CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU 1.1 Khái quát chung về hoạt động xuất khẩu 1.1 Khái niệm hoạt động xuất khẩu Hoạt động xuất khẩu là hoạt động mua bán hàng hóa của thương nhân Việt Nam với thương nhân nước ngoài thông qua hợp đồng mua bán (Nguyễn Văn Sơn, 2021) Ở mỗi quốc gia khác nhau lại có một mặt hàng xuất khẩu chủ lực khác nhau, với mỗi quốc gia hoạt động xuất khẩu luôn đóng vai trò chủ đạo trong việc đóng góp vào thu nhập của nền kinh tế quốc dân, nhưng trước hết là mang lại lợi ích trong cuộc sống của con người. Hoạt động xuất khẩu bao gồm những vai trò chủ yếu sau: Đối với nền kinh tế, xuất khẩu tạo ra nhiều cạnh tranh khiến cho các doanh nghiệp không ngừng ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, đổi mới trang thiết bị và quy trình công nghệ, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào quản lý. Đây là quá trình quan trọng trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập nền kinh tế thế giới. Đồng thời, hoạt động xuất khẩu đem lại một nguồn lợi không nhỏ cho các doanh nghiệp xuất khẩu, thúc đẩy phát triển sản xuất của mình, từ đó phát triển kinh tế đất nước (Trương Văn Vũ, 2021) Đối với nhà nước việc tăng cường xuất khẩu cũng làm thúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước, đáp ứng nhu cầu cơ bản về sản xuất và đời sống, góp phần điều hoà cung cầu đề ổn định thị trường trong nước.
Đối với người lao động, tăng cường hoạt động xuất khẩu sẽ tạo ra nhiều vật chất cũng như tinh thần của nhân dân. Bên cạnh đó có thể cung cấp cho họ những sản phẩm tốt nhất theo giá hợp lý nhất và thái độ phục vụ ngày càng tốt hơn. Đối với kinh tế thế giới, việc giao lưu trao đổi buôn bán sẽ thúc đẩy các quan hệ kinh tế quốc tế khác phát triển, cải thiện và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, nói liền thị trường trong nước và nước ngoài.2 Triển vọng phát triển xuất khẩu hàng gốm sứ của Việt Nam Việt Nam hiện nay đã có hàng gốm sứ xuất khẩu ra các nước, chứng tỏ thị trường đã chấp nhận hàng gốm sứ của nước ta. Nhưng trong thời gian qua việc phát triển xuất khẩu của mặt hàng này chưa thực sự tương xứng với triển vọng của nó.
Ở nước ta hiện nay có nhiều sản phẩm từ nhiều làng gốm khác nhau như các sản phẩm từ các vùng như Bình Dương, Đồng Nai. nhưng lâu đời nhất vẫn phải kể đến làng gốm Bát Tràng. Bát Tràng có niên đại ít nhất từ năm 1010 khi người ta biết đến vùng đất này là nơi khai thác loại đất sét trắng với tổng cộng 72 loại rất thích hợp cho việc làm gốm. Theo nhận định của nhà sử học Dương Trung Quốc, nét đặc sắc của gốm sứ Bát Tràng có thể tìm thấy trong chất đất Dâu Canh là đồ đàn hồi chất cao lanh của Đông Triều làm đỏ sành trắng, trong chất men rạn ngọc có từ cuối thời Trần, men gio đầu Lê, hay men lam, men rạn.
đã tạo nên những sản vật đặc sắc giúp ta nhận mặt ra gốm sứ Bát Tràng. Chính nhờ những nét truyền thống trong mỗi sản phẩm của mình, các làng gốm đang khẳng định những chỗ đứng vững chắc trong lòng những người tiêu dùng, đặc biệt là các bạn hàng nhập khẩu (Nguyễn Văn Sơn, 2021). Bên cạnh đó, các sản phẩm gốm sứ của Việt Nam cũng có những nhận định tốt về kiểu dáng và chất lượng. Theo Phòng thương mại Bắc Staffordshire Clive Drinkwater, chất lượng, kiểu dáng.
hoa văn, men, kỹ thuật nung.của các sản phẩm gốm sứ sử dụng trang trí trong nhà và các vật dụng bằng sứ cao cấp của Việt Nam được nhiều người Châu Âu ưa dùng và chọn mua, đặc biệt là sản phẩm từ các vùng Bình Dương, Đồng Nai, Bát Tràng. Các sản phẩm này của Việt Nam vượt xa về mặt chất lượng và đẳng cấp so với các sản phẩm của các quốc gia khác trong khu vực, thậm chí qua mặt cả hàng hoá của Trung Quốc. Đây là một nhận định cho thấy kiểu dáng và chất lượng của các sản phẩm sản xuất ở Việt Nam có thể so sánh với các sản phẩm trên thị trường thế giới, đồng thời nó cũng cho thấy khả năng phát triển vốn có của gốm sứ Việt Nam ( Hiệp hội thương mại thế giới, 2021). Một ưu điểm nữa là một số sản phẩm được sản xuất với công nghệ hiện đại không thua kém so với công nghệ sản xuất gốm sứ trong khu vực.
Hiện nay, các lò gốm đã dần chuyển sang sử dụng gas để nung, mang lại hiệu quả cao cho sản phẩm gốm. Bên cạnh đó vào tháng 11/2020 gốm sứ Việt Nam đã ra mắt thương hiệu gốm sứ Bát Tràng, khẳng định vị thế cũng như quyết tâm của làng gốm Bát Tràng nói 5 riêng và các doanh nghiệp xuất khẩu gốm sứ nói chung trong việc gìn giữ và nâng cao chất lượng sản phẩm gốm trên trường thế giới. Có thể nhận thấy chúng ta đã thu được một bài học kinh nghiệm quý báu từ đất nước Indonesia khi chính phủ nước này thực hiện cam kết AFTA, cắt giảm thuế xuống 5%, lúc đầu doanh nghiệp gốm sứ nước này thực sự lo lắng và bối rối, thậm chí có phản ứng dữ dội, nhưng sau đó vì lợi ích của chính mình, họ vẫn tồn tại và phát triển tốt trong hoàn cảnh hầu như không có sự bảo hộ của nhà nước, giá sản phẩm nội địa không hề tăng mà lại còn ngang bằng với giá của hàng gốm sứ nhập khẩu. Bên cạnh đó các doanh nghiệp Việt Nam có thể chắc chắn được sự hỗ trợ và hậu thuẫn của Asean Cica Excom ( hiệp hội gốm sứ bao gồm 6 nước Thái Lan, Indonesia.
Malaysia, Singapore, Philippin và Việt Nam), nhất là trong khâu tìm kiếm thị trường và quảng bá sản phẩm(Hiệp Hội Gốm Sứ Thế Giới, 2021). Các hình thức xuất khẩu Trên thị trường thế giới, các nhà xuất khẩu và nhập khẩu giao dịch với nhau theo những cách thức nhất định. Ứng với mỗi phương thức xuất khẩu có đặc điểm riêng, kĩ thuật tiến hành riêng, tuy nhiên trong thực tế xuất khẩu thường sử dụng một trong các phương thức chủ yếu sau: 1.1 Xuất khẩu trực tiếp Là hình thức giao dịch bằng thư từ, điện tín, bằng gặp mặt trực tiếp để trao đổi giữa người bán và người mua về các thỏa thuận liên quan đến hàng hóa, giao nhận và thanh toán. Sau khi đã thống nhất các điều kiện liên quan, các bên sẽ ký kết hợp đồng mua bán trực tiếp, hàng hóa sẽ được đưa từ nước người bán sang nước người mua và tiền thanh toán sẽ được chuyển từ người mua sang người bán.
Xuất khẩu trực tiếp cho phép người xuất khẩu, người nhập khẩu nắm bắt được khá chính xác về nhu cầu, số lượng, giá cả của thị trường để có những biện pháp thay đổi mang tính cạnh tranh quốc tế cao, đồng thời lợi nhuận không bị chia sẻ quá nhiều người (Phạm Nguyên, 2020) 1.2 Hình thức gia công Gia công hàng hóa là một phương thức sản xuất hàng hóa, trong đó người đặt gia công sẽ cung cấp nguyên phụ liệu, có khi cả máy móc thiết bị, bán thành phẩm và 6 nhận lại sản phẩm hoàn chỉnh, người nhận gia công tự tổ chức quá trình sản xuất, làm ra sản phẩm hoàn chỉnh theo mẫu của khách hàng đặt, sau đó giao toàn bộ cho người đặt gia công và nhận tiền gia công (Phạm Nguyên, 2020) 1.3 Xuất khẩu ủy thác Đây là hình thức kinh doanh trong đó đơn vị xuất nhập khẩu đóng vai trò là người trung gian thay cho đơn vị sản xuất tiến hành ký kết hợp đồng xuất khẩu, tiến hành làm các thủ tục cần thiết để xuất khẩu và qua đó được hưởng một số tiền nhất định gọi là phí ủy thác (Phạm Nguyên, 2020) Hình thức này bao gồm các bước sau: Ký kết hợp đồng xuất khẩu uỷ thác với đơn vị trong nước. Ký hợp đồng xuất khẩu, giao hàng và thanh toán tiền hàng bên nước ngoài. Nhận phí ủy thác xuất khẩu từ đơn vị trong nước.4 Xuất khẩu tại chỗ Đây là hình thức kinh doanh mới, nhưng đang phát triển mạnh mẽ, do những ưu việt của nó đem lại. Đặc điểm của loại hình xuất khẩu này là hàng hóa không cần vượt qua biên giới quốc gia mà khách hàng vẫn mua được.
Do vậy, giảm đi chi phí cũng như rủi ro trong quá trình vận chuyển và bảo quản hàng hóa. Các thủ tục trong hình thức này cũng đơn giản hơn, trong nhiều trường hợp không nhất thiết phải có hợp đồng phụ trợ như: Hợp đồng vận tải, bảo hiểm hàng hóa, thủ tục hải quan. Trong điều kiện nền kinh tế như hiện nay xu hướng di cư tạm thời ngày càng trở nên phổ biến mà tiêu biểu là số dân đi du lịch nước ngoài tăng lên nhanh chóng. Các doanh nghiệp có nhận thức đây là một cơ hội tốt để bắt tay với các tổ chức du lịch để tiến hành các hoạt động cung cấp dịch vụ hàng hoá để thu ngoại tệ.
Ngoài ra doanh nghiệp còn có thể tận dụng cơ hội này để khuếch trương sản phẩm của mình thông qua những du khách (Phạm Nguyên, 2020). Mặt khác với sự ra đời của hàng loạt khu chế xuất ở các nước thì đây cũng là một hình thức xuất khẩu có hiệu quả được các nước chú trọng hơn nữa. Việc thanh toán này cũng nhanh chóng và thuận tiện.5 Tạm nhập tái xuất 7 Đây là hình thức xuất khẩu trở ra nước ngoài những hàng hóa trước đây đã nhập khẩu, chưa qua chế biến ở nước tái xuất, với mục đích thu về ngoại tệ lớn hơn số ngoại tệ đã bỏ ra ban đầu (Phạm Nguyên, 2020) 1.3 Vai trò và nhiệm vụ cần đề ra cho hoạt động xuất khẩu 1.1 Vai trò của hoạt động xuất khẩu 1.1 Vai trò hoạt động xuất khẩu đối với một quốc gia Xuất khẩu đóng góp vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển. Cơ cấu sản xuất và tiêu dùng trên thế giới đã và đang thay đổi vô cùng mạnh mẽ.
Đó là thành quả của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong quá trình công nghiệp hóa phù hợp với xu hướng phát triển của kinh tế thế giới là tất yếu đối với nước ta. Xuất khẩu tạo điều kiện cho các ngành khác có cơ hội để phát triển thuận lợi. Chẳng hạn khi phát triển ngành dệt may xuất khẩu sẽ tạo cơ hội cho việc phát triển ngành sản xuất nguyên liệu như bông hay thuốc nhuộm.