Đặt vấn đề - Chương 2: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu - Chương 3: Tổng quan 6 - Chvong 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận - _ Chương 5: Kết luận và kiến nghị CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Những vấn đề chung về kế toán trong doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu Khai niêm. Hoạt động XK, NK hàng hoá là hoạt động mua, bán hàng hoá của thương nhân Việt Nam với thương nhân nước ngoài theo các hợp đồng mua bán hàng hóa, bao gồm cả hợp đồng tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập và chuyên khâu hàng hoá. Đặc điểm của hoạt đông xuất nhập khẩu.
- Đặc điểm về sự phụ thuộc chặt chẽ của Nhà nước: Có những mặt hàng XK hay NK phải xin giấy phép XK hay NK ở các cơ quan quản lý Nhà nước; có mặt hàng không phải xin. Cùng với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, danh mục các mặt hàng phải xin giấy phép trước khi XK, NK giảm dần. Muốn biết mặt hang XK, NK có phải xin giấy phép hay không thì trước khi ky kết hợp đồng ngoại thương, DN phải tim hiểu cơ chế quản lý XNK của Việt Nam thông qua trang website của Bộ Thương Mại, hoặc của các cơ quan quản ly ngành ở Trung Ương, hoặc cơ quan tư van của Cục Hải Quan tinh, địa phươ màng DN có trụ sở hoạt động. - Đặc điểm về thời gian lưu chuyển hàng hoá: Thời gian lưu chuyển hàng hoá XNK bao giờ cũng dài hơn so với thời gian lưu chuyển bàng hoá nội địa do phải thực hiện 2 giai đoạn mua hàng và 2 giai đoạn bán hàng.
Đối với hoạt động XK là mua ở thị trường trong nước và bán cho thị tường nước ngoài; còn với hoạt động NK thì mua hàng ở thị trường nước ngoài và bán hàng cho thị trường nội địa. Do đó, dé xác định hoạt động kinh doanh XNK. người ta chi xác định khi hàng hoá đã luân chuyển được một vòng hay đã thực hiện xong một thương vụ ngoại trương, có thé bao gồm cá hoạt động xuất và hoạt động nhập khâu. - Đặc điểm về hàng hoá kinh doanh xuất nhập khẩu: Những mặt hàng XK được gọi là thế mạnh của nước ta chủ yếu thuộc lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp như lúa gạo, cà phê, cao su, chè, các loại thuỷ hai sản, hang thủ công mỹ nghệ.
Còn về NK, chủ yếu là các mặt hàng trong nước không có, chưa sản xuất được hay công nghệ kỹ thuật chưa cao, chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng. như linh kiện điện tử, máy móc thiết bị, hàng tiêu dùng. == — = 4 - Đặc điểm về phương thức và điều kiện thanh toán quốc tế: Có các phương thức thanh toán chủ yếu như chuyển tiền (remittance), ghi sé (open account), nhờ thu (collection of payment), tín dụng chứng tir (documentary credit). Mỗi phương thức thanh toán đòi hỏi nhà XK, NK phải thực hiện các công việc khác nhau ở các giai đoạn khác nhau dé tổ chức thanh toán quốc tế có liên quan đến lô hàng DN muốn XK hay NK.
- Đặc điểm vẻ điều kiện thương mai (Incoterms): Incoterms là một bộ các quy tắc nhằm hệ thống hoá các tập quán thương mại được áp dụng phổ biến bởi các doanh nhân trên thé giới; là một ngôn ngữ quốc tế trong giao nhận và vận chuyển hàng hoá ngoại thương. Ngoài ra, Incoterms là phương tiện quan trọng đề đầy nhanh tốc độ đàm phán ký kết hợp đồng ngoại thương; là co sở quan trọng dé xác định giá cả mua bán hàng hoá; là một căn cứ pháp lý quan trong dé thực hiện khiếu nại và giải quyết tranh chấp (nếu có) giữa người mua và người bán trong quá trình thực hiện hợp đồng ngoại thương. Giá trong hợp đồng ngoại thương có thể có 13 điều khoản thương mại quốc tế chia làm 4 nhóm: E, F, C, D. e NhómE: Người bán đặt hàng hoá dưới quyền quyết định đoạt của người mua ngay tại xưởng của mình (EXW).
® Nhóm F: Người bán giao hang cho người chuyên chở do người mua chỉ định, tai địa điểm đi (FCA, FAS, FOB). s Nhém C: Người bán phải thuê phương tiện vận tai dé đưa hàng tới địa điểm quy định, nhưng không chịu rủi ro về mat mát, hư hỏng hay những chỉ phí phát sinh sau khi đã giao hàng cho người vận tải tai địa điểm đi (CFR, CIF, CPT, CIP). s® Nhóm D: Người bán phải chịu mọi phí tổn và rủi ro cần thiết để đưa hàng đến nơi đến (DAF, DES, DEQ, DDU, DDP). Phương thức xuất nhập khẩu.
DNkinh doanh XNK có thể tiến hành theo phương pháp trực tiếp (trực tiếp giao dịch, ký kết hợp đồng, thanh toán.) hay phương thức uỷ thác (uỷ thác cho đơn vị khác) hay kết hợp cả trực tiếp và uy thác. - Phương thức xuất nhập khẩu trực tiếp e Uu diém: Giúp người bán không bi chia sẻ lợi nhuận; cho phép nhà XK nắm bắt nhu cầu thị trường về số hượng, chất lượng, giá cả để người bán thoả mãn tốt nhất nhu cau thị trường; giúp xây dựng chiến lược quốc tế phù hợp. Nhược điểm: Chỉ phí tiếp thị ở thị trường nước ngoài cao; kinh doanh XNK trực tiếp đòi hỏi có những cán bộ nghiệp vụ kinh doanh XNK giỏi về giao dịch đàm phán, có kinh nghiệm buôn bán quốc tế, như vậy mới đảm bảo hoạt động XNK trực tiếp có hiệu quả. - Phương thức xuất nhập khẩu uỷ thác Ưu điểm: Don vị nhận uỷ thác thường là người am hiểu thị trường xâm nhập, pháp luật và tập tục buôn bán địa phương, họ có khả năng đây mạnh buôn bán và tránh bớt rủi ro cho đơn vị uỷ thác; nhờ dịch vụ của uỷ thác trong việc lựa chon phân loại, đóng gói, đơn vi uy thác có thé giảm bớt chi phí vận tải.
Nhược điểm: DN kinh doanh XNK mất sự liên hệ trực tiếp với thị trường; vốn hay bị bên nhận uỷ thác chiếm dụng; DN phải đáp ứng những yêu sách của bên nhận uỷ thác; lợi nhuận bị chia sẻ. Nguyên tac đánh giá hàng hoá xuat nhập khẩu. - Hàng hoá xuất khẩu 9 Giá nhập kho của hàng XK là giá thực tế mua vào hay giá thành thực tế sản xuất chế biến của hàng hoá nhập kho. Giá xuất kho hàng hóa XK là giá thực tế nhập kho của từng lô hàng hoặc có thể tính theo các phương pháp khác như phương pháp bình quân gia quyền, phương pháp nhập trước xuất trước, nhập sau xuất trước.
Giá bán hang XK là giá thực tế ghi trên hoá đơn bán hàng. Bán theo giá nào ghi đúng giá đó (bán FOB ghi FOB, bán CIF ghi CTF.) và được quy đổi ra tiền Việt Nam theo tỷ giá bình quân liên ngân hàng công bố xác định có doanh thu. Hàng hoá được phép XK là đối tượng chịu thuế XK quy định tại Điều 1 Nghị định số 54/CP ngày 28/08/1993 của Chính phủ. Thuế GTGT hàng XK áp đựng ghué suất 0% (theo Thông tư 120/2003/TT- BIC ngày 12/12/2003, Thông tr 84/2004/TT-BTC ngày 18/8/2004 và Thông tư 127/2004/TT-BTC ngày 27/12/2004 về thuế GTGT) a — ————— Hang XK không chịu thuế TTĐB, gồm: hàng do cơ sở sản xuất, gia công cho DN chế xuất (trừ ôtô đưới 24 chỗ ngồi bán cho DN chế xuất); hàng do cơ sở sản xuất bán hoặc UT cho cơ sở kinh doanh XK dé XK theo hợp đồng kinh tế, hàng mang ra nước ngoài để bán tại hội chợ triển kim ở nước ngoài (theo Thông tư 119/2003/TT-BTC ngày 12/12/2003 và Thông tr 18/2005/TT- BTC ngày 8/3/2005 về thuế TTĐB) - Hàng hoá nhập khẩu ớó Giá nhập kho của hàng hoá NK gồm giá mua thực tế ghi trên hoá đơn của người bán, mua giá nào ghi giá đó (giá FOB, giá CIF.) và được quy đổi ra tiền VN tại thời điểm nhận hàng, các khoản chỉ phí trực tiếp như bảo hiểm hàng hoá, thuế NK, chỉ phí vận chuyến.
cho đến khi hàng nhập kho trong trạng thái sẵn sàng sử đụng. Hàng hoá được phép NK là đối tượng chịu thuế NK quy định tại Điều 1 Nghị định số 54/CP ngày 28/08/1993 của Chính phủ; còn đối tượng chịu thuế NK được quy định tại Thông tr 87/2004/TT-BTC ngày 31/08/2004 hướng dẫn thi hành thuế XNK (thay thế Thông tư 172/1998/TT-BTC ngày 22/12/1998) Thuế TTĐB hàng NK được quy định tại Thông tr 119/2003/TT-BTC ngày 12/12/2003 và Thông tư 18/2005/TT-BTC ngày 8/3/2005 về thuế TTĐB Hang NK không thuộc diện chịu thuế GTGT gồm 29 nhóm mặt hàng quy định trong Thông tư 120/2003/TT-BTC ngày 12/12/2003 và Thông tư 84/2004/TT-BTC ngày 18/08/2004. Thuế GTGT phải nộp của hàng NK được tính trên cơ sở giá nhập tại của khẩu cộng với thuế NK và thuế suất thuế GTGT. Thuế GTGT phải nộp của hàng NK sẽ được coi là thud GTGT đầu vào được khấu trừ nếu hàng hoá NK thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
Trường hop hàng hoá không thuộc diện chịu thué GTGT thì thuế GTGT phải nộp của hàng NK được tính vào giá thực tế của hàng hoá mua về nhập kho. Giá xuất kho hang NK là giá nhập kho thực tế của từng lô hang, Khi hàng NK đã về đến cảng, bốc đỡ xong hay có giấy báo nhận hàng thì không xem là hàng mua đang đi đường. 8 Phương pháp va tài khoản sử dung. Kế toán có thé áp dụng phương pháp hạch toán giống như các DN kinh doanh thương mại trong nước.
Do vậy, các TK sử dụng đề hạch toán lưu chuyển hàng hoá XNK. cũng tương tự như lưu chuyển hàng hoá trong DN kinh doanh thương mại nội địa. Kế toán nghiệp vụ xuất khẩu hang hoá Những vấn đề chung về xuất khẩu hàng hóa. Thời điểm xác định hàng hoá đã hoàn thành việc XK là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu về hàng hoá, tức là khi người XK mắt quyền sở hữu về tiền tệ hay quyền đòi tiền ở người NK.
Thời điểm ghi chép hàng hoàn thành XK là thời điểm hàng hoá đã hoàn thành thủ tục hải quan, xếp lên phương tiện vận chuyển và đã rời sân ga biên giới, cầu cảng. Việc xác định đúng thời điểm XK có ý nghĩa quan trọng trong yiệc ghi chép doanh thu hàng XK, giải quyết các nghiệp vụ thanh toán, tranh chấp, khiếu nại, thưởng phat trong buôn bán ngoại thương. Kế toán nghiệp vụ xuất khẩu trực tiếp. - Khái niệm: Đây là hình thức XK mà DN trong nước và DN nước ngoài có quan hệ mua bán hàng hoá trực tiếp với nhan (giao dịch trực tiếp; bàn bạc về hàng hoá, giá cả, các điều kiện giao dịch khác, ký kết hợp đồng mua bán trực tiếp và tự thực hiện thanh toán bằng ngoại tệ.) dựa trên cơ sở được Nhà nước, Bộ thương mại cấp giấy cho phép trực tiếp giao dịch.
- Nguyên tắc, thủ tục, chứng từ Hình 1.