Khóa luận về thực hiện chính sách tôn giáo ở xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ

Chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh… 58 trang · Học viện hành chính quốc gia · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Thị Trà My
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thu Hương
• Trường học: Học viện hành chính quốc gia
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Thực hiện chính sách tôn giáo ở xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Việt Trì

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÔN GIÁO VÀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.1.1. Khái niệm tôn giáo
• 1.1.2. Khái niệm chính sách tôn giáo
• 1.1.3. Khái niệm về chức sắc tôn giáo
• 1.1.4. Khái niệm thực hiện chính sách tôn giáo
• 1.2. Quy trình triển khai thực hiện chính sách tôn giáo
• 1.3. Các yêu cầu cơ bản của chính sách tôn giáo
• 1.4. Một số khâu triển khai thực hiện chính sách tôn giáo
• 1.5. Vai trò của thực hiện chính sách tôn giáo
• 1.6. Quan điểm, chính sách về tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam
• 1.6.1. Quan điểm của Đảng và chính sách của Nhà nước về tôn giáo
• 1.6.2. Nội dung cơ bản về chính sách tôn giáo ở Việt Nam
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO Ở XÃ HY CƯƠNG, THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ, TỈNH PHÚ THỌ
• 2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Khái quát chung về đời sống, kinh tế, xã hội của người dân xã Hy Cương
• 2.1.2. Tình hình tôn giáo ở xã Hy Cương địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
• 2.2. Thực trạng thực hiện chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương
• 2.2.1. Chủ trương của tỉnh Phú Thọ về thực hiện chính sách tôn giáo
• 2.2.2. Ban hành các văn bản, chính sách để chỉ đạo, triển khai và quản lý thực hiện hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng trên địa bàn xã Hy Cương
• 2.2.3. Tình hình đảm bảo các điều kiện cho thi hành pháp luật
• 2.2.4. Thực trạng tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo
• 2.2.5. Tình hình thực hiện Luật về tín ngưỡng, tôn giáo trên địa bàn xã Hy Cương
• 2.2.6. Kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân
• 2.2.6.1. Kết quả đạt được và nguyên nhân
• 2.2.6.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.3. Những vấn đề đặt ra và phương hướng trong quá trình thực hiện chính sách tôn giáo ở xã Hy Cương
• 2.3.1. Những vấn đề đặt ra
• 2.3.2. Phương hướng thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn xã Hy Cương
• 2.3.3. Một số giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả của việc thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn xã Hy Cương
• 2.3.3.1. Xây dựng, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo
• 2.3.3.2. Nâng cao hiệu quả trong công tác vận động chức sắc, tín đồ tôn giáo
• 2.3.3.3. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật về tôn giáo cho cán bộ cơ sở và chức sắc, tín đồ, đồng bào theo đạo
• 2.3.3.4. Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác cải cách hành chính trong quản lý nhà nước về tôn giáo
• 2.3.3.5. Một số kiến nghị, đề xuất khác
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO Ở XÃ HY CƯƠNG, TỈNH PHÚ THỌ
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hiện chính sách tôn giáo ở xã Hy Cương

Chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh xã hội hiện nay. Việc thực hiện chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống tâm linh của người dân mà còn tác động đến sự ổn định xã hội và phát triển kinh tế. Chính sách tôn giáo ở Việt Nam được xây dựng nhằm đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân, đồng thời quản lý các hoạt động tôn giáo một cách hiệu quả.

1.1. Khái niệm chính sách tôn giáo và vai trò của nó

Chính sách tôn giáo là một phần quan trọng trong hệ thống chính sách xã hội của Nhà nước. Nó không chỉ đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng mà còn tạo điều kiện cho các hoạt động tôn giáo diễn ra trong khuôn khổ pháp luật. Chính sách này giúp duy trì sự hòa hợp giữa các tôn giáo và phát triển văn hóa xã hội.

1.2. Tình hình tôn giáo ở xã Hy Cương

Xã Hy Cương có nhiều tôn giáo khác nhau, trong đó Phật giáo và Công giáo là phổ biến nhất. Sự đa dạng này tạo ra một bức tranh phong phú về đời sống tâm linh của người dân, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc quản lý và thực hiện chính sách tôn giáo.

II. Những thách thức trong thực hiện chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện chính sách tôn giáo, nhưng xã Hy Cương vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sự ổn định xã hội mà còn tác động đến lòng tin của người dân vào chính sách của Nhà nước.

2.1. Hạn chế trong công tác tuyên truyền chính sách

Việc tuyên truyền chính sách tôn giáo chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong lĩnh vực tôn giáo, dẫn đến những hiểu lầm và xung đột không đáng có.

2.2. Sự xuất hiện của các tổ chức tôn giáo không chính thống

Tình trạng xuất hiện các tổ chức tôn giáo không được công nhận đang gây ra nhiều khó khăn trong việc quản lý hoạt động tôn giáo. Những tổ chức này thường hoạt động trái pháp luật, gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự tại địa phương.

III. Phương pháp thực hiện chính sách tôn giáo hiệu quả tại xã Hy Cương

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách tôn giáo, xã Hy Cương cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình tôn giáo mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền về chính sách tôn giáo đến từng người dân. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong lĩnh vực tôn giáo.

3.2. Đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo

Đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo cần được đào tạo bài bản về chuyên môn và nghiệp vụ. Điều này sẽ giúp họ có đủ kiến thức và kỹ năng để xử lý các vấn đề liên quan đến tôn giáo một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách tôn giáo

Kết quả nghiên cứu về thực hiện chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương cho thấy nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững trong lĩnh vực tôn giáo.

4.1. Những thành tựu đạt được trong thực hiện chính sách

Nhiều hoạt động tôn giáo đã được tổ chức một cách hợp pháp và có sự tham gia tích cực của người dân. Điều này không chỉ giúp nâng cao đời sống tinh thần mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

4.2. Những hạn chế và nguyên nhân

Bên cạnh những thành tựu, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thực hiện chính sách tôn giáo. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và sự thiếu hiểu biết của người dân về chính sách.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính sách tôn giáo

Kết luận, việc thực hiện chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương cần được tiếp tục cải thiện để đáp ứng nhu cầu của người dân. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các bên liên quan.

5.1. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách

Cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách tôn giáo, bao gồm việc tăng cường công tác tuyên truyền và đào tạo cán bộ.

5.2. Tương lai của chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương

Chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương cần được điều chỉnh và hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn. Điều này sẽ giúp đảm bảo quyền lợi của người dân và duy trì sự ổn định xã hội.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Chính trị học tại Học viện Hành chính Quốc gia (trực thuộc Bộ Nội vụ) của tác giả Nguyễn Thị Trà My, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Đỗ Thu Hương (năm 2023), tập trung nghiên cứu đề tài: "Thực hiện chính sách tôn giáo ở xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ".

Xuất phát điểm của nghiên cứu bắt nguồn từ thực tiễn Việt Nam là một quốc gia đa tôn giáo, nơi phần lớn chức sắc, tín đồ có tinh thần yêu nước, đồng hành cùng khối đại đoàn kết dân tộc qua các thời kỳ lịch sử. Tuy nhiên, đời sống tôn giáo vẫn luôn tiềm ẩn những nguy cơ phức tạp; ở một số thời điểm và địa bàn, các phần tử xấu đã lợi dụng niềm tin tôn giáo để kích động, làm mất trật tự an toàn xã hội và ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Nhận thức rõ vai trò của công tác tôn giáo, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã không ngừng hoàn thiện hệ thống quan điểm, chính sách, tiêu biểu là việc hiến định quyền tự do tín ngưỡng tại Hiến pháp năm 2013 và cụ thể hóa trong Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016.

Tại địa bàn xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ — một địa phương mang vị trí địa chính trị - văn hóa đặc thù khi là nơi tọa lạc của Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng — việc triển khai chính sách tôn giáo đã đạt được nhiều thành quả tích cực, bảo đảm quyền sinh hoạt tâm linh của nhân dân và huy động đồng bào có đạo tham gia phát triển kinh tế - xã hội. Mặc dù vậy, công tác quản lý nhà nước tại đây vẫn bộc lộ nhiều hạn chế: tình hình hoạt động tôn giáo còn tiềm ẩn diễn biến phức tạp từ các hiện tượng tự xưng; tình trạng tranh chấp, vi phạm trật tự xây dựng, lấn chiếm đất đai có nguồn gốc tôn giáo tiếp tục nảy sinh; khâu tuyên truyền chính sách, kiểm tra, tổng kết chưa được tiến hành đồng bộ; đội ngũ cán bộ phụ trách công tác tôn giáo cấp cơ sở chủ yếu làm việc kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chuyên môn bài bản và còn lúng túng trong xử lý các tình huống thực tế.

Mục tiêu tổng quát của khóa luận là trên cơ sở phân tích thực trạng thực hiện chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương, làm rõ những kết quả đạt được, chỉ ra các tồn tại, hạn chế cùng nguyên nhân; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị có tính khả thi nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác này trong giai đoạn hiện nay. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tác giả xác định ba nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Khái quát, tổng hợp và phân tích hệ thống cơ sở lý luận về tôn giáo, chính sách tôn giáo và thực hiện chính sách tôn giáo của Nhà nước.
2. Khảo sát, phân tích toàn diện tình hình, thực trạng, kết quả, hạn chế và nguyên nhân của việc thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
3. Đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác thực hiện chính sách tôn giáo tại địa phương.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động thực hiện chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Về phạm vi nghiên cứu, phạm vi không gian giới hạn tại địa bàn xã Hy Cương; phạm vi thời gian tập trung khảo sát từ năm 2018 (thời điểm Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018) đến tháng 5 năm 2023; phạm vi nội dung đi sâu vào việc triển khai các quy định pháp luật, chủ trương của tỉnh và xã về quản lý sinh hoạt tôn giáo, quản lý đất đai, cơ sở thờ tự, công tác cán bộ và vận động quần chúng tín đồ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về cơ sở lý thuyết, khóa luận tiếp cận khái niệm tôn giáo qua nhiều góc độ lịch sử và triết học: từ nguyên nghĩa thuật ngữ "Threskeia" thời Hy Lạp cổ đại, định nghĩa trong Từ điển tiếng Việt, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin trong tác phẩm "Góp phần phê phán Triết học pháp quyền của Hêghen", đến các định nghĩa pháp lý tại Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo số 21/2004/PL-UBTVQH11 và Khoản 5 Điều 2 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Tác giả xác lập khái niệm: chính sách tôn giáo là một bộ phận của chính sách xã hội và chính sách công của Nhà nước, sử dụng quyền lực công và quy phạm pháp luật để điều chỉnh, hướng dẫn hành vi của các cá nhân, tổ chức tôn giáo nhằm bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, đồng thời giữ vững ổn định chính trị - xã hội. Chu trình triển khai chính sách tôn giáo được cấu thành từ ba khâu cơ bản: (1) xây dựng và ban hành văn bản, kế hoạch, chương trình; (2) tổ chức thực hiện, bảo đảm nguồn lực và kiểm tra việc áp dụng; (3) sơ kết, tổng kết và điều chỉnh chính sách.

Khung pháp lý và chính trị được tác giả vận dụng gồm có: Hiến pháp năm 1946 và Hiến pháp năm 2013; Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016; Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015; Nghị định số 162/2017/NĐ-CP của Chính phủ; Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg và Chỉ thị số 1940/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ; Chỉ thị số 18-CT/TW ngày 10/01/2018 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW về công tác tôn giáo trong tình hình mới; Quyết định số 219/QĐ-TTg ngày 21/02/2019 và Quyết định số 414/QĐ-TTg ngày 12/04/2019 của Thủ tướng Chính phủ; Hướng dẫn số 43-HD/BTGTW ngày 01/09/2017 của Ban Tuyên giáo Trung ương; Quyết định số 670/QĐ-BTTTT ngày 12/04/2022 của Bộ Thông tin và Truyền thông; cùng các kế hoạch của Hội đồng Giáo dục quốc phòng và an ninh (Kế hoạch 1235/KH-HĐGDQP&AN) và Kế hoạch số 1380/KH-BVHTTDL năm 2023 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Khóa luận cũng kế thừa các công trình nghiên cứu của Nguyễn Hồng Dương (2012, 2014), Văn Tất Thu (2016), Đỗ Quang Hưng (2014) và kỷ yếu hội thảo của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

Phương pháp luận chỉ đạo công trình là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được kết hợp sử dụng gồm:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết, khái quát hóa, trừu tượng hóa để xử lý các quan điểm, văn kiện của Đảng và quy phạm pháp luật.
• Phương pháp thống kê xã hội học, điều tra, khảo sát thực tế tại các thôn/khu dân cư, cơ sở thờ tự trên địa bàn xã Hy Cương.
• Phương pháp phân tích văn bản quản lý hành chính nhà nước (các báo cáo tổng kết, công văn, kế hoạch của UBND xã Hy Cương, Phòng Nội vụ thành phố Việt Trì và Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ).
• Phương pháp chuyên gia nhằm tham vấn ý kiến, kinh nghiệm xử lý các vụ việc phát sinh trong quản lý tôn giáo cơ sở.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm số liệu thống kê chính thống từ Báo cáo kinh tế - xã hội của Tổng cục Thống kê (Báo cáo số 14/BC-TCTK ngày 29/01/2023), Báo cáo của Ban Tôn giáo Chính phủ (dữ liệu đến ngày 06/06/2020), cùng dữ liệu hành chính trực tiếp từ Công văn số 1255/UBND-NV ngày 09/11/2022 của UBND xã Hy Cương về công tác tín ngưỡng, tôn giáo.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tôn giáo và thực hiện chính sách tôn giáo

Chương mở đầu làm sáng tỏ hệ thống lý luận nền tảng về tôn giáo, chính sách tôn giáo, chức sắc tôn giáo và quy trình thực hiện chính sách. Tác giả phân tích nội hàm của chức sắc tôn giáo theo quy định tại Khoản 8 Điều 2 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, chỉ rõ chức sắc là tín đồ được tổ chức tôn giáo phong phẩm hoặc suy cử để giữ phẩm vị trong giáo hội. Khâu thực hiện chính sách được khẳng định là giai đoạn quyết định tính hiện thực hóa ý chí của Nhà nước trong đời sống xã hội. Nếu chính sách đúng đắn nhưng khâu tổ chức thực hiện yếu kém thì chính sách sẽ vô hiệu lực, làm suy giảm niềm tin của quần chúng nhân dân vào chính quyền.

Về mặt quan điểm chỉ đạo, chương này luận giải 6 nội dung cơ bản trong đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước tại Đại hội XIII: (1) Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, tồn tại lâu dài cùng dân tộc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội; (2) Tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do không tín ngưỡng của mọi công dân; (3) Tôn trọng, phát huy các giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của tôn giáo; (4) Công tác tôn giáo là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, bản chất là công tác vận động quần chúng sống "tốt đời, đẹp đạo"; (5) Tạo điều kiện cho các tổ chức tôn giáo hoạt động theo hiến chương, điều lệ đã được Nhà nước công nhận; (6) Tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế pháp luật và kiện toàn bộ máy làm công tác tôn giáo các cấp. Đi kèm với quan điểm là các nguyên tắc quản lý: mọi hoạt động tôn giáo phải nằm trong khuôn khổ pháp luật, không can thiệp vào công việc nội bộ mang tính giáo lý thuần túy nhưng kiên quyết xử lý các hành vi lợi dụng tôn giáo để xâm phạm an ninh quốc gia.

Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách tôn giáo ở xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ

Chương 2 phản ánh bức tranh thực tiễn sinh động về địa bàn nghiên cứu. Về kinh tế - xã hội, xã Hy Cương có diện tích nông nghiệp lớn nhưng đang trong quá trình chuyển dịch cơ cấu mạnh mẽ từ nông nghiệp (khu vực I) sang thương mại - dịch vụ (khu vực III), gắn liền với hoạt động du lịch tâm linh, lễ hội tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Đời sống nhân dân nâng cao, hạ tầng giao thông và các công trình văn hóa tâm linh như chùa Am Đường, nhà thờ Tiên Kiên liên tục được trùng tu, tôn tạo từ năm 2019.

Về hiện trạng tôn giáo và tín ngưỡng, địa bàn xã tồn tại hai tôn giáo chính được công nhận là Phật giáo và Công giáo. Thống kê cụ thể cho thấy xã có 34 ngôi chùa, 14 nhà thờ, 16 nhà sư đang trụ trì hoặc kiêm trụ trì, và 3 linh mục phụ xứ. Ngoài ra, xã có tới 170 cơ sở tín ngưỡng dân gian (đình, đền, miếu, nhà thờ họ, điện thờ), trong đó 50 cơ sở đã thành lập ban quản lý; 18 di tích được xếp hạng cấp tỉnh và 12 di tích cấp quốc gia. Nhân dân trên địa bàn duy trì các lễ hội truyền thống đặc sắc như Lễ hội Trò Trám Tứ Xã, Rước chúa gái, Cướp cầu đánh phết, và đặc biệt là Lễ hội Đền Hùng.

Trong triển khai các mặt công tác, UBND xã Hy Cương đã phối hợp chặt chẽ với Sở Nội vụ, Ban Tôn giáo tỉnh và Phòng Văn hóa - Thông tin thành phố Việt Trì:

• Về công tác cán bộ: Năm 2022, cử cán bộ tham gia lớp bồi dưỡng kiến thức tôn giáo do Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ tổ chức cho 1.650 cán bộ toàn tỉnh; tổ chức các hội nghị gặp mặt đảng viên có đạo nhằm tháo gỡ mặc cảm tâm lý, phát huy vai trò tiên phong trong tuyên truyền đường lối của Đảng.
• Về điều kiện bảo đảm thi hành pháp luật: Xã đã thực hiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 43/48 cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng (đạt 89,58%); có 14 công trình được cấp phép trùng tu, sửa chữa. Công tác quản lý tài chính tại các cơ sở tín ngưỡng được thực hiện chặt chẽ thông qua cơ chế hòm công đức "chìa khóa tay ba" (chìa khóa do Trưởng ban khánh tiết, kế toán và thủ quỹ cùng quản lý, mở hòm công khai, dân chủ).
• Về công tác tuyên truyền: Tổ chức 150 hội nghị chuyên đề với trên 10.000 lượt người tham dự; tiếp nhận và phân phối 150 bản tin Tư pháp tỉnh Phú Thọ, gần 200 cuốn sách pháp luật cho các khu dân cư. Công tác tuyên truyền gắn với Lễ hội Đền Hùng năm 2023 đã đón tiếp khoảng 6 triệu lượt du khách trong 5 ngày nghỉ lễ (trung bình 2 triệu lượt khách mỗi ngày).
• Về giải quyết các vụ việc phức tạp: Điển hình là trường hợp họ giáo Xóm Bướm (thuộc Giáo xứ Tiên Kiên) tự ý xây dựng nhà khách và đặt tượng Đức Mẹ trên diện tích đất quyên góp chưa được quy hoạch mục đích tôn giáo. Thay vì áp dụng biện pháp xử phạt hành chính cứng nhắc, UBND xã đã kiên trì vận động, thuyết phục giáo dân, phối hợp hướng dẫn thủ tục pháp lý. Kết quả, đến cuối tháng 11/2022, giáo họ Xóm Bướm đã tự nguyện di chuyển tượng Đức Mẹ về đúng khuôn viên nhà thờ, giải quyết dứt điểm điểm nóng mà không gây mâu thuẫn tôn giáo.

Bên cạnh kết quả, chương 2 chỉ rõ những hạn chế: Nhận thức của một số cán bộ cơ sở còn định kiến, cứng nhắc; cấp xã chưa có biên chế chuyên trách mà do Phó Chủ tịch UBND xã hoặc cán bộ văn hóa kiêm nhiệm, thiếu kiến thức sâu về giáo luật; biến động diện tích đất thực tế tăng so với bản đồ địa chính khiến tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 5 cơ sở còn lại bị ách tắc; xuất hiện các hình thức sinh hoạt trực tuyến trong bối cảnh dịch bệnh nhưng thiếu khung pháp lý điều chỉnh; sự phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể có thời điểm chưa kịp thời.

Chương 3: Giải pháp nâng cao trong việc thực hiện chính sách tôn giáo ở xã Hy Cương, tỉnh Phú Thọ

Trên cơ sở nhận diện các vấn đề đặt ra từ thực tế địa phương, chương 3 đề xuất định hướng và hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước:

1. Xây dựng, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo: Chuyên môn hóa ngạch công chức làm công tác tôn giáo; rà soát, lựa chọn cán bộ có năng lực, bằng cấp phù hợp; cử cán bộ kiêm nhiệm tham gia các khóa đào tạo chính trị, bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý văn hóa - tín ngưỡng; đẩy mạnh bồi dưỡng năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý văn bản, điều tra số liệu và tuyên truyền chính sách tôn giáo trên môi trường số; xây dựng chế độ phụ cấp thỏa đáng cho cán bộ kiêm nhiệm.
2. Nâng cao hiệu quả công tác vận động chức sắc, tín đồ: Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể; tạo điều kiện cho chức sắc, tín đồ thực hiện các sinh hoạt tôn giáo thuần túy; vận động đồng bào có đạo tích cực tham gia phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới", công tác giảm nghèo, chính sách dân số kế hoạch hóa gia đình (hạn chế sinh con thứ ba). Đặc biệt, tác giả đưa ra kiến nghị đổi mới: đề nghị Giáo hội Công giáo thành lập "Ban Mục vụ di dân" tại giáo xứ nhằm hỗ trợ tư vấn pháp luật lao động, dạy nghề, đào tạo kỹ năng mềm và chăm lo đời sống tinh thần cho bộ phận thanh niên có đạo di cư lao động tại các khu công nghiệp.
3. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, Nghị định số 162/2017/NĐ-CP, Chỉ thị số 18-CT/TW; lồng ghép nội dung pháp luật vào các buổi sinh hoạt tôn giáo định kỳ, ngày lễ trọng (Phật đản, Giáng sinh, Phục sinh); biên soạn tài liệu hỏi đáp ngắn gọn; tăng cường thời lượng trên hệ thống truyền thanh cơ sở và các trang mạng xã hội của địa phương.
4. Đổi mới, nâng cao hiệu quả cải cách hành chính trong quản lý nhà nước về tôn giáo: Đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung, cấp phép xây dựng, sửa chữa cơ sở thờ tự; tạo sự phối hợp đồng bộ giữa Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và công an xã; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời ngăn chặn các hoạt động "tà đạo", mê tín dị đoan buôn thần bán thánh ngay tại cơ sở.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và cung cấp hệ thống số liệu định lượng xác thực, phản ánh toàn diện thực trạng công tác tôn giáo tại xã Hy Cương giai đoạn 2018 - 2023, được khái quát qua bảng số liệu sau:

Tiêu chí khảo sát	Số liệu / Hiện trạng thực tế tại địa phương	Căn cứ văn bản / Ghi chú
Cơ sở Phật giáo	34 ngôi chùa; 16 nhà sư đang trụ trì hoặc kiêm trụ trì	Báo cáo UBND xã Hy Cương
Cơ sở Công giáo	14 nhà thờ; 3 linh mục phụ xứ	Thống kê trên địa bàn xã
Cơ sở tín ngưỡng dân gian	170 cơ sở (đình, đền, miếu, nhà thờ họ, điện thờ); 50 cơ sở có ban quản lý	18 di tích cấp tỉnh, 12 di tích cấp quốc gia
Cấp giấy chứng nhận QSDĐ	43/48 cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đã được cấp (đạt 89,58%)	5 cơ sở còn vướng mắc về đo đạc, hiến tặng
Trùng tu, tôn tạo công trình	14 công trình tín ngưỡng, tôn giáo được cấp phép thực hiện	Tiêu biểu: Chùa Am Đường, Nhà thờ Tiên Kiên
Tuyên truyền, phổ biến pháp luật	150 hội nghị chuyên đề; trên 10.000 lượt người tham dự; 150 bản tin Tư pháp; gần 200 cuốn sách	Thực hiện Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016
Tập huấn cán bộ tôn giáo	Tham gia lớp bồi dưỡng của Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ (tổng 1.650 cán bộ toàn tỉnh)	Triển khai trong năm 2022
Quy mô Lễ hội Đền Hùng 2023	Thu hút khoảng 6 triệu lượt khách trong 5 ngày nghỉ lễ	Trung bình 2 triệu lượt khách/ngày
Xử lý vi phạm đất đai tôn giáo	01 vụ việc đặt tượng trái phép tại họ giáo Xóm Bướm	Vận động di dời thành công tháng 11/2022

Về mặt học thuật và thực tiễn, đóng góp của đề tài thể hiện ở việc cụ thể hóa đường lối, pháp luật tôn giáo của Đảng và Nhà nước vào một địa bàn cấp xã đặc thù. Khóa luận không chỉ đánh giá trên văn bản mà chỉ ra quy trình xử lý thực tiễn đối với những bài toán nhạy cảm ở cơ sở: phương pháp vận động thuyết phục thay cho xử phạt hành chính cứng nhắc trong xử lý vi phạm xây dựng tôn giáo; cơ chế quản lý tài chính "chìa khóa tay ba" để công khai minh bạch nguồn tiền công đức; và đề xuất thiết lập mô hình "Ban Mục vụ di dân" hỗ trợ thanh niên có đạo thích ứng với đời sống đô thị hóa, công nghiệp hóa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu được xác định:

• Dữ liệu khảo sát chỉ tập trung trong ranh giới hành chính của một đơn vị cấp xã (xã Hy Cương, thành phố Việt Trì), do đó các kết luận và giải pháp mang tính chất thực nghiệm cục bộ, chưa phản ánh so sánh đối chiếu với các địa bàn đô thị hoàn chỉnh hoặc các vùng đồng bào dân tộc thiểu số khác trong tỉnh Phú Thọ.
• Thời gian khảo sát tập trung chủ yếu từ năm 2018 đến đầu năm 2023, nguồn tư liệu phụ thuộc chủ yếu vào các báo cáo quản lý hành chính của UBND xã và một số văn bản ngành Nội vụ; nghiên cứu chưa triển khai được các phiếu khảo sát xã hội học diện rộng đo lường mức độ hài lòng của từng nhóm chức sắc và giáo dân đối với các thủ tục hành chính.

Hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai có thể tiếp cận theo hai hướng: thứ nhất, mở rộng quy mô khảo sát liên xã thuộc toàn bộ vùng đệm bảo tồn Khu di tích lịch sử Đền Hùng nhằm đánh giá mối quan hệ tương hỗ giữa bảo tồn tín ngưỡng cội nguồn dân tộc và hoạt động của các tôn giáo chính thống; thứ hai, nghiên cứu sâu về các khung quy phạm pháp luật nhằm quản lý các hoạt động tôn giáo trên không gian mạng và giải quyết tranh chấp đất đai tôn giáo trong bối cảnh thực thi Luật Đất đai mới.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước, Quản lý công, Hành chính công và Tôn giáo học khi nghiên cứu về quá trình thể chế hóa và triển khai chính sách tôn giáo tại cơ sở.
• Cán bộ làm công tác Nội vụ, Tôn giáo, Dân vận, Mặt trận Tổ quốc cấp huyện và xã trong việc tra cứu số liệu thực tế, tham khảo kinh nghiệm giải quyết các vụ việc khiếu kiện, lấn chiếm đất đai, xây dựng cơ sở thờ tự trái phép mà vẫn giữ vững ổn định chính trị.
• Các phần đáng tham khảo nhất trong văn bản gồm có: quy trình xử lý thực tế vụ việc vi phạm xây dựng tại họ giáo Xóm Bướm (trang 26-28); cách thức tổ chức quản lý tài chính hòm công đức minh bạch (trang 26); và hệ thống các văn bản chỉ đạo của tỉnh Phú Thọ cùng Trung ương ban hành trong giai đoạn 2018 - 2023 (trang 19-22).

Câu hỏi thường gặp

1. Tình hình cơ sở thờ tự và chức sắc của hai tôn giáo chính tại xã Hy Cương được tác giả thống kê như thế nào?
Theo số liệu khảo sát của tác giả tại Chương 2, trên địa bàn xã Hy Cương có hai tôn giáo hoạt động hợp pháp là Phật giáo và Công giáo. Toàn xã hiện có 34 ngôi chùa, 14 nhà thờ, 16 nhà sư đang trụ trì hoặc kiêm trụ trì, và 3 linh mục phụ xứ. Ngoài ra, địa phương còn có 170 cơ sở tín ngưỡng dân gian (đình, đền, miếu, nhà thờ họ, điện thờ), trong đó 50 cơ sở có ban quản lý.

2. UBND xã Hy Cương đã xử lý vi phạm xây dựng và đặt tượng tôn giáo trái phép tại họ giáo Xóm Bướm bằng biện pháp gì?
Khi phát hiện họ giáo Xóm Bướm tự ý xây nhà khách trong khuôn viên và đặt tượng Đức Mẹ trên thửa đất quyên góp chưa đúng mục đích quy hoạch tôn giáo, UBND xã Hy Cương không ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính để tránh tạo bức xúc tâm lý. Thay vào đó, chính quyền báo cáo Đảng ủy và UBND cấp trên, đồng thời phối hợp các cấp làm tốt công tác kiên trì vận động, thuyết phục và hướng dẫn thủ tục hoàn thiện hồ sơ. Kết quả, đến cuối tháng 11/2022, giáo họ Xóm Bướm đã tự nguyện di chuyển tượng Đức Mẹ về đúng khuôn viên nhà thờ theo đúng quy định.

3. Cơ chế quản lý tiền công đức tại các cơ sở tín ngưỡng ở xã Hy Cương được triển khai theo hình thức nào để bảo đảm minh bạch?
Việc quản lý hòm công đức tại các cơ sở tín ngưỡng, thờ tự trên địa bàn xã Hy Cương được Ban khánh tiết thực hiện nghiêm ngặt theo nguyên tắc "chìa khóa tay ba". Ba chiếc chìa khóa của hòm công đức được giao cho ba cá nhân độc lập quản lý: Trưởng ban khánh tiết, kế toán và thủ quỹ. Hoạt động mở hòm công đức định kỳ đều được tiến hành công khai, tập thể và bảo đảm tính dân chủ, minh bạch tài chính.

4. Tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng tại xã Hy Cương đạt tỷ lệ bao nhiêu và còn những vướng mắc gì?
Tính đến thời điểm tác giả hoàn thành nghiên cứu, toàn xã đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 43/48 cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo (đạt tỷ lệ 89,58%). 5 cơ sở còn lại chưa được cấp giấy chứng nhận do diện tích sử dụng đất thực tế đều tăng so với bản đồ quản lý trước đây, đồng thời các cơ sở này chưa hoàn thiện thủ tục hiến tặng, chia tách và chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định pháp luật.

5. Đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo ở cấp xã tại địa bàn nghiên cứu gặp phải những khó khăn, bất cập cơ bản nào?
Khóa luận chỉ ra rằng ở cấp xã chưa có biên chế chuyên trách về tôn giáo; công việc này chủ yếu do cán bộ văn hóa hoặc Phó Chủ tịch UBND xã kiêm nhiệm. Hầu hết cán bộ kiêm nhiệm chưa được đào tạo bài bản về chuyên môn tôn giáo học, chưa gắn kết tôn giáo với bối cảnh đương đại, thiếu kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng xử lý tình huống, trong khi các chức sắc, nhà tu hành lại được giáo hội đào tạo rất chính quy và bài bản.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Trà My đã phác họa bức tranh toàn diện, trung thực về quá trình thể chế hóa và triển khai chính sách tôn giáo tại xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn 2018 - 2023. Công trình làm nổi bật những kết quả khả quan trong bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, giữ gìn trật tự an ninh và giải quyết linh hoạt các bất cập về đất đai tôn giáo tại một địa bàn trọng điểm văn hóa tâm linh. Đồng thời, các giải pháp chuyên môn hóa đội ngũ cán bộ, lập Ban Mục vụ di dân và cải cách hành chính được đề xuất mang giá trị thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác quản lý nhà nước về tôn giáo ở cấp cơ sở hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở l礃Ā luận v tôn giáo và thực hi⌀n chính sách Tôn giáo. Chương 2: Thực tr愃⌀ng thực hi⌀n chính sách tôn giáo ở xã Hy Cương, 5 thành phố Vi⌀t Trk, t椃ऀnh Phw Th漃⌀. Chương 3: Giải pháp nâng cao trong vi⌀c thực hi⌀n chính sách tôn giáo ở xã Hy Cương, t椃ऀnh Phw Th漃⌀. C¡ S« LÝ LUãN VË TÔN GICO VÀ THþC HIÞN CHÍNH SCCH TÔN GIÁO 1.

Khái niệm tôn giáo Theo nh° quá trình nghiên cứu cāa tác giả hiện nay, có khoảng trên d°ới 250 đ椃⌀nh nghĩa v tôn giáo khác nhau, tuy nhiên, phÿ thu⌀c vào cách tiếp cận ng°£i, c⌀ng đồng, quốc gia mà khái niệm tôn giáo đ°ợc hiểu theo những nghĩa khác nhau. Theo Từ điển Tiếng Việt, <Tôn giáo là một hknh thái 礃Ā thư뀁c xã hội hknh thành nhờ vào lòng tin và sùng bái thượng đế, thần linh=.239] Theo Từ điển Tiếng Anh, tôn giáo (n) (religion) [30]: <Là có nghĩa là sự tồn t愃⌀i của một quyn lực bên ngoài mà con người phải tuân theo; cảm giác mộ đ愃⌀o và tuân theo quyn lực đó=. Nghĩa cāa từ tôn giáo c甃̀ng đ°ợc nhắc tới m⌀t cách không th°£ng xuyên vào th£i kì Hy Lạp cổ đại, <Threskeia=: Có nghĩa là sợ hãi đến mư뀁c sùng bái. cho tới khi tiếng latinh d椃⌀ch thành tôn giáo.

Theo quan điểm cāa C. Mác – nghen có viết v quan điểm cāa mình đối với tôn giáo trích từ tác phẩm <Góp phần phê phán Triết học pháp quyn= cāa Hêghen: <Sự nghèo nàn của tôn giáo vừa là biểu hi⌀n của sự nghèo nàn hi⌀n thực, vừa là sự phản kháng chống l愃⌀i sự nghèo nàn hi⌀n thực ấy. Tôn giáo là thuốc phi⌀n của Nhân dân=.239] Theo Pháp lệnh Tín ng°ỡng số 21/2004/PL-UBTVQH 11, ngày 18 tháng 06 nm 2004 v tín ng°ỡng, tôn giáo tại khoản 3 Điu 3: <Cộng đồng người cùng chung một tín ngươꄃng, có h⌀ thống giáo l礃Ā, giáo luật, giáo lễ và tổ chư뀁c ổn đ椃⌀nh=.[16] Theo khoản 5 Điu 2 Luật tín ng°ỡng, tôn giáo nm 2016 đ椃⌀nh nghĩa: <Tôn giáo là nim tin cāa con ng°£i tồn tại với hệ thống quan niệm và hoạt đ⌀ng bao gồm đối t°ợng tôn th£, giáo lý, giáo luật, l̀ nghi và tổ chức=. [13] 7 Từ các quan điểm trên, tác giả đ°a ra khái niệm tổng quan v tôn giáo nh° sau: <Tôn giáo là h⌀ thống những quan điểm tín ngươꄃng, sự tôn thờ, sùng bái đối vơꄁi các thực thể vô hknh hoặc hữu hknh nhưng l愃⌀i có tính siêu nhiên hoặc lực lượng siêu nhiên sư뀉 d甃⌀ng để quyết đ椃⌀nh vào 礃Ā thư뀁c, nim tin và điu khiển con người thực hành các nghi lễ, bày t漃ऀ sự sùng bái, tuân theo nguyên tắc một cách phi l礃Ā trí hoặc cực đoan nhằm ph甃⌀c v甃⌀ đ愃⌀t quyn lực hoặc giwp đơꄃ tinh thần, con người, chủ thể b椃⌀ áp bư뀁c trong xã hội=.

Khái niệm chính sách tôn giáo Chính sách là ch°¡ng trình hành đ⌀ng do m⌀t nhà n°ớc hoặc ng°£i đ°ợc trao quyn lực giải quyết các vĀn đ trong xã h⌀i nhằm thực hiện mang lại lợi ích mÿc tiêu và nhiệm vÿ cho ng°£i dân, nhóm ng°£i, c⌀ng đồng, dân t⌀c hoặc quốc gia, không ch椃ऀ mang lại lợi ích mà con mang lại sự phát triển đồng đu v vật chĀt và tinh thần. Chính sách tôn giáo là m⌀t trong số chính sách mang lại sự phát triển đồng đu đó, đặc biệt giá tr椃⌀ tinh thần. Chính sách tôn giáo thu⌀c loại chính sách xã h⌀i là quá trình sử dÿng quyn lực Nhà n°ớc và quy phạm pháp luật nhằm tác đ⌀ng điu ch椃ऀnh, h°ớng dẫn các quá trình và hành vi tôn giáo cāa các cá nhân, tổ chức tôn giáo theo mÿc tiêu cÿ thể cāa chā thể quản lý đ°a ra nhằm di̀n ra phù hợp với Pháp luật.