LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ở từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp, lãnh đạo cần có những hoạch định và quản lý phù hợp với tình hình kinh tế trong nước và quốc tế như là việc sản xuất, tái sản xuất và mở rộng sản xuất kinh doanh, cũng như phân bổ và sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp ra sao, trích lập quỹ ., và tiền đề của mọi vấn đề là lợi nhuận. Muốn biết được doanh nghiệp hoạt động có lợi nhuận hay không?, lợi nhuận bao nhiêu?, thì cần phải xác định kết quả kinh doanh, biết được doanh thu, tổng hợp được chi phí kinh doanh; doanh thu, chi phí là các yếu tố dùng để xác định kết quả kinh doanh. Nói tóm lại, kết quả kinh doanh là căn cứ để đánh giá hiệu quả, tình hình kinh doanh của doanh nghiệp, mặt khác, doanh thu và chi phí là những chỉ tiêu dùng để tổng hợp đánh giá doanh nghiệp.
Vì vậy, kế toán xác định kết quả kinh doanh và kế toán doanh thu, chi phí là những phần hành kế toán quan trọng trong hệ thống kế toán của doanh nghiệp. Kế toán xác định kết quả kinh doanh giúp lãnh đạo doanh nghiệp biết được tình hình thực hiện kế hoạch kinh doanh, kế hoạch lợi nhuận để có những điều chỉnh phù hợp, nhằm thực hiện hoàn thành kế hoạch đã đề ra một cách hiệu quả nhất; còn kế toán doanh thu, chi phí cung cấp thông tin cho kế toán xác định kết quả kinh doanh. Cũng như bao doanh nghiệp khác trong nền kinh tế thị trường, Công ty Cổ phần Thương mại và Giao nhận Quốc tế Á Âu luôn quan tâm đến việc tổ chức sản xuất kinh doanh nhằm mang lại hiệu quả nhất cho doanh nghiệp. Là một doanh nghiệp chuyên kinh doanh vận tải thì vấn đề lợi nhuận cũng như đưa ra chiến lược kinh doanh được đặt lên hàng đầu.
Công tác kế toán xác định kết quả kinh doanh, doanh thu, chi phí giúp lãnh đạo Công ty đưa ra chiến lược phát triển doanh nghiệp để mang lại hiệu quả, hỗ trợ cho sự đi lên của doanh nghiệp. Vì vậy nếu kế toán xác định kết quả kinh doanh sai sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hường đi của doanh nghiệp. Thực trạng công tác kế toán xác định kết quả kinh doanh và doanh thu, chi phí tại Công ty… đã được trình bày trong BCTTTN, tuy nhiên, báo cáo chưa nêu được cơ sở lý luận của phần hành kế toán này. Mong muốn, nghiên cứu, xem xét vấn đề này một các toàn diện hơn, cùng với nhận thức được tầm quan trọng của kế toán xác định kết quả kinh doanh, doanh thu, chi phí trong doanh nghiệp hiện nay, em thấy đề tài “Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh” là rất cần thiết nên em quyết định chọn làm đề tài cho khóa luận tốt nghiệp.
Mục tiêu nghiên cứu Qua việc nghiên cứu đề tài này có thể giúp chúng ta nắm rõ hơn về thị trường tiêu thụ của doanh nghiệp, đánh giá được hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh SVTH: Lê Phú Khánh Hòa 1 GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thu Hƣờng c nghiệp, xem xét việc thực hiện hệ thống kế toán nói chung, kế toán xác định kết quả kinh doanh nói riêng ở doanh nghiệp như thế nào, việc hạch toán đó có khác so với những gì đã học được ở trường đại học hay không? Qua đó có thể rút ra được những ưu khuyết điểm của hệ thống kế toán đó, đồng thời đưa ra một số kiến nghị nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống kế toán về xác định kết quả kinh doanh để hoạt động kinh doanh có hiệu quả hơn. Phạm vi nghiên cứu Không gian: quá trình học tập và tìm hiểu Công ty Cổ phần Thương mại và Giao nhận Quốc tế Á Âu. Thời gian: Từ ngày 06/04/2015 đến ngày 20/05/2015.
Các số liệu và tài liệu được sử dụng trong năm 2014. Phƣơng pháp nghiên cứu Tìm hiểu thực tế tại công ty về quy trình tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh tại công ty. Thu thập số liệu thực tế của từng thời kỳ hoạt động kinh doanh, căn cứ vào chứng từ sổ và sổ chi tiết của công ty. Tham khảo thêm các tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu.
Kết cấu của khóa luận. Kết cấu của khóa luận gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận kế toán xác định kết quả kinh doanh. Chƣơng 2: Kế toán xác định kết quả kinh doanh tại Công Chƣơng 3: Nhận xét và kiến nghị. SVTH: Lê Phú Khánh Hòa 2 GVHD: ThS.
Nguyễn Thị Thu Hƣờng c CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1.1 Những vấn đề chung 1.1 Khái niệm doanh thu Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.2 Khái niệm chí phí Chi phí là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về vật chất và về lao động mà doanh nghiệp phải bỏ ra để sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và một số khoản tiền thuế gián thu mà doanh nghiệp phải bỏ ra để thực hiện hoạt động sản xuất - kinh doanh trong một thời kỳ nhất định.3 Khái niệm kết quả kinh doanh Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác.2 Các nguyên tắc kế toán 1.1 Nguyên tắc ghi nhận doanh thu Doanh thu được ghi nhận trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh khi thu được lợi ích kinh tế trong tương lai có liên quan tới sự gia tăng về tài sản hoặc giảm bớt nợ phải trả và giá trị gia tăng đó phải xác định được một cách đáng tin cậy.2 Nguyên tắc ghi nhận chi phí Chi phí được ghi nhận trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh khi các khoản chi phí này làm giảm bớt lợi ích kinh tế trong tương lai có liên quan đến việc giảm bớt tài sản hoặc tăng nợ phải trả và chi phí này phải xác định được một cách đáng tin cậy. Các chi phí được ghi nhận trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh phải tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí. Khi lợi ích kinh tế dự kiến thu được trong nhiều kỳ kế toán có liên quan đến doanh thu và thu nhập khác được xác định một cách gián tiếp thì các chi phí liên quan SVTH: Lê Phú Khánh Hòa 3 GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thu Hƣờng c được ghi nhận trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh trên cơ sở phân bổ theo hệ thống hoặc theo tỷ lệ.
Một khoản chi phí được ghi nhận ngay vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh trong kỳ khi chi phí đó không đem lại lợi ích kinh tế trong các kỳ sau.3 Nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ thuần, doanh thu nội bộ thuần, doanh thu hoạt động tài chính và giá vốn hàng bán (gồm cả sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư, như chi phí khấu hao, chi phí sữa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạy động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí tài chính. Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác. Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa doanh thu hoạt động tài chính và chi phí tài chính.2 Kế toán doanh thu, thu nhập khác 1.1 Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1.1 Khái niệm doanh thu bán hàng Doanh thu bán hàng là doanh thu mà doanh nghiệp bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hóa mua vào và bán bất động sản đầu tư.2 Khái niệm doanh thu cung cấp dịch vụ Doanh thu cung cấp dịch vụ là doanh thu do việc thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một kỳ, hoặc nhiều kỳ kế toán, như cung cấp dịch vụ vận tải, du lịch, cho thuê TSCĐ theo phương thức cho thuê hoạt động,. SVTH: Lê Phú Khánh Hòa 4 GVHD: ThS.
Nguyễn Thị Thu Hƣờng c 1.3 Điều kiện ghi nhận doanh thu Doanh thu được ghi nhận khi thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. - Doanh thu xác định tương đối chắc chắn. - Doanh thu đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng.
- Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.4 Phƣơng thức bán hàng 1.1 Trƣờng hợp bán hàng trong nƣớc Việc bán hàng trong các doanh nghiệp trong nước có thể thực hiện theo hai phương thức là bán buôn và bán lẻ. Bán buôn hàng hóa là hình thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất, … gồm hai phương thức: 1). Phương thức bán buôn hàng hóa qua kho: Là phương thức bán buôn hàng hóa mà trong đó hàng bán được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Bán buôn hàng hóa qua kho có thể thực hiện dưới hai hình thức: 1.
Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: bên mua cử đại diện đến cửa kho của doanh nghiệp thương mại để nhận hàng hoặc doanh nghiệp xuất kho hàng hóa giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Bán buôn hàng hóa qua khi theo hình thức chuyển hàng: doanh nghiệp xuất kho hàng hóa, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó bên mua quy định. Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp chịu hay bên mua chịu là do sự thỏa thuận từ trước giữa hai bên. SVTH: Lê Phú Khánh Hòa 5 GVHD: ThS.
Nguyễn Thị Thu Hƣờng c 2). Phương thức bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng: doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua, không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này có thể thực hiện theo hai hình thức: 2. Bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp: doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán.