U02--OMZ Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - Bô Y TÉ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TÉ CÔNG CỘNG HOÀNG GIA LINH TÔNG QUAN VẼ MÓI LIÊN QUAN GIỮA ~CÁC YÉU TÓ KHÍ HÂU VÀ BỆNH CÚM TIẺU LUẬN TÓT NGHIỆP cử NHÂN Y TÉ CÔNG CỘNG Hướng dẫn khoa học: Ths. Nguyễn Thị Trang Nhung ________________ HÀ NỘI, 2017 LỜI CẢM ƠN Em xin bày tỏ lời cảm 011 chân thành và sâu sắc nhất tới Thạc sĩ Nguyễn Thị Trang Nhung, giảng viên hướng dẫn khóa luận của em. Cô là người đã nhiệt tình chỉ bảo, hướng dẫn em thực hiện khóa luận và quan tâm, theo dõi em trong suôt thời gian vừa qua. Nhờ có cô, em đã học được rất nhiều kiến thức và cả phương pháp, phong cách trong học tập và làm việc.
Em xin chân thành cảm ơn Hội đồng chấm khóa luận tốt nghiệp, cùng với các phòng ban, các thầy cô Trường Đại học Y tế Công cộng đã tạo điêu kiện thuận i MỤC LỤC ĐẶT VÁN ĐÈ I. Phương pháp nghiên cứu. Nguồn số liệu và phương pháp tìm kiếm. Phương pháp lựa chọn.
Kết quả nghiên cứu. Thông tin chung. Mối liên quan giữa các yếu tổ khí bậu và bệnh cúm. Các khái niệm, định nghĩa về cúm và các yểu tố khí hậu được sử dụng trong các nghiên cứu.2 Mối liên quan giữa các yếu tố khi hậu và bệnh cúm.
Kết luận và khuyến nghị.31 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Dãy từ khóa tìm kiếm tại PubMed.36 ii DANH MỤC CÁC TỪ VIÉT TẤT ICD Phân loại bệnh tật và tử vong quốc tể KTC Khoảng tin cậy RSV Virus hợp bào hô hấp (Respiratory Syncytial Virus) 1 ĐẶT VẤN ĐÈ Củm là một nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp gây ra bởi virus cúm. Có ba chủng của virus cúm bao gồm: virus type A. type B và type c.
Virus cúm A và B CÓ thể lưu hành và tạo thành dịch và đại dịch. Do đó, các chủng cùa virus cúm A và B được đưa vào vaccine cúm. Virus cúm c ít xuất hiện và thường gây những nhiễm trùng nhẹ hơn. Cúm được xác định bời những triệu chửng như sốt, ho (thường là ho khan), đau đầu, đau cơ và đau khớp, cảm giác rất mệt mỏi, viêm họng và chảy nước mũi.
Bệnh cúm có thể lây lan dễ dàng và nhanh, đặc biệt ở các khu vực đông người như trường học. Khi một người nhiễm cúm ho hoặc hắt hơi, những giọt dịch mang virus văng ra không khí và lây ưuyền cho những người hít phải nhũng giọt dịch này. Virus cúm cũng có thể lan truyền qua tay có chứa virus [28], Cúm đã và đang làm một bệnh quan trọng trên toàn thế giới, gây gánh nặng về bệnh tật, tử vong và cả kinh tế [20]. Trên thế giới, hàng năm dịch cúm gây ra 3-5 triệu ca bệnh và khoảng 250.000 ca tử vong [28].
Bệnh cúm lưu hành vào các khoảng thời gian khác nhau ở các vùng khí hậu khác nhau, ơ các vùng ôn đới, cúm phần lớn chỉ xuất hiện vào mùa đông. Trong khi ở các vùng nhiệt đới, bệnh cúm có quanh năm, có thể dẫn tới dịch vào những khoảng thời gian ngầu nhiên. Tính mùa đặc trưng của cúm tại các vùng ôn đới từ lâu đã thể hiện một mối liên quan chặt chẽ giữa biến đổi khí hậu và sự lây truyền cúm [20] [14]. Các yếu tố khí hậu và môi trường gây ảnh hưởng đển sự lây truyền của virus cúm bằng cách tạo ra những điều kiện thuận lợi cho sự tồn tại của virus, tăng cường tiếp xúc với những người hoặc vật thể nhiễm virus, hoặc làm giảm khả năng miễn dịch của con người với những virus đang lưu hành.
Các yếu tố khí hậu đã được chứng minh là có liên quan đến sự xuất hiện bệnh cúm, trong đó độ ẩm, nhiệt độ và lượng mưa là ba yểu tổ có ảnh hưởng lớn nhất đến bệnh [4] [8] [21] [22], Việc tìm hiểu về ảnh hưởng của những yếu tố khí hậu đến sự lây truyền của bệnh cúm có the giúp kiểm soát và hạn chế sự lây lan của bệnh cúm trong cộng đồng [4] [28]. Trong khóa luận này, chúng tôi thực hiện “Tổng quan tài liệu về mối liên quan giữa các yếu tố khí hậu và bệnh cúm”. Nghiên cứu nhằm tổng hợp các bằng 2 chứng về mối quan hệ giữa bệnh cúm và các ỵếu tổ khí hậu đã được xuất bần trên các tạp chí có phản biện trên thể giới. Dựa trên những kết quả tổng quan từ các nghiên cứu, chúng tôi cung cẩp những cách tiếp cận đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố khí hậu lên bệnh cúm cho Việt Nam.
Mục tiêu: Tổng hợp các bàng chứng dịch tễ học định lượng về moi liên quan giữa bệnh cúm và các yểu tổ khí hậu, bao gồm: độ ẩm, nhiệt độ và lượng mưa, II. Phương pháp nghiên cứu 1. Nguồn số liệu và phương pháp tìm kiếm Chúng tôi tiến hành tổng hợp các bài báo về ảnh hưởng của khí hậu lèn bệnh cúm đã được đăng trên các tạp chí có phản biện trên cơ sở dữ liệu PubMed, Các yếu tổ khí hậu được quan tâm trong tổng quan này bao gồm: nhiệt độ, độ ẩm và lượng mưa. Các từ khóa được dùng để tìm kiem gồm: “climate”, “meteorology”, “temperature”, “humidity”, “rainfall”, “influenza”.
Chi tiết ve câu lệnh tìm kiếm được được trình bày ở Phụ lục 1. Chúng tôi cũng đã lọc các bản ghi tìm được theo ngôn ngữ là Tiếng Anh, thời gian xuất bản từ năm 1990 đen nay. Phương pháp lựa chọn Các nghiên cứu được lựa chọn đưa vào tổng quan nếu nghiên cứu đó (1) đánh giá định lượng ảnh hưởng các yểu tổ khí hậu lên bệnh cúm, (2) có đối tượng bị bệnh cúm là con người, (3) có kểt quả định lượng, bao gồm công bố các kết quả như nguy cơ tương đối, tỷ số chênh hoặc hệ số hồi quy, (4) được thực hiện từ năm 1990 đến nay và (5) có ngôn ngữ xuất bản trong bài viết đầy đủ là Tiếng Anh. Chúng tôi chỉ chọn những nghiên cửu từ năm 1990 trở lại đây do từ năm 1990 những kỹ thuật thống kê dùng để đánh giá tính mùa của các vẩn đề y tế bắt đầu được sử dụng.
Vì vậy những nghiên cứu về tác động của khí hậu được phân tích lại và công bố chính xác hơn. Các tiêu chuẩn loại trừ bao gồm: (1) nghiên cứu sinh học được thực hiện trong phòng thí nghiệm trên các tiêu bản (- in vitro) (2) biến đầu ra không phải là bệnh cúm (3) đối tượng nghiên cứu không phải là người (4) nghiên cứu không đo lường các yeu tố khí hậu gom nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, và một số hiện tượng thời tiết cực đoan (5) nghiên cứu không hiệu chỉnh với yếu tố mùa (6) nghiên cứu 4 chỉ tiến hành đánh giá mối liên quan giữa yếu tổ thời tiết và một vụ dịch nhất định (ví dụ như dịch cúm A năm 2009) (7) nghiên cứu là dạng tống quan tài liệu hoặc/và phân tích gộp và (8) các tóm tắt của của các hội thảo, hội nghị, các bài bình luận. Các nghiên cứu được lựa chọn đưa vào tổng quan qua bốn bước. Bước 1) Các bản ghi được xuất ra từ cơ sở dữ liệu PubMed được sàng lọc qua tiêu đề và tóm tắt bài báo theo các tiêu chí ở trên.
Bước 2) Những bài báo toàn văn thỏa mãn bước 1 sẽ được tìm kiểm. Các bài báo này sẽ được đọc để rà soát theo các tiêu chí. Bước 3) Những bài báo toàn văn thỏa mãn bước 2 sẽ được xuất số liệu theo mẫu cho trước gồm: thông tin trích dẫn (bao gồm: tác giả, năm xuất bản), bối cảnh nghiên cứu (địa điểm nghiên cứu, thời gian nghiên cứu), thiết kế nghiên cửu, định nghĩa ca bệnh, cách đo lường phơi nhiễm (nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa), kết quả mối liên quan (RR, OR, hệ số hồi quy) và các yếu tố nhiễu trong mô hình thống kê. Kết quả nghiên cửu 1.
Thông tin chung Kết quả lựa chọn và loại trừ các nghiên cứu được thể hiện trong bieu đồ 1. Có 513 bản ghi được xuất vào EndNote, trong đó có 25 bản ghi thỏa mãn bưởc 1 và 25 bài báo toàn vãn được lọc. Cuối cùng, có 16 nghiên cứu thõa mãn điều kiện và được tiến hành tổng hợp. Các mô tả thông tin chung của các nghiên cửu này được trình bày ờ bảng 1.
Trong 16 nghiên cứu được chọn, có 14 nghiên cứu sử dụng thiết kế phân tích chuỗi thời gian và hai nghiên cứu sử dụng thiết ke case-crossover. Trong các nghiên cứu chuỗi thời gian, có hai nghiên cứu được thực hiện trên đối tượng là trẻ em từ 014 tuổi [30] [24]. Mười hai nghiên cứu còn lại đều được thực hiện trên cả quần thể. Sổ liệu trong các nghiên cứu có thời gian từ một năm [9] [27] cho đến 30 năm [15].
Địa điểm nghiên cứu thuộc các châu lục khác nhau, trong đó có ba nghiên cứu tại Châu Á [5] [6] [24], ba nghiên cứu tại Châu Âu [11] [9] [25], Châu Mỹ và Châu Úc lần lượt có ba và một nghiên cứu [3] [15] [17] và [30]. Các nghiên cửu có thể chỉ được thực hiện tại một thành phổ/địa bàn nhất định, hoặc được thực hiện trên nhiều thành phố/địa bàn. cỏ tám nghiên cứu được 5 thực hiện tại từ hai địa điểm trở lên [3] [15] [16] [17] [18] [19] [23] [31], Bên cạnh đó, có ba nghiên cứu thực hiện tại nhiều địa điểm thuộc các châu lục khác nhau. Bên cạnh ba yểu tố là độ ẩm, nhiệt độ và lượng mưa trên, một so nghiên cứu cũng đo lường cả những yếu tố khác, bao gồm: bức xạ mặt trời (W/m2) (2/16 nghiên cứu), tốc độ gió (km/h) (2/16 nghiên cứu), áp suất không khí (mmHg) (1//16 nghiên cứu).
về nguồn thông tin đo lường các yểu tố khí hậu, 12 nghiên cứu lẩy thông tin hoàn toàn từ các trạm đo cố định của các Trung tâm Khí Tượng Thủy văn của các quốc gia. Thông tin được báo lên trung tâm từ từng trạm nhỏ và lẩy trung bình các trạm (nếu có nhiều trạm). Riêng có bốn nghiên cứu sử dụng số liệu từ các vệ tinh [5] [16] [17] [18]. Kết quả sàng lọc nghiên cứu đưa vào tổng quan Bảng ỉ.