt chất trong lá xoài có khả năng cản trở sự lão hóa và hình thành tầng rời cuống trái. Thí nghiệm này khẳng định hoạt tính chống rụng của Citokinin nội sinh.

5.2. Mối tương quan giữa hoạt tính Citokinin trong lá và tỷ lệ rụng

Một phát hiện quan trọng từ luận văn của Văn Giang Linh (2002) là hoạt tính của Citokinin trong lá tăng cao nhất ở giai đoạn 4 (khi hoa nở rộ và bắt đầu rụng mạnh). Tuy nhiên, nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng lá có xu hướng "giữ lại" Citokinin cho chính nó, làm cho lượng hormone vận chuyển đến các trái non bị thiếu hụt. Sự thiếu hụt này chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc rụng trái non hàng loạt. Điều này giải thích tại sao dù hoạt tính Citokinin tổng thể trong lá cao nhưng trái vẫn rụng. Do đó, việc phun bổ sung Citokinin trực tiếp lên hoa và trái non là biện pháp khắc phục hiệu quả sự thiếu hụt cục bộ này, giúp tăng đậu trái xoài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu thực sự cho các nghiên cứu về các chất điều hòa tăng trưởng thực vật được đánh dấu bởi các thí nghiệm của Darwin (1980) về hiệu ứng của ánh sáng trên sự cong của diệp tiêu Avena. Với vật liệu này Went (1982) phát hiện vai trò kích thích sự kéo dai của auxin. Các chất diéu hòa tăng trưởng khác lần lượt được khám phá sau đó : giberelin trên sự tăng trưởng của cây mạ lúa (Kurosava, 1926 ; Yabuta, 1935), citokinin trong sự tạo bướu (Overbeck et al, 1941), acid abcisic trên sự rụng trái bông vải (Addicott et ai, 1963), vai trò của etilen trong sự chín trái được biết từ lâu nhưng phải cho tới những năm 60 của thế kỷ 20, etilen mới được xem là chất diéu hòa tăng trưởng thực vật thật sự (Heller, 1982). Thuật ngữ : Thuật ngữ “chất diéu hòa tăng trưởng thực vật”(plant regulator) được dùng chỉ một cách tổng quát những hợp chất hữu cơ (bao gồm các sản phẩm tự nhiên và các hợp chất nhân tạo) có tác dụng kích thích hay cản, nói cách khác là làm biến đổi một quá trình sinh lý thực vật nào đó, ở những nồng độ rất thấp.

Chúng không phải là các chất dinh dưỡng (nutrients), tức là những vật liệu cung cấp năng lượng hay những nguyên tố khoáng cần thiết cho cơ thể thực vật.Vài nét về cơ chế hoạt động: - Hoạt động nhờ có cấu trúc chuyên biệt : có sự liên hệ giữa cấu trúc và hoạt tinh của các chất điều hòa tăng trưởng thực vật (Lang, 1970 ). Nhờ cấu trúc chuyên biệt này, các chất diéu hòa tăng trưởng thực vật có thể dính trên những chất nhận riêng của chúng (ở vách, màng, tế bào chất, nhân ) từ đó gây ra tác động chuyên biệt bên trong các tế bào đích (Dodds and Hall, 1980) SVTH : Van Giang Linh 7 Phan 2 : Tổng quan tài liệu Luận văn tốt nghiệp - Hoạt động do được biến dưỡng: Một chất diéu hòa tăng trưởng thực vật thường mất hoạt tính khi cấu trúc của nó bị biến đổi hay khi nó đính vào một chất khác. Ví dụ:ở trái, auxin ở trạng thái tự do trong giai đoạn tăng trưởng (cần sự hoạt động của auxin) được đổi thành trạng thái dính trong giai đoạn trưởng thành (không cần sự hoạt động của auxin) (Dilley, 1969). - Hoạt động trên vách tế bào: Vách peptic - celluloz là một đặc trưng của tế bào thực vật xanh, trong sự tăng trưởng tế bào, vách là vị trí quan trọng chịu sự tác động của các chất diéu hòa tăng trưởng thực vật (Dehot and Bonnmain 1985).

- Hoạt động tương tác và đối kháng: Hiện tượng tương quan ( correlation) trong tăng trưởng được chứng minh do hoạt động của các chất điều hòa tăng trưởng thực vật (Klicova et al, 1986). Đối với một hiện tượng sinh lý ,thường có nhiều chất diéu hòa tăng trưởng thực vật cùng tác động (Leopold, 1972). Sự tương tác (Synergie) hay đối kháng giữa các chất điều hòa tăng trưởng thực vật rất quan trọng , nhiều tác giả cho rằng cẩn có một tỉ lệ thích hợp giữa các chất này để kiểm soát một quá trình tăng trưởng hay phát triển ở thực vật (Chailakhyan, 1979) , - Hoạt động trên sự biểu hiện thông tin đi truyền : Ở thực vật bậc cao, có đến hơn 10.000 gen trong các nhiễm sắc thể được biểu hiện (Flavell, 1980). Quan điểm một gen, một polypeptid và sự hoạt động của các chất điều hòa tăng trưởng thực vật trên sự biểu hiện thông tin đi truyền , nói cách khác trên sự tạo hay hoạt hóa các enzim chuyên biệt hiện nay rất được chú ý (Mac — Milan, 1985).

Sự hoạt động của các chất điểu hòa tăng trưởng thực vật có thể ở một hay nhiều giai đoạn khác nhau trên con đường sinh tổng hợp protein. Anh hưởng của các chất điều hòa trên sự phát triển trái: 1. Vài nét về sự phát triển trái: - Trong thực tế , sự thụ phấn thường được xem là sự kiện khởi đầu của các quá trình sinh lý dẫn tới sự hình thành trái , vì sự thụ phấn giúp cho hiện tượng đậu trái (fruit set) và sự tăng trưởng các mô trái , không có sự thụ phấn , hoa có thể bị rụng (Torrey, 1967). Tuy nhiên quan điểm này SVTH : Văn Giang Linh Ñ Phần 2 : Tổng quan tài liệu Luận văn tốt nghiệp không đúng , vì sự thụ phấn có thể xảy ra ở các giai đoạn phát triển khác nhau của noãn và bầu noãn , chưa kể bầu noãn phát triển thành trái mà không cần sự thụ phấn (trái trình sản) (Nitsch, 1953).

- Trái bắt đầu từ sơ khởi hoa và sự phát triển chịu ảnh hưởng bởi những sự kiện xảy ra trong noãn (Coombe, 1976). - Hai tinh trùng được đưa tới noãn , một hợp với tế bào trứng của noan tạo phôi mầm 2n , và một hợp với tế bào ở giữa noãn để tạo phôi nhũ 3n. Sự thụ tinh này thường xảy ra theo cơ chế bất tương hợp (Dumas et al, 1984). - Sau sự thụ phấn va thu tinh, trái tang trưởng theo đường cong hình chữ S với hai giai đoạn chính : giai đoạn trái tăng trưởng chậm do sự phân chia tế bào và phan nào sự do kéo dài tế bào, và giai đoạn trái tăng trưởng nhanh do sự kéo dài tế bào ( Coombe, 1976).

- Sau giai đoạn tăng trưởng nhanh, trái đạt tới giai đoạn trưởng thành chuẩn bị cho sự chín trái. Các thay đổi hóa học và vật lý trong sự chin trái gdm :sự đổi các polysaccharid thành các đường đơn , sự giảm hàm lượng các acid , sự phân hủy các hợp chất pectic và các sắc tố , và quan trọng nhất là sự tỏa khí etilen và carbonic ; dẫn dần trái trở nên mềm , ngọt , có mùi thơm và màu sắc khác với lúc đầu (Esau, 1967). Ảnh hưởng của các chất điều hòa tăng trưởng thực vật trên sự phát triển trái: - Trên sự tạo sơ khởi hoa: Theo chailakhyan (1977 , 1979 , 1985),sự tạo sơ khởi hoa là do chất điểu hòa ra hoa florigen điểu khiển. Florigen gồm : giberelin liên quan trong sự kéo dài cuống hoa và anthesin ( chưa rõ cấu trúc) liên quan trong sự phân hóa nụ hoa.

Tùy theo cây ngày dai hay ngày ngắn mà một trong hai thành phần của florigen không được tổng hợp đầy đủ :giberelin đối với cây ngày dài và anthesin đối với cây ngày ngắn , thành phan chỉ được lá của cây trưởng thành tạo ra trong điều kiện quang kỳ cảm ứng Tuy nhiên một số tác giả khác chỉ để cập tới những chất điều hòa tăng trưởng thực vật đã được biết rõ : auxin , giberelin , citokinin , SVTH : Văn Giang Linh 9 Phan 2 : Tổng quan tai liệu Luận văn tốt nghiệp acid abcisic và etilen trong sự tạo sơ khởi hoa(Caffaro and Nakayama, 1988). - Trên sự thụ phấn, thụ tỉnh , và tăng trưởng trái: Để giúp sự thụ phan , ion Ca riêng rẽ, nhất là khi phối hợp với citokinin , auxin hay giberelin kích thích mạnh sự nảy mdm của hạt phấn va sự kéo dai ống phấn ( Kwach, 1967). Sự thụ phấn khởi phát hiện tượng đậu trái do cung cấp auxin hoặc giberelin vào vách bau noãn (Biale, 1978). Hột đang tăng trưởng là nguồn đặc biệt giàu auxin, giberelin, và citokinin.

Các trái trinh sản (không hột) có thể được tạo nhờ áp dụng riêng rẽ hay phối hợp các chất diéu hòa tăng trưởng thực vật trên. Do chứa nhiều chất điều hòa tăng trưởng thực vật , hột hoạt động như trung tâm huy động các chất biến dưỡng từ lá về hột , giúp sự tăng trưởng hột và các mô trái chung quanh (Biale, 1978). Chính hiện tượng huy động này gây sự lão suy và chết ở các cây nhất niên (Ray and Choudhuri, 1981). Nói chung không có mối liên hệ giữa hàm lượng các chất điều hòa tăng trưởng thực vật trong trái và sự tăng trưởng trái (Crane, 1969).

Tuy nhiên trong nhiều trường hợp: + Auxin và citokinin kích thích sự phân chia tế bào trong giai đoạn tăng trưởng sớm của trái + Giberelin và auxin kích thích sự kéo dài tế bào trong giai đoạn tăng trưởng nhanh + Etilen giúp sự tích trữ đường trong giai đoạn tăng trưởng sau cùng ( Abdel Radman, 1977). + Acid abcisic thường cản tăng trưởng trái và kích thích sự rụng trái non (Crane, 1969). - Trên sự chín trái : Các chất điều hòa tăng trưởng thực vật có ảnh hưởng đến các thay đổi trong sự chín trái :gia tăng hô hấp , sự thay đổi về các sắc tố , sự tạo chất đường , sự mềm trái ,( Spencer, 1965 in Bonner and Varner) Auxin và citokinin thường cản quá trình chín trái (Dilley, 1969) Giberelin làm chậm sự trưởng thành và chín trái, đối nghịch với etilen. Khi giberelin giảm và acid abcisic tăng tới mức nào đó trong sự trưởng thành của trái , mô trái nhạy cảm với etilen và chất khí này khởi phát quá trình chín trái (Dilley, 1969) Có thể nói rằng sự phát triển trái có SVTH : Văn Giang Linh 10 Phan 2 : Tổng quan tài liệu Luận văn tốt nghiệp ảnh hưởng quan trọng trên sự rụng trái vì có liên quan đến những thay đổi sâu sắc về hàm lượng các chất diéu hòa tăng trưởng thực vật trong trái, và qua đó, giúp hay cản sự phát triển vùng rụng (Cooper er al, 1968).

Mat khác hoạt động của etilen trong sự chín trái có nhiều điểm có thể so sánh với hoạt động của nó trong sự rụng. Ảnh hưởng của các chất điều hòa tăng trưởng thực vật trên sự rụng : 1.Định nghĩa sự rụng : Sự rụng (abscisson) có nguồn gốc latin : abscisson (nghĩa là cất rời ) là quá trình sinh lý dẫn tới sự tách rời một cơ quan (lá , hoa hay trái) hay một phần khác (nhánh) khỏi cơ thể thực vật do sự tan rã vách tế bào tại một vùng đặt biệt gọi là vùng rụng hay lớp rụng (Esau, 1967) .Anh hưởng của các chất điều hòa trên sự rụng : Tất cả những chất điều hòa tăng trưởng thực vật được biết đều có ảnh hưởng trên hiện tượng rung (Leopold, 1972) : auxin , citokinin (thường là các chất cản sự rụng ), giberelin, acid abcisic và etilen (thường là các chất kích thích sự rụng) : -Auxin : Có nhiều quan điểm về vai trò của chất này trên hiện tượng rụng : ¢ Auxin của phiến lá là yếu tố bình thường kiểm soát sự rụng lá (Wetmore and Jacobs, 1953 trong Jacobs, 1962). e© Cân bằng “auxin — auxin” kiểm soát sự rụng (Jacobs, 1955 trong Jacobs, 1962). ¢ Vị trí áp dung auxin kiểm soát sự rụng (Addicott and Lynch, 1951 trong Abeles, 1967).

e Néng độ auxin kiểm soát sự rung (Jacobs, 1962) .