Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP HUYỆN 1. Khái niệm và vai trò của quản lý đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện 1. Khái niệm quản lý đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện Khái niệm cán bộ và CBCC Từ điển tiếng Việt giải thích cán bộ theo hai nghĩa: “1, Người làm công tác nghiệp vụ có chuyên môn trong cơ quan Nhà nước, đơn vị Đảng và đoàn thể. Theo nghĩa này, cán bộ không chỉ là những người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan Nhà nước mà còn ở trong cả hệ thống chính trị.
2, người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người không có chức vụ” [18, tr. Với nghĩa này, cán bộ là những người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức của hệ thống chính trị, là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý. Bộ phận cán bộ này được hình thành thông qua việc bầu cử dân chủ, đề bạt, bổ nhiệm. Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành.
Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng” [11, tr. Đồng thời Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Cán bộ là cái 10 dây chuyền của bộ máy. Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy, toàn bộ máy cũng tê liệt. Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ, của Đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được” [11, tr.
Như vậy, Hồ Chí Mình không đơn thuần cho rằng cán bộ là người có chức có quyền trong bộ máy nhà nước và đoàn thể mà nhấn mạnh bản chất của cán bộ là cầu nối giữa Đảng, Chính phủ với quân chúng nhân dân. Luật cán bộ công chức Việt Nam năm 2008 định nghĩa: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [15, tr. Tại nước CHDCND Lào, thuật ngữ “cán bộ” xuất hiện nhiều trong các văn bản chính trị, pháp luật và quản lý nhà nước. Tuy nhiên, do trải qua các thời kỳ khác nhau nên quan niệm cán bộ cũng không hoàn toàn thống nhất.
Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, thuật ngữ này được dùng phổ biến chỉ tất cả những người thoát ly tham gia hoạt động kháng chiến, để phân biệt với nhân dân. Vào những năm 50 - 70 của thế kỷ XX, quan niệm cán bộ xuất phát trong đời sống xã hội của Lào để chỉ một lớp người, những chiến sỹ cách mạng chịu hy sinh, gian khổ, đấu tranh giành độc lập dân tộc. 11 Luật cán bộ, công chức của nước CHDCND Lào quy định cán bộ là “người quản lý cấp cao và nhân viên lãnh đạo, quản lý được bầu hoặc bổ nhiệm giữ bất kỳ vị trí điều hành nào trong tổ chức Đảng, Nhà nước, Mặt trận Lào Xây dựng Đất nước và các đoàn thể Trung ương, địa phương” [41, tr. Từ đó, có thể định nghĩa một cách chung nhất cán bộ là những người có vai trò, giữ chức vụ và cương vị nòng cốt trong một tổ chức, có tác động, ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ lãnh đạo, quản lý, chỉ huy, điều hành, định hướng sự phát triển của tổ chức.
Theo từ điển tiếng Việt, chủ chốt thuộc loại từ tính từ có nghĩa là “quan trọng nhất, có tác dụng làm nòng cốt” [13, tr. Như vậy, nói đến chủ chốt là nói đến mối quan hệ trong một tập hợp nhất định có nhiều phần tử, nhiều đối tượng và vị trí, tính chất của những phần tử, đối tượng tập hợp ấy. Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về CBCC. Tuy nhiên, nội hàm khái niệm này có thể thống nhất ở mấy điểm sau: Một là, CBCC là người có chức vụ, nắm giữ các vị trí quan trọng, có tác dụng làm nòng cốt trong các tổ chức thuộc hệ thống bộ máy của một cấp nhất định; người được giao đảm đương các nhiệm vụ quan trọng để lãnh đạo, quản lý, điều hành bộ máy thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao; chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về lĩnh vực công tác được giao.
Hai là, CBCC là người có vị trí quan trọng, giữ vai trò quyết định trong việc xác định phương hướng, mục tiêu, phương pháp 12 công tác; đề ra các quyết định và tổ chức thực hiện tốt các quyết định của cấp mình hoặc cấp trên giao. Kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc; bổ sung, điều chỉnh kịp thời những giải pháp mới khi cần thiết; đúc rút kinh nghiệm, tổng kết thực tiễn để bổ sung, hoàn chỉnh lý luận. Ba là, CBCC còn là người giữ vai trò đoàn kết, tập họp, phát huy sức mạnh của quần chúng thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị và xây dựng nội bộ tổ chức vững mạnh. Bốn là, CBCC là những người đại diện một tổ chức, một tập thể.
chủ yếu do bổ nhiệm hoặc bầu cử, giữ một chức vụ trọng yếu trong cơ quan Đảng, Chính quyền (cấp trưởng, cấp phó); trưởng các đoàn thể và là những người chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về mọi hoạt động của địa phương, đơn vị hoặc lĩnh vực công tác được đảm nhận Từ đây có thể hiểu: cán bộ chủ chốt là những người đứng đầu, giữ vị trí trọng yếu trong hệ thống chính trị, có ảnh hưởng mang tính quyết định đến việc chấp hành chủ trương, chính sách, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước thông qua việc trực tiếp lãnh đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trên địa bàn. Khái niệm CBCC cấp huyện Cán bộ chủ chốt cấp huyện là người có chức năng lãnh đạo, được giao đảm đương nhiệm vụ quan trọng nhất để lãnh đạo, điều hành tổ chức thực hiện nhiệm vụ, chịu trách nhiệm trước tập thể và cấp trên về nhiệm vụ được phân công; là người có trách nhiệm 13 tiếp nhận các chủ trương, chính sách về sự lãnh đạo toàn diện từ cấp trên; là người có vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào đời sống xã hội của huyện. Họ có thẩm quyền giải quyết các mối quan hệ về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. trong phạm vi xã hội, bằng nhiều hình thức và biện pháp khác nhau.
Đó là những người có ảnh hưởng quyết định đến việc chấp hành chủ trương, chính sách, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước thông qua việc trực tiếp lãnh đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trên địa bàn huyện. Từ những quan điểm nêu trên, có thể hiểu: CBCC cấp huyện là những người được nhân dân địa phương trực tiếp hoặc gián tiếp bầu ra, bổ nhiệm, có chức vụ, nắm những vị trí quan trọng, có tác dụng làm nòng cốt trong các tổ chức thuộc HTCT cấp huyện. Ở nước CHDCND Lào, đội ngũ CBCC cấp huyện bao gồm các chức danh như sau: - Bí thư huyện ủy - huyện trưởng. - Phó bí thư - Phó huyện trưởng.
- Uỷ viên Ban Thường vụ - kiêm Phó huyện trưởng. - Uỷ viên Ban Thường vụ huyện ủy - kiêm các chức vụ khác. - Chủ tịch Mặt trận Xây dựng Đất nước huyện. - Chủ tịch Hội Phụ nữ huyện.
- Chủ tịch Công đoàn huyện. - Bí thư Đoàn Thanh niên huyện. Khái niệm quản lý đội ngũ CBCC cấp huyện Quản lý cán bộ là công việc cơ bản trong công tác cán bộ do chủ thể lãnh đạo, trước hết là do tập thể cấp ủy và cá nhân người 14 đứng đầu tổ chức chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, nhằm tuyển chọn, đào tạo, bố trí sử dụng, đánh giá và phát triển đội ngũ cán bộ, đáp ứng yêu cầu của tổ chức và xã hội trong quá trình thực hiện các mục tiêu đề ra. Từ đó, có thể hiểu: quản lý đội ngũ CBCC cấp huyện là hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức các hoạt động thực tiễn về công tác cán bộ của cấp ủy đảng các cấp, của Ban thường vụ Tỉnh ủy đối với những CBCC đang công tác tại các huyện, nhằm làm cho đội ngũ cán bộ có cơ cấu và số lượng hợp lý, có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.
Vai trò của quản lý đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện Vai trò của đội ngũ CBCC cấp huyện được thể hiện trong bất cứ thời gian nào, giai đoạn nào của quá trình cách mạng, đội ngũ CBCC đều ở vị trí hàng đầu trong lãnh đạo tư tưởng, vận động quần chúng và tổ chức thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị trên địa bàn huyện; có vai trò quyết định nâng cao năng lực và sức chiến đấu của tổ chức Đảng ở cấp huyện. Có thể khái quát vai trò của đội ngũ CBCC ở một số điểm: Một là, cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp huyện là cầu nối trực tiếp quan trọng giữa Đảng, nhà nước với nhân dân. Chất lượng của người cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp huyện là một trong những nguyên nhân chính quyết định thành công của sự nghiệp đổi mới đất nước nói chung và cấp huyện nói riêng. Cán bộ lãnh đạo chủ chốt có đức có tài sẽ thúc đẩy phong trào đi lên, và 15 ngược lại nếu cán bộ làm mất uy tín trước dân thì đồng nghĩa với việc Đảng mất uy tín với dân, dân không tin Đảng phong trào đi lên, và ngược lại nếu cán bộ làm mất uy tín trước dân thì đồng nghĩa với việc Đảng mất uy tín với dân, dân không tin Đảng phong trào cách mạng sẽ đi xuống.
CBCC cấp huyện là người thường xuyên tiếp xúc với dân nên họ nắm bắt được tâm tư nguyện vọng tình cảm của dân với Đảng, tạo nên mối quan hệ máu thịt, thống nhất giữa Đảng với dân, xây dựng củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng. Hai là, CBCC cấp huyện chính là người đem chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào trong nhân dân.