Giáo trình quản lý kinh doanh - Luis R. Gomez-Mejia, David B. Balkin

Khám phá phần 1 của Ebook về quản lý, được viết bởi Luis R. Gomez Mejia và David B. Balkin. Tìm hiểu các nguyên tắc cơ bản và chiến lược quản lý hiệu quả.

• Tác giả: Luis R. Gomez-Mejia
• Trường học: Prentice Hall
• Chuyên ngành: Quản lý
• Đề tài: Management: People / Performance / Change
• Loại tài liệu: Sách giáo trình
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Upper Saddle River

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình quản lý kinh doanh của Gomez Mejia

Giáo trình quản lý kinh doanh của Luis R. Gomez-Mejia là tác phẩm học thuật quan trọng trong lĩnh vực quản trị. Cuốn sách được xuất bản bởi Prentice Hall, kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn quản lý hiện đại. Nội dung xoay quanh ba trụ cột chính: Con người (People), Hiệu suất (Performance) và Thay đổi (Change). Tác phẩm cung cấp kiến thức toàn diện từ cơ bản đến nâng cao. Người học tiếp cận các khái niệm quản lý cốt lõi một cách hệ thống. Giáo trình bao gồm nhiều phần lớn, từ tổng quan đến văn hóa quản lý. Mỗi chương được thiết kế với mục tiêu học tập rõ ràng. Tài liệu phù hợp cho sinh viên đại học và người làm quản lý. Đây là nguồn tham khảo đáng tin cậy cho nghiên cứu quản trị kinh doanh.

1.1. Cấu trúc nội dung giáo trình

Giáo trình được tổ chức thành nhiều phần lớn với các chủ đề chuyên biệt. Phần 1 trình bày tổng quan về quản lý và sự tiến hóa của nó. Phần 2 tập trung vào văn hóa quản lý bao gồm môi trường toàn cầu. Các phần tiếp theo đề cập đến quy trình quản lý, tổ chức và lãnh đạo. Mỗi chương đều có mục tiêu học tập rõ ràng. Hệ thống câu hỏi kiểm tra giúp người đọc đánh giá kiến thức. Cấu trúc này đảm bảo tính logic và dễ tiếp cận cho người học.

1.2. Đối tượng và mục tiêu sử dụng

Giáo trình phục vụ nhiều đối tượng khác nhau trong lĩnh vực quản trị. Sinh viên đại học sử dụng làm tài liệu học tập chính thức. Người học cao học tham khảo cho nghiên cứu chuyên sâu. Các nhà quản lý thực tiễn áp dụng kiến thức vào công việc hàng ngày. Giảng viên sử dụng làm nền tảng xây dựng bài giảng. Mục tiêu chính là trang bị kiến thức quản lý toàn diện. Giáo trình giúp phát triển tư duy quản lý chiến lược. Người học nắm vững cả lý thuyết lẫn ứng dụng thực tế.

II. Phân tích vai trò và chức năng của nhà quản lý

Giáo trình phân tích chi tiết các vai trò của nhà quản lý trong tổ chức. Henry Mintzberg định nghĩa mười vai trò quản lý được trình bày rõ ràng. Các vai trò được chia thành ba nhóm chính: quan hệ liên cá nhân, thông tin và quyết định. Nhóm quan hệ liên cá nhân bao gồm vai trò người đại diện, lãnh đạo và liên lạc. Nhóm thông tin gồm vai trò người giám sát, phát tán thông tin và phát ngôn viên. Nhóm quyết định bao gồm vai trò doanh nhân, xử lý khủng hoảng, phân bổ nguồn lực và đàm phán. Mỗi vai trò đòi hỏi kỹ năng và năng lực riêng biệt. Nhà quản lý phải linh hoạt chuyển đổi giữa các vai trò. Sự cân bằng giữa các vai trò quyết định hiệu quả quản lý. Hiểu rõ vai trò giúp nhà quản lý thực hiện nhiệm vụ tốt hơn.

2.1. Các vai trò quan hệ liên cá nhân

Vai trò đại diện đòi hỏi nhà quản lý thực hiện nhiệm vụ nghi thức. Lãnh đạo bao gồm tuyển dụng, đào tạo và động viên nhân viên. Vai trò liên lạc yêu cầu xây dựng mạng lưới quan hệ bên ngoài. Ba vai trò này tạo nền tảng cho hoạt động quản lý hiệu quả. Kỹ năng giao tiếp và lãnh đạo rất quan trọng. Nhà quản lý giỏi biết cách kết nối con người. Mối quan hệ tốt giúp đạt được mục tiêu tổ chức. Đây là vai trò cơ bản nhất của mọi nhà quản lý.

2.2. Các vai trò xử lý thông tin và ra quyết định

Vai trò giám sát giúp thu thập thông tin từ môi trường nội bộ và bên ngoài. Phát tán thông tin đảm bảo nhân viên nhận được dữ liệu cần thiết. Phát ngôn viên truyền đạt thông tin đến các bên liên quan. Nhóm quyết định bao gồm vai trò doanh nhân thúc đẩy thay đổi. Xử lý khủng hoảng đòi hỏi phản ứng nhanh với tình huống bất ngờ. Phân bổ nguồn lực tối ưu hóa việc sử dụng nhân lực và tài chính. Đàm phán giúp đạt được thỏa thuận có lợi cho tổ chức. Các chương về quy hoạch và ra quyết định rất liên quan.

III. Phương pháp tiếp cận và trường phái tư tưởng quản lý

Giáo trình trình bày sự tiến hóa của tư tưởng quản lý qua nhiều thời kỳ. Các ý tưởng quản lý quan trọng nở rộ từ thế kỷ 19 đến 20. Niccolò Machiavelli khuyên nhà lãnh đạo phải khôn ngoan đối phó đối thủ. Adam Smith nhận ra phân công lao động có tác động mạnh đến năng suất. Quản lý khoa học của Frederick Taylor tập trung vào kỹ thuật làm việc tối ưu. Quản lý định lượng phát triển công cụ thống kê cải thiện hiệu quả. Quản lý chất lượng chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ. Phương pháp quan liêu và hành chính tập trung vào cấu trúc tổ chức. Các quan điểm này vẫn được áp dụng trong quản lý hiện đại. Sự kết hợp nhiều phương pháp tạo nên cách tiếp cận toàn diện.

3.1. Trường phái quản lý khoa học và định lượng

Frederick Taylor đề xuất sử dụng chuyên gia dạy công nhân phương pháp tốt nhất. Công nhân thực hiện lao động thể chất còn nhà quản lý lập kế hoạch. Hệ thống trả lương theo sản lượng khuyến khích sự hợp tác. Quản lý định lượng phát triển các kỹ thuật thống kê hiện đại. Phương pháp này giúp ra quyết định dựa trên dữ liệu chính xác. Các công cụ toán học tối ưu hóa quy trình sản xuất. Cả hai trường phái đều hướng đến nâng cao hiệu suất. Ứng dụng rộng rãi trong sản xuất và dịch vụ hiện đại.

3.2. Phương pháp quan liêu và hành chính

Các phương pháp này xuất hiện đầu thế kỷ 20 tập trung vào cấu trúc tổ chức. Mục tiêu chính là sử dụng hiệu quả quy trình và cấu trúc. Ý tưởng về hệ thống cấp bậc tổ chức được phát triển. Quan hệ báo cáo và chính sách thủ tục được thiết lập rõ ràng. Max Weber đóng góp lý thuyết về tổ chức quan liêu hiệu quả. Henri Fayol đề xuất các nguyên tắc quản lý hành chính. Nhiều ý tưởng vẫn được áp dụng khi xây dựng tổ chức hiện đại. Phương pháp này tạo nền tảng cho quản lý chuyên nghiệp.

IV. Kết luận và ứng dụng giáo trình trong thực tiễn

Giáo trình quản lý kinh doanh của Gomez-Mejia mang giá trị học thuật cao. Nội dung bao quát từ lý thuyết cơ bản đến ứng dụng thực tiễn. Ba trụ cột Con người, Hiệu suất và Thay đổi tạo框架 toàn diện. Phương pháp học tập tích hợp giúp người đọc hiểu sâu kiến thức. Các mục tiêu học tập rõ ràng hỗ trợ quá trình tự học. Hệ thống câu hỏi kiểm tra đánh giá mức độ nắm vững nội dung. Giáo trình áp dụng được trong nhiều bối cảnh quản lý khác nhau. Từ doanh nghiệp nhỏ đến tập đoàn đa quốc gia đều có thể tham khảo. Tác phẩm là tài liệu không thể thiếu cho người nghiên cứu quản trị. Giá trị của giáo trình được kiểm chứng qua nhiều năm sử dụng.

4.1. Ứng dụng trong đào tạo quản lý

Giáo trình được sử dụng rộng rãi trong đào tạo quản lý đại học. Nội dung phù hợp xây dựng chương trình cử nhân quản trị kinh doanh. Giảng viên áp dụng làm tài liệu tham khảo chính cho khóa học. Phương pháp case study giúp sinh viên áp dụng lý thuyết vào thực tế. Hệ thống mục tiêu học tập hỗ trợ đánh giá kết quả đào tạo. Giáo trình cung cấp nền tảng vững chắc cho nghiên cứu nâng cao. Chương trình MBA cũng sử dụng nhiều nội dung từ tác phẩm này. Giá trị đào tạo đã được chứng minh qua nhiều thế hệ sinh viên.

4.2. Ứng dụng trong quản lý thực tiễn

Nhà quản lý áp dụng kiến thức từ giáo trình vào công việc hàng ngày. Các vai trò quản lý giúp định vị bản thân trong tổ chức. Phương pháp ra quyết định hỗ trợ xử lý tình huống phức tạp. Hiểu biết về trường phái quản lý giúp lựa chọn cách tiếp cận phù hợp. Quản lý chất lượng áp dụng hiệu quả trong sản xuất và dịch vụ. Tư duy chiến lược phát triển qua nghiên cứu giáo trình kỹ lưỡng. Doanh nghiệp áp dụng nguyên tắc tổ chức để tối ưu hiệu suất. Giáo trình là công cụ hỗ trợ phát triển năng lực quản lý chuyên nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Management: People / Performance / Change được biên soạn bởi hai học giả Luis R. Gomez-Mejia (Đại học Bang Arizona / Đại học Texas A&M) và David B. Balkin (Đại học Colorado tại Boulder), do nhà xuất bản Prentice Hall (thuộc tập đoàn Pearson Education) ấn hành. Trong chương trình đào tạo khối ngành kinh doanh và quản lý ở bậc đại học cũng như sau đại học, tài liệu này giữ vị trí học phần cơ sở ngành (Principles of Management), cung cấp hệ thống tri thức nền tảng về tổ chức, vận hành và quản trị học.

Mục tiêu học tập trọng tâm của giáo trình bao gồm:

1. Xác định và phân tích bản chất của các chức năng quản trị cốt lõi: hoạch định và xây dựng chiến lược (planning and strategizing), tổ chức (organizing), lãnh đạo (leading), và kiểm soát (controlling).
2. Phân loại và làm rõ các vai trò quản lý theo mô hình của Henry Mintzberg, bao gồm nhóm vai trò quan hệ con người (interpersonal), thông tin (informational), và ra quyết định (decisional).
3. Đánh giá sự tiến hóa của các học thuyết quản trị qua các thời kỳ, từ trường phái cổ điển đến các lý thuyết đương đại như lý thuyết hệ thống, lý thuyết ngẫu nhiên và tổ chức học tập.
4. Rèn luyện tư duy thích ứng với ba yếu tố định hình môi trường kinh doanh thế kỷ 21: quản trị sự thay đổi (management of change), định hướng khách hàng nội bộ và bên ngoài (customer focus), cùng các chuẩn mực đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội (ethics and social responsibility).

Giáo trình được cấu trúc thành 6 phần với 15 chương chuyên đề, tiếp cận vấn đề theo trục tích hợp giữa con người, hiệu suất và sự biến đổi tổ chức. Điểm đặc thù của tài liệu là sự dịch chuyển nhận thức: không xem quản trị là đặc quyền riêng của cấp lãnh đạo truyền thống ("the boss"), mà là tập hợp các năng lực phân bổ rộng khắp tổ chức thông qua các mô hình nhóm liên chức năng, trao quyền tự quản (self-management) và phân quyền ra quyết định.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 15 chương, chia thành 6 phần với tiến trình logic từ tổng quan lý luận đến thực thi nghiệp vụ:

• Chương 1: Quản trị và tiến trình phát triển (Management and Its Evolution): Khái quát 4 chức năng quản trị, các cấp bậc quản lý (chiến lược, chiến thuật, tác nghiệp), 10 vai trò Mintzberg và tiến trình lịch sử từ tư tưởng cổ xưa (Tôn Tử, Machiavelli, Adam Smith), quản trị khoa học của Taylor, quản trị quan liêu của Weber, lý thuyết hành chính của Fayol, trường phái hành vi Hawthorne, đến lý thuyết hệ thống và ngẫu nhiên.
• Chương 2: Quản trị trong môi trường toàn cầu (Managing in a Global Environment): Phân tích môi trường kinh doanh quốc tế, các nhân tố vĩ mô và các phương thức thâm nhập thị trường nước ngoài: xuất khẩu (exporting), dự án chìa khóa trao tay (turnkey projects), cấp phép (licensing), nhượng quyền (franchising), liên doanh/liên minh chiến lược (joint ventures), và công ty con sở hữu toàn bộ (wholly owned subsidiaries).
• Chương 3: Quản trị đạo đức và trách nhiệm xã hội (Managing Social Responsibility and Ethics): Trình bày 4 cách tiếp cận đạo đức: thuyết vị lợi (utilitarianism), chủ nghĩa cá nhân (individualism), quyền (rights approach), công bằng (justice approach); phân tích các bên liên quan (stakeholders) và 4 chiến lược ứng phó: đối đầu (confrontation), kiểm soát thiệt hại (damage control), thích nghi (accommodation), chủ động (proactive).
• Chương 4: Quản trị văn hóa tổ chức và sự thay đổi (Managing Organizational Culture and Change): Bản chất văn hóa tổ chức, các yếu tố cấu thành (biểu tượng, nghi lễ, người hùng, ngôn ngữ), mô hình thay đổi và các chiến thuật giảm thiểu sự kháng cự thay đổi.
• Chương 5, 6 & 7: Hoạch định, Ra quyết định và Quản trị chiến lược: Phân tích quy trình hoạch định chính thức, các rào cản phân tích; các bước ra quyết định và giới hạn duy lý (mô hình hành chính, mô hình thùng rác - garbage can model); quy trình 5 bước quản trị chiến lược dựa trên phân tích SWOT, định vị chiến lược cấp doanh nghiệp và cấp đơn vị kinh doanh.
• Chương 8: Khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo (Entrepreneurship and Innovation): Đặc điểm doanh nhân, kế hoạch kinh doanh, các hình thức khởi nghiệp nội bộ (intrapreneurship), tách công ty (spin-offs) và quy trình đổi mới sáng tạo.
• Chương 9, 10 & 11: Cơ cấu tổ chức, Quản trị nguồn nhân lực và Đa dạng nơi làm việc: Thiết kế tổ chức theo chiều dọc (thống nhất chỉ huy, quyền hạn, tầm kiểm soát) và chiều ngang (chức năng, bộ phận, ma trận); quy trình quản trị nhân sự từ hoạch định, tuyển dụng, đào tạo, đánh giá hiệu suất đến đãi ngộ; quản trị các nhóm lao động đa dạng.
• Chương 12, 13 & 14: Lãnh đạo, Động lực, Đội nhóm và Truyền thông: Các lý thuyết lãnh đạo (đặc điểm, hành vi, tình huống, chuyển đổi, LMX); các học thuyết động viên (thang bậc nhu cầu Maslow, Thuyết X/Y McGregor, thiết lập mục tiêu, củng cố); các loại nhóm và xử lý xung đột; mô hình truyền thông và rào cản thông tin.
• Chương 15: Quản trị vận hành và kiểm soát quản trị (Operations Management and Management Control): Ba giai đoạn vận hành (hoạch định đầu vào qua MRP, biến đổi, xử lý đầu ra); hệ thống quản lý chất lượng (Kaizen, Just-in-Time - JIT, TQM) và kiểm soát quan liêu.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập nền tảng học thuật dựa trên các nguyên lý và khung lý thuyết:

• Hệ thống lý thuyết quản trị cổ điển và hành vi: Phân tích sâu thí nghiệm Hawthorne (Elton Mayo & Roethlisberger) về định mức không chính thức của nhóm và hiệu ứng Hawthorne; Thuyết X và Thuyết Y của Douglas McGregor về các giả định bản chất con người trong quản lý; Thang bậc nhu cầu Maslow ứng dụng trong thiết kế công việc và động viên nhân sự.
• Lý thuyết hệ thống tổng quát (General Systems Theory): Mô hình hóa tổ chức thành một hệ thống mở tiếp nhận đầu vào (inputs), thực hiện quá trình chuyển hóa (transformation process), tạo đầu ra (outputs) và nhận phản hồi (feedback) từ môi trường; ứng dụng các khái niệm phân hệ (subsystems), tính tương hỗ (synergy), và tính đồng kết quả (equifinality).
• Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory): Bác bỏ quan điểm tồn tại "một phương pháp tối ưu duy nhất" (one best way), khẳng định hiệu quả quản trị phụ thuộc vào mức độ tương thích (fit) giữa cấu trúc tổ chức/phong cách quản lý với các điều kiện môi trường bên ngoài.
• Các mô hình tổ chức hiện đại: Khái niệm tổ chức học tập (learning organization), tổ chức mô-đun (modular organization) hoạt động dựa trên mạng lưới thuê ngoài (outsourcing), và tổ chức vô hình (intangible organization) ưu tiên tài sản trí tuệ và R&D.

Kỹ năng phát triển

Thông qua việc học tập các nội dung trên, người học được trang bị và rèn luyện các nhóm kỹ năng:

• Kỹ năng kỹ thuật và điều hành (Technical skills): Thiết lập mục tiêu SMART, xây dựng lưu đồ hoạch định vật tư (Materials Requirements Planning - MRP), thiết kế cấu trúc nhóm, theo dõi và đo lường các chỉ số hiệu suất chính (Key Performance Indicators - KPIs) qua hệ thống bảng điều khiển (management dashboards).
• Kỹ năng phân tích và chẩn đoán (Analytical skills): Phân tích môi trường bên trong và bên ngoài (SWOT), nhận diện rủi ro và mức độ bất định trong các tình huống khủng hoảng, phân loại các bên liên quan và phân tích nguyên nhân - kết quả trong các ca quản trị thất bại.
• Kỹ năng thực hành liên cá nhân và tổ chức (Practical competencies): Đàm phán và giải quyết xung đột trong nhóm, thực hành kỹ năng lắng nghe và truyền thông quyết đoán (assertive communication), xây dựng chính sách báo cáo sai phạm (whistleblower policies), và tự đánh giá định hướng quản trị (Theory X / Theory Y assessment).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm tích hợp lý thuyết với thực nghiệm (applied pedagogy), cung cấp hệ thống học liệu đa dạng phục vụ giảng dạy trên lớp và tự học cá nhân:

• Hệ thống kiểm tra nhanh mục tiêu học tập (Learning Objective Check-Ins - LOC-Ins): Các câu hỏi trắc nghiệm tình huống được bố trí trực tiếp sau từng phần nội dung chính trong chương, gắn liền với các mục tiêu học tập ban đầu để người học tự lượng giá mức độ hiểu bài trước khi chuyển sang chủ đề tiếp theo.
• Hộp chuyên đề quản trị (Management Close-Ups): Khai thác sâu ba chủ đề trọng điểm xuyên suốt cuốn sách: Đạo đức (Ethics), Định hướng khách hàng (Customer Focus), và Xử lý sự thay đổi (Dealing With Change). Các hộp này cung cấp góc nhìn thực tiễn về các thách thức đương đại như giám sát tuân thủ, chuyển giao quy trình kinh doanh qua thuê ngoài, hay xử lý dữ liệu vận hành.
• Sổ tay nhà quản trị (Manager’s Notebook): Cung cấp các hướng dẫn mang tính quy trình, lời khuyên thực tế cho các tình huống thường gặp tại nơi làm việc, phục vụ làm đề dẫn thảo luận nhóm.
• Hệ thống tình huống và bài tập cuối chương:
  • Management Mini-Cases: Mỗi chương gồm 2 tình huống ngắn phản ánh thực tế doanh nghiệp để thảo luận nhanh trên lớp.
  • Individual/Collaborative Learning Cases: Các bài tập tình huống chuyên sâu đi kèm câu hỏi tư duy phản biện, được thiết kế cho việc làm bài tập cá nhân hoặc phân tích nhóm.
  • Manager’s Check-Up: Bảng câu hỏi tự đánh giá giúp sinh viên xác định xu hướng hành vi, mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro, thái độ đối với sự thay đổi và định hướng phong cách lãnh đạo cá nhân.
  • Internet Exercises: Bài tập nghiên cứu dữ liệu thực tế trên môi trường mạng, hướng dẫn tìm kiếm và đối chiếu thông tin doanh nghiệp.
• Tài liệu hỗ trợ giảng dạy và đánh giá: Hệ thống tài nguyên dành cho giảng viên gồm Cẩm nang giảng viên (Instructor’s Manual), Ngân hàng câu hỏi (Test Item File), Phần mềm tạo đề thi (TestGen), Bộ trình chiếu (PowerPoint Slides) và DVD video bài học tình huống.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Mô hình tổ chức thế kỷ 21: Giáo trình cập nhật phân tích về hai dạng cấu trúc tổ chức mới xuất hiện: Tổ chức mô-đun (Modular/Disaggregated Corporation) – mô hình tối giản hóa bộ máy nội bộ và đẩy mạnh thuê ngoài toàn cầu (như trường hợp hợp tác giữa Penske Truck Leasing và Genpact tại Ấn Độ; Eli Lilly chuyển giao hoạt động hóa dược sang Trung Quốc); và Tổ chức vô hình (Intangible Organization) – nơi tỷ trọng đầu tư chuyển dịch từ nhà xưởng sang tài sản tri thức, R&D và thiết kế sản phẩm.
• Công cụ đo lường và kiểm soát hiện đại: Cập nhật việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát quản trị qua khái niệm Bảng điều khiển quản lý (Management Dashboards) và các Chỉ số đo lường hiệu suất cốt lõi (KPIs), minh họa qua thực tiễn theo dõi vận hành tại General Electric, Verizon và Oracle.
• Phân tích tình huống doanh nghiệp đương đại: Giáo trình sử dụng nhiều trường hợp thực tiễn để kiểm chứng các lý thuyết quản trị:
  • Sự suy giảm vị thế cạnh tranh của các hãng xe Mỹ (GM, Chrysler) và cuộc khủng hoảng chất lượng, thu hồi xe năm 2010 của Toyota.
  • Các bài học đạo đức và quản trị rủi ro từ Enron, WorldCom, Tyco, Arthur Andersen, và sự cố tràn dầu của BP tại Vịnh Mexico.
  • Mô hình ra quyết định và chính sách kinh doanh của Google tại thị trường Trung Quốc.
  • Hoạch định dự án công viên giải trí của Disney tại Hồng Kông và hoạt động cứu trợ thiên tai của Wal-Mart.
• Chuyên mục định hướng nghề nghiệp thực tế (Focusing on the Future): Được biên soạn dựa trên các cuộc phỏng vấn chuyên sâu do tác giả Carol Moore (Đại học Bang California - Hayward) thực hiện với các nhà quản lý đương nhiệm (tại Embassy Suites, Target Corporation, Panalpina Corporation). Chuyên mục phân tích cụ thể cách áp dụng lý thuyết quản trị vào 5 lộ trình nghề nghiệp: Quản lý vận hành/tổng quát, Quản lý tài chính/kế toán, Quản lý nhân sự, Quản lý marketing/truyền thông, và Nhà khởi nghiệp.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Giáo trình được biên soạn phục vụ sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai thuộc các ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế quốc tế, Tài chính - Ngân hàng, Marketing, Quản trị nhân lực, Quản lý chuỗi cung ứng và Quản lý công nghiệp.
• Học viên cao học (MBA/Thạc sĩ Quản lý): Sử dụng làm tài liệu tổng hợp và hệ thống hóa khung lý thuyết nền tảng trước khi bước vào các học phần chuyên sâu như Quản trị chiến lược, Hành vi tổ chức và Thiết kế cơ cấu.
• Điều kiện tiên quyết: Người học cần có kiến thức cơ bản về kinh tế học đại cương (kinh tế vi mô, kinh tế vĩ mô) và các nguyên lý thương mại cơ bản để tiếp thu các khái niệm về thị trường, chuỗi giá trị và phân bổ nguồn lực.
• Giảng viên: Giáo trình cung cấp khung sư phạm toàn diện với cấu trúc bài học, các mục tiêu đo lường rõ ràng, ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa và hệ thống tình huống thực hành, phục vụ thiết kế đề cương môn học theo chuẩn đầu ra (outcome-based education).
• Nhà quản lý và người tự học: Phục vụ nghiên cứu độc lập nhằm chuẩn hóa các quy trình hoạch định, phương pháp đánh giá nhân sự, cơ chế ủy quyền và xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phù hợp với sinh viên đại học, học viên sau đại học khối ngành kinh tế - quản trị kinh doanh, các giảng viên phụ trách học phần Nhập môn Quản trị học, cũng như các nhà quản lý muốn hệ thống hóa tri thức điều hành tổ chức.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?

Người học chỉ cần nắm vững các khái niệm cơ bản về kinh tế học đại cương và cấu trúc kinh doanh tổng quát. Giáo trình được thiết kế theo lộ trình từ khái niệm sơ cấp đến nâng cao, không đòi hỏi kiến thức chuyên ngành phức tạp từ trước.

3. Điểm khác biệt của cuốn sách so với các giáo trình quản trị khác là gì?

Giáo trình tích hợp khung phân tích 3 khía cạnh "Con người / Hiệu suất / Sự thay đổi" xuyên suốt 15 chương. Tài liệu mở rộng phân tích ra ngoài các lý thuyết quản trị cổ điển để cập nhật các dạng tổ chức mới (tổ chức mô-đun, tổ chức vô hình), đồng thời tích hợp các chỉ số KPI, công cụ bảng điều khiển kỹ thuật số và văn hóa đa dạng nơi làm việc.

4. Làm sao để tự học giáo trình này hiệu quả?

Người học nên đọc kỹ mục tiêu học tập (Learning Objectives) ở đầu chương, hoàn thành các câu hỏi kiểm tra nhanh (LOC-Ins) giữa bài, thực hiện bài kiểm tra tự đánh giá (Manager’s Check-Up) và giải quyết các câu hỏi tư duy phản biện trong mục tình huống (Mini-Cases) cuối chương.

5. Giáo trình có tài liệu bổ trợ nào đi kèm?

Hệ thống tài liệu bổ trợ bao gồm Cẩm nang giảng viên (Instructor’s Manual), Ngân hàng đề thi và phần mềm trắc nghiệm (TestGen), Bộ slide bài giảng (PowerPoint), DVD video tình huống, cùng ấn bản điện tử tương tác (CourseSmart eTextbook).

---

Kết luận

Giáo trình Management: People / Performance / Change của Luis R. Gomez-Mejia và David B. Balkin thiết lập một hệ thống tri thức quản trị học chuẩn mực, kết hợp chặt chẽ giữa tiến trình phát triển học thuật và bối cảnh vận hành kinh doanh đương đại.

Lộ trình học tập được thiết kế mạch lạc: khởi đầu từ việc hiểu rõ 4 chức năng và 10 vai trò quản lý cốt lõi, tiếp cận các nền tảng văn hóa - đạo đức - chiến lược, nghiên cứu thiết kế cơ cấu tổ chức và nhân sự, làm chủ kỹ năng lãnh đạo - động viên - truyền thông, và kết thúc ở hệ thống kiểm soát vận hành.

Cuốn sách đi kèm hệ thống tra cứu thuật ngữ chuyên ngành (Glossary), chỉ mục chi tiết (Index) và danh mục tài liệu tham khảo học thuật đầy đủ (References), hỗ trợ hiệu quả cho quá trình học tập, nghiên cứu và thực hành quản trị chuyên nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

This page intentionally left blank Management PEOPLE / PERFORMANCE / CHANGE This page intentionally left blank Management PEOPLE / PERFORMANCE / CHANGE Luis R. Gomez-Mejia Arizona State University David B. Balkin University of Colorado PRENTICE HALL Boston Columbus Indianapolis New York San Francisco Upper Saddle River Amsterdam Cape Town Dubai London Madrid Milan Munich Paris Montréal Toronto Delhi Mexico City ~ Sa o Paulo Sydney Hong Kong Seoul Singapore Taipei Tokyo Editorial Director: Sally Yagan Operations Specialist: Cathleen Peterson Editor in Chief: Eric Svendsen Senior Art Director/Design Supervisor: Janet Slowik Acquisitions Editor: Kim Norbuta Senior Art Director: Kenny Beck Editorial Project Manager: Claudia Fernandes Text and Cover Designer: Laura C. Ierardi Editorial Assistant: Carter Anderson Cover Art: xc/Shutterstock Director of Marketing: Patrice Lumumba Jones Editorial Media Project Manager: Denise Vaughn Marketing Manager: Nikki Ayana Jones Media Project Manager: Lisa Rinaldi Marketing Assistant: Ian Gold Full-Service Project Management and Composition: Senior Managing Editor: Judy Leale Integra Software Services, Inc.

Senior Production Project Manager/Supervisor: Printer/Binder: Courier/Kendallville Lynn Savino Wendel Cover Printer: Lehigh-Phoenix Color /Hagerstown Senior Operations Supervisor: Arnold Vila Text Font: 10/12 Times Credits and acknowledgments borrowed from other sources and reproduced, with permission, in this textbook appear on page 511. Pearson Education, Inc., publishing as Prentice Hall, One Lake Street, Upper Saddle River, New Jersey 07458. All rights reserved. Manufactured in the United States of America.

This publication is protected by Copyright, and permission should be obtained from the publisher prior to any prohibited reproduction, storage in a retrieval system, or transmission in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or likewise. To obtain permission(s) to use material from this work, please submit a written request to Pearson Education, Inc., Permissions Department, One Lake Street, Upper Saddle River, New Jersey 07458. Many of the designations by manufacturers and seller to distinguish their products are claimed as trademarks. Where those designations appear in this book, and the publisher was aware of a trademark claim, the designations have been printed in initial caps or all caps.

Library of Congress Cataloging-in-Publication Data Gomez-Mejia, Luis R. Gomez-Mejia, David B.G58955 2012 658—dc22 2010042395 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 ISBN 10: 0-13-217640-8 ISBN 13: 978-0-13-217640-8 to my sons, Vince and Alex, my daughter, Dulce Maria, and my wife, Ana—LG-M to my parents, Daniel and Jeanne—DBB This page intentionally left blank Brief Contents PART 1 Overview 2 Chapter 1 Management and Its Evolution 2 PART 2 The Culture of Management 34 Chapter 2 Managing in a Global Environment 34 Chapter 3 Managing Social Responsibility and Ethics 72 Chapter 4 Managing Organizational Culture and Change 104 PART 3 Management Strategy and Decision Making 132 Chapter 5 Managing the Planning Process 132 Chapter 6 Decision Making 166 Chapter 7 Strategic Management 194 Chapter 8 Entrepreneurship and Innovation 230 PART 4 Organization Management 254 Chapter 9 Managing the Structure and Design of Organizations 254 Chapter 10 Human Resource Management 282 Chapter 11 Managing Employee Diversity 318 PART 5 Leadership in Management 348 Chapter 12 Leading and Motivating Others 348 Chapter 13 Managing Teams 382 Chapter 14 Managing Communication 414 PART 6 Operations and Information System Management 444 Chapter 15 Operations Management and Management Control 444 References 471 Glossary 499 Photo Credits 511 Index 513 vii Contents PART 1 Overview 2 Chapter 1 Management and Its Evolution 2 Gaining and Losing a Competitive Edge: The Case of the Automobile Companies 2 Management in the New Millennium 4 The Four Management Functions 9 Managerial Roles 10 The Evolution of Management Thought 12 Early Management Thought 12 The Operational Perspective 14 Bureaucratic Management 18 Administrative Management 19 Behavioral Perspective 20 Contemporary Management Perspectives 22 Emerging Perspectives and Issues 24 The Modular Organization 25 The Intangible Organization 25 Concluding Thoughts 25 Focusing on the Future: Using Management Theory in Daily Life 26 Summary of Learning Objectives 28 Discussion Questions 29 Management Minicase 1.1: Biz Majors Get an F for Honesty 30 • Management Minicase 1.2: Google: Using a Company’s Culture to Conquer the World 30 • Individual/ Collaborative Learning Case 1.1: Is the United States Falling Behind in Global Brain Race? 31 • Internet Exercise 1.1: Lincoln Electric 32 • Manager’s Checkup 1.