BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHAM TPHCM KHOA NGU VĂN LUAN VAN TOT NGHIEP (1999 — 2003) CHUYEN NGANH: VAN HOC VIET NAM Giảng viên hướng dẫn : TS. Lê Thu Yến Sinh viên thực liện : Phan Thị Phương Thế Ngọc LO! CAM ON Luan oda được hoan thanh didi sự huténg dan nà giúp dé tan tinh ea 6 Lé Thu Yen eting các giáo vién, ede ban sinh niên nam FO trong khoa Hg oan Crường Pai Hoe Su’ Dham Thanh Dho Fé Chi Minh. đam xin chan thanh eam on! “7u. 20ở Chi Minh Hgay 19 thang (5 ndm 2003 Sinh oféu Phan Shi Dhitong Fhé Hgoge 3429 Luda Văn Tot Nghisp> C?VIIID TS Le Thu Yến MUC LUC Phin dẫn nhập I.
Lí do chọn dé tài. Lịch sử vấn đề. Phạm vi nghiên cứu. Phuong pháp nghiên cứu.
Đóng góp của dé tài. BO cục luận văn. Tr6 Phần nội dung. Cương một : VỀ văn ban thơ Nom Hồ Xuân Hưởng.
Những văn bản thơ Nom Hồ Xuân Hương sớm nhất Trs H. = Nhận xét về văn ban thơ Nom Hồ Xuân Hương. Vài nét về việc nghiền cứu thơ Nôm Hỗ Xuân Hương, Trll Chương hai : Tìm hiểu về sức hấp din của thơ Nom Hồ Xuan Hương. L Lí giải về sức hấp din của thơ Nom Hồ Xuân Hương.
Sức hấp dẫn hay là cái duyên của thơ Nom Ho Xuân Hương. "5 Chương ba :Khảo sát về sức hấp dẫn của thơ Nom Hồ Xuân Bt Hương. Câu hỏi khảo sát -Thống kê khảo sát. Người ta đã viết về tho Nôm Hồ Xuân Hương như the nào? T44 Phần kết luận.
Tr110 Luan Van Tết Nehiep VII2 Tả Le Thu Yến PHẦN DẪN NHẬP cecal I. LÍDO CHON DE TAI Hồ Xuân Hương - cái tên được phủ lên trên mình một man sương bí ẩn của huyền thoại. Trong lịch sử văn học Việt Nam, khó có một nhà thơ nào vừa gần gũi, vừa “la mặt "(chữ dùng của Nguyên Sa Trần Bich Lan) như Hồ Xuân Hương. Chúng ta đọc Xuân Hương, viết nhiều về thơ nàng, ngẫm nhiều về những gì nàng viết.
Đến tận bây giờ. chúng ta vẫn đọc, vẫn viết, vẫn ngẫm về thơ nàng bằng sự mến yêu và khát khao tìm hiểu, khám phá cái đẹp. cái lung linh ẩn hiện đằng sau những bài thơ Nom của nàng — một nữ sĩ tài hoa, cá tính. Không nim trong phạm vi một quốc gia, tên tuổi Hồ Xuân Hương đã được thế giới biết đến.I Niculin đã viét:"H6 Xuân Hương là đại biểu din chủ nhất của văn học Việt Nam(.
)da thể hiện trong thơ mình những suy nghĩ về sự lớn lao của con người, những cảm xúc về sức mạnh vĩ đại của con người,vẻ giá trị của đời sống tình cảm" °”. Hồ Xuân Hương chiếm một vị trí quan trọng bậc nhất trong văn học đân tộc mà theo Niculin, giống như Rabơle là người đầu tiên đã mở đột phá khẩu choc thủng dinh luỹ của nén văn học trung cổ châu Âu, Hổ Xuân Hương cũng là người đầu tiên chọc thủng thành trì của nền văn học trung đại Việt Nam. Thi phẩm của nữ sĩ được xuất bản ra nước ngoài bằng tiếng Anh, tiếng Việt và cả chữ Nôm nguyên bản. Thơ Hồ Xuân Hương không chỉ được yêu thích ở Mi, Nga, Pháp mà còn ở Trung Quốc, Nhật Bản, Ba Lan.
Trong bài giới thiệu cho "Tuyển tập thơ Hồ Xuân Hương”, dịch giả Jean Ristat viết: '* Hồ Xuân Hương là người cùng thời với chúng ta. Nàng là tuyệt đối hiện đại và cuộc đấu tranh của nàng cũng là của chúng ta (.)Hé Xuân Hương đã làm đảo lộn nếp cũ, đổi mới tất cả, song vẫn dễ gần gũi với tất cả mọi người* '”,Sức hấp dẫn của thơ NômHồ Xuân Hương vượt ra ngoài thời gian và không gian. Thế thì sức hấp dẫn của thơ Nôm Hồ Xuân Hương là ở đâu? Và lí giải làm sao về sức hấp dẫn đó? Tìm hiểu thơ Hồ Xuân Hương là góp một tiếng nói mến yêu đối với nữ thi sĩ tài hoa này. Dhan Thị Dhuong Thế Ngọc Trang : | II.
LỊCH SỬ VẤN ĐỀ.Nhìn chung khi tiếp cận thơ Hồ Xuân Hương, các nhà nghiên cứu đều khẳng định vai trò và vị trí quan trọng của nữ sĩ trong lịch sử văn học dân tộc. Một gương mặt nhà thơ nữ đa diện , đa chiéu, với giọng điệu đặc biệt chưa từng có trên thi đàn. Thơ của nàng như những lời thách đố với những ai thích tìm tòi, khám phá cái đẹp ẩn đằng sau ngôn ngữ của tác phẩm văn chương. Song, việc tìm hiểu nghiên cứu thơ H6 Xuân Hương gặp không ít vấn đề khó khăn.
Hầu hết các vấn đề từ cuộc đời đến su nghiệp sáng tác, văn bản thơ, phong cách thơ. của nữ sĩ chưa có ý kiến thống nhất. Có thể nói Hỗ Xuân Hương là tác giả "mơ hổ" nhất, lạ lùng nhất, bí ẩn nhất từ trước đến nay. Sức hấp dẫn của thơ Nôm Hồ Xuân Hương chính là xuất phát từ sự mơ hồ, lạ lùng ,bí ẩn đó.
Những bài thơ viết về thiên nhiên của Hồ Xuân Hương thực sự có một sức hấp dẫn kì lạ.Nó không những được thẩm thấu bằng mắt mà còn bằng âm thanh,bằng da thịt. Nó đưa con người trở về với thế giới xúc cảm của những giác quan căng đầy hơi thở của cuộc sống, một cuộc sống trần tục, bản năng ( Déo Ba Doi, Hang Thánh Hóa, Kém Trống. Bằng những biểu tượng hang động ám ảnh, thiên nhiên đã mang “tính người” khiến người đọc liên tưởng đến cái nghĩa ngầm có nguồn gốc từ "tín. (À) ngưỡng phồn thực ”.
Thơ Xuân Hương mang trong mình chất nổ của thời đại. nó không ngại ngắn e đè mà manh dan đưa ra một quan niệm mới về cái đẹp: vẻ đẹp hình thể của người phụ nữ. Đôi gò Bồng Đảo sương còn ngậm, Một lạch Đào Nguyên suối chửa thông. ( Thiếu nữ ngủ ngày) Cho nên, những bài thơ trào phúng, di kích của Xuân Hương luôn hướng tới những kẻ từ bỏ, giả vờ từ bỏ, cố tình từ bỏ cái xuân tình, làm nên "tiếng cười lưỡng trị”, '*' Quán Sứ sao mà cảnh vắng teo, Hỏi thăm sư cụ đảo nơi neo? ( Chùa Quán Sứ ) SVML Dhan Thị Dhương TRE Ngoc Trang; 2 Luân Van Tết Nghiệp GVHD, 78 le Thu Yến Sự lấp lửng của những biểu tượng trong thơ Hồ Xuân Hương khiến người đọc có nhiều cách đánh giá khác nhau về thơ Xuân Hương và sức hấp dẫn của thơ nữ sĩ.
Đánh giá về thơ Hồ Xuân Hương , nhất là riêng mảng thơ Nôm, có nhiều cách khác nhau dựa trên quan điểm tiếp cận khác nhau. Quan điểm xã hội học coi dâm và tục trong thơ Xuân Hương là vũ khí đấu tranh chống lại tầng lớp thống trị. Đồng thời qua đó thấy được chế độ phong kiến thời Xuân Hương đã đi vào thối nát suy đổi. Nhân dân lao động , đặc biệt la người phụ nữ, đứng lên đòi quyền sống của họ, đòi quyền được hạnh phúc, được yêu, kể cả tình yêu thân xác.
Những người theo quan điểm phân tâm học cuả S.Freud cho rằng tính dục chi phối tất cả trong thơ Hồ Xuân Hương. "Xuân Hương mắc bệnh than kinh do dục tình không được thoả mãn(.) nên nhà thd nhìn cái gì cũng ra "cái ấy" cả"? “Một người đa tình như Xuân Hương mà chịu cảnh sống god bya tất không khỏi bị những đòi hỏi tình dục dày vò” “”, "Để hiểu rõ tính chất của cái đâm , tục trong thơ Hồ Xuân Hương, cần phải nhận rằng ở thơ Hồ Xuân Hương có cái dâm, tục còn xuất phát từ ý thức tư tưởng, và từ sự thiếu thốn về tình dục " “°, Nếu như cách tiếp cận xã hội học dễ sa vào chỗ máy móc, dung tục và rơi vào sự tự mâu thuẫn với chính mình thì cách tiếp cận phân tâm học lại xem dục tình là “ cứu cánh” trong thơ Hồ Xuân Hương. Họ nhìn Xuân Hương như một con bệnh và thơ nàng là những triệu chứng bệnh lí dựa trên tiểu sử trục trặc tình duyên của nàng. Hồ Xuân Hương là một hiện tượng phức tạp, đa diện, một hiện tượng tổng thể nên đòi hỏi nhiều cách tiếp cận.
Tiếp cân từ " nguyên lí hội hoá trang”, các nhà nghiên cứu đã trả cho Xuân Hương một vị trí xứng đáng vốn có trong lịch sử văn học dan tộc. Niculin , những nhận định cơ bản có tính chất lí luận và phương pháp luận của Bakhtin ( Lí luận thi pháp và tiểu thuyết, Phạm Vĩnh Cư dịch, 1992 ) có một ý nghĩa rất lớn giúp chúng ta rút ra một quan niệm mới về qui tắc thẩm mĩ của Hề Xuân Hương, nó vốn bắt nguồn từ nguồn văn hoá cổ của nhân dân Việt Nam với lối thi vị hoá, lí tưởng hoá độc đáo những nhân tố nhục thể. Các ý kiến của Xuân Diệu, Trần Thanh Mai, Đỗ Đức Hiểu, Hoàng Xuân Hãn., gan đây là giáo sư Nguyễn Lộc và giáo sư Lê Trí Viễn đã góp phan khẳng định vi trí của nhà thơ cũng như sức hấp dẫn của thơ nàng. “ Hồ Xuân Hương là SVT Phan Thị Phuong Thế Ngoc Trang :3 luan Van Tốt Nghiệp ¬ GVHD.
Tổ Le Thu Yến nhà thơ độc đáo, có một không hai trong lịch sử văn học dân tộc (. ) có thể nói Hổ Xuân Hương không phải là một nhà thơ lớn với cái nghĩa phát ngôn cho thời đại của mình (. ) nhưng con người thế nào nền văn chương thế ấy, Hồ Xuân Hương hết sức độc đáo nên văn chương của bà cũng võ cùng độc đáo” '? Gần đây nhất,Đào Thái Tôn đã hệ thống lại văn bản thơ Hồ Xuân Hương,và giải thích nguyên nhân việc khó sàng lọc thơ bà bằng tiến trình huyền thoại dan gian hóa vế tiểu sử Hồ Xuân Hương Ÿ' ,Bên cạnh đó, Đỗ Lai Thúy tìm một lối đi riêng trong việc tiếp cận thơ Hồ Xuân Hương bằng hệ thống phương pháp suy luận: tín ngưỡng phồn thực — thờ cúng tổ tiên — lễ hội phổn thực - văn hóa dân tộc - thơ Hỗ Xuân Hương đã lí giải mỏàt cách xác đáng vấn dé dâm tục cũng như những biểu tượng lấp lửng trong thơ Hồ Xuân Hương.Đã có rất nhiều bài viết, ý kiến tìm tòi và những phát hiện quí giá của những nhà nghiên cứu về thơ Hổ Xuân Hương. Hầu hết các nhà nghiên cứu đều khẳng định thơ Xuân Hương có một sức hấp dẫn lạ kì, sức hấp dẫn ấy được thể hiện từ trong nội dung, tư tưởng, nghệ thuật.
đến phong cách thơ nữ sĩ. Bởi lẽ Xuân Hương là một gương mặt thơ lạ và đẩy ám ảnh. Cái hay, cái đẹp, cái lạ hay chính là sức hấp dẫn của thơ Nôm Hồ Xuân Hương. Cái hay, cái đẹp, cái lạ đó phải xuất phát từ một tư tưởng tiến bộ, một tinh thần khoẻ khoắn, yêu đời, yêu cuộc sống.